Augustinus · Hakiki Din Üzerine
1. Bölüm
- Bütün iyi ve mutlu hayatın yolu hakiki dinde kuruludur: Orada tek Tanrı'ya ibadet edilir ve bütün tabiatların ilkesi, evrenin kendisiyle başladığı, tamamlandığı ve bir arada tutulduğu ilke, en arı bir dindarlıkla tanınır. Bu böyle olduğuna göre, tek hakiki Tanrı'ya ve her şeyin Rabbine değil de birçok tanrıya ibadet etmeyi tercih eden kavimlerin yanılgısı en açık şuradan anlaşılır: Onların filozof dedikleri bilgeleri birbirinden ayrılan okullara, ama ortak tapınaklara sahipti. Çünkü bu filozofların tanrıların tabiatı hakkında ne kadar farklı düşündükleri ne halktan ne de rahiplerden gizliydi; zira her biri kendi kanaatini açıkça ilan etmekten korkmuyor, elinden gelirse herkesi ona ikna etmeye uğraşıyordu; yine de hepsi, farklı ve karşıt düşünen kendi tarikat mensuplarıyla birlikte, hiç kimse engel olmadan ortak âyinlere geliyordu. Şimdi söz konusu olan, bunlardan hangisinin daha doğru düşündüğü değildir; ama bence şu yeterince açık görünüyor: Dinde halkla birlikte bir şeyi benimsiyor, özelde ise aynı halkın kulağı önünde başka bir şeyi savunuyorlardı.