İçeriğe geç
Ruhun Büyüklüğü Üzerine

Augustinus · Ruhun Büyüklüğü Üzerine

33. Bölüm

33Augustinus: Ah, ikimiz bu konuda pek bilgili, hem de yalnız bilgili değil, aynı zamanda pek belagatli, tam anlamıyla bilge ve yetkin bir insana soru sorabilseydik! Ruhun bedende neye gücü yettiğini, kendi içinde neye gücü yettiğini, en temiz olduğunda en yakın bulunduğu ve en yüce ve bütün iyisine kavuştuğu Tanrı katında neye gücü yettiğini konuşarak ve tartışarak nasıl açıklardı! Şimdi ise bu iş için başkası bulunmadığından, sana yardımsız kalmamaya cesaret ediyorum. Bunun bir de karşılığı var: Bilgisiz biri olarak ruhun neye gücü yettiğini açıklarken, kendimin neye gücü yettiğini kaygısızca sınıyorum. Ama önce senin çok geniş ve sınırsız bir beklentini kesip atayım: Bütün ruhlar hakkında konuşacağımı sanma; yalnız insan ruhu hakkında konuşacağım. Kendimize özen gösteriyorsak, yalnız ona özen göstermemiz gerekir.

Öyleyse ruh önce, herkesin kolayca fark edebileceği gibi, bu topraktan ve ölümlü bedeni varlığıyla diriltir. Onu bir araya toplar ve bir arada tutar; dağılıp erimesine izin vermez. Besinlerin organlara eşit biçimde, her birine payı verilerek dağıtılmasını sağlar. Bedenin uyumunu ve ölçüsünü yalnız güzellikte değil, büyümede ve üremede de korur. Ama bunlar insanın bitkilerle de ortak olduğu şeyler gibi görünebilir; çünkü bitkilerin de yaşadığını söyleriz; her birinin kendi türünde korunduğunu, beslendiğini, büyüdüğünü, ürediğini görür ve kabul ederiz.

Öyleyse ikinci basamağa çık ve ruhun hislerde neye gücü yettiğine bak; orada hayat daha belirgin ve daha açık anlaşılır. Çünkü asmanın üzümü koparılınca acı çektiğine, ağaçların kesilince yalnız bunu hissetmekle kalmayıp görüp işittiğine de inanan, düpedüz köylüce ve savunduğu ağaçların kendisinden daha odunca bir dinsizliğe kulak asmamalıyız; bu kutsala saygısız yanılgıyı tartışmanın yeri başkadır. Şimdi, başladığım gibi, ruhun hislerde ve daha belirgin olan canlının hareketinde ne güce sahip olduğuna dikkat et; bu bakımdan köklerle yere bağlı olanlarla hiçbir ortaklığımız olamaz. Ruh dokunmaya yönelir ve onunla sıcağı, soğuğu, pürüzlüyü, düzü, serti, yumuşağı, hafifi, ağırı hisseder ve ayırt eder. Sonra tatların, kokuların, seslerin, şekillerin sayısız farkını tadarak, koklayarak, işiterek ve görerek ayırt eder. Bütün bunlarda kendi bedeninin tabiatına uygun olanları benimser ve ister; zıt olanları reddeder ve onlardan kaçar. Belli zaman aralıklarıyla bu hislerden çekilir ve onların hareketlerini adeta bir tatille yenilerken, onlar yoluyla edindiği şeylerin suretlerini sürü sürü ve türlü biçimde kendi içinde evirip çevirir: Bütün bunlar uyku ve rüyalardır. Çoğu zaman da sıçrayıp dolaşırken hareketin kolaylığından hoşlanır ve organların uyumunu zahmetsizce düzenler. Cinsiyetlerin birleşmesi için elinden geleni yapar; ikili bir tabiattan, birliktelik ve sevgiyle bir olanı meydana getirmeye çalışır. Yavruları yalnız doğurmak için değil, onları büyütmek, korumak ve beslemek için de çaba harcar. Bedenin içinde hareket ettiği ve bedeni ayakta tutan şeylere alışkanlıkla bağlanır ve onlardan adeta kendi organlarından ayrılır gibi güçlükle ayrılır. Alışkanlığın bu gücü, şeylerin kendilerinden ayrılmakla ve zamanın geçmesiyle de kopmadığında, hafıza diye anılır. Ama ruhun bütün bunları hayvanlarda da yapabildiğini kimse inkâr etmez.

