İçeriğe geç
Hakiki Din Üzerine

Augustinus · Hakiki Din Üzerine

3. Bölüm

  1. Yine de şunu büyük bir güvenle söyleyebilirim —kitaplarını inatla seven herkesin izniyle—: Hristiyanlık çağında hangi dine bağlanmak gerektiği ve hakikate ve saadete giden yolun hangisi olduğu konusunda şüpheye yer yoktur. Diyelim ki Platon hayatta olsaydı ve ona soru soran beni hor görmeseydi; ya da daha iyisi, öğrencilerinden biri, Platon'un yaşadığı o sırada ona soru sorsaydı. Platon ona şunları öğretip ikna ediyordu: Hakikat beden gözleriyle değil arı bir zihinle görülür; hangi ruh ona bağlanırsa mesut ve yetkin olur; onu kavramaya, şehvetlere teslim olmuş bir hayattan ve bu duyulur dünyadan beden aracılığıyla üzerimize basılıp türlü kanaatler ve yanılgılar doğuran duyulur şeylerin sahte imgelerinden daha çok engel olan bir şey yoktur; bu yüzden ruh, şeylerin değişmez suretini seyretmek için iyileştirilmelidir: her zaman aynı şekilde duran, her yönden kendine benzeyen, ne mekânlara yayılmış ne zamanla değişmiş, her yönden bir ve aynı kalan güzelliği. İnsanlar bu güzelliğin var olduğuna inanmazlar, oysa gerçekten ve en yüksek derecede var olan odur; geri kalan şeyler doğar, ölür, akar, kayıp gider; ama yine de var oldukları ölçüde o ebedî Tanrı tarafından onun hakikati aracılığıyla yapılmış olarak ayakta dururlar. Bunlar arasında yalnız akıllı ve anlayan ruha, o ebediyetin seyrinden zevk alma, ondan etkilenip onunla süslenme ve ebedî hayatı hak edebilme imkânı verilmiştir; ama ruh doğup geçen şeylerin aşkıyla ve acısıyla yaralanır, bu hayatın alışkanlığına ve bedenin hislerine teslim olursa boş imgeler içinde silinip gider ve ne bu gözlerle görülen ne herhangi bir hayalle düşünülen, yalnız zihinle ve akılla kavranabilen bir şeyin var olduğunu söyleyenlerle alay eder. İşte hocası ona bunları öğretip ikna ederken o öğrenci şunu sorsaydı: Büyük ve ilahî bir insan çıkıp halkları, kavrayamasalar bile hiç değilse bunlara inanmaları gerektiğine ikna etse; ya da kavrayabilecek olanları, kalabalığın çarpık kanaatlerine dolanıp sıradan yanılgıların altında ezilmekten kurtarsa, Platon böyle birini ilahî saygıya layık görür müydü? Sanırım şöyle cevap verirdi: Bu bir insanın yapabileceği iş değildir; meğer ki Tanrı'nın Kudreti ve Bilgeliği birini şeylerin tabiatının olağan akışının dışında tutsun, onu insanların öğretimiyle değil beşikten itibaren iç bir aydınlanmayla aydınlatsın, öyle bir lütufla onurlandırsın, öyle bir sağlamlıkla güçlendirsin, nihayet öyle bir yücelikle yükseltsin ki o, kötü insanların arzuladığı her şeyi hor görerek, ürktükleri her şeye katlanarak ve hayran oldukları her şeyi yaparak insan soyunu en yüce sevgiyle ve otoriteyle böyle kurtarıcı bir imana döndürsün. Böyle birine gösterilecek saygı konusunda ise kendisine danışılmasının boşuna olduğunu söylerdi; çünkü Tanrı'nın Bilgeliğine ne kadar saygı borçlu olunduğunu herkes kolayca düşünebilir: Bu Bilgelik onu taşıyıp yönettiği için o insan, insan soyunun hakiki kurtuluşu uğruna, kendine özgü ve insanların üstünde olan büyük bir şeyi hak ederdi.
  1. Şimdi eğer bunlar olmuşsa; eğer yazılarla ve anıtlarla anılıyorsa; eğer yalnız tek Tanrı'ya ibadet edilen ve böyle birinin doğması gereken tek bir bölgeden bütün dünyaya gönderilen seçilmiş adamlar, kudretli işleriyle ve sözleriyle ilahî aşkın yangınlarını tutuşturdularsa; eğer en kurtarıcı öğretiyi sağlamlaştırıp aydınlatılmış ülkeleri sonrakilere bıraktılarsa; ve —herkesin inanmayabileceği geçmişten söz etmeyeyim— eğer bugün kavimler ve halklar arasında şu vaaz ediliyorsa: "Başlangıçta Söz vardı ve Söz Tanrı'nın yanındaydı ve Söz Tanrı'ydı.

