İçeriğe geç

Kavram

Necessitas

Yunanca
ἀνάγκη (anankē)
Latince
necessitas, necesse
Almanca
Notwendigkeit
Fransızca
nécessité
İngilizce
necessity
Türkçe
zorunluluk / zorunlu

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte kaçınılmazlık, zorlayıcı durum. Felsefede: (1) mantıkî zorunluluk (Diodoros: yalnız doğru olan ya da doğru olacak olan olabilir); (2) tabiî zorunluluk (ağırlığın aşağı inmesi, Fat. 48); (3) kaderin zorunluluğu (her şeyin önceden gelen tam ve asıl sebeplerle olması). Khrysippos kaderi korurken zorunluluktan kaçmak ister (Fat. 41).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Platon Zorunluluğun iği (Er mitosu) ananke
MÖ 4. yy Diodoros Kronos "Hâkim kanıt": olabilir olan, doğru olan ya da olacak olandır Cicero, De fato
MÖ 3. yy Khrysippos Kader zorunluluk değildir; tam / yardımcı sebepler ayrımı Cicero, De fato
MÖ 44 Cicero Kehanet ve kaderin zorunluluğu Cicero, De divinatione
6. yy Boethius Basit ve şartlı zorunluluk (Consolatio V.6)

Dönüşüm: mitik bir güçten (Anankē) mantıkî kipe; Ortaçağda Tanrı'nın önbilgisi ile hür irade arasındaki soruna.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἀνάγκη (anankē) Platon'da kişileştirilmiş Zorunluluk; Aristoteles'te başka türlü olamayan; Stoada kaderle (heimarmenē) yakın.
Latince necessitas; necesse est ne- + cedo "geri çekilmemek, kaçınılmamak". Cicero De fato'da: "olacak her şey zorunlu olarak olur" (Diodoros, Fat. 13); "kaderin zorunluluğu" (necessitas fati, Fat. 20, 39).
Almanca / Fransızca Notwendigkeit / nécessité
İngilizce necessity

Türkçe karşılığı

zorunluluk / zorunlu. vücup / vacip: kelam ve İslam felsefesi terimi (vâcibü'l-vücûd), ağır ve başka bir bağlamı çağırır. gereklilik: "bir şey için gerekli olan"la (sine qua non, Fat. 36) karışır. Tercih: zorunluluk; Cicero'nun ayrımı (onsuz olmayan şey ile onunla birlikte zorunlu olarak olan şey) "gerekli" ile "zorunlu" arasında korunur.

"Zorunlu" Türkçede hem mantıkî (başka türlü olamaz) hem de pratik (mecburiyet) anlamı taşır; Latince de öyledir. De fato'daki tartışma, kaderin bir mecburiyet mi yoksa yalnız sebeplerin sırası mı olduğu üzerinedir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: zorunluluk, zorunlu, zorunlulukla, zorunluluğu, zorunluluktan, zorunlu olarak

Metinlerde işaretlendiği yerler

59 yer · 59 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.