İçeriğe geç

Kavram

Enuntiatio

Yunanca
ἀξίωμα (axiōma)
Latince
enuntiatio, enuntiatum, pronuntiatio
Almanca
Aussage, Satz
Fransızca
proposition, énoncé
İngilizce
proposition
Türkçe
önerme

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte bildirme, ilan. Felsefede doğru ya da yanlış olan söz. De fato'nun merkezindeki soru: gelecek hakkındaki her önerme şimdiden ya doğru ya yanlış mıdır (iki değerlilik), ve öyleyse her şey kaderle mi olur? Khrysippos: evet, her önerme ya doğru ya yanlıştır ve bu kaderi gerektirir. Epikuros: bu kaderi gerektirdiği için bazı önermeler ne doğru ne yanlıştır. Cicero (Karneades'le): her önerme ya doğru ya yanlıştır, ama bu kaderi gerektirmez (Fat. 19–20, 28, 37–38).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles Peri hermeneias 9: yarınki deniz savaşı
MÖ 3. yy Khrysippos Her axiōma ya doğru ya yanlıştır Cicero, De fato
MÖ 44 Cicero enuntiatio karşılığını önerir; iki değerlilik ve kader Cicero, De fato
6. yy Boethius propositio; De interpretatione şerhleri

Dönüşüm: Stoacı axiōma'dan Boethius'un propositio'suna; Ortaçağ mantığının propositio de futuro contingenti sorununa.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἀξίωμα (axiōma) Stoa mantığında doğru ya da yanlış olan söz; Aristoteles'in apophansis'ine karşılık. Cicero De fato 1 ve 20'de Yunancasını anar.
Latince enuntiatio; enuntiatum; pronuntiatio e-nuntiare "dışarı bildirmek, açıkça söylemek". Cicero'nun Stoacı axiōma için önerdiği karşılık (Fat. 1, 20; Tusc. 1.14'te pronuntiatum). Türleri: şartlı önerme (conexum), birleşik önerme (coniunctio), ayrık önerme (disiunctio).
Almanca / Fransızca Aussage / proposition
İngilizce proposition

Türkçe karşılığı

önerme. kaziye: klasik mantık terimi, bugün ağır. önerme: bugünkü mantık dilinde yerleşik, doğru/yanlış olan söz anlamını tam verir. söz, ifade: fazla genel. Tercih: önerme; conexum "şartlı önerme", coniunctio "birleşik önerme".

"Önerme" modern mantığın kelimesidir; Stoacı axiōma ise söylenen şeyin (lekton) kendisidir, cümle değil. Bu ayrım Türkçede kaybolur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: önerme, önermelerin, önermenin, önermedir, önermeleri, önermelerden

Metinlerde işaretlendiği yerler

15 yer · 15 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.