    3
    1. Illud tamen fidentissime dixerim, pace horum omnium, qui eorum libros pervicaciter diligunt, christianis temporibus quaenam religio potissimum tenenda sit, et quae ad veritatem ac beatitatem via est, non esse dubitandum. Si enim Plato ipse viveret, et me interrogantem non aspernaretur, vel potius, si quis ejus discipulus eo ipso tempore quo vivebat, eum interrogaret, cum sibi ab illo persuaderetur, non corporeis oculis, sed pura mente veritatem videri; cui quaecumque anima inhaesisset, eam beatam fieri atque perfectam: ad quam percipiendam nihil magis impedire, quam vitam libidinibus deditam et falsas imagines rerum sensibilium, quae nobis ab hoc sensibili mundo per corpus impressae, varias opiniones erroresque generarent; quamobrem sanandum esse animum ad intuendam incommutabilem rerum formam, et eodem modo semper se habentem atque undique sua similem pulchritudinem, nec distentam locis, nec tempore variatam, sed unum atque idem omni ex parte servantem, quam non crederent esse homines, cum ipsa vere summeque sit: caetera nasci, occidere, fluere, labi; et tamen in quantum sunt, ab illo aeterno Deo per ejus veritatem fabricata constare: in quibus animae tantum rationali et intellectuali datum est, ut ejus aeternitatis contemplatione perfruatur, atque afficiatur orneturque ex ea, aeternamque vitam possit mereri; sed dum nascentium atque transeuntium rerum amore ac dolore sauciatur, et dedita consuetudini hujus vitae atque sensibus corporis, inanibus evanescit imaginibus, irridet eos, qui dicunt esse aliquid, quod nec istis videatur oculis, nec ullo phantasmate cogitetur, sed mente sola et intelligentia cerni queat: cum haec ergo a magistro sibi persuaderentur, si ex eo quaereret ille discipulus, utrum si quisquam existeret vir magnus atque divinus, qui talia populis persuaderet credenda saltem, si percipere non valerent, aut si qui possent percipere, non pravis opinionibus multitudinis implicati, vulgaribus obruerentur erroribus; cum divinis honoribus dignum judicaret: responderet, credo, ille, non posse hoc ab homine fieri, nisi quem forte ipsa Dei Virtus atque Sapientia ab ipsa rerum natura exceptum, nec hominum magisterio, sed intima illuminatione ab incunabulis illustratum, tanta honestaret gratia, tanta firmitate roboraret, tanta denique majestate subveheret, ut omnia contemnendo quae pravi homines cupiunt, et omnia perpetiendo quae horrescunt, et omnia faciendo quae mirantur, genus humanum ad tam salubrem fidem summo amore atque auctoritate converteret. De honoribus vero ejus frustra se consuli, cum facile possit existimari quanti honores debeantur Sapientiae Dei, qua gestante et gubernante ille pro vera salute generis humani, magnum aliquid proprium, et quod supra homines esset, mereretur. 4. Quae si facta sunt, si litteris monumentisque celebrantur, si ab una regione terrarum, in qua sola unus colebatur Deus, et ubi talem nasci oportebat, per totum orbem terrarum missi electi viri, virtutibus atque sermonibus divini amoris incendia concitarunt; si confirmata saluberrima disciplina, illuminatas terras posteris reliquerunt; et, ne de praeteritis loquar, quae potest quisque non credere, si hodie per gentes populosque praedicatur: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc

    3_2

O başlangıçta Tanrı'nın yanındaydı. Her şey onun aracılığıyla yaratıldı ve o olmadan hiçbir şey yaratılmadı" (Yuhanna 1:1–3); eğer bunu kavramak, sevmek ve ondan zevk almak için, ruh iyileşsin ve zihnin gözü böylesine bir ışığı içine çekecek kadar güçlensin diye açgözlülere "Kendinize yeryüzünde, güvenin ve pasın yok ettiği, hırsızların duvar delip çaldığı hazineler biriktirmeyin; kendinize gökte, ne güvenin ne pasın yok ettiği, ne hırsızların duvar delip çaldığı hazineler biriktirin; çünkü hazinen neredeyse yüreğin de oradadır" (Matta 6:19–21) deniyorsa; zevkine düşkünlere "Bedene eken bedenden çürümüşlük biçer; Ruh'a eken Ruh'tan ebedî hayat biçer" (Galatyalılar 6:8) deniyorsa; kibirlilere "Kendini yükselten alçaltılacak, kendini alçaltan yükseltilecek" (Luka 14:11), öfkelilere "Bir tokat yedin mi, öbür yanağını da uzat" (Matta 5:39), geçimsizlere "Düşmanlarınızı sevin" (Matta 5:44), batıl inançlılara "Tanrı'nın krallığı içinizdedir" (Luka 17:21), meraklılara "Görünen şeyleri değil, görünmeyenleri arayın; çünkü görünenler geçicidir, görünmeyenler ise ebedîdir" (2 Korintliler 4:18) deniyorsa; nihayet herkese "Dünyayı da, dünyadaki şeyleri de sevmeyin; çünkü dünyada olan her şey bedenin arzusu, gözlerin arzusu ve dünya hırsıdır" (1 Yuhanna 2:15–16) deniyorsa;

