İçeriğe geç
Hakiki Din Üzerine

Augustinus · Hakiki Din Üzerine

2. Bölüm

  1. Bununla birlikte Sokrates'in ötekilerden daha cesur olduğu söylenir; çünkü rastgele bir köpeğin, rastgele bir taşın ve yemin edeceği sırada eline ne geçerse, âdeta önüne ne çıkarsa onun üzerine yemin ederdi. Sanırım şunu anlıyordu: İlahî takdirin yönetimiyle meydana gelen her türlü tabiat eseri, insanların ve hangi ustanın olursa olsun eserlerinden çok daha iyidir ve bu yüzden tapınaklarda ibadet edilen şeylerden daha çok ilahî saygıya layıktır. Bilgelerin taşa ve köpeğe gerçekten ibadet etmesi gerektiği için değil; anlayabilenler bu yolla insanların öyle bir batıl inanca gömülmüş olduğunu anlasınlar diye: Bu batıl inançtan kurtulmaya çalışanlara böyle çirkin bir basamak gösterilmeliydi ki ona varmaktan utanırlarsa, daha da çirkin bir basamakta kalmanın ne kadar utanç verici olduğunu görsünler. Aynı zamanda bu görünür evrenin en yüce Tanrı olduğunu düşünenleri de çirkinliklerine karşı uyarıyordu: Bundan, her taşın en yüce Tanrı'nın bir parçacığı olarak haklı olarak ibadet görmesi gerektiği sonucu çıkacağını öğretiyordu. Eğer bundan tiksinirlerse görüşlerini değiştirsinler ve tek başına zihinlerimizin üstünde bulunduğu, bütün ruhun ve bütün bu evrenin kendisi tarafından yapıldığı belli olan tek Tanrı'yı arasınlar diye. Sonra Platon, ikna etmekten çok okunmaya hoş gelecek şekilde yazdı. Çünkü bunlar kendi kavimlerinin kanaatini putların batıl inancından ve bu evrenin boşluğundan çevirip hakiki Tanrı'nın hakiki ibadetine yöneltecek kişiler olarak doğmamışlardı. Bu yüzden Sokrates'in kendisi de halkla birlikte putlara tapıyordu; onun mahkûmiyetinden ve ölümünden sonra da kimse köpek üzerine yemin etmeye ya da herhangi bir taşa Iuppiter demeye cesaret etmedi; bunları yalnız hafızaya ve yazıya emanet ettiler. Bunu ceza korkusuyla mı, yoksa zamanların bir tür bilgisiyle mi yaptıklarını yargılamak bana düşmez.

    1
    1. Cum omnis vitae bonae ac beatae via in vera religione sit constituta, qua unus Deus colitur, et purgatissima pietate cognoscitur principium naturarum omnium, a quo universitas et inchoatur et perficitur et continetur: hinc evidentius error deprehenditur eorum populorum, qui multos deos colere, quam unum verum Deum et Dominum omnium maluerunt, quod eorum sapientes, quos philosophos vocant, scholas habebant dissentientes et templa communia. Non enim vel populos vel sacerdotes latebat, de ipsorum deorum natura quam diversa sentirent, cum suam quisque opinionem publice profiteri non formidaret, atque omnibus, si posset, persuadere moliretur; omnes tamen cum sectatoribus suis diversa et adversa sentientibus ad sacra communia nullo prohibente veniebant. Non nunc agitur, quis eorum verius senserit; sed certe illud satis, quantum mihi videtur, apparet, aliud eos in religione suscepisse cum populo, et aliud eodem ipso populo audiente defendisse privatim. 2. Socrates tamen audacior caeteris fuisse perhibetur jurando per canem quemlibet, et lapidem quemlibet, et quidquid juraturo esset in promptu, et quasi ad manum occurrisset. Credo, intelligebat qualiacumque opera naturae, quae administrante divina providentia gignerentur, multo quam hominum et quorumlibet opificum esse meliora, et ideo divinis honoribus digniora, quam ea quae in templis colebantur. Non quod vere lapis et canis essent colenda sapientibus, sed ut hoc modo intelligerent qui possent, tanta superstitione demersos esse homines, ut emergentibus hic esset tam turpis demonstrandus gradus, ad quem venire si puderet, viderent quanto magis pudendum esset in turpiore consistere. Simul et illos qui mundum istum visibilem, summum Deum esse opinabantur, admonebat turpitudinis suae, docens esse consequens ut quilibet lapis tanquam summi Dei particula jure coleretur. Quod si exsecrarentur, mutarent sententiam, et unum Deum quaererent, quem solum supra mentes nostras esse, et a quo omnem animam et totum istum mundum fabricatum esse constaret. Postea suavius ad legendum, quam potentius ad persuadendum scripsit Plato. Non enim sic isti nati erant, ut populorum suorum opinionem ad verum cultum veri Dei, a simulacrorum superstitione atque ab hujus mundi vanitate converterent. Itaque et ipse Socrates cum populo simulacra venerabatur, et post ejus damnationem mortemque, nemo ausus est jurare per canem, nec appellare quemcumque lapidem Jovem, sed haec tantummodo memoriae litterisque mandare. Quod utrum timore severitatis, an aliqua cognitione temporum fecerint, judicare non est meum.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…