Kavram
Sapientia
- Yunanca
- σοφία (sophia)
- Latince
- sapientia; sapiens
- Almanca
- Weisheit
- Fransızca
- sagesse
- İngilizce
- wisdom
- Türkçe
- bilgelik / bilge
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte "akıllı, aklı başında" (sapiens Laelius'un ve Cato'nun lakabıdır: De sen. 5). Felsefede en yüksek bilgi ve onu taşıyan kusursuz insan. prudentia (basiret) ile ilişkisi Cicero'da değişkendir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 3. yy | Stoa | Bilge tek mesut, tek hür, tek zengin | |
| MÖ 46 | Cicero | Bilge hakkında paradokslar | Cicero, Paradoxa Stoicorum |
| MÖ 45 | Cicero | Bilge kanaat sahibi olmaz (Akademi ile Stoa) | Cicero, Lucullus |
| MÖ 44 | Cicero | Cato'nun bilgeliği: tabiatı kılavuz edinmek | Cicero, De senectute 4–5 |
| 5. yy | Augustinus | sapientia (ebedî şeylerin bilgisi) – scientia (geçici şeylerin bilgisi), De trinitate XII |
Dönüşüm: "tat alma"dan en yüksek bilgiye; Augustinus'ta Tanrı'yı bilmeye.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | σοφία (sophia); ὁ σοφός | En yüksek bilgi; Stoa'da bilge (sophos) ideali. |
| Latince | sapientia, sapiens | sapere "tadı olmak, tat almak; akıllı olmak" fiilinden. Cicero, Stoacılardan alarak: ilahî ve insanî şeylerin ve onların sebeplerinin bilgisi (Tusc. 4.57; De off. 1.153). |
| Almanca / Fransızca | Weisheit / sagesse | |
| İngilizce | wisdom |
Türkçe karşılığı
bilgelik / bilge. hikmet: kelam ve tasavvuf geleneğinde dinî bir derinlik kazanmıştır; Augustinus için uygun olabilir. Tercih: bilgelik / bilge.
"Hikmet" Türkçede ilahî bir sırrı ve bir öğretiyi çağrıştırır; Stoacı sapiens ise nadir, belki hiç bulunmamış ama akılla tasarlanmış bir insan idealidir. "Bilge" bu ideali daha sade verir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: bilgelik, bilge, bilgeliğin, Bilgelik, bilgeliğe, bilgelikle
Metinlerde işaretlendiği yerler
100 yer · 100 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Cicero, Buluş Üzerine1.1
- Cicero, Hatip Üzerine1.8
- Cicero, Hitabetin Bölümleri64
- Cicero, Devlet Üzerine1.3
- Cicero, Kanunlar Üzerine1.22
- Cicero, Brutus2
- Cicero, Hatip40
- Cicero, Stoacıların Paradoksları1.8
- Cicero, Akademik Meseleler1.16
- Cicero, Lucullus9
- Cicero, En Yüksek İyi ve Kötü Üzerine1.3
- Cicero, Tusculum Sohbetleri1.1
- Cicero, Tanrıların Tabiatı Üzerine1.1
- Cicero, Timaios7
- Cicero, İhtiyarlık Üzerine2
- Cicero, Kehanet Üzerine1.21
- Cicero, Topika47
- Cicero, Dostluk Üzerine1
- Cicero, Vazifeler Üzerine1.15
- Lucretius, Şeylerin Tabiatı Üzerine2.1
- Seneca, İnayet Üzerine5.1
- Seneca, Bilgenin Sarsılmazlığı Üzerine1.1
- Seneca, Öfke Üzerine1.1.2
- Seneca, Marcia'ya Teselli22.3
- Seneca, Mutlu Hayat Üzerine3.3
- Seneca, Çekilip Kendine Kalmak Üzerine3.2
- Seneca, Ruh Huzuru Üzerine1.5
- Seneca, Hayatın Kısalığı Üzerine1.2
- Seneca, Polybius'a Teselli14
- Seneca, Annesi Helvia'ya Teselli5.1
- Seneca, Merhamet Üzerine2.5.2
- Seneca, İyilikler Üzerine2.9.1
- Seneca, Tabiat Meseleleri1.pr_2
- Seneca, Lucilius'a Ahlâk Mektupları1.6.4
- Quintilianus, Hatiplik Eğitimi1.pr.13
- Augustinus, Akademikler'e Karşı1.1
- Augustinus, Mutlu Hayat Üzerine2
- Augustinus, Düzen Üzerine1.4
- Augustinus, İç Konuşmalar1
- Augustinus, Ruhun Ölümsüzlüğü Üzerine5
- Augustinus, Diyalektik Üzerine9_2
- Augustinus, Ruhun Büyüklüğü Üzerine27
- Augustinus, Musiki Üzerine65_2
- Augustinus, Öğretmen Üzerine11
- Augustinus, Hür İrade Üzerine2
- Augustinus, Katolik Kilisesinin ve Maniheistlerin Ahlâkı Üzerine6
- Augustinus, Maniheistlere Karşı Tekvin Üzerine8
- Augustinus, Hakiki Din Üzerine
- Augustinus, İnanmanın Faydası Üzerine4
- Augustinus, İki Ruh Üzerine7
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1
- Augustinus, İman ve İnanç Formülü Üzerine3
- Augustinus, Simplicianus'a Muhtelif Meseleler1_21
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine8
- Augustinus, İtiraflar1.1
- Augustinus, İyinin Tabiatı Üzerine18
- Augustinus, Teslis Üzerine1_2
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri1.4
- Augustinus, Tanrı Devleti1.10
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)1
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine7
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine6
- Augustinus, Lütuf ve Hür İrade ÜzerinePL44.883
- Augustinus, İkaz ve Lütuf ÜzerinePL44.925_2
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.973
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.1001
- Augustinus, Tashihler1.1.7
- Boethius, Felsefenin Tesellisi1.M3
- Boethius, Baba, Oğul ve Kutsal Ruh Ulûhiyete Cevherce mi Yüklenir1
- Boethius, Porphyrios'un Eisagoge'si Şerhi, Birinci ŞerhPL64.9_3
- Boethius, Aristoteles'in Kategoriler'i ŞerhiPL64.167_2
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si ŞerhiPL64.351
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1179_2
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1051
- Boethius, Aritmetik Üzerinepr_2
- Boethius, Musiki ÜzerinePL63.1195_2
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs077
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler1.39
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.14
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.15
- Sevillalı Isidorus, Şeylerin Tabiatı Üzerinepr
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)2_4
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine1.12
- Sevillalı Isidorus, Yahudilere Karşı Katolik İman Üzerine1.2
- Descartes, Felsefenin İlkeleriAT8.002
- Descartes, Ruhun TutkularıAT11.445
- Descartes, Zihnin Yönetimi İçin KurallarAT10.360
- Kant, Saf Aklın EleştirisiAA03.254
- Kant, İlim Olarak Ortaya Çıkabilecek Her Gelecek Metafiziğe ProlegomenaAA04.256
- Kant, Pragmatik Açıdan AntropolojiAA07.200
- Hegel, Tinin Fenomenolojisi41
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları10
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri147
- Nietzsche, Şen İlimFW-351
- Nietzsche, Böyle Buyurdu ZerdüştZa-I-Vorrede-1
- Nietzsche, İyinin ve Kötünün ÖtesindeJGB-71
- Nietzsche, Putların AlacakaranlığıGD-Sprueche-5
- Nietzsche, DeccalAC-23
- Nietzsche, Ecce HomoEH-Vorwort-4
- Nietzsche, Tan KızıllığıM-201