Kavram
Mors
- Yunanca
- θάνατος (thanatos)
- Latince
- mors; letum, obitus, funus
- Almanca
- der Tod
- Fransızca
- la mort
- İngilizce
- death
- Türkçe
- ölüm
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte hayatın sonu. Lucretius'ta (1) fiziksel olarak ilk başlangıçların birlikteliğinin dağılması ("ölüm şeyleri, maddenin cisimlerini yok edecek biçimde öldürmez, birlikteliklerini dağıtır", 2.1002–1003); (2) ruh da cisimli ve ölümlü olduğu için, ölümden sonra hissedecek bir öznenin kalmaması; (3) ahlâkta, açgözlülüğün, makam hırsının, iç savaşın ve batıl dinin kaynağı olan ölüm korkusunun (metus mortis, Acheruntis metus) akılla dağıtılması (III. kitap).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | Ruhun bedenden ayrılması; felsefe ölmeye hazırlıktır | psyche |
| MÖ 4.–3. yy | Epikuros | Hissin yokluğu; "bize hiçbir şeydir" | |
| MÖ 1. yy | Lucretius | Birleşmenin çözülmesi; ruhun ölümlülüğü; simetri ispatı (doğumdan önceki sonsuz zaman) | Lucretius, De rerum natura III |
| MÖ 1. yy | Cicero | Ölüm ya ruhun göçü ya hissin yokluğu; her iki durumda da kötü değildir | Cicero, Tusculanae I |
Dönüşüm: ruhun bir yere gidişinden, hissedecek kimsenin kalmadığı bir yokluğa; korkulacak şeyden korkunun nesnesi olmayan şeye.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | θάνατος | Epikuros: "Ölüm bize hiçbir şeydir" (Kyriai doxai 2; Menoikeus'a mektup 124–125). |
| Latince | mors, mortis | mortalis "ölümlü", immortalis "ölümsüz". Şiirde eşanlamlı letum (daha ağır, şiirsel), obitus "göçüş", funus "cenaze". |
| Almanca / Fransızca | Tod / mort | |
| İngilizce | death |
Türkçe karşılığı
ölüm. Rakibi yok; letum da "ölüm" diye çevrilir. mortalis "ölümlü", funus "cenaze".
Lucretius'ta ölüm bir "olay" ya da bir "yer" (Akheron) değil, bir birleşmenin çözülmesidir: "bir şey değişip kendi sınırlarından çıkarsa bu, hemen, önceden var olanın ölümü olur" (DRN 1.670–671; 2.753–754; 3.519–520). Bu yüzden "ölüm bize hiçbir şeydir" (3.830).
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ölüm, ölümün, ölümü, ölümden, ölüme, ölümle
Metinlerde işaretlendiği yerler
60 yer · 60 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Lucretius, Şeylerin Tabiatı Üzerine1.106
- Seneca, İnayet Üzerine2.10
- Seneca, Bilgenin Sarsılmazlığı Üzerine5.1
- Seneca, Öfke Üzerine1.13.4
- Seneca, Marcia'ya Teselli1.2
- Seneca, Mutlu Hayat Üzerine11.1
- Seneca, Çekilip Kendine Kalmak Üzerine1.4
- Seneca, Ruh Huzuru Üzerine2.10
- Seneca, Hayatın Kısalığı Üzerine3.3
- Seneca, Polybius'a Teselli9
- Seneca, Annesi Helvia'ya Teselli13.2
- Seneca, Merhamet Üzerine1.3.4
- Seneca, İyilikler Üzerine1.11.4
- Seneca, Tabiat Meseleleri1.pr
- Seneca, Lucilius'a Ahlâk Mektupları1.1.2
- Quintilianus, Hatiplik Eğitimi5.14.12
- Augustinus, Akademikler'e Karşı1.13
- Augustinus, Mutlu Hayat Üzerine25
- Augustinus, Düzen Üzerine1.24
- Augustinus, İç Konuşmalar1_2
- Augustinus, Ruhun Ölümsüzlüğü Üzerine2
- Augustinus, Ruhun Büyüklüğü Üzerine33_2
- Augustinus, Musiki Üzerine65_2
- Augustinus, Hür İrade Üzerine4
- Augustinus, Katolik Kilisesinin ve Maniheistlerin Ahlâkı Üzerine2
- Augustinus, Maniheistlere Karşı Tekvin Üzerine59
- Augustinus, Hakiki Din Üzerine11
- Augustinus, İnanmanın Faydası Üzerine14
- Augustinus, İki Ruh Üzerine2
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_4
- Augustinus, İman ve İnanç Formülü Üzerine11
- Augustinus, Yalan Üzerine5
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine19
- Augustinus, İtiraflar4.9
- Augustinus, İyinin Tabiatı Üzerine41
- Augustinus, Teslis Üzerine11
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri6.21
- Augustinus, Tanrı Devleti1.11
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)25
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine21
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine9
- Augustinus, Lütuf ve Hür İrade ÜzerinePL44.883
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.979
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.995
- Augustinus, Tashihler1.12.5
- Boethius, Felsefenin Tesellisi1.P1.1
- Boethius, Katolik İman Üzerine1_3
- Boethius, Eutykhes'e ve Nestorius'a Karşı6
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1205
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs209
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler1.3
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.10
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.27
- Sevillalı Isidorus, Şeylerin Tabiatı Üzerine12
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)1_6
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine1.23
- Sevillalı Isidorus, Yahudilere Karşı Katolik İman Üzerine1.43
- Hegel, Tinin Fenomenolojisi14
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri141