İçeriğe geç
İtiraflar

Augustinus · İtiraflar

II. Kitap

2.1Geçmişteki çirkinliklerimi ve ruhumun bedensel bozulmalarını hatırlamak istiyorum; onları sevdiğim için değil, seni seveyim diye, Tanrım. Senin sevgine duyduğum sevgiden ötürü bunu yapıyorum: En kötü yollarımı yeniden düşünmenin acılığı içinde yeniden anıyorum ki sen bana tatlı gelesin, ey aldatmayan tatlılık, mutlu ve kaygısız tatlılık; ve beni, Bir olan senden yüz çevirip çokluk içinde kaybolurken parça parça bölündüğüm dağınıklıktan toplayasın. Çünkü delikanlılığımda bir zamanlar aşağı şeylere doymak için yanıp tutuştum ve çeşitli, karanlık aşklarla yabanileşmeye cüret ettim; güzelliğim eridi gitti ve kendi hoşuma giderek, insanların gözlerine hoş görünmek isteyerek senin gözlerinin önünde çürüdüm.

Beni zevklendiren şey neydi, sevmek ve sevilmekten başka?

2.1

⟦Recordari⟧ uolo transactas foeditates meas et carnales corruptiones animae meae, non quod eas amem, sed ut amem te, deus meus. amore amoris tui facio istuc, recolens uias meas nequissimas in amaritudine recogitationis meae, ut tu dulcescas mihi, dulcedo non fallax, dulcedo felix et secura, et colligens me a dispersione, in qua frustatim discissus sum, dum ab uno te auersus in multa euanui. exarsi enim aliquando satiari inferis in adulescentia et siluescere ausus sum uariis et umbrosis amoribus, et contabuit species mea et conputrui coram oculis tuis placens mihi et placere cupiens oculis hominum. Et quid erat, quod me delectabat, nisi amare et amari?

2.2Ama ruhtan ruha olan ölçü, dostluğun aydınlık sınırının bulunduğu yerde tutulmuyordu. Bedenin çamurlu arzusundan ve ergenliğin kaynayan pınarından sisler yükseliyor, yüreğimi bulutlandırıp karartıyordu; öyle ki sevginin duruluğu şehvetin karanlığından ayırt edilemiyordu. İkisi birbirine karışarak kaynıyor, güçsüz yaşımı arzuların uçurumlarından sürükleyip rezilliklerin girdabına batırıyordu. Öfken üstüme ağırlaşmıştı ve ben bilmiyordum. Ölümlülüğümün zincirinin şakırtısıyla sağırlaşmıştım; bu, ruhumun kibrinin cezasıydı. Senden gittikçe uzaklaşıyordum, sen de izin veriyordun; zinalarım içinde savruluyor, dökülüyor, dağılıp akıyor, köpürüyordum; sen de susuyordun. Ey geç gelen sevincim! O zaman susuyordun, ben de senden daha da uzağa, acıların gittikçe çoğalan kısır tohumlarına doğru gidiyordum; kibirli bir düşkünlük ve huzursuz bir yorgunluk içinde.

2.2

sed non tenebatur modus ab animo usque ad animum, ⟦quatenus⟧ est luminosus limes amicitiae, sed exhalabantur nebulae de limosa concupiscentia carnis et scatebra pubertatis et obnubilabant atque obfuscabant cor meum, ut non discerneretur serenitas dilectionis a caligine libidinis. utrumque in confuso aestuabat et rapiebat inbecillam aetatem per abrupta cupiditatum atque mersabat gurgite flagitiorum. inualuerat super me ira tua et nesciebam. obsurdueram stridore catenae mortalitatis meae, poena superbiae animae meae, et ibam longius a te, et sinebas, et iactabar et effundebar et diffluebam et ebulliebam per fornicationes meas, et tacebas. o tardum gaudium meum! ⟦tacebas⟧ tunc, et ego ibam porro longe a te in plura et plura sterilia semina dolorum superba deiectione et inquieta lassitudine.

2.3Keşke biri sefaletimi ölçüye vursaydı, en aşağıdaki şeylerin geçici güzelliklerini yerinde kullanıma çevirseydi ve onların tatlılıklarına sınırlar koysaydı! Öyle ki yaşımın dalgaları evlilik kıyısına kadar coşup kabarsın; eğer bu dalgalarda, senin kanununun buyurduğu gibi, çocuk doğurma gayesiyle yetinen bir durgunluk olamıyorsa. Rabbim, ölümümüzün soyunu da sen biçimlendirirsin; cennetinin dışında bırakılan dikenleri yumuşatmak için onlara yumuşak bir el koymaya muktedirsin. Çünkü biz senden uzak olsak da her şeye gücün yetmesi bizden uzak değildir. Ya da hiç değilse bulutlarının sesine daha uyanık bir dikkat göstermeliydim: "Böyleleri bedende sıkıntı çekecekler; ben ise sizi esirgemek istiyorum"; "Erkeğin kadına dokunmaması iyidir"; "Evli olmayan Tanrı'ya ait şeyleri, Tanrı'yı nasıl hoşnut edeceğini düşünür; evli olan ise dünyaya ait şeyleri, karısını nasıl hoşnut edeceğini düşünür." Bu sesleri daha uyanık dinleseydim, göklerin krallığı uğruna kendimi hadım ederek senin kucaklamalarını daha mutlu bir şekilde beklerdim.

