Kavram
Res publica
- Yunanca
- πολιτεία (politeia)
- Latince
- res publica; civitas
- Almanca
- Staat, Gemeinwesen
- Fransızca
- chose publique, république
- İngilizce
- commonwealth, republic
- Türkçe
- devlet (bağlama göre kamu işleri)
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte kamu işleri, devletin işleri. Felsefede: adalet ve ortak fayda üzerinde uzlaşmış halkın birliği.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon, Aristoteles | politeia: yönetim biçimleri | politike |
| MÖ 2. yy | Polybios | Karma yönetim | |
| MÖ 54–51 | Cicero | Tanım (1.39) ve en iyi devlet | Cicero, De re publica |
| 5. yy | Augustinus | Roma hiçbir zaman gerçek bir res publica olmadı, çünkü adalet yoktu (CD 2.21, 19.21) |
Dönüşüm: ortak işten yönetim biçimine; modern dillerde "cumhuriyet"e.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | πολιτεία (politeia); πόλις | Anayasa, yönetim biçimi; şehir devleti. |
| Latince | res publica; civitas | "Halkın şeyi, kamunun işi". Cicero'nun tanımı: res publica res populi; halk ise hak üzerinde uzlaşma ve fayda ortaklığıyla bir araya gelmiş topluluktur (De rep. 1.39). Civitas: vatandaşlar topluluğu, şehir. |
| Almanca / Fransızca | Staat, Gemeinwesen / république | |
| İngilizce | commonwealth, republic |
Türkçe karşılığı
devlet; kamu işleri. cumhuriyet: Cicero'da res publica krallık da olabilir; "cumhuriyet" anakroniktir. kamu: işler anlamında. Tercih: devlet; rem publicam gerere "kamu işlerini yürütmek".
"Cumhuriyet" demek, res publica'yı bir yönetim biçimine indirger; Cicero'da ise o, hangi biçimde yönetilirse yönetilsin, adaletle bir arada duran halkın ortak işidir. "Devlet" bu genişliği verir, ama modern ulus-devletin çağrışımlarına dikkat edilmelidir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: devletin, devlet, devleti, devlete, devlette, devletlere
Metinlerde işaretlendiği yerler
50 yer · 50 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Cicero, Buluş Üzerine1.1
- Cicero, Hatip Üzerine1.1
- Cicero, Hitabetin Bölümleri63
- Cicero, Devlet Üzerine1.1
- Cicero, Kanunlar Üzerine1.14
- Cicero, Brutus2
- Cicero, Hatip30
- Cicero, Hatiplerin En İyi Türü Üzerine16
- Cicero, Stoacıların Paradoksları1.10
- Cicero, Akademik Meseleler1.11
- Cicero, Lucullus3
- Cicero, En Yüksek İyi ve Kötü Üzerine1.12
- Cicero, Tusculum Sohbetleri1.2
- Cicero, Tanrıların Tabiatı Üzerine1.7
- Cicero, İhtiyarlık Üzerine10
- Cicero, Kehanet Üzerine1.4
- Cicero, Topika5
- Cicero, Dostluk Üzerine11
- Cicero, Vazifeler Üzerine1.25
- Seneca, İnayet Üzerine3.6
- Seneca, Bilgenin Sarsılmazlığı Üzerine2.1
- Seneca, Öfke Üzerine1.6.4
- Seneca, Marcia'ya Teselli1.4
- Seneca, Çekilip Kendine Kalmak Üzerine3.2
- Seneca, Ruh Huzuru Üzerine1.5
- Seneca, Hayatın Kısalığı Üzerine4.2
- Seneca, Polybius'a Teselli16
- Seneca, Annesi Helvia'ya Teselli9.5
- Seneca, Merhamet Üzerine1.1.5
- Seneca, İyilikler Üzerine2.12.2
- Seneca, Tabiat Meseleleri5.18.4
- Seneca, Lucilius'a Ahlâk Mektupları2.14.13
- Quintilianus, Hatiplik Eğitimi1.pr.14
- Augustinus, Düzen Üzerine2.22
- Augustinus, Ruhun Büyüklüğü Üzerine33
- Augustinus, Hür İrade Üzerine6
- Augustinus, Teslis Üzerine34
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri9.9
- Augustinus, Tanrı Devleti1.15
- Boethius, Felsefenin Tesellisi1.M4
- Boethius, Aristoteles'in Kategoriler'i ŞerhiPL64.201
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1183
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1041_2
- Boethius, Aritmetik Üzerine75
- Boethius, Musiki ÜzerinePL63.1169
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler5.26
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.19
- Hegel, Hukuk Felsefesinin Ana Hatları2
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları186
- Nietzsche, İyinin ve Kötünün ÖtesindeJGB-201