Öyleyse artık insana özgü olan üçüncü basamağa yüksel ve hafızayı düşün: Alışkanlıkla yerleşmiş şeylerin değil, dikkatle ve işaretlerle emanet edilip saklanan sayısız şeyin hafızasını. Zanaatkârların bunca sanatını, tarlaların işlenmesini, şehirlerin kurulmasını, türlü yapıların ve büyük eserlerin çok çeşitli mucizelerini düşün; harflerde, sözlerde, jestlerde, her türlü seste, resimlerde ve heykellerde bunca işaretin icadını; bunca milletin dillerini, bunca kurumu, bunca yeni ve yenilenmiş şeyi; bunca kitabı ve hatırayı korumak için dikilen her türlü anıtı, sonraki kuşaklar için gösterilen bunca özeni; ister ailelerde, ister barışta ve savaşta devlette, ister dünyevî, ister kutsal törenlerde vazifelerin, yetkilerin, rütbelerin ve makamların düzenini; akıl yürütme ve düşünüp bulma gücünü, belagat ırmaklarını, şiirin türlü biçimlerini, oyun ve şaka için bin biçimli taklitleri, ezgi düzme ustalığını, ölçmedeki inceliği, sayma ilmini, şimdiki şeylerden geçmiş ve gelecek hakkında yürütülen tahmini düşün. Bunlar büyüktür ve tamamen insanîdir. Ama bu zenginlik henüz kısmen bilgili ve bilgisiz, kısmen iyi ve kötü ruhlarda ortaktır.

