İçeriğe geç
Hristiyan Öğretisi Üzerine

Augustinus · Hristiyan Öğretisi Üzerine

I. Kitap

11. Bölüm
  1. Kutsal Yazıları ele almanın tamamı iki şeye dayanır: anlaşılması gerekeni bulmanın yoluna ve anlaşılanı ortaya koymanın yoluna. Önce bulmayı, sonra ortaya koymayı tartışacağız. Büyük ve zahmetli bir iş; sürdürmesi güçse, ona girişmenin de pervasızlık olmasından korkarım. Kendimize güvenseydik elbette öyle olurdu. Ama bu işi bitirme ümidimiz, bu konuda pek çok şeyi zaten düşüncemize vermiş olan kimseye bağlı olduğuna göre, verilenleri harcamaya başladığımızda ötekileri vermeyi bırakmasından korkmamak gerekir. Çünkü vermekle eksilmeyen her şey, elde tutulup verilmedikçe, henüz elde tutulması gerektiği gibi tutulmuş değildir. O ise "Kimde varsa ona verilecek" der. Demek ki sahip olanlara, yani aldıklarını cömertçe kullananlara verecek; verdiğini tamamlayacak ve çoğaltacaktır. Aç insanlara dağıtılmaya başlanmadan önce o ekmekler beş ve yedi taneydi; dağıtılmaya başlanınca o kadar binlerce insan doyduktan sonra küfeleri ve sepetleri doldurdular. Öyleyse o ekmek bölünürken nasıl çoğaldıysa, Rab'bin bu işe girişmek için şimdiden verdikleri de dağıtılmaya başlandığında, onun ilhamıyla çoğalacaktır; öyle ki bu hizmetimizin kendisinde yalnız hiçbir yoksulluk çekmemekle kalmayacak, şaşılacak bir bollukla da sevineceğiz.

    1

    CAPUT I. 1. Duae sunt res quibus nititur omnis tractatio Scripturarum, modus inveniendi quae intelligenda sunt, et modus proferendi quae intellecta sunt. De inveniendo prius, de proferendo postea disseremus. Magnum opus et arduum, et si ad sustinendum difficile, vereor ne ad suscipiendum temerarium. Ita sane si de nobis ipsis praesumeremus: nunc vero cum in illo sit spes peragendi hujus operis, a quo nobis in cogitatione multa de hac re jam tradita tenemus, non est metuendum ne dare desinat caetera, cum ea quae data sunt coeperimus impendere. Omnis enim res quae dando non deficit, dum habetur et non datur, nondum habetur quomodo habenda est. Ille autem ait: Qui habet, dabitur ei. Dabit ergo habentibus, id est, cum benignitate utentibus eo quod acceperunt, adimplebit atque cumulabit quod dedit. Illi quinque et illi septem erant panes, antequam inciperent dari esurientibus; quod ubi fieri coepit, cophinos et sportas satiatis tot hominum millibus impleverunt. Sicut ergo ille panis dum frangeretur accrevit, sic ea quae ad hoc opus aggrediendum jam Dominus praebuit, cum dispensari coeperint, eo ipso suggerente multiplicabuntur, ut in ipso hoc nostro ministerio, non solum nullam patiamur inopiam, sed de mirabili etiam abundantia gaudeamus.

    2

2. Bölüm
  1. Her öğretim ya şeylerin ya işaretlerin öğretimidir; ama şeyler işaretler aracılığıyla öğrenilir. Burada asıl anlamıyla şey dediğim, bir şeye işaret etmek için kullanılmayanlardır: odun, taş, hayvan ve bunun gibi öteki şeyler. Ama Musa'nın acılığı gitsin diye acı sulara attığını okuduğumuz o odun değil; Yakup'un başının altına koyduğu o taş değil; İbrahim'in oğlunun yerine kurban ettiği o hayvan değil. Çünkü bunlar, başka şeylerin de işaretleri olacak biçimde şeylerdir. Bütün kullanımı işaret etmekten ibaret olan başka işaretler de vardır; kelimeler gibi. Çünkü kimse kelimeleri bir şeye işaret etmek için olmadıkça kullanmaz. Buradan neye işaret dediğim anlaşılır: bir şeye işaret etmek için kullanılan şeylere. Bu yüzden her işaret aynı zamanda bir şeydir; çünkü hiçbir şey olmayan, hiç yoktur. Ama her şey aynı zamanda bir işaret değildir. Bu yüzden şeyler ve işaretler arasındaki bu ayrımda şeylerden söz ederken öyle konuşacağız ki, bazıları işaret etmek için kullanılabilse bile, önce şeyleri sonra işaretleri tartışacağımız bölümlemeyi bozmasınlar. Şunu da aklımızda tutalım: Şimdi şeylerde, kendilerinden başka bir şeye de işaret etmeleri değil, ne oldukları düşünülmelidir.

    2

    CAPUT II. 2. Omnis doctrina vel rerum est vel signorum, sed res per signa discuntur. Proprie autem nunc res appellavi, quae non ad significandum aliquid adhibentur, sicuti est lignum, lapis, pecus, atque hujusmodi caetera. Sed non illud lignum quod in aquas amaras Moysen misisse legimus, ut amaritudine carerent; neque ille lapis quem Jacob sibi ad caput posuerat; neque illud pecus quod pro filio immolavit Abraham. Ista namque ita res sunt, ut aliarum etiam signa sint rerum. Sunt autem alia signa quorum omnis usus in significando est, sicuti sunt verba. Nemo enim utitur verbis, nisi aliquid significandi gratia. Ex quo intelligitur quid appellem signa; res eas videlicet quae ad significandum aliquid adhibentur. Quamobrem omne signum etiam res aliqua est; quod enim nulla res est, omnino nihil est: non autem omnis res etiam signum est. Et ideo in hac divisione rerum atque signorum, cum de rebus loquemur, ita loquemur ut etiamsi earum aliquae adhiberi ad significandum possint, non impediant partitionem, qua prius de rebus, postea de signis disseremus; memoriterque teneamus id nunc in rebus considerandum esse quod sunt, non quod aliud etiam praeter seipsas significant.

    3

3. Bölüm
  1. Öyleyse şeylerin kimi tadına varılacak, kimi kullanılacak şeylerdir; kimi de tadına varan ve kullanan şeylerdir. Tadına varılacak olanlar bizi mesut kılar. Kullanılacak olanlar ise saadete yönelirken bize yardım eder, âdeta destek olur; böylece bizi mesut kılan şeylere ulaşıp onlara bağlanabiliriz. Tadına varan ve kullanan bizler ise ikisinin arasında dururuz. Kullanılacak şeylerin tadına varmak istersek yolumuz kesilir, hatta bazen yoldan saparız; öyle ki aşağıdaki şeylere duyduğumuz sevgi ayağımıza dolanır da tadına varılacak şeylere ulaşmaktan ya geri kalırız ya da büsbütün geri çevriliriz.

    3

    CAPUT III. 3. Res ergo aliae sunt quibus fruendum est, aliae quibus utendum, aliae quae fruuntur et utuntur. Illae quibus fruendum est, beatos nos faciunt. Istis quibus utendum est, tendentes ad beatitudinem adjuvamur, et quasi adminiculamur, ut ad illas quae nos beatos faciunt, pervenire, atque his inhaerere possimus. Nos vero qui fruimur et utimur, inter utrasque constituti, si eis quibus utendum est frui voluerimus, impeditur cursus noster, et aliquando etiam deflectitur, ut ab his rebus quibus fruendum est obtinendis vel retardemur, vel etiam revocemur, inferiorum amore praepediti.

    4

4. Bölüm
  1. Çünkü tadına varmak, bir şeye kendisi için sevgiyle bağlanmaktır. Kullanmak ise, kullanıma gelen şeyi sevdiğin şeyi elde etmeye yöneltmektir; tabii o şey sevilmesi gereken bir şeyse. Çünkü yasak kullanıma kullanma değil, daha çok kötüye kullanma demek gerekir. Diyelim ki gurbette yaşayan yolcularız; ancak yurdumuzda mutlu yaşayabiliyoruz; bu gurbette elbette mutsuzuz ve mutsuzluğumuza son vermek isteyip yurdumuza dönmek istiyoruz. Tadına varılacak olan yurdumuza ulaşabilmek için kullanacağımız kara ya da deniz taşıtlarına ihtiyacımız olurdu. Ama yolculuğun güzellikleri ve taşıtlarla gitmenin kendisi hoşumuza gitse, kullanmamız gereken şeylerin tadına varmaya yönelip yolu çabucak bitirmek istemesek, sapkın bir tatlılığa dolanırdık ve tatlılığı bizi mesut kılacak olan yurdumuzdan uzaklaşırdık. İşte bunun gibi, bu ölümlü hayatta Rab'den uzak gurbetteyken, mesut olabileceğimiz yurda dönmek istiyorsak bu dünyayı kullanmalı, onun tadına varmamalıyız; öyle ki "Tanrı'nın görünmeyen nitelikleri yaratılmış şeyler aracılığıyla anlaşılıp görülsün"; yani cisimsel ve zamanlı şeylerden ebedî ve ruhanî şeyleri kavrayalım.

    4

    CAPUT IV. 4. Frui enim est amore alicui rei inhaerere propter seipsam. Uti autem, quod in usum venerit ad id quod amas obtinendum referre, si tamen amandum est. Nam usus illicitus, abusus potius vel abusio nominandus est. Quomodo ergo, si essemus peregrini, qui beate vivere nisi in patria non possemus, eaque peregrinatione utique miseri et miseriam finire cupientes, in patriam redire vellemus, opus esset vel terrestribus vel marinis vehiculis quibus utendum esset ut ad patriam, qua fruendum erat, pervenire valeremus; quod si amoenitates itineris, et ipsa gestatio vehiculorum nos delectaret, et conversi ad fruendum his quibus uti debuimus, nollemus cito viam finire, et perversa suavitate implicati alienaremur a patria, cujus suavitas faceret beatos: sic in hujus mortalitatis vita peregrinantes a Domino, si redire in patriam volumus, ubi beati esse possimus, utendum est hoc mundo, non fruendum; ut invisibilia Dei, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciantur, hoc est, ut de corporalibus temporalibusque rebus aeterna et spiritualia capiamus.

    5

5. Bölüm
  1. Öyleyse tadına varılacak şeyler Baba, Oğul ve Kutsal Ruh'tur; aynı zamanda Teslis, tek bir en yüce şey; onun tadına varan herkes için ortak olan şey —eğer ona şey denebilirse ve bütün şeylerin sebebi değilse; hatta eğer ona sebep de denebilirse. Çünkü bu kadar büyük bir yüceliğe uygun düşecek bir ad kolay bulunamaz; meğer ki bu Teslis için en iyisi şöyle demek olsun: her şeyin kendisinden, her şeyin kendisi aracılığıyla, her şeyin kendisinde olduğu tek Tanrı. Böylece Baba, Oğul ve Kutsal Ruh'un her biri Tanrı'dır ve hepsi birlikte tek Tanrı'dır; her biri tam bir cevherdir ve hepsi birlikte tek cevherdir. Baba ne Oğul'dur ne Kutsal Ruh; Oğul ne Baba'dır ne Kutsal Ruh; Kutsal Ruh ne Baba'dır ne Oğul; Baba yalnız Baba'dır, Oğul yalnız Oğul'dur, Kutsal Ruh yalnız Kutsal Ruh'tur. Üçünün ebediyeti aynıdır, değişmezliği aynıdır, yüceliği aynıdır, kudreti aynıdır. Baba'da birlik, Oğul'da eşitlik, Kutsal Ruh'ta birliğin ve eşitliğin ahengi vardır. Bu üçü Baba yüzünden hep birdir, Oğul yüzünden hep eşittir, Kutsal Ruh yüzünden hep birbirine bağlıdır.

    5

    CAPUT V. 5. Res igitur quibus fruendum est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, eademque Trinitas, una quaedam summa res, communisque omnibus fruentibus ea; si tamen res et non rerum omnium causa sit, si tamen et causa. Non enim facile nomen quod tantae excellentiae conveniat potest inveniri, nisi quod melius ita dicitur Trinitas haec, unus Deus ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia. Ita Pater et Filius et Spiritus sanctus, et singulus quisque horum Deus, et simul omnes unus Deus; et singulus quisque horum plena substantia, et simul omnes una substantia. Pater nec Filius est nec Spiritus sanctus, Filius nec Pater est nec Spiritus sanctus, Spiritus sanctus nec Pater est nec Filius; sed Pater tantum Pater, et Filius tantum Filius, et Spiritus sanctus tantum Spiritus sanctus. Eadem tribus aeternitas, eadem incommutabilitas, eadem majestas, eadem potestas. In Patre unitas, in Filio aequalitas, in Spiritu sancto unitatis aequalitatisque concordia: et tria haec unum omnia propter Patrem, aequalia omnia propter Filium, connexa omnia propter Spiritum sanctum.