2.3

Quis mihi modularetur aerumnam meam et nouissimarum rerum fugaces pulchritudines in usum uerteret earumque suauitatibus metas praefigeret, ut usque ad coniugale litus exaestuarent fluctus aetatis meae, si tranquillitas in eis non poterat esse fine procreandorum liberorum contenta, sicut praescribit lex tua, domine, qui formas etiam propaginem mortis nostrae, potens inponere lenem manum ad temperamentum spinarum a paradiso tuo seclusarum? non enim longe est a nobis omnipotentia tua, etiam cum longe sumus a te. aut certe sonitum nubium tuarum uigilantius aduerterem: tribulationem autem carnis habebunt huius modi. ego autem uobis parco, et: bonum est homini mulierem non tangere, et: qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt dei, quomodo placeat deo; qui autem matrimonio iunctus est, cogitat ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori. has ergo uoces exaudirem uigilantior et abscisus propter regnum caelorum felicior expectarem amplexus tuos.

2.4Ama zavallı ben kaynayıp taştım; seni bırakıp akıntımın atılımını izledim, senin bütün meşru sınırlarını aştım, ama kamçılarından kaçamadım; hangi ölümlü kaçabilir ki? Çünkü sen her zaman yanımdaydın; merhametle sert davranıyor ve bütün yasak hoşluklarımın üzerine en acı hoşnutsuzlukları serpiyordun; öyle ki hoşnutsuzluk duymadan hoşlanmanın yolunu arayayım ve bunu yapabileceğim yerde senden başka bir şey bulmayayım, Rabbim, senden başka; ey acıyı buyruğun içinde biçimlendiren, iyileştirmek için vuran, senden uzakta ölmeyelim diye bizi öldüren sen! Neredeydim? Bedenimin on altıncı yaşında, insanların utanmazlığıyla serbest ama senin kanunlarınca yasak olan şehvetin çılgınlığı içimde asayı eline aldığında ve ben de ona bütünüyle teslim olduğumda, evinin nimetlerinden ne kadar uzakta sürgündeydim! Yakınlarımın kaygısı, düşmekte olan beni evlilikle tutmak değildi; tek kaygıları, olabildiğince iyi konuşma yapmayı ve söyleyişimle ikna etmeyi öğrenmemdi.

2.4

Sed efferbui miser, sequens impetum fluxus mei relicto te, et excessi omnia legitima tua nec euasi flagella tua: quis enim hoc mortalium? nam tu semper aderas misericorditer saeuiens, et amarissimis aspargens offensionibus omnes illicitas iucunditates meas, ut ita quaererem sine offensione iucundari, et ubi hoc possem, non inuenirem quicquam praeter te, domine, praeter te, qui fingis dolorem in praecepto et percutis, ut sanes, et occidis nos, ne moriamur abs te. ubi eram et quam longe exulabam a deliciis domus tuae anno illo sexto decimo aetatis carnis meae, cum accepit in me sceptrum et totas manus ei dedi uesania libidinis, licentiosae per dedecus ⟦humanum, inlicitae⟧ autem per leges tuas? non fuit cura meorum ruentem excipere me matrimonio, sed cura fuit tantum, ut discerem sermonem facere quam optimum et persuadere dictione.

2.5O yıl öğrenimime ara verilmişti. Edebiyat ve hitabet öğrenmek için yakın bir şehir olan Madauros'a gidip gelmeye başlamıştım; oradan geri getirilmiştim ve Kartaca'da daha uzak bir gurbetin masrafları hazırlanıyordu. Bu da, Thagaste'nin oldukça yoksul bir vatandaşı olan babamın varlığından çok azmi sayesinde oluyordu. Bunları kime anlatıyorum? Sana değil, Tanrım; senin huzurunda soyuma, insan soyuna anlatıyorum; bu yazılarıma insan soyunun ne kadar küçük bir parçası rastlayacak olursa olsun. Peki niçin? Elbette ben de, bunları okuyan herkes de sana ne derinlikten haykırmak gerektiğini düşünelim diye. İtiraf eden bir yürekten ve imandan doğan bir hayattan daha yakın ne vardır senin kulaklarına? O zaman herkes babamı övgülerle göklere çıkarıyordu; çünkü öğrenim için uzaklara giden oğluna, gereken her şeyi aile varlığının gücünü aşarak harcıyordu. Çok daha zengin birçok vatandaş çocukları için böyle bir şeye girişmiyordu. Ama aynı baba bu arada senin için nasıl yetiştiğimle ya da ne kadar iffetli olduğumla ilgilenmiyordu; yeter ki usta konuşan (disertus) biri olayım, daha doğrusu senin ekip biçmenden yoksun, çorak (desertus) kalayım, Tanrım; ey tarlanın, yani yüreğimin tek gerçek ve iyi sahibi.

2.5

Et anno quidem illo intermissa erant studia mea, dum mihi reducto a Madauris, in qua uicina urbe iam coeperam litteraturae atque oratoriae percipiendae gratia peregrinari, longinquioris apud Karthaginem peregrinationis sumptus parabantur animositate magis quam opibus patris, municipis Thagastensis admodum tenuis. cui narro haec? neque enim tibi, deus meus, sed apud te narro haec generi meo, generi humano, quantulacumque ex particula incidere potest in istas meas litteras. et ut quid hoc? ut uidelicet ego et quisquis haec legit cogitemus, de quam profundo clamandum sit ad te. et quid propius auribus tuis, si cor confitens et uita ex fide est? quis enim non extollebat laudibus tunc hominem patrem meum, quod ultra uires rei familiaris suae impenderet filio, quidquid etiam longe peregrinanti studiorum causa opus esset? multorum enim ciuium longe opulentiorum nullum tale negotium pro liberis erat, cum interea non satageret idem pater, qualis crescerem tibi aut quam castus essem, dummodo essem disertus uel desertus potius a cultura tua, deus, qui es unus uerus et bonus dominus agri tui, cordis mei.