  1. eğer bunlar artık bütün dünyada halklara okunuyor ve saygıyla, büyük bir istekle dinleniyorsa; eğer şehitlerin bunca kanından, bunca ateşinden, bunca çarmıhından sonra kiliseler barbar milletlere kadar daha da bereketli ve bol bir şekilde filizlendiyse; eğer evliliği hor görüp iffetle yaşayan binlerce genç erkeğe ve kıza artık kimse şaşmıyorsa —oysa Platon bunu yaptığında kendi çağının çarpık kanaatinden öylesine korkmuştu ki, bu bir günahmış gibi silinsin diye tabiata kurban sunduğu anlatılır—; eğer bunlar öyle benimseniyorsa ki eskiden böyle şeyleri savunmak nasıl bir tuhaflık sayılıyorduysa şimdi bunlara karşı çıkmak öyle bir tuhaflık sayılıyorsa; eğer insanların oturduğu dünyanın her yerinde Hristiyan sırları böyle bir vaat ve taahhütle veriliyorsa; eğer bunlar her gün kiliselerde okunuyor ve rahiplerce açıklanıyorsa; eğer bunları yerine getirmeye çalışanlar göğüslerini dövüyorsa; eğer bu yola o kadar sayısız insan giriyorsa ki bu dünyanın zenginliklerini ve makamlarını bırakıp bütün hayatlarını tek yüce Tanrı'ya adamak isteyen her türden insanla bir zamanlar ıssız olan adalar ve pek çok ülkenin tenha yerleri doluyorsa; nihayet şehirlerde ve kasabalarda, kalelerde, köylerde, tarlalarda ve hatta özel çiftliklerde yeryüzü şeylerinden yüz çevirmek ve tek hakiki Tanrı'ya dönmek öylesine açıkça telkin ediliyor ve isteniyorsa ki her gün bütün dünyada insan soyu âdeta tek bir sesle yüreklerini yukarıda, Rab'de tuttuğunu cevap veriyorsa (âyin duasından): Öyleyse neden hâlâ dünkü sarhoşluğun mahmurluğuyla esneyip ölü hayvanların içinde ilahî sözler arıyoruz? Ve ne zaman bir tartışmaya gelinse, neden hakikatle dolu bir göğüs yerine Platon'un adıyla takırdayan bir ağza sahip olmaya can atıyoruz?

    3_2

    erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil (Joan. I, 1-3). Si ad hoc percipiendum, diligendum, perfruendum ut anima sanetur, et tantae luci hauriendae mentis acies convalescat, dicitur avaris, Nolite vobis condere thesauros in terra, ubi tinea et aerugo exterminant, et ubi fures effodiunt et furantur; sed thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi neque tinea neque rubigo exterminant, neque fures effodiunt, neque furantur: ubi enim est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum (Matth. VI,19-21): dicitur luxuriosis, Qui seminat in carne, de carne metet corruptionem: qui seminat in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam (Galat. VI, 8): dicitur superbis, Qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur (Luc. XIV, 11): dicitur iracundis, Accepisti alapam, para alteram maxillam (Matth. V, 39): dicitur discordiosis, Diligite inimicos vestros (Ibid. 44): dicitur superstitiosis, Regnum Dei intra vos est (Luc. XVII, 21): dicitur curiosis, Nolite quaerere quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt: quae autem non videntur, aeterna sunt (II Cor. IV, 18): postremo dicitur omnibus, Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt: quoniam omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi (I Joan. II, 15, 16). 5. Si haec per totum orbem jam populis leguntur, et cum veneratione libentissime audiuntur. Si post tantum sanguinem, tantos ignes, tot cruces martyrum, tanto fertilius et uberius usque ad barbaras nationes Ecclesiae pullularunt. Si tot juvenum et virginum millia contemnentium nuptias casteque viventium jam nemo miratur: quod cum fecisset Plato, usque adeo perversam temporum suorum timuit opinionem, ut perhibeatur sacrificasse naturae, ut tanquam peccatum illud aboleretur. Si haec sic accipiuntur, ut quomodo antea talia disputare, sic nunc contra disputare monstruosum sit. Si tali pollicitationi atque sponsioni per omnes terrarum partes quas homines incolunt, sacra christiana traduntur. Si haec quotidie leguntur in ecclesiis, et a sacerdotibus exponuntur. Si tundunt pectora qui conantur haec implere; si jam innumerabiles aggrediuntur hanc viam, ut desertis divitiis et honoribus hujus mundi ex omni hominum genere uni Deo summo totam vitam dicare volentium, desertae quondam insulae ac multarum terrarum solitudo compleatur. Si denique per urbes atque oppida, castella, vicos et agros etiam, villasque privatas in tantum aperte persuadetur et appetitur a terrenis aversio, et in unum Deum verumque conversio, ut quotidie per universum orbem humanum genus una pene voce respondeat, sursum corda se habere ad Dominum (Ex can. Missae): quid adhuc oscitamus crapulam hesternam, et in mortuis pecudibus divina eloquia perscrutamur; si quando autem ad disputationem venitur, Platonico nomine ora crepantia, quam pectus vero plenum, magis habere gestimus?

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…