    6

6. Bölüm
  1. Tanrı'ya layık bir şey söyledik mi, bir ses çıkardık mı? Hayır; yalnızca söylemek istediğimi hissediyorum. Bir şey söylediysem de, söylemek istediğim bu değildir. Bunu nereden biliyorum? Tanrı dile gelmez olduğu için değil mi? Benim söylediğim şey dile gelmez olsaydı söylenmiş olmazdı. Bu yüzden Tanrı'ya "dile gelmez" bile dememek gerekir; çünkü bu söylendiğinde de bir şey söylenmiş olur. Böylece garip bir kelime çatışması doğar: Söylenemeyen şey dile gelmezse, "dile gelmez" diye olsun söylenebilen şey dile gelmez değildir. Bu kelime çatışmasını sesle yatıştırmaya çalışmaktansa susarak ondan sakınmak daha iyidir. Yine de Tanrı, onun hakkında layıkıyla hiçbir şey söylenemediği hâlde, insan sesinin hizmetini kabul etti ve onu sözlerimizle övmekten sevinmemizi istedi. "Tanrı" denmesi de buradandır. Çünkü o, gerçekte bu iki hecenin gürültüsünde tanınmaz; yine de bu ses, Latince bilen herkesin kulağına çarptığında, onları son derece yüce ve ölümsüz bir tabiatı düşünmeye sevk eder.

    6

    CAPUT VI. 6. Diximusne aliquid et sonuimus aliquid dignum Deo? Imo vero nihil me aliud quam dicere voluisse sentio: si autem dixi, non hoc est quod dicere volui. Hoc unde scio, nisi quia Deus ineffabilis est; quod autem a me dictum est, si ineffabile esset, dictum non esset? Ac per hoc ne ineffabilis quidem dicendus est Deus, quia et hoc cum dicitur, aliquid dicitur. Et fit nescio quae pugna verborum, quoniam si illud est ineffabile, quod dici non potest, non est ineffabile quod vel ineffabile dici potest. Quae pugna verborum silentio cavenda potius quam voce pacanda est. Et tamen Deus, cum de illo nihil digne dici possit, admisit humanae vocis obsequium, et verbis nostris in laude sua gaudere nos voluit. Nam inde est et quod dicitur Deus. Non enim revera in strepitu istarum duarum syllabarum ipse cognoscitur; sed tamen omnes latinae linguae scios, cum aures eorum sonus iste tetigerit, movet ad cogitandam excellentissimam quamdam immortalemque naturam.

    7

7. Bölüm
  1. Çünkü tanrıların o tek Tanrısı düşünüldüğünde, gökte ya da yerde başka tanrılar olduğunu sanan, onları anan ve onlara tapanlar tarafından bile öyle düşünülür ki bu düşünce, kendisinden daha iyi ve daha yüce hiçbir şey olmayan bir şeye ulaşmaya çalışır. Ama insanlar farklı iyilere yöneldikleri için —kimi bedenin hissine, kimi ruhun anlayışına ilişkin iyilere—, bedenin hislerine kendini vermiş olanlar ya göğün kendisini, ya gökte gördükleri en parlak şeyi, ya da evrenin kendisini tanrıların Tanrısı sanırlar. Evrenin dışına çıkmaya çalışırlarsa, parlak bir şey hayal eder ve boş bir sanıyla onu ya sonsuz, ya da en iyi görünen biçimde kurarlar; ya da insan bedeninin şeklini başka şekillerden üstün tutuyorlarsa, onu düşünürler. Tanrıların tek bir Tanrısı olduğunu değil de eşit düzeyde birçok ya da sayısız tanrı olduğunu düşünürlerse, onları da her birine hangi cisim üstün görünüyorsa o şekilde zihinlerinde tasarlarlar. Tanrı'nın ne olduğunu anlayış yoluyla görmeye çalışanlar ise onu bütün görünür ve cisimsel tabiatlardan, hatta akılla kavranır ve ruhanî tabiatlardan, değişen her şeyden üstün tutarlar. Yine de hepsi Tanrı'nın üstünlüğü uğruna yarış edercesine çarpışır; kendisinden daha iyi bir şey bulunan şeyin Tanrı olduğuna inanan hiç kimse bulunamaz. Böylece hepsi, öteki bütün şeylerden üstün tuttukları şeyin Tanrı olduğunda birleşir.

    7

    CAPUT VII. 7. Nam cum ille unus cogitatur deorum Deus, ab his etiam qui alios et suspicantur et vocant et colunt deos sive in coelo sive in terra, ita cogitatur, ut aliquid quo nihil melius sit atque sublimius illa cogitatio conetur attingere. Sane quoniam diversis moventur bonis, partim eis quae ad corporis sensum, partim eis quae ad animi intelligentiam pertinent; illi qui dediti sunt corporis sensibus, aut ipsum coelum, aut quod in coelo fulgentissimum vident, aut ipsum mundum, Deum deorum esse arbitrantur: aut, si extra mundum ire contendunt, aliquid lucidum imaginantur, idque vel infinitum, vel ea forma quae optima videtur, inani suspicione constituunt, aut humani corporis figuram cogitant, si eam caeteris anteponunt. Quod si unum Deum deorum esse non putant, et potius multos aut innumerabiles aequalis ordinis deos; etiam eos tamen prout cuique aliquid corporis videtur excellere, ita figuratos animo tenent. Illi autem qui per intelligentiam pergunt videre quod Deus est, omnibus eum naturis visibilibus et corporalibus, intelligibilibus etiam et spiritualibus, omnibus mutabilibus praeferunt. Omnes tamen certatim pro excellentia Dei dimicant; nec quisquam inveniri potest qui hoc Deum credat esse quo melius aliquid est. Itaque hoc omnes Deum consentiunt esse, quod caeteris rebus omnibus anteponunt.

    8

8. Bölüm
  1. Tanrı'yı düşünen herkes canlı bir şey düşündüğüne göre, Tanrı hakkında saçma ve ona layık olmayan şeyler düşünmekten ancak hayatın kendisini düşünenler kurtulabilir. Bunlar, akıllarına bir cismin hangi şekli gelirse gelsin, onun hayatla yaşayıp yaşamadığına karar verir ve canlı olanı cansızdan üstün tutarlar. Cismin bu canlı şekli ne kadar parlak bir ışıkla parlarsa parlasın, büyüklüğüyle ne kadar göze çarparsa çarpsın, ne kadar güzellikle süslenirse süslensin, onun bir şey, onu canlandıran hayatın başka bir şey olduğunu anlarlar ve o hayatı, onun canlandırdığı ve ruh verdiği o kütleden kıyas kabul etmez bir değerle üstün tutarlar. Sonra hayatın kendisini incelemeye koyulurlar: Onu, ağaçlarınki gibi, his olmadan büyüten bir hayat olarak bulurlarsa, ondan hayvanlarınki gibi hisseden hayatı üstün tutarlar; bundan da yine insanlarınki gibi anlayan hayatı. Onu da hâlâ değişken gördüklerinde, ondan da değişmez bir hayatı üstün tutmak zorunda kalırlar: bazen bilgelikten yoksun, bazen bilge olan değil, bilakis Bilgelik'in kendisi olan hayatı. Çünkü bilge bir zihin, yani bilgeliğe erişmiş bir zihin, erişmeden önce bilge değildi; Bilgelik'in kendisi ise ne hiç bilgelikten yoksun oldu ne de hiç olabilir. Onu görmeselerdi, değişmez biçimde bilge olan hayatı değişen hayattan hiçbir şekilde tam bir güvenle üstün tutmazlardı. Çünkü bu hayatın daha iyi olduğunu haykırırken dayandıkları hakikat kuralının değişmez olduğunu görürler; onu da kendi tabiatlarının üstünden başka hiçbir yerde görmezler, çünkü kendilerinin değişken olduğunu görürler.

    8

    CAPUT VIII. 8. Et quoniam omnes qui de Deo cogitant, vivum aliquid cogitant, illi soli possunt non absurda et indigna existimare de Deo, qui vitam ipsam cogitant, et quaecumque illis forma occurrerit corporis, eam vita vivere vel non vivere statuunt, et viventem non viventi anteponunt; eamque ipsam viventem corporis formam, quantalibet luce praefulgeat, quantalibet magnitudine praemineat, quantalibet pulchritudine ornetur, aliud esse ipsam, aliud vitam qua vegetatur intelligunt, eamque illi moli quae ab illa vegetatur et animatur, dignitate incomparabili praeferunt. Deinde ipsam vitam pergunt inspicere, et si eam sine sensu vegetantem invenerint, qualis est arborum, praeponunt ei sentientem, qualis est pecorum; et huic rursus intelligentem, qualis est hominum. Quam cum adhuc mutabilem viderint, etiam huic aliquam incommutabilem coguntur praeponere, illam scilicet vitam quae non aliquando desipit, aliquando sapit, sed est potius ipsa Sapientia. Sapiens enim mens, id est, adepta sapientiam, antequam adipisceretur non erat sapiens; at vero ipsa Sapientia nec fuit unquam insipiens, nec esse unquam potest. Quam si non viderent, nullo modo plena fiducia vitam incommutabiliter sapientem commutabili vitae anteponerent. Ipsam quippe regulam veritatis, qua illam clamant esse meliorem, incommutabilem vident; nec uspiam nisi supra suam naturam vident, quandoquidem se vident mutabiles.

    9

9. Bölüm
  1. Kimse şunu soracak kadar utanmazca budala değildir: "Değişmez biçimde bilge olan hayatın değişen hayattan üstün tutulması gerektiğini nereden biliyorsun?" Çünkü "nereden biliyorsun" diye sorduğu şeyin kendisi, herkesin seyrine ortak ve değişmez biçimde açıktır. Bunu görmeyen, güneşin altındaki bir kör gibidir: Gözlerinin içine o kadar parlak ve o kadar yakın bir ışığın parıltısı dökülse de ona hiçbir faydası olmaz. Görüp de ondan kaçan ise, bedenî gölgelere alışmış olduğundan zihninin bakışı güçsüzdür. Böylece insanlar, kötü huyların âdeta ters rüzgârlarıyla yurtlarından geri itilir; daha iyi ve daha üstün olduğunu itiraf ettikleri şeyin değil, daha geride ve daha aşağıda olan şeylerin peşine düşerler.

    9

    CAPUT IX. 9. Nemo est enim tam impudenter insulsus qui dicat: Unde scis incommutabiliter sapientem vitam mutabili esse praeferendam? Idipsum enim quod interrogat, unde sciam, omnibus ad contemplandum communiter atque incommutabiliter praesto est. Et hoc qui non videt, ita est quasi caecus in sole, cui nihil prodest ipsis locis oculorum ejus tam clarae ac praesentis lucis fulgor infusus. Qui autem videt et refugit, consuetudine umbrarum carnalium invalidam mentis aciem gerit. Pravorum igitur morum quasi contrariis flatibus ab ipsa patria repercutiuntur homines, posteriora atque inferiora sectantes, quam illud quod esse melius atque praestantius confitentur.

    10

10. Bölüm
  1. Bu yüzden, değişmez biçimde yaşayan o hakikatin —evrenin yaratıcısı ve kurucusu olan Teslis Tanrı'nın, yarattığı şeyleri kendisinde gözettiği hakikatin— tadına varmak gerektiğine göre, ruh arındırılmalıdır ki o ışığı görebilsin ve gördükten sonra ona bağlanabilsin. Bu arınmayı yurda doğru bir tür yürüyüş, bir tür deniz yolculuğu sayalım. Çünkü her yerde hazır olana yer değiştirerek değil, iyi bir gayretle ve iyi huylarla yaklaşırız.

    10

    CAPUT X. 10. Quapropter, cum illa veritate perfruendum sit, quae incommutabiliter vivit, et in ea Trinitas Deus, auctor et conditor universitatis, rebus quas condidit consulat; purgandus est animus, ut et perspicere illam lucem valeat, et inhaerere perspectae. Quam purgationem quasi ambulationem quamdam, et quasi navigationem ad patriam esse arbitremur. Non enim ad eum qui ubique praesens est, locis movemur, sed bono studio bonisque moribus.

    11

11. Bölüm
  1. Bilgelik'in kendisi bizim bu kadar büyük zayıflığımıza bile uymaya tenezzül edip bize bir yaşama örneği sunmasaydı bunu yapamazdık; bunu da ancak bir insanda sunabilirdi, çünkü biz de insanız. Ama biz ona geldiğimizde bilgece davranırız; o ise bize geldiğinde kibirli insanlar tarafından âdeta akılsızca davranmış sayıldı. Biz ona geldiğimizde güçleniriz; o ise bize geldiğinde âdeta zayıf sanıldı. Ama "Tanrı'nın akılsızlığı insanlardan daha bilgedir, Tanrı'nın zayıflığı insanlardan daha güçlüdür." Öyleyse yurdun kendisi o olduğu hâlde, kendini bize yurda giden yol da yaptı.

    11

    CAPUT XI. 11. Quod non possemus, nisi ipsa Sapientia tantae etiam nostrae infirmitati congruere dignaretur, et vivendi nobis praeberet exemplum, non aliter quam in homine, quoniam et nos homines sumus. Sed quia nos cum ad illam venimus, sapienter facimus; ipsa cum ad nos venit, ab hominibus superbis quasi stulte fecisse putata est. Et quoniam nos cum ad illam venimus, convalescimus; ipsa cum ad nos venit, quasi infirma existimata est. Sed quod stultum est Dei, sapientius est hominibus: et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus. Cum ergo ipsa sit patria, viam se quoque nobis fecit ad patriam.