2.6Ama on altı yaşımda, evdeki darlık yüzünden araya giren boş zamanda bütün okullardan uzak kalıp ana babamla birlikte yaşamaya başlayınca, şehvetlerin dikenleri başımı aştı ve onları kökünden sökecek bir el yoktu. Dahası, o babam beni hamamda ergenliğe girmiş ve huzursuz delikanlılığa bürünmüş görünce, sanki bundan torunlar umarak sevince kapılmış gibi, sevinçle anneme haber verdi; bu dünyanın seni, yaratıcısını unutup senin yerine senin yarattığını sevdiği o sarhoşluğun sevinciyle; en aşağıya eğilmiş, sapkın iradesinin görünmez şarabının sarhoşluğuyla. Ama annemin göğsünde tapınağını ve kutsal meskeninin başlangıcını çoktan kurmaya başlamıştın; babam ise hâlâ vaftiz adayıydı, o da yeni olmuştu. Bu yüzden annem dindar bir telaş ve titremeyle yerinden fırladı; henüz mümin olmadığım hâlde, sana yüzlerini değil sırtlarını dönenlerin yürüdüğü eğri yollardan benim için korktu.

2.6

Sed ubi sexto illo et decimo anno interposito otio ex necessitate domestica feriatus ab omni schola cum parentibus esse coepi, excesserant caput meum uepres libidinum, et nulla erat eradicans manus. quin inmo ubi me ille pater in balneis uidit pubescentem et inquieta indutum adolescentia, quasi iam ex hoc in nepotes gestiret, gaudens matri indicauit, gaudens ⟦uinulentia⟧, in qua te iste mundus oblitus est creatorem suum et creaturam tuam pro te amauit, de uino inuisibili peruersae atque inclinatae in ima uoluntatis suae. sed matris in pectore iam inchoaueras templum tuum et exordium sanctae habitationis tuae: nam ille adhuc catechumenus et hoc recens erat. itaque illa exsiluit pia trepidatione ac tremore et quamuis mihi nondum fideli, timuit tamen uias distortas, in quibus ambulant qui ponunt ad te tergum et non faciem.

2.7Vah bana! Senden gittikçe uzaklaşırken senin sustuğunu söylemeye mi cüret ediyorum, Tanrım? O zaman bana gerçekten susuyor muydun? Müminin olan annem aracılığıyla kulaklarıma okuduğun o sözler seninkiler değilse kiminkilerdi? Ama onlardan hiçbiri, gereğini yapacak kadar yüreğime inmedi. Çünkü annem bunu istiyordu; hatırlıyorum, beni gizlice, büyük bir kaygıyla uyarmıştı: Zina etmeyeyim, hele hiç kimsenin karısıyla yatmayayım. Bu uyarılar bana kadın öğütleri gibi görünüyordu; onlara boyun eğmekten utanırdım. Oysa onlar seninkilerdi ve ben bilmiyordum; senin sustuğunu, onun konuştuğunu sanıyordum; oysa onun aracılığıyla sen bana susmuyordun ve onda sen, onun oğlu, senin cariyenin oğlu, senin kulun olan ben tarafından hor görülüyordun. Ama bilmiyordum ve öyle bir körlükle baş aşağı gidiyordum ki yaşıtlarım arasında daha az rezil olmaktan utanıyordum. Çünkü onların rezillikleriyle böbürlendiklerini, ne kadar çirkinse o kadar övündüklerini duyuyordum; bunu yalnız işin şehvetiyle değil, övgünün şehvetiyle de yapmak hoşuma gidiyordu. Kınanmayı hak eden şey kusurdan başka nedir? Ben kınanmayayım diye daha kusurlu oluyordum; işleyip de kaybolmuşlarla eşit olabileceğim bir şey bulunmadığında, daha masum olduğum ölçüde daha aşağılık, daha iffetli olduğum ölçüde daha değersiz görünmeyeyim diye yapmadığım şeyi yaptığımı uyduruyordum.

2.7

Ei mihi! et audeo dicere tacuisse te, deus meus, cum irem abs te longius? itane tu ⟦tacebas⟧ tunc mihi? et cuius erant nisi tua uerba illa per matrem meam, fidelem tuam, quae cantasti in aures meas? nec inde quicquam descendit in cor, ut facerem illud. uolebat enim illa, et secreto memini, ut monuerit cum sollicitudine ingenti, ne fornicarer maximeque ne adulterarem cuiusquam uxorem. qui mihi monitus muliebres uidebantur, quibus obtemperare erubescerem. illi autem tui erant, et nesciebam et te tacere putabam atque illam loqui, per quam mihi tu non ⟦tacebas⟧, et in illa contemnebaris a me, a me, filio eius, filio ancillae tuae, seruo tuo. sed nesciebam et praeceps ibam tanta caecitate, ut inter coaetaneos meos puderet me minoris dedecoris, quoniam audiebam eos iactantes flagitia sua et tanto gloriantes magis, quanto magis turpes essent, et libebat facere non solum libidine facti uerum etiam laudis. quid dignum est uituperatione nisi uitium? ego, ne uituperarer, uitiosior fiebam, et ubi non suberat, quo admisso aequarer perditis, fingebam me fecisse quod non feceram, ne uiderer abiectior, quo eram innocentior, et ne uilior haberer, quo eram castior.

