Augustinus · Hakiki Din Üzerine
11. Bölüm
- Tanrı'dan olmayan hiçbir hayat yoktur; çünkü Tanrı elbette en yüksek hayattır ve hayatın kaynağının kendisidir. Hiçbir hayat da hayat olduğu ölçüde kötü değildir; ancak ölüme yöneldiği ölçüde kötüdür. Hayatın ölümü ise ahlaksızlıktan başka bir şey değildir; ahlaksızlık (nequitia) adını "hiçbir şey olmamak"tan (ne quidquam) alır; bu yüzden en ahlaksız insanlara "hiç insanlar" denir. Demek ki hayat, kendisini yapan ve özünden zevk aldığı Tanrı'dan iradî bir düşüşle uzaklaşıp, Tanrı'nın kanununa aykırı olarak, Tanrı'nın onu başlarına koyduğu cisimlerden zevk almak isteyince hiçliğe yönelir; ahlaksızlık budur. Bu, cismin artık hiçlik olmasından değildir. Çünkü cismin de parçaları arasında bir uyumu vardır; bu uyum olmadan hiç var olamazdı. Demek ki cismi de her uyumun başı olan yapmıştır. Cismin, suretinden gelen bir tür barışı vardır; bu barış olmadan hiçbir şey olmazdı. Demek ki cismin yaratıcısı da her barışın kendisinden geldiği, yapılmamış ve her şeyin en güzeli olan surettir. Cismin bir biçimi vardır; bu biçim olmadan cisim cisim değildir. Öyleyse cismi kimin kurduğu sorulursa, her şeyin en güzel biçimlisi aransın; çünkü her biçim ondandır. Bu da tek Tanrı, tek hakikat, herkesin tek kurtuluşu, var olan her şeyin var olduğu ölçüde kendisinden var olduğu ilk ve en yüksek öz değilse kimdir? Çünkü var olan her şey var olduğu ölçüde iyidir.
- Bu yüzden ölüm Tanrı'dan değildir. "Çünkü ölümü Tanrı yapmadı ve dirilerin yok olmasından sevinmez" (Hikmet 1:13). Çünkü en yüksek öz var olan her şeyi var kılar; ona öz denmesi de bundandır. Ölüm ise ölen her şeyi, öldüğü ölçüde, var olmamaya zorlar. Çünkü ölenler tamamen ölselerdi, şüphesiz hiçliğe varırlardı; ama özden ne kadar az pay alırlarsa o kadar ölürler. Bu daha kısaca şöyle söylenebilir: Ne kadar az varlarsa o kadar çok ölürler. Cisim ise herhangi bir hayattan daha az vardır; çünkü biçim içinde ne kadar az kalırsa kalsın, onda hayat sayesinde kalır: İster her bir canlıyı, ister evrenin bütün tabiatını yöneten hayat sayesinde. Öyleyse cisim ölüme daha çok maruzdur ve bu yüzden hiçliğe daha yakındır. Bu yüzden cisimden zevk almaktan hoşlanıp Tanrı'yı ihmal eden hayat hiçliğe meyleder; ahlaksızlık budur.11
- Nulla vita est quae non sit ex Deo, quia Deus utique summa vita est et ipse fons vitae, nec aliqua vita in quantum vita est, malum est, sed in quantum vergit ad mortem: mors autem vitae non est, nisi nequitia, quae ab eo quod ne quidquam sit, dicta est; et ideo nequissimi homines, nihili homines appellantur. Vita ergo voluntario defectu deficiens ab eo qui eam fecit, et cujus essentia fruebatur, et volens contra Dei legem frui corporibus, quibus eam Deus praefecit, vergit ad nihilum; et haec est nequitia: non quia corpus jam nihilum est. Nam et ipsum habet aliquam concordiam partium suarum, sine qua omnino esse non posset. Ergo ab eo factum est et corpus, qui omnis concordiae caput est. Habet corpus quamdam pacem suae formae, sine qua prorsus nihil esset. Ergo ille est et corporis conditor, a quo pax omnis est, et qui forma est infabricata, atque omnium formosissima. Habet aliquam speciem, sine qua corpus non est corpus. Si ergo quaeritur quis instituerit corpus, ille quaeratur qui est omnium speciosissimus. Omnis enim species ab illo est. Quis est autem hic, nisi unus Deus, una veritas, una salus omnium, et prima atque summa essentia, ex qua est omne quidquid est, in quantum est; quia in quantum est quidquid est, bonum est. 22. Et ideo ex Deo non est mors. Non enim Deus mortem fecit, nec laetatur in perditione vivorum (Sap. I, 13): quoniam summa essentia esse facit omne quod est, unde et essentia dicitur. Mors autem non esse cogit quidquid moritur, in quantum moritur. Nam si ea quae moriuntur, penitus morerentur, ad nihilum sine dubio pervenirent; sed tantum moriuntur, quantum minus essentiae participant: quod brevius ita dici potest: tanto magis moriuntur, quanto minus sunt. Corpus autem minus est quam vita quaelibet; quoniam quantulumcumque manet in specie, per vitam manet, sive qua unumquodque animal, sive qua universa mundi natura administratur. Corpus ergo magis subjacet morti, et ideo vicinius est nihilo: quapropter vita, quae fructu corporis delectata negligit Deum, inclinatur ad nihilum, et ista est nequitia.