    12

12. Bölüm

Sağlıklı ve temiz iç göze her yerde hazır olduğu hâlde, o gözü zayıf ve kirli olanların bedenî gözlerine de görünmeye tenezzül etti. Çünkü "Tanrı'nın bilgeliği içinde dünya bilgelik aracılığıyla Tanrı'yı tanıyamadığından, Tanrı inananları vaazın akılsızlığıyla kurtarmayı uygun gördü."

  1. Demek ki bize, yerlerin mesafelerini aşarak gelmekle değil, ölümlülere ölümlü bir bedende görünmekle geldiği söylenir. Öyleyse zaten bulunduğu yere geldi; çünkü bu dünyadaydı ve dünya onun aracılığıyla yaratılmıştı. Ama insanlar, Yaratıcı'nın kendisi yerine yaratığın tadına varma arzusuyla bu dünyaya uydukları ve pek yerinde olarak "dünya" adıyla anıldıkları için onu tanımadılar; bu yüzden Müjdeci "Dünya onu tanımadı" dedi. Böylece Tanrı'nın bilgeliği içinde dünya bilgelik aracılığıyla Tanrı'yı tanıyamadı. Burada olduğu hâlde neden geldi? Tanrı inananları vaazın akılsızlığıyla kurtarmayı uygun gördüğü için değil mi?

    12

    CAPUT XII. Et cum sano et puro interiori oculo ubique sit praesens, eorum qui oculum illum infirmum immundumque habent, oculis etiam carneis apparere dignata est. Quia enim in Sapientia Dei non poterat mundus per Sapientiam cognoscere Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes. 12. Non igitur per locorum spatia veniendo, sed in carne mortali mortalibus apparendo, venisse ad nos dicitur. Illuc ergo venit ubi erat, quia in hoc mundo erat, et mundus per eam factus est. Sed quoniam cupiditate fruendi pro ipso Creatore creatura, homines configurati huic mundo, et mundi nomine congruentissime vocati, non eam cognoverunt, propterea dixit Evangelista: Et mundus eum non cognovit. Itaque in Sapientia Dei non poterat mundus per sapientiam cognoscere Deum. Cur ergo venit cum hic esset, nisi quia placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes?

    13

13. Bölüm

Nasıl geldi? "Söz beden oldu ve aramızda yaşadı" sözünde söylendiği gibi değil mi? Konuştuğumuzda, ruhumuzda taşıdığımız şey bedenî kulaklar aracılığıyla dinleyenin ruhuna akabilsin diye, yüreğimizde taşıdığımız söz ses olur ve buna konuşma denir. Ama düşüncemiz o sese dönüşmez; kendi yanında bütün olarak kalır ve değişmenin hiçbir lekesi olmadan, kulaklara kendini sokacağı sesin biçimini alır. Bunun gibi Tanrı'nın Sözü de değişmeden beden oldu ki aramızda yaşasın.

13

CAPUT XIII. Quomodo venit, nisi quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis? Sicuti cum loquimur, ut id quod animo gerimus, in audientis animum per aures carneas illabatur, fit sonus verbum quod corde gestamus, et locutio vocatur; nec tamen in eumdem sonum cogitatio nostra convertitur, sed apud se manens integra, formam vocis qua se insinuet auribus, sine aliqua labe suae mutationis assumit: ita Verbum Dei non commutatum, caro tamen factum est, ut habitaret in nobis.

1414. Bölüm
  1. Tedavi nasıl sağlığa giden yolsa, bu tedavi de iyileştirilip yenilenecek günahkârları üstlendi. Hekimler yaraları sararken bunu gelişigüzel değil, uygun biçimde yaparlar; öyle ki sargının faydasına bir güzellik de eşlik eder. Bunun gibi Bilgelik'in ilacı da bir insanı üstlenerek yaralarımıza uyarlandı; kimi zıtlarla, kimi benzerlerle tedavi etti. Bedenin yarasını iyileştiren hekim de bazı zıtlar uygular: sıcağa soğuğu, kuruya ıslağı ya da bu türden başka bir şeyi. Bazı benzerleri de uygular: yuvarlak yaraya yuvarlak, uzun yaraya uzun bir bez parçası koyar; sargının kendisini de bütün uzuvlara aynı biçimde değil, benzerlere benzer biçimde uydurur. Bunun gibi Tanrı'nın Bilgeliği de insanı tedavi ederken iyileştirmek için kendini sundu: hekim de kendisi, ilaç da kendisi. İnsan kibir yüzünden düştüğü için, iyileştirmek için alçakgönüllülüğü uyguladı. Yılanın bilgeliğiyle aldatıldık, Tanrı'nın akılsızlığıyla kurtuluyoruz. O bilgelik diye anılırdı, ama Tanrı'yı hor görenler için akılsızlıktı; bu da akılsızlık diye anılır, ama İblis'i yenenler için bilgeliktir. Biz ölümsüzlüğü kötü kullandık ve öldük; Mesih ölümlülüğü iyi kullandı ki yaşayalım. Hastalık bir kadının bozulmuş ruhundan girdi; kurtuluş bir kadının bozulmamış bedeninden çıktı. Kusurlarımızın onun faziletlerinin örneğiyle tedavi edilmesi de aynı zıtlara girer. Uzuvlarımıza ve yaralarımıza sargılar gibi uygulanan benzerler ise şunlardır: Bir kadın aracılığıyla aldatılmış olanları bir kadından doğan, insanları bir insan, ölümlüleri bir ölümlü, ölüleri ölümüyle kurtardı. Giriştiğimiz işi bitirme zorunluluğu aceleye getirmeyen kimseler daha dikkatle düşünürlerse, Hristiyan tıbbının zıtlardan ya da benzerlerden giden başka pek çok düzenlemesini de görürler.

    14

    CAPUT XIV. 13. Sicut autem curatio via est ad sanitatem, sic ista curatio peccatores sanandos reficiendosque suscepit. Et quemadmodum medici cum alligant vulnera, non incomposite, sed apte id faciunt, ut vinculi utilitatem quaedam pulchritudo etiam consequatur: sic medicina Sapientiae per hominis susceptionem nostris est accommodata vulneribus; de quibusdam contrariis curans, et de quibusdam similibus. Sicut etiam ille qui medetur vulneri corporis, adhibet quaedam contraria, sicut frigidum calido, vel humidum sicco, vel si quid aliud hujusmodi; adhibet etiam quaedam similia, sicut linteolum vel rotundo vulneri rotundum, vel oblongum oblongo, ligaturamque ipsam non eamdem membris omnibus, sed similem similibus coaptat: sic Sapientia Dei hominem curans, seipsam exhibuit ad sanandum, ipsa medicus, ipsa medicina. Quia ergo per superbiam homo lapsus est, humilitatem adhibuit ad sanandum. Serpentis sapientia decepti sumus, Dei stultitia liberamur. Quemadmodum autem illa sapientia vocabatur, erat autem stultitia contemnentibus Deum; sic ista quae vocatur stultitia, sapientia est vincentibus diabolum. Nos immortalitate male usi sumus, ut moreremur; Christus mortalitate bene usus est, ut viveremus. Corrupto animo feminae ingressus est morbus; integro corpore feminae processit salus. Ad eadem contraria pertinet, quod etiam exemplo virtutum ejus vitia nostra curantur. Jam vero similia quasi ligamenta membris et vulneribus nostris adhibita, illa sunt, quod per feminam deceptos per feminam natus, homo homines, mortalis mortales, morte mortuos liberavit. Multa quoque alia diligentius considerantibus quos instituti operis peragendi necessitas non rapit, vel a contrariis, vel a similibus medicinae christianae apparet instructio.

    15

15. Bölüm
  1. Rab'bin ölümden dirilişine ve göğe yükselişine inanmak imanımızı büyük bir ümitle destekler. Çünkü canını yeniden almaya bu kadar gücü yeten, onu bizim için ne kadar isteyerek verdiğini açıkça gösterir. Öyleyse inananların ümidi, o kadar büyük olanın henüz inanmayanlar için ne kadar büyük acılar çektiğini düşündükçe ne büyük bir güvenle teselli bulur! Dirilerin ve ölülerin yargıcının gökten gelmesi beklenince ise bu, ihmalkârlara büyük bir korku salar; böylece özene yönelirler ve onu kötü işler yaparak korkulacak biri olarak değil, iyi işler yaparak özlenecek biri olarak beklerler. Sonunda vereceği ödül hangi sözlerle söylenebilir, hangi düşünceyle kavranabilir? Bu yolculukta teselli bulalım diye Ruhundan o kadar çok verdi ki, bu hayatın sıkıntıları içinde henüz görmediğimiz kimseye o kadar büyük bir güven ve sevgi besleriz; Kilisesinin kurulması için de her birine kendine has armağanlar verdi ki, yapılması gerektiğini gösterdiği şeyi yalnız söylenmeden değil, sevinçle de yapalım.

    15

    CAPUT XV. 14. Jam vero credita Domini a mortuis resurrectio, et in coelum ascensio, magna spe fulcit fidem nostram. Multum enim ostendit quam voluntarie pro nobis animam posuerit, qui eam sic habuit in potestate resumere. Quanta ergo se fiducia spes credentium consolatur, considerans quantus quanta pro nondum credentibus passus sit? Cum vero judex vivorum atque mortuorum exspectatur e coelo, magnum timorem incutit negligentibus, ut se ad diligentiam convertant, eumque magis bene agendo desiderent, quam male agendo formident. Quibus autem verbis dici, aut qua cogitatione capi potest praemium, quod ille in fine daturus est; quando ad consolationem hujus itineris de Spiritu suo tantum dedit, quo in adversis vitae hujus fiduciam charitatemque tantam ejus, quem nondum videmus, habeamus, et dona unicuique propria ad instructionem Ecclesiae suae, ut id quod ostendit esse faciendum, non solum sine murmure, sed etiam cum delectatione faciamus?

    16

16. Bölüm
  1. Çünkü havarinin öğretisinin bildirdiği gibi Kilise onun bedenidir; ona onun eşi de denir. Öyleyse türlü görevler gören pek çok uzuvdan oluşan bedenini, sağlığın bağı gibi bir birlik ve sevgi bağıyla bir arada tutar. Bu zamanda onu çalıştırır ve şifa veren bazı sıkıntılarla arındırır; öyle ki onu bu dünyadan çekip alarak lekesiz, buruşuksuz ya da bu türden bir kusuru olmayan eşi Kilise'yi ebediyen kendisiyle birleştirsin.

    16

    CAPUT XVI. 15. Est enim Ecclesia corpus ejus, sicut apostolica doctrina commendat, quae etiam conjux ejus dicitur. Corpus ergo suum multis membris diversa officia gerentibus, nodo unitatis et charitatis tanquam sanitatis astringit. Exercet autem hoc tempore et purgat medicinalibus quibusdam molestiis, ut erutam de hoc saeculo, in aeternum sibi copulet conjugem Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid hujusmodi.

    17

17. Bölüm
  1. Ayrıca yoldayız; bu yol yerlerin değil, gönül hâllerinin yoludur; geçmiş günahların kötülüğü onu dikenli çitler gibi kapatmıştı. Kendini dönüş yolumuz olarak önümüze sermek isteyen kimse, dönenlerin bütün günahlarını bağışlamaktan ve dönüşümüzün önüne sağlamca dikilmiş yasakları bizim için çarmıha gerilerek sökmekten daha cömert ve daha merhametli ne yapabilirdi?

    17

    CAPUT XVII. 16. Porro quoniam in via sumus, nec via ista locorum est, sed affectuum, quam intercludebat, quasi septa quaedam spinosa, praeteritorum malitia peccatorum; quid liberalius et misericordius facere potuit, qui seipsum nobis, qua rediremus, substernere voluit, nisi ut omnia donaret peccata conversis, et graviter fixa interdicta reditus nostri pro nobis crucifixus evelleret?

    18

18. Bölüm
  1. Öyleyse Kilisesine şu anahtarları verdi: Yeryüzünde çözdüğü gökte de çözülmüş olsun, yeryüzünde bağladığı gökte de bağlanmış olsun. Yani onun Kilisesinde günahlarının bağışlanacağına inanmayanın günahları bağışlanmasın; inanan ve düzelip onlardan yüz çeviren ise aynı Kilise'nin kucağında kalarak aynı imanla ve düzelmeyle iyileşsin. Çünkü günahlarının bağışlanabileceğine inanmayan, ümitsizliğe düşerek daha da kötüleşir; dönüşünün meyvesine güvenmeyince, ona kötü olmaktan daha iyi bir şey kalmamış gibi olur.

