Kavram
Aeternitas
- Yunanca
- αἰών (aiōn), ἀΐδιος (aidios), ἀθανασία (athanasia, ruhun ölümsüzlüğü bağlamında)
- Latince
- aeternitas, aeternus; sempiternitas, sempiternus; perpetuitas; immortalitas
- Almanca
- Ewigkeit
- Fransızca
- éternité
- İngilizce
- eternity
- Türkçe
- ebediyet; ebedî
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik Latincede aeternus "kalıcı, çok uzun süren"dir (aeterna gloria, urbs aeterna). Felsefede iki ayrı yöne açılır. (1) Kozmolojik ve psikolojik: evrenin ya da ruhun sonu olmayan varlığı; Cicero (Tusculanae I, Somnium Scipionis) ve Seneca (Ep. 102) ruhun ölümden sonra göklere dönüp "bütün çağlara" sahip olmasını bu anlamda düşünür. Seneca burada Stoacı öğretiden çok "büyük adamların kanaatleri"ne, Platoncu umuda kendini bıraktığını söyler; Stoacılar ruhun ancak evrenin tutuşmasına (ekpyrōsis) kadar sürdüğünü kabul eder. (2) Teolojik: Tanrı'nın varlık tarzı olarak zamanın dışında olma; Augustinus'ta (Confessiones XI) Tanrı'nın "hep şimdi" olan ebediyeti zamanın yaratılmışlığına karşı konur, Boethius'ta tanrısal bilginin önceden bilme değil "her şeyi bir şimdide görme" olduğunun dayanağı olur.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | Aiōn: zamanın hareketli suretini taşıdığı hareketsiz sonsuzluk | aion |
| MÖ 1. yy | Cicero | Ruhun ölümden sonra gökte süren hayatı; evrenin ve tanrıların ebediyeti | Cicero, Tusculanae disputationes |
| MS 1. yy | Seneca | Aeternitas animarum: ruhların ebediyeti, "bütün çağların mülkiyeti"ne geçiş; ölüm günü "ebedî bir doğumun günü" | Seneca, Epistulae morales (102. Mektup) |
| MS 4.–5. yy | Augustinus | Tanrı'nın zamansız, değişmez şimdisi; zamanın yaratılmışlığı | — |
| MS 6. yy | Boethius | Interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio; aeternitas / perpetuitas ayrımı | — |
Dönüşüm: Süre olarak ebediyetten (hiç bitmeyen zaman) süresizlik olarak ebediyete (zamanın dışında olma) geçiş; değer işareti de değişir: Seneca'da insan ruhunun kavuşacağı bir ödül, Augustinus'ta yalnız Tanrı'ya ait bir varlık tarzı.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | αἰών (aiōn); ἀΐδιος (aidios) | Aiōn önce "ömür, hayat süresi", Platon'da (Timaios 37d) zamanın kendisine benzediği hareketsiz "sonsuzluk"tur; aidios "hep var olan". Ruhun ölümsüzlüğü için Yunanca athanasia kullanılır. |
| Latince | aeternitas; sempiternitas, perpetuitas | aevum "çağ, ömür" kökünden (aeviternus > aeternus). Seneca'da (Ep. 102) aeternitas animarum "ruhların ebediyeti", ölümden sonraki sürekli hayattır. Boethius (Consolatio V, 6) aeternitas'ı "sınırsız hayatın bütünüyle, eşzamanlı ve tam olarak sahip olunması" diye tarif eder ve onu sonu olmayan süre anlamındaki perpetuitas / sempiternitas'tan ayırır. |
| Almanca / Fransızca | Ewigkeit / éternité | |
| İngilizce | eternity |
Türkçe karşılığı
ebediyet; ebedî. ebediyet: Türkçede hem "sonu olmayan süre" hem de teolojide "zamanın dışında olma" anlamını taşır; Kelâm'daki ezel–ebed ayrımı sayesinde Boethius'un ayrımını kurmaya da elverişlidir. sonsuzluk: geometrik ve sayısal sonsuzlukla (infinitum) karışır; çekirdek dilde immensum, infinitum için ayrılması daha iyidir. ölümsüzlük: immortalitas'ın karşılığıdır; Seneca'nın "ruhların ölümsüzlüğü" bağlamında akıcı olsa da kavramı tek bir sonuca (ölmemek) indirger. Bu yüzden ebediyet seçildi; immortalis "ölümsüz", perpetuus "sürekli", sempiternus "hep var olan" olarak ayrı tutulur.
