İçeriğe geç

Kavram

Natura

Yunanca
φύσις (physis)
Latince
natura; naturā
Almanca
Natur
Fransızca
nature
İngilizce
nature
Türkçe
tabiat / tabiatça

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte bir şeyin doğuştan gelen yapısı, mizacı. Felsefede: her şeyin özü; evreni düzenleyen akıllı ilke (Stoa: natura = tanrı = akıl); ahlâkın ölçüsü.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 1. yy Lucretius De rerum natura: atomlardan kurulan şeylerin tabiatı Lucretius, De rerum natura I–VI
MÖ 52 civarı Cicero Kanun tabiata yerleşmiş en yüksek akıldır Cicero, De legibus I
MÖ 45 Cicero Tabiata uygun ilk şeyler (prima naturae) Cicero, De finibus III–V
MÖ 45 Cicero Tanrıların tabiatı; tabiat sanatkâr bir ateştir (2.57) Cicero, De natura deorum
MÖ 44 Cicero Tabiatı bir tanrı gibi izlemek Cicero, De senectute 5
6. yy Boethius natura'nın dört tanımı (Contra Eutychen 1)
415 Augustinus Yaratılan iyi tabiat ile kusurlanmış tabiat ayrımı; tabiatın hekime muhtaç oluşu Augustinus, De natura et gratia 3, 81

Dönüşüm: doğuştan gelen yapıdan evrensel akıllı ilkeye; Hristiyan geleneğinde lütfun (gratia) karşısında yaratılmış tabiata.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca φύσις (physis) Bkz. physis.
Latince natura nasci "doğmak" fiilinden: "doğuş, doğuştan olan yapı"; Yunanca physis (phyein "büyümek") ile aynı imge. Cicero'da hem bir şeyin özü (natura deorum), hem evreni düzenleyen ilke, hem de ahlâkın ölçüsü (naturam sequi).
Almanca / Fransızca Natur / nature
İngilizce nature

Türkçe karşılığı

tabiat / tabiatça. doğa: öz Türkçe, ama modern fizik ve çevre çağrışımlarıyla "insan dışı dünya"ya daralır. yaratılış: dinî bir yaratıcıyı ima eder. Tercih: tabiat; "bir şeyin tabiatı" kullanımı "öz" anlamını da korur.

"Doğa" denince ormanlar ve yıldızlar akla gelir; "insanın doğası", "tanrıların doğası" zorlanır. "Tabiat" hem dış dünyayı hem bir şeyin özünü, hem de Stoacıların "tabiata uygun yaşa" ilkesini tek kelimede taşır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: tabiat, tabiatın, tabiatı, tabiatça, Tabiat, tabiatını

Metinlerde işaretlendiği yerler

110 yer · 110 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.