    18

    CAPUT XVIII. 17. Has igitur claves dedit Ecclesiae suae, ut quae solveret in terra, soluta essent in coelo; quae ligaret in terra, ligata essent et in coelo: scilicet ut quisquis in Ecclesia ejus dimitti sibi peccata non crederet, non ei dimitterentur; quisquis autem crederet, seque ab his correctus averteret, in ejusdem Ecclesiae gremio constitutus, eadem fide atque correctione sanaretur. Quisquis enim non credit dimitti sibi posse peccata, fit deterior desperando, quasi nihil illi melius quam malum esse remaneat, ubi de fructu suae conversionis infidus est.

    19

19. Bölüm
  1. Pişmanlıkla olan, önceki hayatı ve huyları terk etmek nasıl ruhun bir tür ölümüyse, bedenin ölümü de önceki canlılığının çözülmesidir. Ruh, kötü önceki huylarını öldürdüğü pişmanlıktan sonra daha iyiye doğru yeniden biçimlenir; bunun gibi beden de, günahın bağı yüzünden hepimizin borçlu olduğu bu ölümden sonra diriliş zamanında daha iyiye doğru değişecektir; buna inanmak ve bunu ummak gerekir. Öyle ki Tanrı'nın krallığını et ve kan miras almayacak —bu olamaz—, ama bu bozulabilen bozulmazlığı, bu ölümlü ölümsüzlüğü giyecek; hiçbir yoksunluk çekmeyeceği için hiçbir sıkıntı vermeden, mesut ve yetkin ruh tarafından en yüce dinginlik içinde canlandırılacaktır.

    19

    CAPUT XIX. 18. Jam vero sicut animi quaedam mors est, vitae prioris morumque relictio, quae fit poenitendo; sic etiam corporis mors est animationis pristinae resolutio: et quomodo animus post poenitentiam, qua priores mores perditos interemit, reformatur in melius; sic etiam corpus post istam mortem, quam vinculo peccati omnes debemus, credendum et sperandum est resurrectionis tempore in melius commutari, ut non caro et sanguis regnum Dei possideant, quod fieri non potest; sed corruptibile hoc induat incorruptionem, et mortale hoc induat immortalitatem, nullamque faciens molestiam, quia nullam patietur indigentiam, a beata perfectaque anima cum summa quiete vegetetur.

    20

20. Bölüm
  1. Ruhu bu dünyaya ölmeyen ve hakikate uymaya başlamayan kişi ise bedenin ölümüyle daha ağır bir ölüme sürüklenir; göksel bir hâle dönüşmek için değil, cezalarını çekmek için yeniden dirilecektir.

    20

    CAPUT XX. 19. Cujus autem animus non moritur huic saeculo, neque incipit configurari veritati, in graviorem mortem morte corporis trahitur; neque ad commutationem coelestis habitudinis, sed ad luenda supplicia reviviscet.

    21

21. Bölüm

İmanımız şunu söyler ve işin böyle olduğuna inanmak gerekir: Ne insan ruhu ne insan bedeni büsbütün yok olur; dinsizler tahmin edilemez cezalara, dindarlar ise ebedî hayata dirilir.

21

CAPUT XXI. Hoc itaque fides habet, atque ita se rem habere credendum est, neque animum, neque corpus humanum omnimodum interitum pati; sed impios resurgere ad poenas inaestimabiles, pios autem ad vitam aeternam.

2222. Bölüm
  1. Bütün bu şeyler arasında yalnızca ebedî ve değişmez diye andığımız şeylerin tadına varılmalıdır; ötekiler ise onların tadına tam olarak varmaya ulaşabilmek için kullanılmalıdır. Başka şeylerin tadına varan ve onları kullanan bizler de bir tür şeyiz. Çünkü insan büyük bir şeydir; ölümlü bir bedene kapalı olduğu ölçüde değil, akıllı ruhun şerefiyle hayvanlardan üstün olduğu ölçüde Tanrı'nın suretinde ve benzerliğinde yaratılmıştır. Bu yüzden büyük bir mesele şudur: İnsanlar birbirlerinin tadına mı varmalı, birbirlerini mi kullanmalı, yoksa ikisini birden mi yapmalı? Çünkü bize birbirimizi sevmemiz buyruldu; ama soru şudur: İnsan insan tarafından kendisi için mi, yoksa başka bir şey için mi sevilmeli? Kendisi için seviliyorsa onun tadına varırız; başka bir şey için seviliyorsa onu kullanırız. Bana öyle geliyor ki başka bir şey için sevilmelidir. Çünkü kendisi için sevilmesi gereken şeyde mutlu hayat kurulur; ona henüz sahip olmasak da, onun ümidi bu zamanda bizi teselli eder. Ama "Ümidini insana bağlayana lanet olsun!"
  1. İyice dikkat edersen, kimse kendisinin de tadına varmamalıdır; çünkü kendini de kendisi için değil, tadına varılacak olan için sevmelidir. İnsan ancak bütün hayatıyla değişmez hayata yöneldiğinde ve bütün gönlüyle ona bağlandığında en iyidir. Kendini kendisi için severse, kendini Tanrı'ya yöneltmez; kendine dönerek değişmez bir şeye dönmemiş olur. Bu yüzden kendi tadına vardığında artık bir eksiklikle varır; çünkü bütünüyle değişmez iyiye sarılıp ona bağlandığında, oradan kendine doğru gevşediğinde olduğundan daha iyidir. Öyleyse kendini kendin için değil, sevginin en doğru gayesi olan kimse için sevmen gerekiyorsa, başka bir insan da onu Tanrı için seviyorsan kızmasın. Çünkü sevginin Tanrı tarafından konmuş kuralı şudur: "Komşunu kendin gibi seveceksin; Tanrı'yı ise bütün yüreğinle, bütün ruhunla ve bütün zihninle." Yani bütün düşüncelerini, bütün hayatını ve bütün anlayışını, verdiğin bu şeylerin kendisini ondan aldığın kimseye vermelisin. "Bütün yüreğinle, bütün ruhunla, bütün zihninle" derken hayatımızın, boş kalıp başka bir şeyin tadına varmak isteyecek kadar yer açacak hiçbir kısmını bırakmadı; bilakis sevilmek üzere gönlümüze başka ne gelirse, sevginin bütün atılımının aktığı yere kapılıp gitsin. Öyleyse komşusunu doğru seven kişi, onun da bütün yüreğiyle, bütün ruhuyla, bütün zihniyle Tanrı'yı sevmesi için onunla birlikte çalışmalıdır. Çünkü onu kendisi gibi severek, kendi sevgisinin ve onun sevgisinin tamamını, kendisinden hiçbir derenin dışarı akıp onu azaltmasına izin vermeyen o Tanrı sevgisine yöneltir.

    22

    CAPUT XXII. 20. In his igitur omnibus rebus illae tantum sunt quibus fruendum est, quas aeternas atque incommutabiles commemoravimus; caeteris autem utendum est, ut ad illarum perfruitionem pervenire possimus. Nos itaque qui fruimur et utimur aliis rebus, res aliquae sumus. Magna enim quaedam res est homo, factus ad imaginem et similitudinem Dei, non in quantum mortali corpore includitur, sed in quantum bestias rationalis animae honore praecedit. Itaque magna quaestio est utrum frui se homines debeant, an uti, an utrumque. Praeceptum est enim nobis ut diligamus invicem; sed quaeritur utrum propter se homo ab homine diligendus sit, an propter aliud. Si enim propter se, fruimur eo; si propter aliud, utimur eo. Videtur autem mihi propter aliud diligendus. Quod enim propter se diligendum est, in eo constituitur vita beata; cujus etiamsi nondum res, tamen spes ejus nos hoc tempore consolatur. Maledictus autem qui spem suam ponit in homine. 21. Sed nec seipso quisquam frui debet, si liquido advertas; quia nec seipsum debet propter seipsum diligere, sed propter illum quo fruendum est. Tunc est quippe optimus homo, cum tota vita sua pergit in incommutabilem vitam, et toto affectu inhaeret illi: si autem se propter se diligit, non se refert ad Deum; sed ad seipsum conversus, non ad incommutabile aliquid convertitur. Et propterea jam cum defectu aliquo se fruitur; quia melior est cum totus haeret atque constringitur incommutabili bono, quam cum inde vel ad seipsum relaxatur. Si ergo teipsum non propter te debes diligere, sed propter illum ubi dilectionis tuae rectissimus finis est, non succenseat alius homo, si etiam ipsum propter Deum diligis. Haec enim regula dilectionis divinitus constituta est: Diliges, inquit, proximum tuum sicut teipsum; Deum vero ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente; ut omnes cogitationes tuas et omnem vitam et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea ipsa quae confers. Cum autem ait, toto corde, tota anima, tota mente, nullam vitae nostrae partem reliquit, quae vacare debeat et quasi locum dare ut alia re velit frui; sed quidquid aliud diligendum venerit in animum, illuc rapiatur, quo totus dilectionis impetus currit. Quisquis ergo recte proximum diligit, hoc cum eo debet agere, ut etiam ipse toto corde, tota anima, tota mente diligat Deum. Sic enim eum diligens tanquam seipsum, totam dilectionem sui et illius refert in illam dilectionem Dei, quae nullum a se rivulum duci extra patitur, cujus derivatione minuatur.

    23

23. Bölüm
  1. Ama kullanılacak şeylerin hepsi sevilmemelidir; yalnızca ya bizimle bir tür topluluk içinde Tanrı'ya yöneltilen şeyler —insan ya da melek gibi—, ya da bize yöneltilip Tanrı'nın iyiliğine bizim aracılığımızla ihtiyaç duyan şeyler —beden gibi— sevilmelidir. Nitekim şehitler kendilerine zulmedenlerin cinayetini elbette sevmediler; yine de onu Tanrı katında hak kazanmak için kullandılar. Öyleyse sevilecek dört şey olduğuna göre —biri üstümüzde olan, ikincisi kendimiz olan, üçüncüsü yanımızda olan, dördüncüsü altımızda olan—, ikinci ve dördüncü için hiçbir buyruk vermeye gerek yoktu. Çünkü insan hakikatten ne kadar düşerse düşsün, kendini sevmesi ve bedenini sevmesi ona kalır. Çünkü her şeye hükmeden değişmez ışıktan kaçan ruh, kendine ve bedenine kendisi hükmetmeye çalışır; bu yüzden ancak kendini ve bedenini sevebilir.
  1. Hemcinslerine, yani başka insanlara da hükmedebilirse büyük bir şey elde ettiğini sanır. Çünkü kusurlu bir ruh, yalnızca Tanrı'ya has olarak borçlu olunan şeyi daha çok ister ve kendine borçlu olunan bir şeymiş gibi talep eder. Böyle bir kendini sevmeye ise nefret demek daha doğrudur. Çünkü bu haksızlıktır: Kendisi kendinden üstün olana hizmet etmek istemezken, kendinden aşağıdakinin kendisine hizmet etmesini ister. "Haksızlığı seven kendi ruhundan nefret eder" sözü çok doğru söylenmiştir. Bu yüzden ruh zayıflar ve ölümlü beden yüzünden ıstırap çeker. Çünkü onu sevmek zorundadır ve onun bozulmasıyla ağırlaşır. Çünkü bedenin ölümsüzlüğü ve bozulmazlığı ruhun sağlığından doğar; ruhun sağlığı ise daha üstün olana, yani değişmez Tanrı'ya en sıkı biçimde bağlanmaktır. Tabiatça kendisine eşit olanlara, yani insanlara da hükmetmeye heveslendiğinde ise bu büsbütün dayanılmaz bir kibirdir.

    23

    CAPUT XXIII. 22. Non autem omnia quibus utendum est, diligenda sunt, sed ea sola quae aut nobiscum societate quadam referuntur in Deum, sicuti est homo, vel angelus; aut ad nos relata, beneficio Dei per nos indigent, sicuti est corpus. Nam utique martyres non dilexerunt scelus persequentium se, quo tamen usi sunt ad promerendum Deum. Cum ergo quatuor sint diligenda, unum quod supra nos est, alterum quod nos sumus, tertium quod juxta nos est, quartum quod infra nos est; de secundo et quarto nulla praecepta danda erant. Quantumlibet enim homo excidat a veritate, remanet illi dilectio sui et dilectio corporis sui. Fugax enim animus ab incommutabili lumine omnium regnatore, id agit ut ipse sibi regnet et corpori suo; et ideo non potest nisi et se et corpus suum diligere. 23. Magnum autem aliquid adeptum se putat, si etiam sociis, id est aliis hominibus, dominari potuerit. Inest enim vitioso animo id magis appetere, et sibi tanquam debitum vindicare, quod uni proprie debetur Deo. Talis autem sui dilectio melius odium vocatur. Iniquum est enim, quia vult sibi servire quod infra se est, cum ipse servire superiori nolit; rectissimeque dictum est, Qui diligit iniquitatem, odit animam suam: et ideo fit infirmus animus, et de mortali corpore cruciatur. Necesse est enim ut illud diligat, et ejus corruptione praegravetur. Immortalitas enim et incorruptio corporis de sanitate animi existit; sanitas autem animi est firmissime inhaerere potiori, hoc est incommutabili Deo. Cum vero etiam eis qui sibi naturaliter pares sunt, hoc est, hominibus, dominari affectat, intolerabilis omnino superbia est.

