İçeriğe geç

Kavram

Veritas

Yunanca
ἀλήθεια (alētheia); τὸ ἀληθές
Latince
veritas; verum
Almanca
die Wahrheit; das Wahre
Fransızca
la vérité; le vrai
İngilizce
truth
Türkçe
hakikat; doğru

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte doğru söylemek, yalanın karşıtı. Akademik tartışmada: kavranabilir olup olmadığı tartışılan şey (Arkesilaos, Karneades: hiçbir şey kavranamaz, bilge yalnız doğruyu arar). Augustinus'ta: bulunabilen, ruhun içinde aydınlatan, en sonunda Tanrı'yla özdeş hakikat.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 45 Cicero Akademik bilge doğruyu arar, ama kavranamayana onay vermez Cicero, Lucullus
386 Augustinus Mutluluk hakikati aramakla mı bulmakla mı? Akademiklere karşı hakikatin bulunabilirliği Augustinus, Contra Academicos I–III
386–387 Augustinus veritas ile verum ayrımı; hakikat yok olamaz, doğrular hakikat sayesinde doğrudur; yanlışlık doğruya benzerlikte barınır; ruh hakikatin dayanağıdır Augustinus, Soliloquia I 27–30; II 2–21
389 Augustinus anlaşılan şeyler hakkında zihnin içinde danıştığı hakikat; iç insanda oturan Mesih, tek öğretmen Augustinus, De magistro 11–14
389–391 Augustinus aklın üstündeki değişmez kanun (30–31); Oğul, Bir'e tam benzeyen Hakikat (36); şüphe edenin bile içinde taşıdığı doğru: "Dışarı gitme, kendine dön" (39) Augustinus, De vera religione

Dönüşüm: önermenin niteliğinden, bilgenin aradığı şeye; oradan Tanrı'nın adına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἀλήθεια (alētheia); τὸ ἀληθές "Gizlenmemişlik" diye de okunan kelime; Stoacılarda alētheia (bütün doğru bilgilerin toplamı) ile to alēthes (tek tek doğru önerme) ayrılır (Sextus, Adv. math. 7.38).
Latince veritas; verum verus "gerçek, doğru" sıfatından. verum tek tek doğru olan (önerme, görüntü), veritas doğruluğun kendisi ve doğruların bütünü. Cicero'da Akademik tartışmanın konusu; Augustinus'ta en sonunda Tanrı'nın adı (Conf. 10; De lib. arb. 2).
Almanca / Fransızca Wahrheit / vérité
İngilizce truth

Türkçe karşılığı

hakikat; doğru. gerçek: hem verum hem realitas için kullanıldığından bilgi kuramındaki ayrımı bulandırır. doğruluk: önermenin niteliği için uygun, ama Augustinus'un aradığı ve sevdiği veritas'ı karşılamaz. Tercih: veritas "hakikat", verum "doğru"; veri simile "doğruya benzeyen" (probabile).

"Doğru" önermeye, "hakikat" aranan ve sahip olunan şeye işaret eder. Augustinus'ta ikisi ayrılmaz: tek tek doğruların doğruluğu, değişmeyen bir hakikatten gelir.

Atıf ve kaynak notu

Heidegger'in alētheia okuması ("gizlenmemişlik") Latince veritas'a geriye yansıtılmamalıdır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: hakikati, hakikat, hakikatin, Hakikatin, hakikate, Hakikat

Metinlerde işaretlendiği yerler

68 yer · 67 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.