İçeriğe geç

Kavram

Causa

Yunanca
αἰτία (aitia); αἴτιον
Latince
causa
Almanca
Ursache, Grund; Rechtsfall
Fransızca
cause
İngilizce
cause
Türkçe
sebep (retorikte: dava)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte dava, gerekçe, bahane, uğur (causa + genitif "…uğruna"). Felsefede bir şeyi meydana getiren.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles Dört sebep
MÖ 84 civarı Cicero Dava türleri (genera causarum) Cicero, De inventione I
MÖ 45 Cicero Asıl sebepler ve yardımcı sebepler Cicero, Timaeus 50–51
MÖ 44 Cicero Sebepler zinciri olarak kader Cicero, De divinatione 1.125
MÖ 44 Cicero Önceden gelen, etkin, tam ve asıl / yardımcı ve yakın sebepler Cicero, De fato 34–36, 41

Dönüşüm: davadan sebebe.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca αἰτία, αἴτιον Sorumluluk, suçlama; sonra sebep.
Latince causa Önce hukukî: dava, taraflardan birinin durumu, gerekçe. Sonra felsefî: sebep. Cicero'da iki anlam iç içedir; retorik eserlerde causa hemen her zaman "dava"dır. Stoacı ayrım: causae perfectae et principales ile causae adiuvantes et proximae (De fato 41); Timaeus'ta yardımcı sebepler (adiuvantia causarum, Tim. 50).
Almanca / Fransızca Ursache, Grund / cause Fransızca cause hukukî anlamı korur.
İngilizce cause

Türkçe karşılığı

sebep; dava. neden: öz Türkçe, ama soru zarfıyla karışır. illet: kelam ve fıkıhta teknik. Tercih: felsefî bağlamda sebep, retorikte dava.

Yunanca aitia gibi Latince causa da mahkemeden gelir: bir şeyin sebebi, onun "sorumlusu"dur. Türkçe "sebep" ve "dava" bu iki yüzü ayırmak zorundadır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sebebi, sebep, sebeplerini, sebeplerden, sebepleri, sebeple

Metinlerde işaretlendiği yerler

83 yer · 83 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.