    24

24. Bölüm
  1. Demek ki kimse kendinden nefret etmez. Bu konuda hiçbir mezheple tartışma da olmadı. Ama kimse bedeninden de nefret etmez; havarinin "Kimse hiçbir zaman kendi bedeninden nefret etmedi" sözü doğrudur. Bazılarının büsbütün bedensiz olmayı tercih ettiklerini söylemeleri ise büsbütün bir yanılgıdır; çünkü bedenlerinden değil, onun bozulmalarından ve ağırlığından nefret ederler. Demek ki hiç beden istememezlik etmezler; bozulmaz ve son derece çevik bir beden isterler. Ama beden öyle olursa beden olmayacağını sanırlar, çünkü ruhun öyle bir şey olduğunu düşünürler. Bir tür perhizkârlıkla ve zahmetlerle bedenlerine âdeta zulmediyor görünmelerine gelince: Bunu doğru yapanlar, bedenleri olmasın diye değil, bedenleri boyun eğmiş ve gerekli işlere hazır olsun diye yaparlar. Çünkü bedeni kötü kullanan şehvetleri, yani ruhun aşağıdaki şeylerin tadına varmaya yönelik alışkanlıklarını ve eğilimlerini, bedenin kendisinin zahmetli bir askerliğiyle söndürmeye çalışırlar. Kendilerini öldürmezler, sağlıklarına özen gösterirler.
  1. Bunu sapkın biçimde yapanlar ise bedenlerine, tabiatça düşmanlarıymış gibi savaş açarlar. Okudukları şu söz onları yanıltır: "Beden ruha karşı, ruh da bedene karşı arzu duyar; çünkü bunlar birbirine karşıdır." Bu söz, ruhun kendisine karşı arzu duyduğu evcilleşmemiş bedenî alışkanlık yüzünden söylenmiştir. Ruh bedeni öldürmek için değil, onun arzusunu, yani kötü alışkanlığı evcilleştirip bedeni kendine boyun eğdirmek için karşı arzu duyar; tabiî düzen de bunu ister. Çünkü dirilişten sonra beden büsbütün, en yüce dinginlik içinde ruha tâbi olarak ölümsüzce gürbüz kalacağına göre, bu hayatta da bedenî alışkanlığın daha iyiye doğru değişmesine ve düzensiz hareketlerle ruha direnmemesine çalışmak gerekir. Bu olana kadar beden ruha karşı, ruh da bedene karşı arzu duyar: Ruh nefretle değil, hâkimiyetle direnir, çünkü sevdiği şeyin daha iyi olana tâbi olmasını ister; beden de nefretle değil, alışkanlığın bağıyla direnir. Bu bağ atalardan gelen soy yoluyla da eskiyip tabiatın kanunuyla kök salmıştır. Öyleyse ruh, bedeni evcilleştirirken kötü alışkanlığın âdeta sapkın anlaşmalarını bozmaya ve iyi alışkanlığın barışını kurmaya çalışır. Yine de yanlış bir kanaatle bozulup bedenlerinden tiksinenler bile, öbür gözde iki gözde olduğu kadar görme hissi kalsa da, daha üstün tutulması gereken bir şey zorlamadıkça, hiç acı hissetmeden bile olsa bir gözlerini kaybetmeye hazır olmazlardı. Bu ve bunun gibi kanıtlarla, doğruyu inat etmeden arayanlara havarinin "Kimse hiçbir zaman kendi bedeninden nefret etmedi" sözünün ne kadar kesin bir hüküm olduğu yeterince gösterilir. Havari şunu da ekledi: "Bilakis Mesih'in Kilise'yi beslediği gibi onu besler ve kollar."

    24

    CAPUT XXIV. 24. Nemo ergo se odit. Et hinc quidem nulla cum aliqua secta quaestio fuit. Sed neque corpus suum quisquam odit: verum est enim quod ait Apostolus, Nemo unquam carnem suam odio habuit. Et quod nonnulli dicunt, malle se omnino esse sine corpore, omnino falluntur: non enim corpus suum, sed corruptiones ejus et pondus oderunt. Non itaque nullum corpus, sed incorruptum et celerrimum corpus volunt habere: sed putant nullum corpus esse si tale fuerit, quia tale aliquid esse animam putant. Quod autem continentia quadam et laboribus quasi persequi videntur corpora sua; qui hoc recte faciunt, non id agunt ut non habeant corpus, sed ut habeant subjugatum et paratum ad opera necessaria. Libidines enim male utentes corpore, id est consuetudines et inclinationes animae ad fruendum inferioribus, per ipsius corporis laboriosam quamdam militiam exstinguere affectant. Nam non se interimunt, sed curam suae valetudinis gerunt. 25. Qui autem perverse id agunt, quasi naturaliter inimico suo corpori bellum ingerunt. In quo fallit eos quod legunt: Caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem; haec enim sibi invicem adversantur. Dictum est enim hoc propter indomitam carnalem consuetudinem, adversus quam spiritus concupiscit; non ut interimat corpus, sed ut concupiscentia ejus, id est consuetudine mala edomita, faciat spiritui subjugatum, quod naturalis ordo desiderat. Quia enim hoc erit post resurrectionem, ut corpus omnimodo cum quiete summa spiritui subditum immortaliter vigeat, hoc etiam in hac vita meditandum est, ut consuetudo carnalis mutetur in melius, nec inordinatis motibus resistat spiritui. Quod donec fiat, caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem: non per odium resistente spiritu, sed per principatum; quia magis quod diligit vult subditum esse meliori: nec per odium resistente carne, sed per consuetudinis vinculum, quod a parentum etiam propagine inveteratum naturae lege inolevit. Id ergo agit spiritus in domanda carne, ut solvat malae consuetudinis quasi pacta perversa, et faciat pacem consuetudinis bonae. Tamen nec isti qui falsa opinione depravati corpora sua detestantur, parati essent unum oculum vel sine sensu doloris amittere, etiamsi in altero tantus cernendi sensus remaneret, quantus erat in duobus, nisi aliqua res quae praeponenda esset, urgeret. Isto atque hujusmodi documento satis ostenditur eis qui sine pertinacia verum requirunt, quam certa sententia sit Apostoli, ubi ait: Nemo enim unquam carnem suam odio habuit. Addidit etiam: Sed nutrit et fovet eam, sicut Christus Ecclesiam.

    25

25. Bölüm
  1. Öyleyse insana sevmenin ölçüsü buyrulmalıdır; yani kendine faydalı olacak biçimde kendini nasıl seveceği. Kendini sevdiğinden ve kendine faydalı olmak istediğinden şüphe etmek delilik olur. Bedenini de, onu düzenli ve basiretle gözetecek biçimde nasıl seveceği buyrulmalıdır. Çünkü bedenini de sevdiği, onu sağ ve bütün tutmak istediği aynı ölçüde açıktır. Yine de insan bedeninin sağlığından ve bütünlüğünden daha çok bir şeyi sevebilir. Nitekim pek çoklarının, daha çok sevdikleri başka şeylere ulaşmak için acılara ve bazı uzuvlarını kaybetmeye gönüllü katlandıkları görülür. Ama daha çok bir şeyi seviyor diye kimse için bedeninin sağlığını ve esenliğini sevmediği söylenmemelidir. Nitekim cimri de parayı sevse bile kendine ekmek satın alır; bunu yaparken çok sevdiği ve çoğaltmak istediği parayı verir; çünkü o ekmekle desteklenen bedeninin sağlığını daha değerli bulur. Bu kadar apaçık bir şey üzerinde daha uzun tartışmak gereksizdir; ama dinsizlerin yanılgısı bizi çoğu zaman buna zorlar.

    25

    CAPUT XXV. 26. Modus ergo diligendi praecipiendus est homini, id est, quomodo se diligat ut prosit sibi. Quin autem se diligat et prodesse sibi velit, dubitare dementis est. Praecipiendum etiam quomodo corpus suum diligat, ut ei ordinate prudenterque consulat. Nam quod diligat etiam corpus suum, idque salvum habere atque integrum velit, aeque manifestum est. Aliquid itaque amplius diligere aliquis potest, quam salutem atque integritatem corporis sui. Nam multi et dolores et amissiones nonnullorum membrorum voluntarias suscepisse inveniuntur, sed ut alia quae amplius diligebant, consequerentur. Non ergo propterea quisquam dicendus est non diligere salutem atque incolumitatem corporis sui, quia plus aliquid diligit. Nam et avarus quamvis pecuniam diligat, tamen emit sibi panem: quod cum facit, dat pecuniam quam multum diligit et augere desiderat; sed quia pluris aestimat salutem corporis sui, quae illo pane fulcitur. Supervacaneum est diutius de re manifestissima disputare, quod tamen plerumque nos facere cogit error impiorum.

    26

26. Bölüm
  1. Öyleyse, herkesin kendini ve bedenini sevmesi için bir buyruğa gerek olmadığına göre —yani kendimiz olanı ve altımızda olup yine de bize ait olanı, hayvanlara bile ilan edilmiş sarsılmaz bir tabiat kanunuyla sevdiğimize göre; çünkü hayvanlar da kendilerini ve bedenlerini severler—, geriye üstümüzde olan ve yanımızda olan hakkında buyruklar almamız kalıyordu. "Rab Tanrı'nı bütün yüreğinle, bütün ruhunla ve bütün zihninle seveceksin; komşunu da kendin gibi seveceksin. Bütün Kanun ve Peygamberler bu iki buyruğa bağlıdır." Demek ki buyruğun gayesi sevgidir; hem de çifte sevgi, yani Tanrı'nın ve komşunun sevgisi. Kendini bütün olarak, yani ruhunla ve bedeninle, komşunu da bütün olarak, yani ruhuyla ve bedeniyle anlarsan —çünkü insan ruhtan ve bedenden oluşur—, bu iki buyrukta sevilecek şeylerin hiçbir cinsi atlanmamıştır. Tanrı sevgisi önde gittiği ve bu sevginin ölçüsü, ötekiler hep ona aksın diye belirlenmiş göründüğü için, senin kendini sevmen hakkında hiçbir şey söylenmemiş gibi görünür; ama "Komşunu kendin gibi seveceksin" dendiğinde, senin kendini sevmen de aynı zamanda atlanmamış olur.

    26

    CAPUT XXVI. 27. Ergo, quoniam praecepto non opus est ut se quisque et corpus suum diligat, id est, quoniam id quod sumus, et id quod infra nos est, ad nos tamen pertinet, inconcussa naturae lege diligimus, quae in bestias etiam promulgata est (nam et bestiae se atque corpora sua diligunt); restabat ut et de illo quod supra nos est, et de illo quod juxta nos est, praecepta sumeremus. Diliges, inquit, Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et diliges proximum tuum tanquam teipsum. In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae. Finis itaque praecepti est dilectio, et ea gemina, id est Dei et proximi. Quod si te totum intelligas, id est animum et corpus tuum, et proximum totum, id est animum et corpus ejus (homo enim ex animo constat et corpore), nullum rerum diligendarum genus in his duobus praeceptis praetermissum est. Cum enim praecurrat dilectio Dei, ejusque dilectionis modus praescriptus appareat, ita ut caetera in illum confluant, de dilectione tua nihil dictum videtur; sed cum dictum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum, simul et tui abs te dilectio non praetermissa est.

    27

27. Bölüm
  1. Adil ve kutsal yaşayan, şeyleri dürüstçe değerlendirendir. Bu da sevgisi düzene konmuş olandır: Sevilmemesi gerekeni sevmez, sevilmesi gerekeni sevmezlik etmez; daha az sevilmesi gerekeni daha çok sevmez; daha az ya da daha çok sevilmesi gerekeni eşit sevmez; eşit sevilmesi gerekeni daha az ya da daha çok sevmez. Hiçbir günahkâr, günahkâr olduğu ölçüde sevilmemelidir; her insan ise insan olduğu ölçüde Tanrı için sevilmelidir; Tanrı ise kendisi için. Tanrı her insandan daha çok sevilmesi gerektiğine göre, herkes Tanrı'yı kendisinden daha çok sevmelidir. Yine başka bir insan bedenimizden daha çok sevilmelidir; çünkü bütün bunlar Tanrı için sevilmelidir ve başka bir insan bizimle birlikte Tanrı'nın tadına varabilir, beden ise varamaz; çünkü beden, Tanrı'nın tadına onunla vardığımız ruh aracılığıyla yaşar.

    27

    CAPUT XXVII. 28. Ille autem juste et sancte vivit, qui rerum integer aestimator est: ipse est autem qui ordinatam dilectionem habet, ne aut diligat quod non est diligendum, aut non diligat quod est diligendum, aut amplius diligat quod minus est diligendum, aut aeque diligat quod vel minus vel amplius diligendum est, aut minus vel amplius quod aeque diligendum est. Omnis peccator in quantum peccator est, non est diligendus; et omnis homo in quantum homo est, diligendus est propter Deum, Deus vero propter seipsum. Et si Deus omni homine amplius diligendus est, amplius quisque debet Deum diligere quam seipsum. Item amplius alius homo diligendus est quam corpus nostrum: quia propter Deum omnia ista diligenda sunt, et potest nobiscum alius homo Deo perfrui, quod non potest corpus; quia corpus per animam vivit qua fruimur Deo.