33
  1. A. O utinam doctissimum aliquem, neque id tantum, sed etiam eloquentissimum, et omnino sapientissimum, perfectumque hominem de hoc ambo interrogare possemus! Quonam ille modo quid anima in corpore valeret, quid in seipsa, quid apud Deum cui mundissima proxima est et in quo habet summum atque omne bonum suum, dicendo ac disputando explicaret! Nunc autem cum mihi ad hanc rem desit alius, audeo tamen tibi non deesse: sed hoc mercedis est, quod dum, quid valeat anima, indoctus expedio; quid ipse valeam, securus experior. In primis tamen tibi amputem latissimam quamdam et infinitam exspectationem, ne me de omni anima dicturum putes, sed tantum de humana, quam solam curare debemus, si nobismetipsis curae sumus. Hæc igitur primo, quod cuivis animadvertere facile est, corpus hoc terrenum atque mortale præsentia sua vivificat; colligit in unum, atque in uno tenet, diffluere atque contabescere non sinit; alimenta per membra æqualiter, suis cuique redditis, distribui facit; congruentiam ejus modumque conservat, non tantum in pulchritudine, sed etiam in crescendo atque gignendo. Sed hæc etiam homini cum arbustis communia videri queunt: hæc enim etiam dicimus vivere, in suo vero quidque illorum genere custodiri, ali, crescere, gignere videmus atque fatemur. 71. Ascende itaque alterum gradum, et vide quid possit anima in sensibus, ubi evidentior manifestiorque vita intelligitur. Non enim audienda est nescio quae impietas rusticana plane, magisque lignea quam sunt ipsæ arbores, quibus patrocinium præbet, quæ dolere vitem quando uva decerpitur, et non solum sentire ista cum caeduntur, sed etiam videre atque audire credit: de quo errore sacrilego alius est disserendi locus. Nunc quod institueram, intende quae sit vis animæ in sensibus, atque in ipso motu manifestioris animantis, quorum nobis cum iis quæ radicibus fixa sunt, nulla potest esse communio. Intendit se anima in tactum, et eo calida, frigida, aspera, lenia, dura, mollia, levia, gravia sentit atque discernit. Deinde innumerabiles differentias saporum, odorum, sonorum, formarum, gustando, olfaciendo, audiendo videndoque dijudicat. Atque in iis omnibus ea quae secundum naturam sui corporis sunt, adsciscit atque appetit; rejicit fugitque contraria. Removet se ab his sensibus certo intervallo temporum, et eorum motus quasi per quasdam ferias reparans, imagines rerum quas per eos hausit, secum catervatim et multipliciter versat, et hoc totum est somnus et somnia. Sæpe etiam gestiendo ac vagando facilitate motus delectatur, et sine labore ordinat membrorum concordiam; pro copulatione sexus agit quod potest, atque in duplici natura, societate atque amore molitur unum. Fetibus non jam gignendis tantummodo, sed etiam fovendis, tuendis alendisque conspirat. Rebus inter quas corpus agit, et quibus corpus sustentat, consuetudine sese innectit, et ab eis quasi membris ægre separatur: quæ consuetudinis vis etiam sejunctione rerum ipsarum atque intervallo temporis non discissa, memoria vocatur. Sed hæc rursus omnia posse animam etiam in bestiis nemo negat. 72. Ergo attollere in tertium gradum, qui jam est homini proprius, et cogita memoriam non consuetudine inolitarum, sed animadversione atque signis commendatarum ac retentarum rerum innumerabilium, tot artes opificum, agrorum cultus, exstructiones urbium, variorum ædificiorum ac moliminum multimoda miracula; inventiones tot signorum in litteris, in verbis, in gestu, in cujuscemodi sono, in picturis atque figmentis; tot gentium linguas, tot instituta, tot nova, tot instaurata; tantum librorum numerum, et cujuscemodi monumentorum ad custodiendam memoriam, tantamque curam posteritatis; officiorum, potestatum, bonorum dignitatumque ordines, sive in familiis, sive domi militiæque in republica, sive in profanis, sive in sacris apparatibus; vim ratiocinandi et excogitandi, fluvios eloquentiae, carminum varietates, ludendi ac jocandi causa milleformes simulationes, modulandi peritiam, dimetiendi subtilitatem, numerandi disciplinam, praeteritorum ac futurorum ex praesentibus conjecturam. Magna hæc et omnino humana. Sed est adhuc ista partim doctis atque indoctis, partim bonis ac malis animis copia communis.