2.8İşte Babil'in meydanlarında hangi yoldaşlarla dolaşıyor, onun çamurunda tarçınlar ve değerli merhemler içindeymişim gibi yuvarlanıyordum. Onun göbeğine daha sıkı yapışayım diye görünmez düşman beni ayakları altında çiğniyor ve ayartıyordu; çünkü ben ayartılmaya yatkındım. Bedenimin anası da —Babil'in ortasından çoktan kaçmıştı, ama onun öteki kısımlarında daha yavaş yürüyordu— beni iffete öğütlediği hâlde, kocasından benim hakkımda duyduklarına, yani şimdiden zararlı ve ileride tehlikeli olduğunu sezdiği şeye, kökünden kesilip atılamıyorsa evlilik sevgisinin sınırıyla gem vurmaya özen göstermedi. Buna özen göstermedi, çünkü umudumun bir eş zinciriyle engellenmesinden korkuluyordu; annemin sende beslediği gelecek dünyanın umudu değil, edebiyat umudu. Ana babamın ikisi de bu edebiyatı öğrenmemi fazlasıyla istiyordu: babam, çünkü seni neredeyse hiç düşünmüyor, benim hakkımda ise boş şeyler düşünüyordu; annem ise, çünkü bu alışılmış öğrenimin seni elde etmeme hiçbir zarar vermeyeceğini, hatta bir ölçüde yardım edeceğini düşünüyordu. Ana babamın huylarını elimden geldiğince hatırlayarak böyle tahmin ediyorum. Oyun için dizginlerim de sertliğin ölçüsünü aşacak, çeşitli tutkularda dağılıp gidecek kadar gevşetilmişti; her şeyde, Tanrım, hakikatinin duruluğunu benden kapatan bir karanlık vardı ve haksızlığım âdeta yağ içinden fışkırıyordu.

2.8

Ecce cum quibus comitibus iter agebam platearum Babyloniae et uolutabar in caeno eius tamquam in cinnamis et unguentis pretiosis. et in umbilico eius quo tenacius haererem, calcabat me inimicus inuisibilis et seducebat me, quia ego ⟦seductilis⟧ eram. non enim et illa, quae iam de medio Babylonis fugerat, sed ibat in ceteris eius tardior, mater carnis meae, sicut monuit me pudicitiam, ita curauit quod de me a uiro suo audierat, iamque pestilentiosum et in posterum periculosum sentiebat cohercere termino coniugalis affectus, si resecari ad uiuum non poterat. non curauit hoc, quia metus erat, ne inpediretur spes mea conpede uxoria, non spes illa, quam in te futuri saeculi habebat mater, sed spes litterarum, quas ut nossem nimis uolebat parens uterque, ille, quia de te prope nihil cogitabat, de me autem inania, illa autem, quia non solum nullo detrimento, sed etiam nonnullo adiumento ad te adipiscendum futura existimabat usitata illa studia doctrinae. ita enim conicio recolens, ut possum, mores parentum meorum. relaxabantur etiam mihi ad ludendum habenae ultra temperamentum seueritatis in dissolutionem affectionum uariarum, et in omnibus erat caligo intercludens mihi, deus meus, serenitatem ueritatis tuae, et prodiebat tamquam ex adipe iniquitas mea.

2.9Hırsızlığı elbette senin kanunun cezalandırır, Rabbim; insanların yüreklerine yazılmış ve haksızlığın kendisinin bile silemediği kanun da cezalandırır. Hangi hırsız bir hırsıza gönül rahatlığıyla katlanır? Zengin olan, yoksulluğun sürüklediği hırsıza bile katlanmaz. Ben ise hırsızlık yapmak istedim ve yaptım; beni hiçbir yoksulluk zorlamıyordu, ancak adaletten yoksunluk ve ondan bıkkınlık, haksızlığa tıka basa doymuşluk zorluyordu. Çünkü bende bol bol, hem de çok daha iyisi bulunan bir şeyi çaldım; hırsızlıkla elde etmeye çalıştığım şeyin tadına varmak istemiyordum, hırsızlığın ve günahın kendisinin tadına varmak istiyordum. Bağımızın yakınında, ne görünüşüyle ne tadıyla çekici olan meyvelerle yüklü bir armut ağacı vardı. Onu silkeleyip meyvelerini götürmek için, en kötü delikanlılar olarak, gecenin bir vaktinde oraya gittik; o saate kadar, kötü bir alışkanlıkla oyunu meydanlarda sürdürmüştük. Oradan büyük yükler götürdük; kendi ziyafetimiz için değil, olsa olsa domuzlara atmak için; gerçi bir kısmını yedik de; yeter ki yasak olduğu için hoşumuza giden bir şey yapmış olalım. İşte yüreğim, Tanrım, işte yüreğim; uçurumun dibindeyken ona merhamet ettin. Şimdi işte yüreğim sana söylesin, orada ne arıyordu? Öyle ki karşılıksız olarak kötü olayım ve kötülüğümün kötülükten başka bir sebebi olmasın. Kötülük iğrençti ve onu sevdim; yok olmayı sevdim, eksilmemi sevdim; eksilmemin yöneldiği şeyi değil, eksilmemin kendisini sevdim. Ey senin sağlam temelinden kopup yok oluşa sıçrayan, rezillikle bir şey değil, rezilliğin kendisini arzulayan çirkin ruh!