    28

28. Bölüm
  1. Herkes eşit sevilmelidir; ama herkese faydalı olamayacağına göre, en çok, yerlerin, zamanların ya da başka şeylerin fırsatları gereği âdeta bir kurayla sana daha sıkı bağlanmış olanlar gözetilmelidir. Diyelim ki elinde, olmayana verilmesi gereken bir şey artıyor, ama iki kişiye verilemiyor; karşına da ne ihtiyaç bakımından ne de sana yakınlık bakımından biri ötekini geçmeyen iki kişi çıkıyor. Bu durumda, ikisine birden verilemeyecek şeyin kime verileceğini kurayla seçmekten daha adil bir şey yapamazdın. Bunun gibi, hepsini gözetemeyeceğin insanlar arasında da, her birinin zaman içinde sana ne kadar sıkı bağlanabildiği bir kura gibi sayılmalıdır.

    28

    CAPUT XXVIII. 29. Omnes autem aeque diligendi sunt: sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum est, qui pro locorum et temporum vel quarumlibet rerum opportunitatibus, constrictius tibi quasi quadam sorte junguntur. Sicut enim, si tibi abundaret aliquid, quod dari oporteret ei qui non haberet, nec duobus dari posset, si tibi occurrerent duo, quorum neuter alium vel indigentia, vel erga te aliqua necessitudine superaret; nihil justius faceres quam ut sorte legeres, cui dandum esset quod dari utrique non posset: sic in hominibus quibus omnibus consulere nequeas, pro sorte habendum est, prout quisque tibi temporaliter colligatius adhaerere potuerit.

    29

29. Bölüm
  1. Bizimle birlikte Tanrı'nın tadına varabilecek olanların hepsinden kimini kendimiz yardım ettiğimiz için, kimini bize yardım ettikleri için, kimini hem yardımlarına muhtaç olduğumuz hem ihtiyaçlarını karşıladığımız için severiz; kimini de ne biz onlara bir yarar sağladığımız ne de onlardan bize bir yarar sağlanmasını beklediğimiz hâlde severiz. Yine de herkesin bizimle birlikte Tanrı'yı sevmesini istemeliyiz; onlara yardım etmemiz ya da onların bize yardım etmesi, hepsi o tek gayeye yöneltilmelidir. Kötülük yuvası tiyatrolarda bir oyuncuyu seven ve onun sanatının büyük, hatta en yüce bir iyiymiş gibi tadına varan kişi, onu kendisiyle birlikte seven herkesi sever; onlar için değil, hep birlikte sevdikleri kişi için. Onun sevgisinde ne kadar ateşliyse, onun daha çok kişi tarafından sevilmesi için elinden gelen her yolu o kadar dener ve onu o kadar çok kişiye göstermek ister. Birini daha soğuk görürse, onu övgüleriyle elinden geldiğince coşturur; karşı çıkan birini bulursa, onda sevdiği kişiye duyulan nefretten şiddetle nefret eder ve bunu gidermek için gücünün yettiği her yolla üstüne gider. Öyleyse biz, tadına varmanın mutlu yaşamak olduğu Tanrı'nın sevgisinin topluluğunda ne yapmalıyız? Onu sevenlerin hepsi hem var oluşlarını hem onu sevmelerini ondan alır; onu tanıyan hiç kimsenin hoşuna gitmeyeceğinden hiç korkmayız; o da kendisine bir şey sağlansın diye değil, onu sevenlere ebedî bir ödül, yani sevdikleri kişinin kendisi verilsin diye sevilmek ister. Düşmanlarımızı da sevmemiz buradan çıkar: Onlardan korkmayız, çünkü sevdiğimiz şeyi bizden alamazlar; bilakis onlara acırız, çünkü sevdiğimiz kimseden ne kadar ayrılmışlarsa bizden o kadar çok nefret ederler. Ona dönerlerse, onu mesut kılan iyi olarak, bizi de bu kadar büyük bir iyinin ortakları olarak sevmeleri zorunludur.

    29

    CAPUT XXIX. 30. Omnium autem qui nobiscum frui possunt Deo, partim eos diligimus quos ipsi adjuvamus, partim eos a quibus adjuvamur, partim quorum et indigemus adjutorio, et indigentiae subvenimus; partim quibus nec ipsi conferimus aliquid commodi, nec ab eis ut nobis conferatur attendimus. Velle tamen debemus ut omnes nobiscum diligant Deum, et totum quod vel eos adjuvamus vel adjuvamur ab eis, ad unum illum finem referendum est. Si enim in theatris nequitiae qui aliquem diligit histrionem, et tanquam magno vel etiam summo bono ejus arte perfruitur, omnes diligit qui eum diligunt secum, non propter illos, sed propter eum quem pariter diligunt; et quanto est in ejus amore ferventior, tanto agit quibus potest modis, ut a pluribus diligatur, et tanto pluribus eum cupit ostendere; et quem frigidiorem videt, excitat eum quantum potest laudibus illius; si autem contravenientem invenerit, odit in illo vehementer odium dilecti sui, et quibus modis valet, instat ut auferat: quid nos in societate dilectionis Dei agere convenit, quo perfrui, beate vivere est; et a quo habent omnes qui eum diligunt, et quod sunt, et quod eum diligunt; de quo nihil metuimus, ne cuiquam possit cognitus displicere; et qui se vult diligi, non ut sibi aliquid, sed ut eis qui diligunt, aeternum praemium conferatur, hoc est ipse quem diligunt? Hinc efficitur ut inimicos etiam nostros diligamus: non enim eos timemus, quia nobis quod diligimus auferre non possunt; sed miseramur potius, quia tanto magis nos oderunt, quanto ab illo quem diligimus separati sunt. Ad quem si conversi fuerint, et illum tanquam beatificum bonum, et nos tanquam socios tanti boni necesse est ut diligant.

    30

30. Bölüm
  1. Burada melekler hakkında bir mesele doğar. Çünkü bizim de tadına varmak istediğimiz kimsenin tadına vararak onlar da mesutturlar; bu hayatta onun tadına —ister aynada ister bilmecede— ne kadar varırsak, gurbetimize o kadar kolay katlanır ve ona o kadar hararetle son vermek isteriz. Ama meleklerin sevgisinin de o iki buyruğa girip girmediği akla aykırı düşmeden sorulabilir. Çünkü komşumuzu sevmemizi buyuranın hiçbir insanı dışarıda bırakmadığını hem Rab'bin kendisi Müjde'de hem de havari Pavlus gösterir. Rab o iki buyruğu kendisine söylediği ve bütün Kanun ile Peygamberlerin bunlara bağlı olduğunu bildirdiği adam "Peki, benim komşum kim?" diye sorunca, Kudüs'ten Eriha'ya inerken haydutların eline düşen, onlar tarafından ağır yaralanıp yaralı ve yarı ölü bırakılan bir adamı örnek gösterdi. Ona komşu olarak, onu ayağa kaldırıp tedavi etmekte merhametli davranandan başkasını göstermedi; öyle ki soru soran adam, kendisine soru sorulunca bunu kendisi itiraf etti. Rab ona "Git, sen de öyle yap" dedi; böylece şunu anlayalım: Komşu, muhtaçsa kendisine merhamet vazifesi gösterilmesi gereken ya da muhtaç olsaydı gösterilmesi gerekecek olan kişidir. Bundan da, bize karşılık olarak bu vazifeyi göstermesi gereken kişinin de komşumuz olduğu çıkar. Çünkü "komşu" adı göreli bir addır; kimse ancak bir komşuya komşu olabilir. Merhamet vazifesi düşmanlara kadar uzatıldığına göre, kendisinden bu vazifenin esirgenebileceği hiç kimsenin dışarıda bırakılmadığını kim görmez? Aynı Rab "Düşmanlarınızı sevin, sizden nefret edenlere iyilik edin" der.
  1. Havari Pavlus da şöyle derken bunu öğretir: "Zina etmeyeceksin, adam öldürmeyeceksin, çalmayacaksın, göz dikmeyeceksin ve başka hangi buyruk varsa, şu sözde özetlenir: Komşunu kendin gibi seveceksin. Komşu sevgisi kötülük yapmaz." Öyleyse havarinin bu buyruğu her insan için vermediğini düşünen kişi, son derece saçma ve son derece cani bir şeyi kabul etmek zorunda kalır: Havariye göre, biri Hristiyan olmayan birinin ya da bir düşmanın karısıyla zina etse, onu öldürse ya da malına göz dikse bu günah değilmiş! Bunu söylemek delilik olduğuna göre, her insanın komşu sayılması gerektiği açıktır; çünkü kimseye kötülük yapılmamalıdır.
  1. Kendisine merhamet vazifesi gösterilmesi gereken ya da bize bu vazifeyi göstermesi gereken kişiye haklı olarak komşu deniyorsa, komşuyu sevmemizi buyuran bu buyruğun kutsal melekleri de içerdiği açıktır; çünkü onlar bize, ilahî Yazıların pek çok yerinde kolayca fark edilebilecek kadar büyük merhamet vazifeleri gösterirler. Tanrımız ve Rabbimiz de bu yüzden bizim komşumuz diye anılmak istedi. Çünkü Rab İsa Mesih, yolda haydutların ezip bıraktığı yarı ölü yatan adama yardım edenin kendisi olduğunu da ima eder. Peygamber de duasında "Bir komşuya, kardeşimize gösterir gibi hoşnutluk gösterdim" der. Ama ilahî cevher bizim tabiatımızdan daha üstün ve onun ötesinde olduğundan, buyruk […]

    30

    CAPUT XXX. 31. Oritur autem hoc loco de Angelis nonnulla quaestio. Illo enim fruentes, etiam ipsi beati sunt, quo et nos frui desideramus: et quanto in hac vita fruimur vel per speculum vel in aenigmate, tanto nostram peregrinationem et tolerabilius sustinemus, et ardentius finire cupimus. Sed utrum ad illa duo praecepta etiam dilectio pertineat Angelorum, non irrationabiliter quaeri potest. Nam quod nullum hominem exceperit qui praecepit ut proximum diligamus, et ipse in Evangelio Dominus ostendit, et Paulus apostolus. Namque ille cui duo ipsa praecepta protulerat, atque in eis pendere totam Legem Prophetasque dixerat, cum interrogaret eum dicens, Et quis est meus proximus? hominem quemdam proposuit descendentem ab Jerusalem in Jericho, incidisse in latrones, et ab eis graviter vulneratum, saucium et semivivum esse derelictum; cui proximum esse non docuit, nisi qui erga illum recreandum atque curandum misericors exstitit, ita ut hoc qui interrogaverat, interrogatus ipse fateretur. Cui Dominus ait, Vade, et tu fac similiter; ut videlicet eum esse proximum intelligamus, cui vel exhibendum est officium misericordiae, si indiget, vel exhibendum esset, si indigeret. Ex quo est jam consequens ut etiam ille a quo nobis hoc vicissim exhibendum est, proximus sit noster. Proximi enim nomen ad aliquid est, nec quisquam esse proximus nisi proximo potest. Nullum autem exceptum esse cui misericordiae denegetur officium, quis non videat, quando usque ad inimicos etiam porrectum est, eodem Domino dicente: Diligite inimicos vestros, benefacite iis qui oderunt vos? 32. Ita quoque Paulus apostolus docet, cum dicit: Nam non adulterabis, non homicidium facies, non furaberis, non concupisces, et si quod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur: Diliges proximum tuum tanquam teipsum. Dilectio proximi malum non operatur. Quisquis ergo arbitratur non de omni homine Apostolum praecepisse, cogitur fateri, quod absurdissimum et sceleratissimum est, fuisse visum Apostolo non esse peccatum si quis aut non christiani, aut inimici adulteraverit uxorem, aut eum occiderit, aut ejus rem concupierit: quod si dementis est dicere, manifestum est omnem hominem proximum esse deputandum, quia erga neminem operandum est malum. 33. Jam vero si vel cui praebendum est, vel a quo nobis praebendum est officium misericordiae, recte proximus dicitur; manifestum est hoc praecepto quo jubemur diligere proximum, etiam sanctos Angelos contineri, a quibus tanta nobis misericordiae impenduntur officia, quanta multis divinarum Scripturarum locis animadvertere facile est. Ex quo et ipse Deus et Dominus noster proximum se nostrum dici voluit. Nam et seipsum significat Dominus Jesus Christus opitulatum esse semivivo jacenti in via afflicto et relicto a latronibus. Et propheta in oratione ait: Sicut proximum, sicut fratrem nostrum, ita complacebam. Sed quoniam excellentior ac supra nostram naturam est divina substantia, praeceptum ⟦kaynak metin burada kesilir; §33'ün sonu eksiktir⟧