33_2Augustinus: Öyleyse dördüncü basamağa doğru başını kaldır ve ona bas; iyilik buradan başlar ve bütün gerçek övgü buradadır. Çünkü ruh buradan itibaren kendini yalnız kendi bedenine —bu beden evrenin bir parçası olsa bile— değil, evrenin bütün bedenine de üstün tutmaya cesaret eder. Onun iyiliklerini kendi iyilikleri saymaz; kendi gücü ve güzelliğiyle karşılaştırarak onları ayırır ve küçümser. Buradan sonra kendinden ne kadar hoşlanırsa, kendini kirlerden o kadar çekmeye, bütünüyle lekesiz kılmaya, en temiz ve en bakımlı hâle getirmeye; kendisini amacından ve kararından döndürmeye çalışan her şeye karşı güçlenmeye; insan topluluğuna büyük değer vermeye, kendi başına gelmesini istemediği şeyi başkası için de istememeye; bilgelerin otoritesine ve öğütlerine uymaya ve Tanrı'nın bunlar aracılığıyla kendisiyle konuştuğuna inanmaya cesaret eder. Ruhun bu pek parlak işinde hâlâ emek vardır; bu dünyanın sıkıntılarına ve okşayışlarına karşı büyük ve pek çetin bir mücadele vardır. Çünkü arınma işinin tam içinde ölüm korkusu yatar. Bu korku çoğu zaman büyük değildir, çoğu zaman ise pek şiddetlidir. Büyük değildir, şuna sapasağlam inanıldığında: Her şey Tanrı'nın takdiri ve adaletiyle öyle yönetilir ki, hiç kimseye, onu belki haksız biri getirmiş olsa bile, ölüm haksız yere gelemez (bunun doğru olup olmadığını görmek ise ancak tamamen arınmış ruha nasip olur). Bu basamakta ölümden şiddetle korkulduğu zamanlar da vardır: Bu inanç ne kadar kaygıyla araştırılırsa o kadar zayıf olur; en karanlık şeyleri araştırmak için pek gerekli olan huzur korku yüzünden ne kadar azalırsa, o kadar az görülür. Sonra ruh ilerledikçe temizle kirlenmiş arasında ne kadar fark olduğunu ne kadar çok hissederse, bu bedeni bıraktıktan sonra Tanrı'nın kendisini, kirlenmiş hâliyle, kendisinin kendine katlanabildiğinden daha az katlanabileceğinden o kadar çok korkar. Hem ölümden korkup hem de bu dünyanın cazibelerinden, tehlikelerin gerektirdiği ölçüde uzak durmaktan daha zor bir şey yoktur. Yine de ruh o kadar büyüktür ki, bu evrenin kendisiyle ayakta durduğu ve yönetildiği en yüce ve gerçek Tanrı'nın adaletinin yardımıyla bunu da yapabilir. Bu adalet sayesinde her şey yalnız var olmakla kalmaz, hiçbir şekilde daha iyi olamayacak biçimde var olur. Ruh, kendini arıtmanın bu kadar zor işinde kendisine yardım etsin ve onu yetkinleştirsin diye kendini bu adalete pek dindarca ve pek güvenle teslim eder.

Bu gerçekleşince, yani ruh her türlü çürümeden kurtulup lekelerinden yıkanınca, sonunda kendi içinde pek sevinçle durur; kendisi için hiçbir şeyden korkmaz, kendi yüzünden hiçbir şeye üzülmez. İşte bu beşinci basamaktır. Çünkü saflığı elde etmek başka, onu korumak başkadır; ruhun kirlenmiş kendini yeniden bütünlediği iş başka, kendini yeniden kirletmeye izin vermediği iş büsbütün başkadır. Bu basamakta ruh ne kadar büyük olduğunu her bakımdan kavrar. Bunu kavrayınca da muazzam ve inanılmaz bir güvenle Tanrı'ya, yani hakikatin seyrinin kendisine ve uğruna bu kadar emek harcanan o en yüce ve en gizli ödüle doğru ilerler.

Ama bu iş, yani gerçekten ve en yüce biçimde var olan şeyleri anlama arzusu, ruhun en yüce bakışıdır; ondan daha yetkin, daha iyi ve daha doğru bir bakışı yoktur. Öyleyse bu, işin altıncı basamağı olacaktır. Çünkü ruhun gözünün, boş yere ve gelişigüzel bakmasın ve çarpık görmesin diye arınması başka; sağlığını koruyup sağlamlaştırmak başka; artık dingin ve doğru bakışını görülmesi gereken şeye yöneltmek başkadır. Bunu arınıp iyileşmeden önce yapmak isteyenler, hakikatin o ışığı karşısında öyle geri tepilirler ki onda yalnız hiçbir iyilik bulunmadığını değil, pek çok kötülük de bulunduğunu sanırlar. Ondan hakikat adını esirgerler ve bir tür şehvetle ve acınası bir hazla, hastalıklarının dayanabildiği karanlıklarına, ilaca lanet ederek geri kaçarlar. Bu yüzden Peygamber ilâhî bir ilhamla ve tam yerinde şöyle der: "Ey Tanrı, bende temiz bir yürek yarat, içimde doğru bir ruhu yenile" (Mezmurlar 51:10). Sanırım doğru ruh, ruhun hakikati ararken yoldan sapamamasını ve yanılamamasını sağlayan ruhtur. Yürek önce temiz olmadıkça, yani düşünce ölümlü şeylerin her türlü arzusundan ve tortusundan kendini önce çekip arındırmadıkça bu ruh ruhta yenilenmez.

