İçeriğe geç

Kavram

Aeternitas

Yunanca
αἰών (aiōn), ἀΐδιος (aidios), ἀθανασία (athanasia, ruhun ölümsüzlüğü bağlamında)
Latince
aeternitas, aeternus; sempiternitas, sempiternus; perpetuitas; immortalitas
Almanca
Ewigkeit
Fransızca
éternité
İngilizce
eternity
Türkçe
ebediyet; ebedî

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik Latincede aeternus "kalıcı, çok uzun süren"dir (aeterna gloria, urbs aeterna). Felsefede iki ayrı yöne açılır. (1) Kozmolojik ve psikolojik: evrenin ya da ruhun sonu olmayan varlığı; Cicero (Tusculanae I, Somnium Scipionis) ve Seneca (Ep. 102) ruhun ölümden sonra göklere dönüp "bütün çağlara" sahip olmasını bu anlamda düşünür. Seneca burada Stoacı öğretiden çok "büyük adamların kanaatleri"ne, Platoncu umuda kendini bıraktığını söyler; Stoacılar ruhun ancak evrenin tutuşmasına (ekpyrōsis) kadar sürdüğünü kabul eder. (2) Teolojik: Tanrı'nın varlık tarzı olarak zamanın dışında olma; Augustinus'ta (Confessiones XI) Tanrı'nın "hep şimdi" olan ebediyeti zamanın yaratılmışlığına karşı konur, Boethius'ta tanrısal bilginin önceden bilme değil "her şeyi bir şimdide görme" olduğunun dayanağı olur.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Platon Aiōn: zamanın hareketli suretini taşıdığı hareketsiz sonsuzluk aion
MÖ 1. yy Cicero Ruhun ölümden sonra gökte süren hayatı; evrenin ve tanrıların ebediyeti Cicero, Tusculanae disputationes
MS 1. yy Seneca Aeternitas animarum: ruhların ebediyeti, "bütün çağların mülkiyeti"ne geçiş; ölüm günü "ebedî bir doğumun günü" Seneca, Epistulae morales (102. Mektup)
MS 4.–5. yy Augustinus Tanrı'nın zamansız, değişmez şimdisi; zamanın yaratılmışlığı —
MS 6. yy Boethius Interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio; aeternitas / perpetuitas ayrımı —

Dönüşüm: Süre olarak ebediyetten (hiç bitmeyen zaman) süresizlik olarak ebediyete (zamanın dışında olma) geçiş; değer işareti de değişir: Seneca'da insan ruhunun kavuşacağı bir ödül, Augustinus'ta yalnız Tanrı'ya ait bir varlık tarzı.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca αἰών (aiōn); ἀΐδιος (aidios) Aiōn önce "ömür, hayat süresi", Platon'da (Timaios 37d) zamanın kendisine benzediği hareketsiz "sonsuzluk"tur; aidios "hep var olan". Ruhun ölümsüzlüğü için Yunanca athanasia kullanılır.
Latince aeternitas; sempiternitas, perpetuitas aevum "çağ, ömür" kökünden (aeviternus > aeternus). Seneca'da (Ep. 102) aeternitas animarum "ruhların ebediyeti", ölümden sonraki sürekli hayattır. Boethius (Consolatio V, 6) aeternitas'ı "sınırsız hayatın bütünüyle, eşzamanlı ve tam olarak sahip olunması" diye tarif eder ve onu sonu olmayan süre anlamındaki perpetuitas / sempiternitas'tan ayırır.
Almanca / Fransızca Ewigkeit / éternité
İngilizce eternity

Türkçe karşılığı

ebediyet; ebedî. ebediyet: Türkçede hem "sonu olmayan süre" hem de teolojide "zamanın dışında olma" anlamını taşır; Kelâm'daki ezel–ebed ayrımı sayesinde Boethius'un ayrımını kurmaya da elverişlidir. sonsuzluk: geometrik ve sayısal sonsuzlukla (infinitum) karışır; çekirdek dilde immensum, infinitum için ayrılması daha iyidir. ölümsüzlük: immortalitas'ın karşılığıdır; Seneca'nın "ruhların ölümsüzlüğü" bağlamında akıcı olsa da kavramı tek bir sonuca (ölmemek) indirger. Bu yüzden ebediyet seçildi; immortalis "ölümsüz", perpetuus "sürekli", sempiternus "hep var olan" olarak ayrı tutulur.

"Sonsuzluk" demek ebediyeti uzayıp giden bir süre gibi okutur (Seneca'daki "bütün çağların mülkiyeti"); "ebediyet" ise Augustinus ve Boethius'ta zamanın dışındaki, ardışıklık taşımayan şimdiyi de karşılayabilir. Aynı Latince kelime Stoacı bir metinde süre, Hıristiyan Platoncu bir metinde süresizliktir.

Atıf ve kaynak notu

Seneca'nın Ep. 102'deki ruhun ebediyeti tasviri kendi kabulüyle bir "güzel rüya"dır; aynı mektupta ruhun beden çözülünce dağıldığını savunan görüşe de yer verir. Bu satırları Stoacı öğreti diye okumak ya da Hıristiyan ebediyet anlayışını geriye yansıtmak yanıltıcı olur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ebedî, ebediyetin, ebediyetten, ebediyet, ebedîdir, ebediyeti

Metinlerde işaretlendiği yerler

51 yer · 51 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.