İçeriğe geç

Kavram

Lex

Yunanca
νόμος (nomos)
Latince
lex; lex naturae
Almanca
Gesetz
Fransızca
loi
İngilizce
law
Türkçe
kanun (bağlama göre âdet)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte halk meclisinin kabul ettiği kanun, sözleşme şartı. Felsefede: tabiata yerleşmiş, yapılması gerekeni buyuran, yapılmaması gerekeni yasaklayan en yüksek akıl (De leg. 1.18).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 3. yy Stoa nomos koinos: evrensel kanun nomos
MÖ 54–51 Cicero vera lex recta ratio naturae congruens (3.33) Cicero, De re publica III
MÖ 52 civarı Cicero Kanunun tanımı ve tabiatta temeli Cicero, De legibus I
4.–5. yy Augustinus lex aeterna
13. yy Thomas Aquinas lex aeterna, naturalis, humana, divina

Dönüşüm: meclis kararından evrensel akla; Hristiyan geleneğinde Tanrı'nın ebedî kanununa.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca νόμος (nomos) Bkz. nomos.
Latince lex; ius legere "seçmek, okumak" ile ilişkilendirilir (Cicero, De leg. 1.19: a legendo, Yunanca nomos'u ise nemein "paylaştırmak"tan türetir). Cicero'da iki katman: yazılı kanun (halk meclisinin kararı) ve vera lex, tabiata uygun doğru akıl.
Almanca / Fransızca Gesetz / loi
İngilizce law

Türkçe karşılığı

kanun; âdet. yasa: öz Türkçe, modern hukuk çağrışımı. şeriat: dinî. Tercih: kanun; mos ile birlikte geçtiğinde ve yerleşik uygulama anlamında âdet.

"Yasa" denince devletin çıkardığı metin akla gelir; Cicero'nun asıl kanunu ise yazılmadan önce var olan, tanrılarla insanlar arasında ortak olan akıldır. "Kanun" hem yazılı kanunu hem "tabiat kanunu"nu taşır.

Atıf ve kaynak notu

"Tabiat hukuku" (ius naturale) geleneğinin Cicero'daki kaynağı Stoacıdır, ama Roma hukukunun ius gentium'u ile birleşmesi sonradandır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: kanun, kanunu, kanunlarla, kanunun, kanuna, kanunla

Metinlerde işaretlendiği yerler

89 yer · 89 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.