33_2
  1. Suspice igitur atque insiste quarto gradui, ex quo bonitas incipit, atque omnis vera laudatio. Hinc enim anima se non solum suo, si quam universi partem agit, sed ipsi etiam universo corpori audet præponere, bonaque ejus bona sua non putare, atque potentiæ pulchritudinique suae comparata discernere atque contemnere: et inde quo magis se delectat, eo magis sese abstrahere a sordibus, totamque emaculare ac mundissimam reddere et comptissimam; roborare se adversus omnia, quæ de proposito ac sententia dimovere moliuntur; societatem humanam magni pendere, nihilque velle alteri quod sibi nolit accidere; sequi auctoritatem ac præcepta sapientium, et per hæc loqui sibi Deum credere. In hoc tam præclaro actu animæ inest adhuc labor, et contra hujus mundi molestias atque blanditias magnus acerrimusque conflictus. In ipso enim purgationis negotio subest metus mortis, sæpe non magnus, sæpe vero vehementissimus: non magnus tum cum robustissime creditur (nam videre hoc utrum sit verum, non nisi perpurgatae animæ licet) tanta Dei providentia justitiaque gubernari omnia, ut nulli mors inique accidere possit, etiamsi eam forte iniquus intulerit. Vehementer autem formidatur mors in hoc jam gradu, cum et illud eo creditur infirmius, quo sollicitius quæritur; et eo ipso minus videtur, quo tranquillitas propter metum minor est, investigandis obscurissimis rebus pernecessaria. Deinde quo magis magisque sentit anima, eo ipso quo proficit, quantum intersit inter puram et contaminatam; eo magis timet, ne, deposito isto corpore, minus eam possit Deus quam seipsa ferre pollutam. Nihil autem difficilius quam et metuere mortem, et ab illecebris hujus mundi, sicut pericula ipsa postulant, temperare. Tanta est tamen anima, ut etiam hoc possit adjuvante sane justitia summi et veri Dei, qua hæc universitas sustentatur et regitur; qua etiam factum est, ut non modo sint omnia, sed ita sint, ut omnino melius esse non possint. Cui sese in opere tam difficili mundationis suæ adjuvandam et perficiendam piissime tutissimeque committit. 74. Quod cum effectum erit, id est, cum fuerit ab omni tabe anima libera maculisque diluta, tum se denique in seipsa lætissime tenet, nec omnino aliquid metuit sibi aut ulla sua causa quidquam angitur. Est ergo iste quintus gradus: aliud est enim efficere, aliud tenere puritatem; et alia prorsus actio qua se inquinatam redintegrat, alia qua non patitur se rursus inquinari. In hoc gradu omnifariam concipit quanta sit: quod cum conceperit, tunc vero ingenti quadam et incredibili fiducia pergit in Deum, id est, in ipsam contemplationem veritatis, et illud, propter quod tantum laboratum est, altissimum et secretissimum præmium. 75. Sed hæc actio, id est, appetitio intelligendi ea quæ vere summeque sunt, summus aspectus est animæ, quo perfectiorem, meliorem rectioremque non habet. Sextus ergo erit iste gradus actionis: aliud est enim mundari oculum ipsum animæ, ne frustra et temere aspiciat, et prave videat; aliud ipsam custodire atque firmare sanitatem; aliud jam serenum atque rectum aspectum in id quod videndum est, dirigere. Quod qui prius volunt facere quam mundati et sanati fuerint, ita illa luce reverberantur veritatis, ut non solum nihil boni, sed etiam mali plurimum in ea putent esse, atque ab ea nomen veritatis abjudicent, et cum quadam libidine et voluptate miserabili in suas tenebras, quas eorum morbus pati potest, medicinæ maledicentes refugiant. Unde divino afflatu, et prorsus ordinatissime illud a Propheta dicitur: Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceribus meis (Psal. L, 12). Spiritus enim rectus est, credo, quo fit ut anima in veritate quærenda deviare atque errare non possit. Qui profecto in ea non instauratur, nisi prius cor mundum fuerit, hoc est, nisi prius ipsa cogitatio ab omni cupiditate ac fæce rerum mortalium sese cohibuerit et eliquaverit.

