Kavram
Fatum
- Yunanca
- εἱμαρμένη (heimarmenē)
- Latince
- fatum
- Almanca
- Schicksal
- Fransızca
- destin
- İngilizce
- fate
- Türkçe
- kader
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte kaçınılmaz son, ölüm (fata). Felsefede her şeyin önceden belirlenmiş sebeplerle olması; hür iradeyle ilişkisi De fato'nun sorusu.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 3. yy | Khrysippos | heimarmenē; silindir benzetmesi | |
| MÖ 44 | Cicero | Kaderin tanımı | Cicero, De divinatione 1.125 |
| MÖ 44 | Cicero | Khrysippos, Diodoros ve Epikuros karşısında kader; Karneades'in çözümü | Cicero, De fato |
| 6. yy | Boethius | fatum – providentia |
Dönüşüm: tanrıların sözünden sebepler zincirine; Hristiyan geleneğinde takdirin bir aracına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | εἱμαρμένη (heimarmenē) | "Payına düşen"; Stoa: sebeplerin kırılmaz zinciri. |
| Latince | fatum | fari "söylemek" fiilinin ortacı: "söylenmiş olan", tanrıların sözü. Cicero, Stoacılardan aktararak: sebeplerin düzeni ve zinciri (ordo seriesque causarum), sebebin sebebe bağlanması (Div. 1.125). |
| Almanca / Fransızca | Schicksal / destin | |
| İngilizce | fate |
Türkçe karşılığı
kader. yazgı: öz Türkçe, ama "yazılmış" imgesiyle Latince "söylenmiş"ten ayrılır. mukadderat: ağır. Tercih: kader.
Türkçe "kader" kelam geleneğinde Tanrı'nın takdiriyle ilişkilidir; Stoacı fatum ise kişisel bir iradeden çok sebepler zinciridir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: kaderin, kader, kaderi, kaderle, Kader, kaderden
Metinlerde işaretlendiği yerler
50 yer · 50 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Cicero, Hitabetin Bölümleri73
- Cicero, Devlet Üzerine6.12
- Cicero, Brutus250
- Cicero, Hatip27
- Cicero, Akademik Meseleler1.29
- Cicero, Lucullus126
- Cicero, Tusculum Sohbetleri1.115
- Cicero, Tanrıların Tabiatı Üzerine1.39
- Cicero, Timaios43
- Cicero, Kehanet Üzerine1.2
- Cicero, Kader Üzerine5
- Cicero, Topika59
- Lucretius, Şeylerin Tabiatı Üzerine2.240
- Seneca, İnayet Üzerine2.4
- Seneca, Öfke Üzerine3.42.4
- Seneca, Marcia'ya Teselli6.1
- Seneca, Mutlu Hayat Üzerine15.4
- Seneca, Ruh Huzuru Üzerine14.10
- Seneca, Hayatın Kısalığı Üzerine2.1
- Seneca, Polybius'a Teselli1
- Seneca, Annesi Helvia'ya Teselli7.10
- Seneca, İyilikler Üzerine4.7.1
- Seneca, Tabiat Meseleleri1.pr
- Seneca, Lucilius'a Ahlâk Mektupları2.16.4
- Quintilianus, Hatiplik Eğitimi6.pr.1
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_67
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine62
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri2.16
- Augustinus, Tanrı Devleti1.1
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.1009_2
- Boethius, Felsefenin Tesellisi1.P4
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.493
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1145
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler3.71_3
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.6
- Descartes, İlk Felsefe Üzerine Meditasyonlar7
- Descartes, Ruhun TutkularıAT11.437
- Kant, Yargı Gücünün EleştirisiAA05.391
- Kant, Ebedî BarışaAA08.360
- Hegel, Tinin Fenomenolojisi23
- Hegel, Mantık Bilimi193
- Hegel, Hukuk Felsefesinin Ana Hatları123
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları191
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri148
- Nietzsche, Şen İlimFW-306
- Nietzsche, İyinin ve Kötünün ÖtesindeJGB-21
- Nietzsche, Ahlâkın Soykütüğü ÜzerineGM-Vorrede-7
- Nietzsche, Putların AlacakaranlığıGD-Moral-6
- Nietzsche, DeccalAC-1
- Nietzsche, İnsanca, Pek İnsanca IMA-108