2.9

Furtum certe punit lex tua, domine, et lex scripta in cordibus hominum, quam ne ipsa quidem delet iniquitas: quis enim fur aequo animo furem patitur? nec copiosus adactum inopia. et ego furtum facere uolui et feci nulla conpulsus egestate nisi penuria ⟦et⟧ fastidio iustitiae et sagina iniquitatis. nam id furatus sum, quod mihi abundabat et multo melius, nec ea re uolebam frui, quam furto appetebam, sed ipso furto et peccato. arbor erat pirus in uicinia nostrae uineae pomis onusta nec forma nec sapore inlecebrosis. ad hanc excutiendam atque ⟦asportandam⟧ nequissimi adulescentuli perreximus nocte intempesta, quo usque ludum de pestilentiae more in areis produxeramus, et abstulimus inde onera ingentia non ad nostras epulas, sed uel proicienda porcis, etiamsi aliquid inde comedimus, dum tamen fieret a nobis quod eo liberet, quo non liceret. ecce cor meum, deus, ecce cor meum, quod miseratus es in imo abyssi. dicat tibi nunc ecce cor meum, quid ibi quaerebat, ut essem gratis malus et malitiae meae causa nulla esset nisi malitia. foeda erat et amaui eam; amaui perire, amaui defectum meum, non illud, ad quod deficiebam, sed defectum meum ipsum amaui, turpis anima et dissiliens a firmamento tuo in exterminium, non dedecore aliquid, sed dedecus appetens.

2.10Gerçekten de güzel cisimlerde, altında, gümüşte ve her şeyde bir görünüş güzelliği vardır; bedenin dokunuşunda uyum çok şey ifade eder; öteki hislerin her biri için de cisimlerin kendisine uygun bir ayarı vardır. Dünyevî şerefin, buyurma ve üstün gelme gücünün de kendine göre bir parlaklığı vardır; öç alma hırsı da buradan doğar. Yine de bütün bunları elde etmek için senden ayrılmamalı, Rabbim, kanunundan sapmamalı. Burada yaşadığımız hayatın da, güzelliğindeki belli bir ölçü ve bütün bu en aşağıdaki güzel şeylerle uyumu sayesinde kendine özgü bir çekiciliği vardır. İnsanlar arasındaki dostluk da birçok ruhtan bir birlik meydana getirdiği için sevgili bir düğümle tatlıdır. Bütün bunlar ve bu türden şeyler yüzünden günah işlenir; çünkü bunlar en aşağıdaki iyiler olduğu hâlde, onlara duyulan ölçüsüz bir eğilimle daha iyi ve en yüce olanlar, yani sen, Rabbimiz Tanrımız, hakikatin ve kanunun terk edilir. Bu en aşağıdaki şeylerin de zevkleri vardır, ama her şeyi yaratan Tanrım gibi değil; çünkü adil olan O'nda zevk bulur ve yüreği doğru olanların sevinci O'dur.

2.10

Etenim species est pulchris corporibus et auro et argento et omnibus, et in contactu carnis congruentia ualet plurimum ceterisque sensibus est sua cuique adconmodata modificatio corporum; habet etiam honor temporalis et imperitandi atque superandi potentia suum decus, unde etiam uindictae auiditas oritur: et tamen in cuncta haec adipiscenda non est egrediendum abs te, domine, neque deuiandum a lege tua. et uita, quam hic uiuimus, habet inlecebram suam propter quendam modum decoris sui et conuenientiam cum his omnibus infimis pulchris. amicitia quoque hominum caro nodo dulcis est propter unitatem de multis animis. propter uniuersa haec atque huius modi peccatum admittitur, dum inmoderata in ista inclinatione, cum extrema bona sint, meliora et summa deseruntur, tu, domine deus noster, et ueritas tua et lex tua. habent enim et haec ima delectationes, sed non sicut deus meus, qui fecit omnia, quia in ipso delectatur iustus, et ipse est deliciae rectorum corde.

2.11Bu yüzden bir suç hakkında hangi sebeple işlendiği sorulduğunda, en aşağıdaki iyiler dediğimiz o iyilerden birini elde etme isteğinin ya da kaybetme korkusunun sebep olabileceği anlaşılmadıkça, genellikle buna inanılmaz. Çünkü bunlar, daha yüksek ve insanı mesut kılan iyilerin yanında aşağılık ve düşük olsalar da güzel ve hoştur. Biri adam öldürdü. Neden öldürdü? Ya onun karısına ya da toprağına göz koymuştu; ya da geçinecek bir şey bulmak için onu soymak istemişti; ya da ondan buna benzer bir şey kaybetmekten korkmuştu; ya da kendisine kötülük edilmişti ve öç almak için tutuşmuştu. Yoksa sebepsiz, sırf adam öldürmekten zevk aldığı için mi öldürecekti? Buna kim inanır? Hakkında, karşılıksız olarak kötü ve zalim olduğu söylenen o çılgın ve aşırı zalim adam için bile bir sebep söylenmiştir: "Boş durmaktan eli ya da yüreği uyuşmasın diye." Peki bu neden? Niçin böyle? Elbette bu suç alıştırmasıyla şehri ele geçirip şerefler, iktidar, zenginlik elde etsin; aile varlığının yoksulluğu ve suçlarının bilinci yüzünden duyduğu kanun korkusundan ve işlerin güçlüğünden kurtulsun diye. Demek ki Catilina bile kendi suçlarını sevmedi; onları uğruna işlediği başka bir şeyi sevdi.