33_3Augustinus: Hakikatin görülmesine ve seyrine gelince —ki bu ruhun yedinci ve son basamağıdır; aslında artık bir basamak değil, o basamaklarla varılan bir duraktır—, oradaki sevinçlerin, en yüce ve gerçek iyiden faydalanmanın, oranın dinginliğinden ve ebediyetinden esen soluğun ne olduğunu ben ne diyeyim? Bunları görmüş olduklarına ve hâlâ gördüklerine inandığımız bazı büyük ve eşsiz ruhlar, bunları söylenmesi gerektiğini düşündükleri ölçüde söylediler. Ben şimdi sana açıkça şunu söylemeye cesaret ediyorum: Tanrı'nın bize emrettiği ve tutmayı üstlendiğimiz yolu sonuna kadar kararlılıkla tutarsak, Tanrı'nın Gücü ve Bilgeliği aracılığıyla o en yüce sebebe ya da en yüce yaratıcıya ya da her şeyin en yüce ilkesine, yahut bu kadar büyük bir şey başka hangi adla daha uygun anılabilirse ona varacağız. Onu kavrayınca güneşin altındaki her şeyin nasıl "boşların boşluğu" olduğunu gerçekten göreceğiz (Vaiz 1:2). Çünkü boşluk aldanıştır; "boşlar" diye de ya aldananlar ya aldatanlar ya da her ikisi birden anlaşılır. Yine de bunlarla gerçekten var olan şeyler arasında ne kadar fark olduğunu ayırt edebiliriz; bununla birlikte bunların hepsinin de yaratıcıları Tanrı tarafından yaratıldığını, onlarla karşılaştırıldığında hiç olduklarını, kendi başlarına ele alındıklarında ise şaşılası ve güzel olduklarını da. O zaman bize inanmamız emredilen şeylerin ne kadar doğru olduğunu, Kilise anamızda ne kadar iyi ve ne kadar sağlıklı beslendiğimizi, havari Pavlus'un küçüklere içirdiğini söylediği sütün ne faydası olduğunu anlayacağız (1 Korintliler 3:2). Bu besini insan annesinden beslenirken almak pek faydalıdır; büyüdüğünde almak ise utanılacak bir şeydir; gerektiği hâlde reddetmek acınacak bir şeydir; ona herhangi bir zaman çatmak ya da ondan nefret etmek suç ve saygısızlıktır; onu yerinde kullanmak ve dağıtmak ise övgüye ve sevgiye pek uygun bir iştir. Bu cisimsel tabiatın da ilâhî kanunlara hizmet ederken öyle büyük değişikliklere ve dönüşümlere uğradığını göreceğiz ki, kimilerinin geç inandığı, kimilerinin hiç inanmadığı bedenin dirilişini bile, batan güneşin yeniden doğacağı bizim için ondan daha kesin olmayacak kadar kesin tutacağız. Kurtuluşumuzun örneği ve ilk ürünü olarak Tanrı'nın pek güçlü, ebedî, değişmez Oğlu'nun insanı üstlenmesiyle, onun bakireden doğmasıyla ve bu tarihin öteki mucizeleriyle alay edenleri ise şu çocuklar gibi küçümseyeceğiz: Bir ressamı, bakmak için önüne konmuş levhalara bakarak resim yaparken görünce, resmi yapan başka bir resme bakmadıkça bir insanın resmedilemeyeceğini sanan çocuklar. Hakikati seyretmekte, herkes onu ne ölçüde seyredebiliyorsa o ölçüde, öyle bir haz, öyle bir saflık, öyle bir arılık, şeylerin öyle şüphe götürmez bir kesinliği vardır ki, insan önceden bildiğini sandığı zaman hiçbir şey bilmediğini düşünür. Ruhun bütünüyle bütün hakikate bağlanmasına daha az engel olunsun diye, önceden korkulan ölüm, yani bu bedenden tam bir kaçış ve kurtuluş, en büyük armağan olarak arzulanır.