    31

31. Bölüm
  1. Bu yüzden, kendisi için sevdiğimiz şeyin tadına vardığımızı, yalnızca bizi mesut kılan şeyin tadına varmamız, ötekileri ise kullanmamız gerektiğini söylediğimizde hâlâ bir belirsizlik varmış gibi görünüyor. Çünkü Tanrı bizi sever ve ilahî Yazı onun bize karşı sevgisini bize çokça bildirir. Öyleyse nasıl sever? Bizi kullanmak için mi, tadımıza varmak için mi? Tadımıza varıyorsa, bizim iyiliğimize muhtaçtır; aklı başında hiç kimse bunu söylemez. Çünkü bütün iyiliğimiz ya odur ya ondandır. Işığın, kendi aydınlattığı şeylerin parıltısına muhtaç olmadığı kime karanlık ya da şüpheli gelir? Peygamber de apaçık der ki: "Rab'be dedim: Sen benim Tanrım'sın, çünkü benim iyiliklerime muhtaç değilsin." Demek ki bizim tadımıza varmaz, bizi kullanır. Çünkü ne tadımıza varıyor ne de bizi kullanıyorsa, nasıl sevdiğini bulamıyorum.
32. Bölüm
  1. Ama bizim kullandığımız gibi de kullanmaz. Çünkü biz kullandığımız şeyleri Tanrı'nın iyiliğinin tadına varmaya yöneltiriz; Tanrı ise bizi kullanmasını kendi iyiliğine yöneltir. Çünkü o iyi olduğu için varız; var olduğumuz ölçüde de iyiyiz. Ayrıca o adil de olduğu için kötü olmamız cezasız kalmaz; kötü olduğumuz ölçüde de daha az varız. Çünkü en yüce biçimde ve ilk olarak var olan, büsbütün değişmez olandır; "Ben, Ben olanım" ve "Onlara de ki: Olan, beni size gönderdi" diyebilen odur. Öyle ki var olan öteki şeyler hem ancak ondan var olabilir hem de var olmayı aldıkları ölçüde iyidirler. Demek ki Tanrı'nın bizi kullanması denen kullanma, onun değil bizim faydamıza, onun ise yalnızca iyiliğine yöneltilir. Birine acıdığımızda ve onu gözettiğimizde bunu onun faydası için yaparız ve onun faydasını göz önünde tutarız; ama nasılsa bunun ardından bizim faydamız da gelir; çünkü muhtaca gösterdiğimiz merhameti Tanrı ödülsüz bırakmaz. En yüce ödül ise onun tadına varmamız ve onun tadına varan hepimizin onda birbirimizin de tadına varmamızdır.

    31

    CAPUT XXXI. 34. Quapropter adhuc ambiguum esse videtur, cum dicimus ea re nos perfrui, quam diligimus propter seipsam, et ea re nobis fruendum esse tantum, qua efficimur beati, caeteris vero utendum. Diligit enim nos Deus, et multum nobis dilectionem ejus erga nos divina Scriptura commendat: quomodo ergo diligit? ut nobis utatur, an ut fruatur? Sed si fruitur, eget bono nostro, quod nemo sanus dixerit. Omne enim bonum nostrum vel ipse, vel ab ipso est: cui autem obscurum vel dubium est, non egere lucem rerum harum nitore quas ipsa illustraverit? Dicit etiam apertissime propheta: Dixi Domino, Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges. Non ergo fruitur nobis, sed utitur. Nam si neque fruitur neque utitur, non invenio quemadmodum diligat. CAPUT XXXII. 35. Sed neque sic utitur ut nos. Nam nos res quibus utimur ad id referimus, ut Dei bonitate perfruamur; Deus vero ad suam bonitatem usum nostrum refert. Quia enim bonus est, sumus; et in quantum sumus, boni sumus. Porro autem quia etiam justus est, non impune sumus mali; et in quantum mali sumus, in tantum etiam minus sumus. Ille enim summe ac primitus est, qui omnino incommutabilis est, et qui plenissime dicere potuit: Ego sum qui sum; et, Dices eis, Qui est, misit me ad vos. Ut caetera quae sunt, et nisi ab illo esse non possint, et in tantum bona sint, in quantum acceperunt ut sint. Ille igitur usus qui dicitur Dei, quo nobis utitur, non ad ejus, sed ad nostram utilitatem refertur, ad ejus autem tantummodo bonitatem. Cujus autem nos miseremur, et cui consulimus, ad ejus quidem utilitatem id facimus, eamque intuemur; sed nescio quomodo etiam nostra fit consequens, cum eam misericordiam quam impendimus egenti, sine mercede non relinquit Deus. Haec autem merces summa est ut ipso perfruamur, et omnes qui eo fruimur, nobis etiam invicem in ipso perfruamur.

    33

33. Bölüm
  1. Çünkü bunu kendimizde yaparsak yolda kalırız ve saadet ümidimizi bir insana ya da bir meleğe bağlarız. Kibirli insan da kibirli melek de bunu kendine mal eder ve başkalarının ümidinin kendilerine bağlanmasından sevinir. Kutsal insan ve kutsal melek ise, yorulup onlarda dinlenmek ve onlarda kalmak isteyen bizleri, ister bizim için ister kendileri için aldıkları azıkla —ama yine de aldıkları azıkla— güçlendirmeyi tercih eder; böylece güçlenmiş olarak, tadına birlikte vararak mesut olduğumuz kimseye gitmeye bizi zorlarlar. Nitekim havari de haykırır: "Sizin için çarmıha gerilen Pavlus mu? Yoksa Pavlus'un adıyla mı vaftiz edildiniz?" ve "Ne diken bir şeydir ne sulayan; büyüten Tanrı'dır." Melek de kendisine tapan adama, altında kendisinin de onunla birlikte kul olduğu Rab'be tapmasını öğütler.
  1. Bir insanın Tanrı'da tadına vardığında, insandan çok Tanrı'nın tadına varırsın. Çünkü seni mesut kılanın tadına varırsın; ona ulaşmak için ümidini ona bağladığın kimseye ulaştığında sevineceksin. Pavlus'un Filemon'a "Evet kardeşim, Rab'de senin tadına varayım" demesi bundandır. "Rab'de" demeyip yalnızca "senin tadına varayım" deseydi, saadet ümidini onda kurmuş olurdu. Gerçi "tadına varmak", zevkle kullanmaya çok yakın bir anlamda da söylenir. Çünkü sevilen şey yanında olduğunda zevki de beraberinde getirmesi zorunludur. Bu zevkin içinden geçer ve onu kalınması gereken şeye yöneltirsen, onu kullanmış olursun; tadına vardığın ise asıl anlamda değil, mecazen söylenir. Ama ona bağlanıp onda kalırsan ve sevincinin gayesini onda kılarsan, o zaman gerçekten ve asıl anlamda tadına vardığın söylenmelidir. Bu ise ancak o Teslis'te, yani en yüce ve değişmez iyide yapılmalıdır.

    33

    CAPUT XXXIII. 36. Nam si in nobis id facimus, remanemus in via, et spem beatitudinis nostrae in homine vel in angelo collocamus. Quod et homo superbus et angelus superbus arrogant sibi, atque in se aliorum spem gaudent constitui. Sanctus autem homo et sanctus angelus etiam fessos nos atque in se acquiescere et remanere cupientes, reficiunt potius, aut eo sumptu quem propter nos, aut illo etiam quem propter se acceperunt, acceperunt tamen; atque ita refectos in illum ire compellunt, quo fruentes pariter beati sumus. Nam et Apostolus clamat: Numquid Paulus crucifixus est pro vobis? aut in nomine Pauli baptizati estis? et, Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus. Et angelus hominem se adorantem monet ut potius illum adoret, sub quo ei Domino etiam ipse conservus est. 37. Cum autem homine in Deo frueris, Deo potius quam homine frueris. Illo enim frueris quo efficeris beatus; et ad eum te pervenisse laetaberis, in quo spem ponis ut venias. Inde ad Philemonem Paulus: Ita, frater, inquit, ego te fruar in Domino. Quod si non addidisset, in Domino, et te fruar tantum dixisset, in eo constituisset spem beatitudinis suae. Quanquam etiam vicinissime dicitur frui, cum delectatione uti. Cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum necesse est gerat: per quam si transieris, eamque ad illud ubi permanendum est, retuleris; uteris ea, et abusive, non proprie, diceris frui. Si vero inhaeseris atque permanseris, finem in ea ponens laetitiae tuae, tunc vere et proprie frui dicendus es: quod non faciendum est nisi in illa Trinitate, id est summo et incommutabili bono.

    34

34. Bölüm
  1. Bak: Hakikatin kendisi, her şeyin kendisi aracılığıyla yaratıldığı Söz, aramızda yaşamak için beden olduğu hâlde, havari yine de "Mesih'i bir zamanlar bedene göre tanımış olsak da artık öyle tanımıyoruz" der. Çünkü yalnızca varanlara bir mülk değil, yolların başlangıcına gelenlere bir yol da olmak isteyen o, beden almak istedi. "Rab beni yollarının başlangıcında yarattı" sözü de buradandır; öyle ki gelmek isteyenler oradan başlasın. Demek ki havari hâlâ yolda yürüdüğü ve göksel çağrının ödülüne doğru, çağıran Tanrı'nın ardından gittiği hâlde, geride olanları unutup önde olanlara uzanarak yolların başlangıcını çoktan geçmişti; yani artık ona ihtiyacı yoktu. Oysa hakikate ulaşmak ve ebedî hayatta kalmak isteyen herkesin yolculuğa ondan girişip ondan başlaması gerekir. Çünkü şöyle der: "Yol, hakikat ve hayat benim"; yani benim aracılığımla gelinir, bana ulaşılır, bende kalınır. Ona ulaşıldığında Baba'ya da ulaşılır; çünkü eşit olduğu kimse eşiti aracılığıyla tanınır; bizi en yüce ve değişmez iyide kalabilelim diye bağlayan ve âdeta birbirimize yapıştıran da Kutsal Ruh'tur. Buradan anlaşılır ki yolda hiçbir şey bizi alıkoymamalıdır; çünkü Rab'bin kendisi bile, yolumuz olmaya tenezzül ettiği ölçüde, bizi alıkoymak değil, geçip gitmemizi istedi. Öyle ki zamanlı şeylere, onun tarafından kurtuluşumuz için üstlenilmiş ve yapılmış olsalar bile, zayıflıkla yapışıp kalmayalım; bilakis onların içinden çevikçe koşalım ki tabiatımızı zamanlı şeylerden kurtarıp Baba'nın sağına yerleştiren kimseye ilerleyip ulaşmaya layık olalım.

    34

    CAPUT XXXIV. 38. Vide quemadmodum cum ipsa Veritas, et Verbum per quod facta sunt omnia, caro factum esset, ut habitaret in nobis, tamen ait Apostolus: Et si noveramus Christum secundum carnem, sed jam non novimus. Ille quippe qui non solum pervenientibus possessionem, sed etiam viam praebere se voluit venientibus ad principium viarum, voluit carnem assumere: unde est etiam illud, Dominus creavit me in principio viarum suarum; ut inde inciperent, qui vellent venire. Apostolus igitur quamvis adhuc ambularet in via, et ad palmam supernae vocationis sequeretur vocantem Deum, tamen ea quae retro sunt obliviscens, et in ea quae ante sunt extentus, jam principium viarum transierat; hoc est, eo non indigebat, a quo tamen aggrediendum et exordiendum iter est omnibus qui ad veritatem pervenire, et in vita aeterna permanere desiderant. Sic enim ait, Ego sum via, et veritas, et vita; hoc est, per me venitur, ad me pervenitur, in me permanetur. Cum enim ad ipsum pervenitur, etiam ad Patrem pervenitur; quia per aequalem ille cui est aequalis agnoscitur; vinciente et tanquam agglutinante nos Spiritu sancto, quo in summo atque incommutabili bono permanere possimus. Ex quo intelligitur quam nulla res in via tenere nos debeat, quando nec ipse Dominus, in quantum via nostra esse dignatus est, tenere nos voluerit, sed transire; ne rebus temporalibus, quamvis ab illo pro salute nostra susceptis et gestis, haereamus infirmiter, sed per eas potius curramus alacriter, ut ad eum ipsum, qui nostram naturam a temporalibus liberavit, et collocavit ad dexteram Patris, provehi atque pervehi mereamur.

    35

35. Bölüm
  1. Şeyleri ele almaya başladığımızdan beri söylenen her şeyin özeti şudur: Kanun'un ve bütün ilahî Yazıların doluluğu ve gayesi, tadına varılacak şeyin ve o şeyin tadına bizimle birlikte varabilecek şeyin sevgisidir; çünkü herkesin kendini sevmesi için bir buyruğa gerek yoktur. Bunu bilelim ve yapabilelim diye, kurtuluşumuz için ilahî takdirle bütün o zamanlı tertip yapılmıştır. Onu, içinde kalınacak bir sevgiyle ve zevkle değil, bilakis geçip gidilecek bir sevgiyle kullanmalıyız: bir yol gibi, taşıtlar gibi ya da başka herhangi bir araç gibi —ya da daha uygun bir şey söylenebilirse öyle—; öyle ki bizi taşıyan şeyleri, bizi taşıdıkları yer için sevelim.

