İçeriğe geç

Kavram

Prudentia

Yunanca
φρόνησις (phronēsis)
Latince
prudentia
Almanca
Klugheit
Fransızca
prudence
İngilizce
prudence
Türkçe
basiret

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "uzağı gören, işini bilen". Felsefede dört ana faziletin ilki; Cicero bazen sapientia (bilgelik) ile ayırır: bilgelik ilahî ve insanî şeylerin bilgisi, basiret ise yapılacak ve kaçınılacak şeylerin bilgisi.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles phronēsis: pratik akıl phronesis
MÖ 84 civarı Cicero Tanım ve kısımları Cicero, De inventione 2.160
MÖ 45 Cicero Bilgelikle ilişkisi; faziletlerin birliği Cicero, De finibus V
13. yy Thomas Aquinas recta ratio agibilium

Dönüşüm: "önceden görme"den ahlâkî bilgiye, modern dillerde ise "temkin"e.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca φρόνησις (phronēsis) Neyin iyi neyin kötü olduğunu ayırt eden pratik bilgi; bkz. phronesis.
Latince prudentia providentia'nın kısalmışı (pro-videre "önceden görmek"). Cicero: iyi, kötü ve ikisi de olmayan şeylerin bilgisi; kısımları hafıza, anlayış ve öngörü (De inv. 2.160).
Almanca / Fransızca Klugheit / prudence Modern dillerde "temkin, kurnazlık" yönüne kaymıştır.
İngilizce prudence

Türkçe karşılığı

basiret. sağduyu: herkeste olan ortak anlayışı ima eder. ihtiyat: Fransızca prudence'ın "temkin" anlamına kayar. pratik bilgelik: açıklayıcı ama terim değil. Tercih: basiret; basar "görme" kökü, Latincedeki "önceden görme" ile örtüşür.

"İhtiyat" ya da "temkin" demek, faziletler arasında başı çeken bilgiyi bir korunma tavrına indirger. "Basiret" gören bir akıl fikrini korur.

Atıf ve kaynak notu

prudentia ile providentia aynı kökten gelir; Cicero'da biri insanın, öteki tanrıların öngörüsüdür.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: basiret, basiretli, basireti, basiretle, basiretini, basiretin

Metinlerde işaretlendiği yerler

67 yer · 67 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.