33_3
  1. Jamvero in ipsa visione atque contemplatione veritatis, qui septimus atque ultimus animae gradus est; neque jam gradus, sed quædam mansio, quo illis gradibus pervenitur; quæ sint gaudia, quæ perfructio summi et veri boni, cujus serenitatis atque aeternitatis afflatus, quid ego dicam? Dixerunt hæc quantum dicenda esse judicaverunt, magnæ quædam et incomparabiles animae, quas etiam vidisse ac videre ista credimus. Illud plane ego nunc audeo tibi dicere, nos si cursum quem nobis Deus imperat, et quem tenendum suscepimus, constantissime tenuerimus, perventuros per Virtutem Dei atque Sapientiam ad summam illam causam, vel summum auctorem, vel summum principium rerum omnium, vel si quo alio modo res tanta congruentius appellari potest: quo intellecto, vere videbimus quam sint omnia sub sole vanitas vanitantium (Eccle. I, 2). Vanitas enim est fallacia, vanitantes autem vel falsi, vel fallentes, vel utrumque intelliguntur. Licet tamen dignoscere quantum inter hæc et ea quæ vere sunt, distet; et quemadmodum tamen etiam ista omnia Deo auctore creata sint, et in illorum comparatione nulla sint; per se autem considerata, mira atque pulchra. Tunc agnoscemus quam vera nobis credenda imperata sint, quamque optime ac saluberrime apud matrem Ecclesiam nutriti fuerimus, quæve sit utilitas lactis illius quod apostolus Paulus parvulis se potum dedisse prædicavit (I Cor. III, 2): quod alimentum accipere cum quis matre nutritur, utilissimum est; cum jam grandis est, pudendum: respuere cum opus est, miserandum; reprehendere aliquando aut odisse, sceleris et impietatis: tractare autem ac dispensare commode, laudis et charitatis plenissimum est. Videbimus etiam naturæ hujus corporeæ tantas commutationes et vicissitudines, dum divinis legibus servit, ut etiam ipsam resurrectionem carnis, quæ partim tardius, partim omnino non creditur, ita certam teneamus, ut certius nobis non sit, solem, cum occiderit, oriturum. Jam vero eos qui ad exemplum salutis nostræ ac primitias, a Filio Dei potentissimo, æterno, incommutabili susceptum hominem, eumdemque natum esse de virgine, cæteraque hujus historiæ miracula irrident, sic contemnemus tanquam eos pueros, qui cum pictorem propositis tabulis, quas intueatur, pingentem viderint; non putent posse hominem pingi, nisi aliam picturam, qui pingit, aspexerit. Tanta autem in contemplanda veritate voluptas est, quantacumque ex parte eam quisque contemplari potest, tanta puritas, tanta sinceritas, tam indubitanda rerum fides, ut neque quidquam præterea scisse se aliquando aliquis putet, cum sibi scire videbatur; et quo minus impediatur anima toti tota inhærere veritati, mors quae antea metuebatur, id est ab hoc corpore omnimoda fuga et elapsio, pro summo munere desideretur.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…