"Sonsuzluk" demek ebediyeti uzayıp giden bir süre gibi okutur (Seneca'daki "bütün çağların mülkiyeti"); "ebediyet" ise Augustinus ve Boethius'ta zamanın dışındaki, ardışıklık taşımayan şimdiyi de karşılayabilir. Aynı Latince kelime Stoacı bir metinde süre, Hıristiyan Platoncu bir metinde süresizliktir.
Atıf ve kaynak notu
Seneca'nın Ep. 102'deki ruhun ebediyeti tasviri kendi kabulüyle bir "güzel rüya"dır; aynı mektupta ruhun beden çözülünce dağıldığını savunan görüşe de yer verir. Bu satırları Stoacı öğreti diye okumak ya da Hıristiyan ebediyet anlayışını geriye yansıtmak yanıltıcı olur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ebedî, ebediyetin, ebediyetten, ebediyet, ebedîdir, ebediyeti
Metinlerde işaretlendiği yerler
51 yer · 51 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Seneca, Lucilius'a Ahlâk Mektupları17_18.102.2
- Augustinus, Mutlu Hayat Üzerine11
- Augustinus, Düzen Üzerine2.11
- Augustinus, İç Konuşmalar1_2
- Augustinus, Ruhun Ölümsüzlüğü Üzerine4
- Augustinus, Ruhun Büyüklüğü Üzerine20
- Augustinus, Musiki Üzerine54
- Augustinus, Hür İrade Üzerine5
- Augustinus, Katolik Kilisesinin ve Maniheistlerin Ahlâkı Üzerine20
- Augustinus, Maniheistlere Karşı Tekvin Üzerine2
- Augustinus, Hakiki Din Üzerine3
- Augustinus, İnanmanın Faydası Üzerine33
- Augustinus, İki Ruh Üzerine10
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_3
- Augustinus, İman ve İnanç Formülü Üzerine2
- Augustinus, Yalan Üzerine9
- Augustinus, Simplicianus'a Muhtelif Meseleler1_29
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine4
- Augustinus, İtiraflar1.17
- Augustinus, İyinin Tabiatı Üzerine1
- Augustinus, Teslis Üzerine6
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri1.2
- Augustinus, Tanrı Devleti1.pr
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)49
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine2
- Augustinus, Lütuf ve Hür İrade ÜzerinePL44.881
- Augustinus, İkaz ve Lütuf ÜzerinePL44.929_2
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.977_2
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.1011
- Augustinus, Tashihler1.10.4
- Boethius, Felsefenin Tesellisi2.P7
- Boethius, Teslis Üzerine4
- Boethius, Katolik İman Üzerine1_2
- Boethius, Porphyrios'un Eisagoge'si Şerhi, Birinci ŞerhPL64.47
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si ŞerhiPL64.381
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.487_2
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1193
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1145
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs435
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler5.38
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)2.3
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.1
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine2.24
- Sevillalı Isidorus, Yahudilere Karşı Katolik İman Üzerine1.2
- Descartes, İlk Felsefe Üzerine Meditasyonlar23
- Hegel, Mantık Bilimi122
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları98
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri68
- Nietzsche, DeccalAC-9
- Nietzsche, Ecce HomoEH-Klug-10
- Nietzsche, Tan KızıllığıM-49