Kavram
Enuntiatio
- Yunanca
- ἀξίωμα (axiōma)
- Latince
- enuntiatio, enuntiatum, pronuntiatio
- Almanca
- Aussage, Satz
- Fransızca
- proposition, énoncé
- İngilizce
- proposition
- Türkçe
- önerme
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte bildirme, ilan. Felsefede doğru ya da yanlış olan söz. De fato'nun merkezindeki soru: gelecek hakkındaki her önerme şimdiden ya doğru ya yanlış mıdır (iki değerlilik), ve öyleyse her şey kaderle mi olur? Khrysippos: evet, her önerme ya doğru ya yanlıştır ve bu kaderi gerektirir. Epikuros: bu kaderi gerektirdiği için bazı önermeler ne doğru ne yanlıştır. Cicero (Karneades'le): her önerme ya doğru ya yanlıştır, ama bu kaderi gerektirmez (Fat. 19–20, 28, 37–38).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | Peri hermeneias 9: yarınki deniz savaşı | |
| MÖ 3. yy | Khrysippos | Her axiōma ya doğru ya yanlıştır | Cicero, De fato |
| MÖ 44 | Cicero | enuntiatio karşılığını önerir; iki değerlilik ve kader | Cicero, De fato |
| 6. yy | Boethius | propositio; De interpretatione şerhleri |
Dönüşüm: Stoacı axiōma'dan Boethius'un propositio'suna; Ortaçağ mantığının propositio de futuro contingenti sorununa.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἀξίωμα (axiōma) | Stoa mantığında doğru ya da yanlış olan söz; Aristoteles'in apophansis'ine karşılık. Cicero De fato 1 ve 20'de Yunancasını anar. |
| Latince | enuntiatio; enuntiatum; pronuntiatio | e-nuntiare "dışarı bildirmek, açıkça söylemek". Cicero'nun Stoacı axiōma için önerdiği karşılık (Fat. 1, 20; Tusc. 1.14'te pronuntiatum). Türleri: şartlı önerme (conexum), birleşik önerme (coniunctio), ayrık önerme (disiunctio). |
| Almanca / Fransızca | Aussage / proposition | |
| İngilizce | proposition |
Türkçe karşılığı
önerme. kaziye: klasik mantık terimi, bugün ağır. önerme: bugünkü mantık dilinde yerleşik, doğru/yanlış olan söz anlamını tam verir. söz, ifade: fazla genel. Tercih: önerme; conexum "şartlı önerme", coniunctio "birleşik önerme".
"Önerme" modern mantığın kelimesidir; Stoacı axiōma ise söylenen şeyin (lekton) kendisidir, cümle değil. Bu ayrım Türkçede kaybolur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: önerme, önermelerin, önermenin, önermedir, önermeleri, önermelerden
Metinlerde işaretlendiği yerler
15 yer · 15 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Cicero, Kader Üzerine1
- Cicero, Topika54
- Seneca, Lucilius'a Ahlâk Mektupları19.117.13
- Augustinus, Diyalektik Üzerine4
- Augustinus, Öğretmen Üzerine5_3
- Boethius, Cevherler Nasıl İyidir1
- Boethius, Aristoteles'in Kategoriler'i ŞerhiPL64.181
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si ŞerhiPL64.295
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.395_2
- Boethius, Kategorik Kıyaslara GirişPL64.777
- Boethius, Kategorik Kıyas ÜzerinePL64.809_2
- Boethius, Şartlı Kıyaslar ÜzerinePL64.831
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1173
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1053
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler2.27