    35

    CAPUT XXXV. 39. Omnium igitur quae dicta sunt, ex quo de rebus tractamus, haec summa est, ut intelligatur Legis et omnium divinarum Scripturarum plenitudo et finis esse dilectio rei qua fruendum est, et rei quae nobiscum ea re frui potest; quia ut se quisque diligat, praecepto non opus est. Hoc ergo ut nossemus atque possemus, facta est tota pro salute nostra per divinam providentiam dispensatio temporalis, qua debemus uti, non quasi mansoria quadam dilectione atque delectatione, sed transitoria potius, tanquam viae, tanquam vehiculorum, vel aliorum quorumlibet instrumentorum, aut si quid congruentius dici potest; ut ea quibus ferimur, propter illud ad quod ferimur, diligamus.

    36

36. Bölüm
  1. Öyleyse ilahî Yazıları ya da onların herhangi bir kısmını anladığını sanıp da bu anlayışla Tanrı'nın ve komşunun bu çifte sevgisini inşa etmeyen kişi henüz anlamamıştır. Onlardan bu sevginin inşasına faydalı olacak bir anlam çıkaran, ama okuduğu yazarın o yerde kastettiği kanıtlanacak olan şeyi söylemeyen kişi ise zararlı biçimde yanılmaz ve hiç de yalan söylemiş olmaz. Çünkü yalan söyleyende yanlış söyleme iradesi vardır; bu yüzden yalan söylemek isteyen pek çok kişi buluruz, ama yanılmak isteyen hiç kimseyi bulamayız. İnsan birini bilerek yapar, ötekine bilmeden uğrar; demek ki tek ve aynı şeyde yanılanın yalan söyleyenden daha iyi olduğu yeterince açıktır. Çünkü haksızlığa uğramak haksızlık etmekten daha iyidir; yalan söyleyen herkes ise haksızlık eder. Biri yalanın bazen faydalı olduğunu düşünüyorsa, haksızlığın da bazen faydalı olduğunu düşünebilir. Çünkü yalan söyleyen kimse yalan söylediği şeyde güveni korumaz; elbette yalan söylediği kişinin kendisine güvenmesini ister, ama yalan söyleyerek o güveni korumaz; güveni çiğneyen herkes ise haksızdır. Demek ki ya haksızlık bazen faydalıdır —bu olamaz—, ya da yalan her zaman faydasızdır.
  1. Ama Yazılarda yazandan başka bir şey anlayan kişi, onlar yalan söylemediği hâlde yanılır. Yine de, söylemeye başladığım gibi, buyruğun gayesi olan sevgiyi inşa edecek bir anlamla yanılıyorsa, yanlışlıkla yolu bırakıp yine de tarladan o yolun da götürdüğü yere giden biri gibi yanılır. Yine de düzeltilmeli ve yolu bırakmamanın ne kadar daha faydalı olduğu ona gösterilmelidir; yoksa yoldan sapma alışkanlığıyla yan yollara, hatta ters yollara gitmek zorunda kalabilir.

    36

    CAPUT XXXVI. 40. Quisquis igitur Scripturas divinas vel quamlibet earum partem intellexisse sibi videtur, ita ut eo intellectu non aedificet istam geminam charitatem Dei et proximi, nondum intellexit. Quisquis vero talem inde sententiam duxerit, ut huic aedificandae charitati sit utilis, nec tamen hoc dixerit quod ille quem legit eo loco sensisse probabitur, non perniciose fallitur, nec omnino mentitur. Inest quippe in mentiente voluntas falsa dicendi: et ideo multos invenimus, qui mentiri velint; qui autem falli, neminem. Cum igitur hoc sciens homo facit, illud nesciens patiatur, satis in una eademque re apparet illum qui fallitur, eo qui mentitur esse meliorem; quandoquidem pati melius est iniquitatem, quam facere: omnis autem qui mentitur, iniquitatem facit; et si cuiquam videtur utile aliquando esse mendacium, potest videri utilem aliquando esse iniquitatem. Nemo enim mentiens, in eo quod mentitur, servat fidem; nam hoc utique vult, ut cui mentitur fidem sibi habeat, quam tamen ei mentiendo non servat: omnis autem fidei violator, iniquus est. Aut igitur iniquitas aliquando utilis est, quod fieri non potest; aut mendacium semper inutile est. 41. Sed quisquis in Scripturis aliud sentit quam ille qui scripsit, illis non mentientibus fallitur: sed tamen, ut dicere coeperam, si ea sententia fallitur, qua aedificet charitatem, quae finis praecepti est, ita fallitur, ac si quisquam errore deserens viam, eo tamen per agrum pergat, quo etiam via illa perducit. Corrigendus est tamen, et quam sit utilius viam non deserere demonstrandum est, ne consuetudine deviandi etiam in transversum aut perversum ire cogatur.

    37

37. Bölüm

Çünkü okuduğu yazarın kastetmediği bir şeyi düşüncesizce ileri sürerek çoğu zaman o anlamla bağdaştıramayacağı başka şeylere çarpar. Bunların doğru ve kesin olduğunu kabul ederse, kendi anladığı şey doğru olamaz; böylece nasılsa, kendi anlamını severek Kutsal Yazı'ya kendisine olduğundan daha çok kızmaya başlar. Bu kötülüğün yayılmasına izin verirse, bundan yıkılır. Çünkü "görerek değil, imanla yürürüz"; ilahî Yazıların otoritesi sarsılırsa iman da sendeler; iman sendeleyince sevginin kendisi de gevşer. Çünkü imandan düşen sevgiden de düşmek zorundadır; var olduğuna inanmadığı şeyi sevemez. Hem inanır hem severse, iyi işler yaparak ve iyi ahlâkın öğütlerine uyarak sevdiği şeye ulaşacağını ummayı da sağlar. Böylece bütün ilmin ve peygamberliğin kendilerine hizmet ettiği üç şey şunlardır: iman, ümit, sevgi.

37

CAPUT XXXVII. Asserendo enim temere quod ille non sensit quem legit, plerumque incurrit in alia quae illi sententiae contexere nequeat: quae si vera et certa esse consentit, illud non possit verum esse quod senserat; fitque in eo, nescio quomodo, ut amando sententiam suam, Scripturae incipiat offensior esse quam sibi. Quod malum si serpere siverit, evertetur ex eo. Per fidem enim ambulamus, non per speciem; titubabit autem fides, si divinarum Scripturarum vacillat auctoritas: porro fide titubante, charitas etiam ipsa languescit. Nam si a fide quisque ceciderit, a charitate etiam necesse est cadat; non enim potest diligere quod esse non credit: porro si et credit et diligit, bene agendo et praeceptis morum bonorum obtemperando efficit, ut etiam speret se ad id quod diligit esse venturum. Itaque tria haec sunt, quibus et scientia omnis et prophetia militat, fides, spes, charitas.

3838. Bölüm
  1. Ama imanın yerini göreceğimiz görüş alır; ümidin yerini de ulaşacağımız saadetin kendisi alır. Sevgi ise bunlar ortadan kalkınca bile daha da artacaktır. Çünkü henüz görmediğimizi inanarak seviyorsak, görmeye başladığımızda ne kadar daha çok seveceğiz! Henüz ulaşmadığımız yeri umarak seviyorsak, ulaştığımızda ne kadar daha çok seveceğiz! Çünkü zamanlı şeylerle ebedî şeyler arasında şu fark vardır: Zamanlı bir şey sahip olunmadan önce daha çok sevilir, gelince değerini yitirir; çünkü gerçek ve kesin yurdu ebediyet olan ruhu doyurmaz. Ebedî olan ise elde edildiğinde, arzu edildiği zamankinden daha hararetle sevilir. Çünkü onu arzu eden hiç kimse onu olduğundan daha yüksek tahmin edemez ki daha azını bulunca gözünden düşsün; bilakis herkes gelirken ne kadar tahmin etmişse, varınca daha fazlasını bulacaktır.

    38

    CAPUT XXXVIII. 42. Sed fidei succedit species, quam videbimus; et spei succedit beatitudo ipsa, ad quam perventuri sumus: charitas autem etiam istis decedentibus augebitur potius. Si enim credendo diligimus quod nondum videmus, quanto magis cum videre coeperimus? et si sperando diligimus quo nondum pervenimus, quanto magis cum pervenerimus? Inter temporalia quippe atque aeterna hoc interest, quod temporale aliquid plus diligitur antequam habeatur, vilescit autem cum advenerit; non enim satiat animam, cui vera est et certa sedes aeternitas: aeternum autem ardentius diligitur adeptum, quam desideratum: nulli enim desideranti conceditur plus de illo existimare quam se habet, ut ei vilescat cum minus invenerit; sed quantum quisque veniens existimaverit, plus perveniens inventurus est.

    39

39. Bölüm
  1. Öyleyse iman, ümit ve sevgiye dayanan ve bunları sarsılmadan tutan insanın, başkalarını eğitmek dışında Yazılara ihtiyacı yoktur. Bu yüzden pek çokları bu üç şeyle yalnızlık içinde kitapsız da yaşarlar. Bu yüzden, sanırım, onlarda "Peygamberlikler ortadan kalkacak, diller susacak, ilim ortadan kalkacak" sözü artık gerçekleşmiştir. Yine de onlarda bu şeylerle, âdeta iskelelerle, öyle büyük bir iman, ümit ve sevgi yapısı yükseldi ki, yetkin bir şeye sahip oldukları için kısmî olanları aramazlar; elbette bu hayatta mümkün olduğu kadar yetkin; çünkü gelecek hayatla kıyaslandığında hiçbir adil ve kutsal kişinin bu hayatı yetkin değildir. Bu yüzden der ki: "İman, ümit ve sevgi, bu üçü kalır; ama bunların en büyüğü sevgidir." Çünkü biri ebedî şeylere ulaştığında, öteki ikisi ortadan kalkınca sevgi daha da artmış ve daha kesin olarak kalacaktır.

    39

    CAPUT XXXIX. 43. Homo itaque fide, spe et charitate subnixus, eaque inconcusse retinens, non indiget Scripturis nisi ad alios instruendos. Itaque multi per haec tria etiam in solitudine sine codicibus vivunt. Unde in illis arbitror jam impletum esse quod dictum est: Sive prophetiae evacuabuntur, sive linguae cessabunt, sive scientia evacuabitur. Quibus tamen quasi machinis tanta fidei et spei et charitatis in eis surrexit instructio, ut perfectum aliquid tenentes, ea quae sunt ex parte non quaerant: perfectum sane, quantum in hac vita potest; nam in comparatione futurae vitae nullius justi et sancti est vita ista perfecta. Ideo manent, inquit, fides, spes, charitas; tria haec: major autem horum est charitas; quia et cum quisque ad aeterna pervenerit, duobus istis decedentibus charitas auctior et certior permanebit.

    40

40. Bölüm
  1. Bu yüzden, buyruğun gayesinin temiz bir yürekten, iyi bir vicdandan ve içten bir imandan gelen sevgi olduğunu öğrenen kişi, ilahî Yazılarda anladığı her şeyi bu üç şeye yöneltmek üzere, o Kitapları ele almaya gönül rahatlığıyla yaklaşsın. Çünkü havari "sevgi" derken "temiz bir yürekten" diye ekledi ki sevilmesi gerekenden başka hiçbir şey sevilmesin. İyi vicdanı ise ümit yüzünden ekledi; çünkü içinde kötü vicdanın kuşkusu bulunan kişi, inandığı ve sevdiği şeye ulaşacağından ümidini keser. Üçüncü olarak "ve içten bir imandan" der. Çünkü imanımızda yalan yoksa, hem sevilmemesi gerekeni sevmeyiz hem de doğru yaşayarak, ümidimiz hiçbir şekilde boşa çıkmayacak biçimde umarız. Bu yüzden imanın içerdiği şeyler hakkında şimdilik yeterli bulduğum kadarını söylemek istedim; çünkü başka ciltlerde, ister başkaları ister ben tarafından, bunlar hakkında pek çok şey zaten söylenmiştir. Öyleyse bu kitabın ölçüsü bu olsun. Geri kalanını, yani işaretleri, Rab izin verdiği ölçüde tartışacağız.

    40

    CAPUT XL. 44. Quapropter, cum quisque cognoverit finem praecepti esse charitatem, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta, omnem intellectum divinarum Scripturarum ad ista tria relaturus, ad tractationem illorum Librorum securus accedat. Cum enim diceret, charitas, addidit, de corde puro, ut nihil aliud quam id quod diligendum est, diligatur. Conscientiam vero bonam conjunxit propter spem: ille enim se ad id quod credit et diligit perventurum esse desperat, cui malae conscientiae scrupulus inest. Tertio, et fide, inquit, non ficta. Si enim fides nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est diligendum, et recte vivendo id speramus, ut nullo modo spes nostra fallatur. Propterea de rebus continentibus fidem, quantum pro tempore satis esse arbitratus sum, dicere volui, quia in aliis voluminibus, sive per alios sive per nos multa jam dicta sunt. Modus itaque sit iste libri hujus. Caetera de signis, quantum Dominus dederit, disseremus.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…