2.11

Cum itaque de facinore quaeritur, qua causa factum sit, credi non solet, nisi cum appetitus adipiscendi alicuius illorum bonorum, quae infima diximus, esse potuisse adparuerit aut metus amittendi. pulchra sunt enim et decora, quamquam prae bonis superioribus et beatificis abiecta et iacentia. homicidium fecit. cur fecit? adamauit eius coniugem aut praedium aut uoluit depraedari, unde uiueret, aut timuit ab illo tale aliquid amittere aut laesus ulcisci se exarsit. num homicidium sine causa faceret ipso homicidio delectatus? quis crediderit? nam et de quodam dictum est uaecordi et nimis crudeli homine, quod gratuito potius malus atque crudelis erat; praedicta est tamen causa: ne per otium, inquit, torpesceret manus aut animus. quare id quoque? cur ita? ut scilicet illa exercitatione scelerum capta urbe honores, imperia, diuitias adsequeretur et careret metu legum et difficultate rerum propter inopiam rei familiaris et conscientiam scelerum. nec ipse igitur Catilina amauit facinora sua, sed utique aliud, cuius causa illa faciebat.

2.12Zavallı ben, sende neyi sevdim, ey hırsızlığım, on altı yaşımda gece işlediğim o suçum? Çünkü sen hırsızlık olduğun için güzel değildin. Yoksa seninle konuşacak kadar bir şey misin? Çaldığımız o meyveler güzeldi; çünkü onlar senin yarattığındı, ey her şeyin en güzeli, her şeyin yaratıcısı, iyi Tanrı, en yüksek iyi ve benim hakiki iyim olan Tanrı. O meyveler güzeldi, ama zavallı ruhumun arzuladığı onlar değildi. Bende daha iyilerinden bol bol vardı; onları yalnızca çalmak için kopardım. Kopardıktan sonra attım; onlardan yalnız haksızlığımı yedim, ondan tat alarak sevindim. Çünkü o meyvelerden biri ağzıma girdiyse bile, orada çeşni suçtu. Şimdi de, Rabbim Tanrım, hırsızlıkta beni neyin zevklendirdiğini soruyorum ve işte hiçbir güzellik yok. Adalette ve basirette olan türden bir güzellikten söz etmiyorum; insanın zihninde, hafızasında, hislerinde ve canlandıran hayatta olan türden bir güzellik de değil; yıldızların yerlerinde güzel ve parlak olmaları, yerin ve denizin, ölenlerin yerini doğarak alan yavrularla dolu olmaları gibi bir güzellik de değil; aldatıcı kusurlarda bulunan bir tür eksik ve gölgemsi güzellik bile değil.

2.12

Quid ego miser in te amaui, o furtum meum, o facinus illud meum nocturnum sexti decimi anni aetatis meae? non enim pulchrum eras, cum furtum esses. aut uero aliquid es, ut loquar ad te? pulchra erant poma illa, quae furati sumus, quoniam creatura tua erat, pulcherrime omnium, creator omnium, deus bone, deus summum bonum et bonum uerum meum; pulchra erant illa poma, sed non ipsa concupiuit anima mea miserabilis. erat mihi enim meliorum copia, illa autem decerpsi, tantum ut furarer. nam decerpta proieci epulatus inde solam iniquitatem, qua laetabar fruens. nam et si quid illorum pomorum intrauit in os meum, condimentum ibi facinus erat. et nunc, domine deus meus, quaero, quid me in furto delectauerit, et ecce species nulla est: non dico sicut in aequitate atque prudentia, sed neque sicut in mente hominis atque memoria et sensibus et uegetante uita, neque sicut speciosa sunt sidera et decora locis suis et terra et mare plena fetibus, qui succedunt nascendo decedentibus; non saltem ut est quaedam defectiua species et umbratica uitiis fallentibus.

2.13Çünkü kibir de yüceliği taklit eder; oysa her şeyin üstünde yüce olan tek Tanrı sensin. Hırs şeref ve şandan başka ne arar? Oysa her şeyden önce şerefe layık olan ve ebediyen şanlı olan tek sensin. Güç sahiplerinin acımasızlığı korkulmak ister; ama tek Tanrı'dan başka kimden korkulmalı? O'nun gücünden ne zaman, nerede, nereye ya da kim tarafından ne koparılıp alınabilir ki? Şehvete düşkünlerin okşamaları sevilmek ister; ama senin sevginden daha okşayıcı bir şey yoktur ve hiçbir şey, her şeyden güzel ve parlak olan hakikatinden daha sağlıklı biçimde sevilmez. Merak da ilim gayretine özeniyor görünür; oysa her şeyi en yüksek derecede bilen sensin. Bilgisizlik ve aptallık bile saflık ve masumiyet adıyla örtünür; çünkü senden daha saf bir şey bulunmaz. Senden daha masum ne var ki, kötülerin kendi işleri onlara düşmandır? Tembellik âdeta dinginlik arar; ama Rab'den başka güvenilir dinginlik hangisidir? Sefahat doymuşluk ve bolluk diye anılmak ister; oysa sen bozulmaz tatlılığın doluluğu ve tükenmez bolluğusun. Savurganlık cömertliğin gölgesine bürünür; ama bütün iyiliklerin en cömert dağıtıcısı sensin. Açgözlülük çok şeye sahip olmak ister; sen ise her şeye sahipsin. Kıskançlık üstünlük için çekişir; senden daha üstün ne var? Öfke öç peşindedir; senden daha adil öç alan kim? Korku, sevilen şeylere karşı çıkan alışılmamış ve ani şeylerden ürker ve güvenliğini kollar; ama sana alışılmamış ne var? Ani ne var? Ya da sevdiğini senden kim ayırabilir? Sağlam güvenlik senin yanında değilse nerede? Keder, arzunun zevk aldığı şeyleri kaybedince erir; çünkü senden hiçbir şey alınamadığı gibi, kendisinden de hiçbir şey alınmasını istemezdi.

