Kavram
Providentia
- Yunanca
- πρόνοια (pronoia)
- Latince
- providentia
- Almanca
- Vorsehung
- Fransızca
- providence
- İngilizce
- providence
- Türkçe
- öngörü (teolojik bağlamda: takdir)
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte tedbir, ihtiyat. Felsefede evrenin tanrısal bir öngörüyle yönetilmesi; Epikurosçuların reddettiği ve Stoacıların savunduğu tez.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 3. yy | Stoa | pronoia | |
| MÖ 45 | Cicero | Epikurosçu eleştiri (I) ve Stoacı savunu (II) | Cicero, De natura deorum |
| MS 1. yy | Seneca | Tanrı iyileri sert bir baba gibi sınar; kötülük görünen şeyler iyi insanın ve bütünün yararınadır | Seneca, De providentia |
| 6. yy | Boethius | providentia – fatum (Cons. 4.6) |
Dönüşüm: insanın tedbirinden tanrının evreni yönetmesine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | πρόνοια (pronoia) | Stoa: evreni yöneten tanrısal öngörü. |
| Latince | providentia | pro-videre "önceden görmek, tedbir almak". İnsanda prudentia'nın bir kısmı (De inv. 2.160); tanrılarda evreni yöneten öngörü (De nat. deor. 2.73–75, 2.58: pronoia). Boethius'ta providentia ile fatum ayrımı (Cons. 4.6). |
| Almanca / Fransızca | Vorsehung / providence | |
| İngilizce | providence |
Türkçe karşılığı
öngörü; takdir. inayet: kelamda Tanrı'nın lütufkâr gözetimidir. takdir-i ilahî: kader ile karışır. Tercih: Cicero'da öngörü; Boethius ve Augustinus'ta bağlama göre takdir.
"Öngörü" kelimenin "önceden görme" imgesini korur ve Stoacı tanrının bilgiyle yöneten aklını verir; "inayet" ise lütuf ve merhamet ekler.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: takdir, takdirle, takdirin, takdire, öngörüyle, öngörü
Metinlerde işaretlendiği yerler
53 yer · 53 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Cicero, Buluş Üzerine2.160
- Cicero, Hatip Üzerine1.26
- Cicero, Devlet Üzerine2.5
- Cicero, Kanunlar Üzerine1.22
- Cicero, Tanrıların Tabiatı Üzerine1.18
- Cicero, Timaios10
- Cicero, İhtiyarlık Üzerine78
- Cicero, Kehanet Üzerine1.117
- Seneca, İnayet Üzerine1.1
- Seneca, Öfke Üzerine1.3.7
- Seneca, Mutlu Hayat Üzerine9.4
- Seneca, İyilikler Üzerine4.31.1
- Seneca, Tabiat Meseleleri2.45.2
- Seneca, Lucilius'a Ahlâk Mektupları1.5.8
- Quintilianus, Hatiplik Eğitimi1.10.7
- Augustinus, Akademikler'e Karşı1.1
- Augustinus, Düzen Üzerine1.1
- Augustinus, Ruhun Büyüklüğü Üzerine14
- Augustinus, Musiki Üzerine72
- Augustinus, Hür İrade Üzerine1
- Augustinus, Katolik Kilisesinin ve Maniheistlerin Ahlâkı Üzerine6
- Augustinus, Maniheistlere Karşı Tekvin Üzerine1
- Augustinus, Hakiki Din Üzerine1
- Augustinus, İnanmanın Faydası Üzerine6
- Augustinus, İki Ruh Üzerine17
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_4
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine35
- Augustinus, İtiraflar5.11
- Augustinus, Teslis Üzerine179
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri3.10
- Augustinus, Tanrı Devleti1.1
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)89
- Augustinus, Lütuf ve Hür İrade ÜzerinePL44.909_2
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.1011
- Augustinus, Tashihler1.1.2
- Boethius, Felsefenin Tesellisi3.P11_2
- Boethius, Porphyrios'un Eisagoge'si Şerhi, Birinci ŞerhPL64.9_3
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.491
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1187_2
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs096
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler8.6
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.18
- Sevillalı Isidorus, Şeylerin Tabiatı Üzerine14
- Descartes, Ruhun TutkularıAT11.437
- Kant, Saf Aklın EleştirisiAA03.487
- Kant, Ebedî BarışaAA08.360
- Kant, Pragmatik Açıdan AntropolojiAA07.328
- Hegel, Hukuk Felsefesinin Ana Hatları140
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri8
- Nietzsche, Şen İlimFW-277
- Nietzsche, Ahlâkın Soykütüğü ÜzerineGM-III-27
- Nietzsche, DeccalAC-52
- Nietzsche, Tan KızıllığıM-179