Kavram
Religio
- Yunanca
- εὐσέβεια (eusebeia); δεισιδαιμονία
- Latince
- religio; pietas, sanctitas
- Almanca
- Religion, Gottesfurcht
- Fransızca
- religion
- İngilizce
- religion
- Türkçe
- din; din duygusu
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte vicdani çekince, kutsal korku; bir yerin kutsallığı. Felsefede tanrılara gösterilen doğru ibadet; superstitio (batıl inanç) ile karşıtlığı.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 1. yy | Lucretius | tantum religio potuit suadere malorum (DRN 1.101) | Lucretius, De rerum natura I, V–VI |
| MÖ 52 civarı | Cicero | Dinî kanunlar | Cicero, De legibus II |
| MÖ 45 | Cicero | Kelimenin kökeni; din ile batıl inanç | Cicero, De natura deorum 2.71–72 |
| MÖ 44 | Cicero | Din ve kehanet | Cicero, De divinatione |
| 4. yy | Lactantius | religare: bağlanma | |
| 389–391 | Augustinus | hakiki din tek Tanrı'ya ibadettir; filozofların okulda başka, tapınakta başka düşünmesi; din bizi tek Tanrı'ya "yeniden bağlar" (religare, 55, 111–113) | Augustinus, De vera religione |
Dönüşüm: ayinlere gösterilen özenden "gerçek din"e, oradan modern inanç sistemine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | εὐσέβεια; θρησκεία | Tanrılara saygı, ibadet; Yunancada tam karşılığı yoktur. |
| Latince | religio | Cicero relegere'den türetir: tanrılara ibadetle ilgili her şeyi dikkatle yeniden gözden geçirenlere religiosi denmiştir (De nat. deor. 2.72). Lactantius ise religare "bağlamak"tan türetir: insanı Tanrı'ya bağlayan bağ (Div. inst. 4.28). Cicero'da çoğu zaman bir inanç sistemi değil, tanrılara saygı, dinî vecibe, kutsal çekince. |
| Almanca / Fransızca | Religion / religion | Modern "din" (inanç sistemi) anlamı Hristiyanlık sonrasıdır. |
| İngilizce | religion |
Türkçe karşılığı
din; din duygusu. dindarlık: pietas'a ayrılır. dinî vecibe: kamusal ayin bağlamında. Tercih: din; kişisel saygı anlamında din duygusu.
"Din" denince bir inançlar ve kurumlar bütünü anlaşılır; Cicero'nun religio'su ise ayinlere, alametlere ve tanrılara gösterilen titiz özendir. Bir yere ya da şeye religio bağlanması "kutsal bir çekince" demektir.
Atıf ve kaynak notu
Modern "din" kavramını Cicero'ya geriye yansıtmamak gerekir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: din, dinin, dini, din duygusuyla, dine, dinî saygı
Metinlerde işaretlendiği yerler
52 yer · 52 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Cicero, Devlet Üzerine2.26
- Cicero, Kanunlar Üzerine2.17
- Cicero, Tanrıların Tabiatı Üzerine1.1
- Cicero, Kehanet Üzerine1.7
- Cicero, Dostluk Üzerine96
- Cicero, Vazifeler Üzerine3.46
- Lucretius, Şeylerin Tabiatı Üzerine1.61
- Seneca, Annesi Helvia'ya Teselli10.7
- Seneca, Merhamet Üzerine2.5.1
- Seneca, İyilikler Üzerine1.6.3
- Seneca, Tabiat Meseleleri6.3.3
- Seneca, Lucilius'a Ahlâk Mektupları4.41.3
- Quintilianus, Hatiplik Eğitimi1.6.41
- Augustinus, Akademikler'e Karşı2.5
- Augustinus, Düzen Üzerine1.29
- Augustinus, Ruhun Büyüklüğü Üzerine34
- Augustinus, Musiki Üzerine62
- Augustinus, Öğretmen Üzerine11
- Augustinus, Hür İrade Üzerine54
- Augustinus, Katolik Kilisesinin ve Maniheistlerin Ahlâkı Üzerine6
- Augustinus, Maniheistlere Karşı Tekvin Üzerine67
- Augustinus, Hakiki Din Üzerine
- Augustinus, İnanmanın Faydası Üzerine2
- Augustinus, İki Ruh Üzerine1
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_7
- Augustinus, Yalan Üzerine17
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine55
- Augustinus, İtiraflar4.1
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri1.21
- Augustinus, Tanrı Devleti1.15
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)4
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerineretractationes.2
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.963
- Augustinus, Yalana Karşı25
- Augustinus, Tashihler1.12.1
- Boethius, Teslis Üzerine1
- Boethius, Katolik İman Üzerine1_2
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler1.39
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.13
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.25
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)2
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine1.35
- Kant, Yargı Gücünün EleştirisiAA05.263
- Hegel, Tinin Fenomenolojisi126
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları2
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri29
- Nietzsche, Şen İlimFW-300
- Nietzsche, İyinin ve Kötünün ÖtesindeJGB-47
- Nietzsche, Putların AlacakaranlığıGD-Irrthuemer-1
- Nietzsche, DeccalAC-7
- Nietzsche, Ecce HomoEH-Weise-6
- Nietzsche, İnsanca, Pek İnsanca IMA-108