2.13

Nam et superbia celsitudinem imitatur, cum tu sis unus super omnia deus excelsus. et ambitio quid nisi honores quaerit et gloriam, cum tu sis prae cunctis honorandus unus et gloriosus in aeternum? et saeuitia potestatum timeri uult: quis autem timendus nisi unus deus, cuius potestati eripi aut subtrahi quid, quando aut ubi aut quo uel a quo potest? et blanditiae lasciuientium amari nolunt: sed neque blandius est aliquid tua caritate nec amatur quicquam salubrius quam illa prae cunctis formosa et luminosa ueritas tua. et curiositas affectare uidetur studium scientiae, cum tu omnia summe noueris. ignorantia quoque ipsa atque stultitia simplicitatis et innocentiae nomine tegitur, quia te simplicius quicquam non reperitur. quid te autem innocentius, quandoquidem opera sua malis inimica sunt? et ignauia quasi quietem appetit: quae uero quies certa praeter dominum? luxuria satietatem atque abundantiam se cupit uocari: tu es autem plenitudo et indeficiens copia incorruptibilis suauitatis. effusio liberalitatis obtendit umbram: sed bonorum omnium largitor affluentissimus tu es. auaritia multa possidere uult: et tu possides omnia. inuidentia de excellentia litigat: quid te excellentius? ira uindictam quaerit: te iustius quis uindicat? timor insolita et repentina exhorrescit rebus, quae amantur, aduersantia, dum praecauet securitati: tibi enim quid insolitum? quid repentinum? aut quis a te separat quod diligis? aut ubi nisi apud te firma securitas? tristitia rebus amissis contabescit, quibus se oblectabat cupiditas, quia ita sibi nollet, sicut tibi auferri nihil potest.

2.14Ruh, senden yüz çevirip saf ve berrak hâliyle ancak sana döndüğünde bulabileceği şeyleri senin dışında aradığında, işte böyle zina eder. Kendilerini senden uzaklaştıran ve sana karşı yükselenlerin hepsi seni sapkın bir şekilde taklit eder. Ama seni böyle taklit ederek bile, bütün tabiatın yaratıcısının sen olduğunu ve bu yüzden senden hiçbir şekilde uzaklaşılabilecek bir yer bulunmadığını gösterirler. Peki o hırsızlıkta ben neyi sevdim ve onda Rabbimi, kusurlu ve sapkın bir şekilde de olsa, hangi bakımdan taklit ettim? Güçle yapamadığım için, hiç değilse hileyle kanuna karşı davranmak mı hoşuma gitti; öyle ki bir tutsak olarak, yasak olanı cezasız yaparak, her şeye gücü yetmenin karanlık bir benzerliğiyle sakat bir özgürlüğü taklit edeyim? İşte efendisinden kaçıp bir gölgenin peşine düşen köle! Ey çürüme, ey hayatın canavarlığı ve ölümün derinliği! Yasak olan, başka hiçbir sebeple değil, yalnızca yasak olduğu için hoşa gidebildi mi?

2.14

Ita fornicatur anima, cum auertitur abs te et quaerit extra te ea quae pura et liquida non inuenit, nisi cum redit ad te. peruerse te imitantur omnes, qui longe se a te faciunt et extollunt se aduersum te. sed etiam sic te imitando indicant creatorem te esse omnis naturae et ideo non esse, quo a te omni modo recedatur. quid ergo in illo furto ego dilexi et in quo dominum meum uel uitiose atque peruerse imitatus sum? an libuit facere contra legem saltem fallacia, quia potentatu non poteram, ut mancam libertatem captiuus imitarer faciendo inpune, quod non liceret, tenebrosa omnipotentiae similitudine? ecce est ille seruus fugiens dominum suum et consecutus umbram. o ⟦putredo, o⟧ monstrum uitae et mortis profunditas! potuitne libere quod non licebat, non ob aliud, nisi quia non licebat?

2.15Hafızam bunları yeniden anarken ruhum bundan korkmadığı için Rab'be ne karşılık vereyim? Seni seveyim, Rabbim, sana şükredeyim ve adını itiraf edeyim; çünkü bu kadar büyük kötülüklerimi ve alçakça işlerimi bağışladın. Günahlarımı buz gibi erittiğini senin lütfuna ve merhametine borçluyum. Yapmadığım kötülükleri de senin lütfuna borçluyum; çünkü karşılıksız bir suçu bile seven ben neyi yapamazdım? Hem kendi isteğimle yaptığım kötülüklerin, hem senin yol göstermenle yapmadıklarımın hepsinin bana bağışlandığını itiraf ediyorum. İnsanlardan hangisi, kendi zayıflığını düşünüp de iffetini ve masumiyetini kendi gücüne yormaya cüret eder; öyle ki seni daha az sevsin, sanki sana dönenlere günahlarını bağışladığın merhametine daha az ihtiyacı varmış gibi? Senin tarafından çağrılıp sesini izleyen ve benim kendi hakkımda hatırlayıp itiraf ettiğim bu şeylerden kaçınan kişi, bunları okurken, kendisine hasta olmamayı, daha doğrusu daha az hasta olmayı bağışlayan aynı hekim tarafından hasta olan benim iyileştirilmemle alay etmesin. Ve seni bu yüzden aynı ölçüde, hatta daha çok sevsin; çünkü benim günahlarımın bu kadar büyük hastalıklarından kimin sayesinde kurtulduğumu görüyorsa, kendisinin günahların bu kadar büyük hastalıklarına kimin sayesinde dolanmadığını da görür.

