Kavram
Iustitia
- Yunanca
- δικαιοσύνη (dikaiosynē)
- Latince
- iustitia; iustus
- Almanca
- Gerechtigkeit
- Fransızca
- justice
- İngilizce
- justice
- Türkçe
- adalet / adil
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte hukuka uygunluk, haklıya hakkını verme. Felsefede dört ana faziletten biri; Cicero'da devletin varlık şartı.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | Devlet: ruhun ve şehrin düzeni | |
| MÖ 155 | Karneades | Roma'da adalet lehine ve aleyhine iki konuşma | |
| MÖ 84 civarı | Cicero | Tanım | Cicero, De inventione 2.160 |
| MÖ 54–51 | Cicero | Adalet olmadan devlet olmaz (Philus ve Laelius) | Cicero, De re publica III |
| MÖ 52 civarı | Cicero | Adaletin tabiatta temellenmesi | Cicero, De legibus I |
| 5. yy | Augustinus | Adalet olmazsa krallıklar büyük haydut çetelerinden başka nedir? (CD 4.4) |
Dönüşüm: hukuka uygunluktan tabiat hukukuna dayanan fazilete, Augustinus'ta Tanrı'ya hakkını vermeye.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | δικαιοσύνη (dikaiosynē) | Herkese payını veren fazilet; bkz. dike. |
| Latince | iustitia, iustus | ius "hak, hukuk" kökünden. Cicero: ortak faydayı koruyarak herkese hakkı olan değeri veren ruh melekesi (De inv. 2.160). |
| Almanca / Fransızca | Gerechtigkeit / justice | |
| İngilizce | justice |
Türkçe karşılığı
adalet / adil. hakkaniyet: aequitas'ın karşılığıdır. doğruluk: rectum ile karışır. Tercih: adalet.
Türkçe "adalet" hem kişisel faziletten hem kamusal düzenden söz eder; Latince iustitia de böyledir. "Hakkaniyet" ise kanunun katılığını yumuşatan aequitas'a ayrılmalıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: adalet, adaletin, adil, adalete, adaleti, adaletle
Metinlerde işaretlendiği yerler
81 yer · 81 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Cicero, Buluş Üzerine1.3
- Cicero, Hatip Üzerine1.85
- Cicero, Hitabetin Bölümleri28
- Cicero, Devlet Üzerine1.2
- Cicero, Kanunlar Üzerine1.18
- Cicero, Akademik Meseleler1.23
- Cicero, Lucullus140
- Cicero, En Yüksek İyi ve Kötü Üzerine1.50
- Cicero, Tusculum Sohbetleri1.98
- Cicero, Tanrıların Tabiatı Üzerine1.4
- Cicero, Kader Üzerine40
- Cicero, Dostluk Üzerine1
- Cicero, Vazifeler Üzerine1.5
- Seneca, Bilgenin Sarsılmazlığı Üzerine8.1
- Seneca, Öfke Üzerine1.2.3
- Seneca, Marcia'ya Teselli17.5
- Seneca, Ruh Huzuru Üzerine3.1
- Seneca, Hayatın Kısalığı Üzerine12.9
- Seneca, Polybius'a Teselli10
- Seneca, Annesi Helvia'ya Teselli9.3
- Seneca, Merhamet Üzerine1.19.8
- Seneca, İyilikler Üzerine2.31.1
- Seneca, Tabiat Meseleleri2.42.2
- Seneca, Lucilius'a Ahlâk Mektupları5.49.12
- Quintilianus, Hatiplik Eğitimi1.pr.12
- Augustinus, Akademikler'e Karşı1.3
- Augustinus, Düzen Üzerine1.19
- Augustinus, İç Konuşmalar1_3
- Augustinus, Ruhun Büyüklüğü Üzerine4
- Augustinus, Musiki Üzerine72
- Augustinus, Öğretmen Üzerine1
- Augustinus, Hür İrade Üzerine1
- Augustinus, Katolik Kilisesinin ve Maniheistlerin Ahlâkı Üzerine5
- Augustinus, Maniheistlere Karşı Tekvin Üzerine25
- Augustinus, Hakiki Din Üzerine15
- Augustinus, İnanmanın Faydası Üzerine36
- Augustinus, İki Ruh Üzerine5
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1
- Augustinus, İman ve İnanç Formülü Üzerine1
- Augustinus, Simplicianus'a Muhtelif Meseleler1_3
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine47
- Augustinus, İtiraflar2.9
- Augustinus, İyinin Tabiatı Üzerine7
- Augustinus, Teslis Üzerine2
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri2.17
- Augustinus, Tanrı Devleti1.pr
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)30
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine18
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine1
- Augustinus, Lütuf ve Hür İrade ÜzerinePL44.889
- Augustinus, İkaz ve Lütuf ÜzerinePL44.917
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.961
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.993
- Augustinus, Yalana Karşı13
- Augustinus, Tashihler1.6.3
- Boethius, Felsefenin Tesellisi1.M4
- Boethius, Teslis Üzerine4
- Boethius, Baba, Oğul ve Kutsal Ruh Ulûhiyete Cevherce mi Yüklenir1
- Boethius, Cevherler Nasıl İyidir1_2
- Boethius, Porphyrios'un Eisagoge'si Şerhi, Birinci ŞerhPL64.9_3
- Boethius, Aristoteles'in Kategoriler'i ŞerhiPL64.167_2
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si ŞerhiPL64.343
- Boethius, Kategorik Kıyaslara GirişPL64.769_2
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1175
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1065
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs223
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler2.24
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.1_3
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.14
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)1_6
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine1.30
- Descartes, Felsefenin İlkeleriAT8.002
- Hegel, Tinin Fenomenolojisi189
- Hegel, Hukuk Felsefesinin Ana Hatları48
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları182
- Nietzsche, İyinin ve Kötünün ÖtesindeJGB-201
- Nietzsche, Ahlâkın Soykütüğü ÜzerineGM-Vorrede-4
- Nietzsche, Putların AlacakaranlığıGD-Streifzuege-48
- Nietzsche, DeccalAC-25
- Nietzsche, İnsanca, Pek İnsanca IMA-53
- Nietzsche, Tan KızıllığıM-26