2.15

Quid retribuam domino, quod recolit haec memoria mea et anima mea non metuit inde? diligam te, domine, et gratias agam et confitear nomini tuo, quoniam tanta dimisisti mihi mala et nefaria opera mea. gratiae tuae deputo et misericordiae tuae, quod peccata mea tamquam glaciem soluisti. gratiae tuae deputo et quaecumque non feci mala: quid enim non facere potui, qui etiam gratuitum facinus amaui? et omnia mihi dimissa esse fateor, et quae mea sponte feci mala et quae te duce non feci. quis est hominum, qui suam cogitans infirmitatem audet uiribus suis tribuere castitatem atque innocentiam suam, ut minus amet te, quasi minus ei necessaria fuerit misericordia tua, qua donas peccata conuersis ad te? qui enim uocatus a te secutus est uocem tuam et uitauit ea, quae me de me ipso recordantem et fatentem legit, non me derideat ab eo medico aegrum sanari, a quo sibi praestitum est, ut non aegrotaret, uel potius ut minus aegrotaret, et ideo te tantundem, inmo uero amplius diligat, quia per quem me uidet tantis peccatorum meorum languoribus exui, per eum se uidet tantis peccatorum languoribus non inplicari.

2.16Zavallı ben, şimdi hatırladıkça utandığım bu şeylerden bir zamanlar ne meyve aldım? Hele o hırsızlıktan; onda hırsızlığın kendisini sevdim, başka hiçbir şeyi değil; oysa hırsızlık da bir hiçti ve tam bu yüzden ben daha zavallıydım. Yine de onu tek başıma yapmazdım —o zamanki ruh hâlimi böyle hatırlıyorum—, tek başıma asla yapmazdım. Demek ki orada, onu birlikte yaptığım kişilerin arkadaşlığını da sevdim. Öyleyse hırsızlıktan başka hiçbir şeyi sevmedim değil; hayır, yine de başka hiçbir şeyi sevmedim, çünkü o arkadaşlık da bir hiçtir. Gerçekte nedir? Yüreğimi aydınlatan ve onun gölgelerini birbirinden ayıran değilse bunu bana kim öğretebilir? Aklıma gelip araştırdığım, tartıştığım, düşündüğüm şey nedir? Şu: O zaman çaldığım meyveleri sevseydim ve onların tadına varmak isteseydim, yeterse, hazzıma ulaşacağım o haksızlığı tek başıma da işleyebilirdim; arzumun kaşıntısını suç ortağı ruhların sürtünmesiyle tutuşturmaya ihtiyacım olmazdı. Ama hazzım o meyvelerde değildi; o haz suçun kendisindeydi ve onu birlikte günah işleyenlerin arkadaşlığı yaratıyordu.

2.16

Quem fructum habui miser aliquando in his, quae nunc recolens erubesco, maxime in illo furto, in quo ipsum furtum amaui, nihil aliud, cum et ipsum esset nihil et eo ipso ego miserior? et tamen solus id non fecissem — sic recordor animum tunc meum — solus omnino id non fecissem. ergo amaui ibi etiam consortium eorum, cum quibus id feci. non ergo nihil aliud quam furtum amaui; inmo uero nihil aliud, quia et illud nihil est. quid est re uera? quis est, qui doceat me, nisi qui inluminat cor meum et discernit umbras eius? quid est, quod mihi uenit in mentem quaerere et discutere et considerare, quia si tunc amarem poma illa, quae furatus sum, et eis frui cuperem, possem etiam solus, si satis esset, conmittere illam iniquitatem, qua peruenirem ad uoluptatem meam, nec confricatione consciorum animorum accenderem pruritum cupiditatis meae? sed quoniam in illis pomis uoluptas mihi non erat, ea erat in ipso facinore, quam faciebat consortium simul peccantium.

2.17Ruhun o duygusu neydi? Elbette son derece çirkindi ve ona sahip olan bana yazıktı. Ama yine de neydi? Suçları kim anlayabilir? Yüreğimizi gıdıklayan bir gülmeydi; çünkü bunu bizim yapacağımızı düşünmeyen ve bunu hiç istemeyen kişileri aldatıyorduk. Peki bu neden beni, tek başıma yapmadığım ölçüde zevklendiriyordu? Yoksa kimse tek başına kolay kolay gülmediği için mi? Kimse kolay kolay gülmez, doğru; ama yine de insanlar tek başlarına, yanlarında kimse yokken, hislerine ya da zihinlerine çok gülünç bir şey gelirse bazen gülmeye yenilirler. Ama ben onu tek başıma yapmazdım, tek başıma asla yapmazdım. İşte, Tanrım, ruhumun canlı hatırası senin önünde. O hırsızlığı tek başıma yapmazdım; o hırsızlıkta çaldığım şey değil, çalmak hoşuma gidiyordu; bunu tek başıma yapmak ise hiç hoşuma gitmezdi, ben de yapmazdım. Ey fazlasıyla düşman dostluk, zihnin anlaşılmaz ayartılması, oyundan ve şakadan doğan zarar verme hırsı; ne kendi kazancım ne de öç alma isteğiyle başkasının zararını arzulamak! Yalnızca "Haydi gidelim, yapalım!" denince, utanmaz olmamaktan utanılır.

2.17

Quid erat ille affectus animi? certe enim plane turpis erat nimis, et uae mihi erat, qui habebam illum. sed tamen quid erat? delicta quis intellegit? risus erat quasi titillato corde, quod fallebamus eos, qui haec a nobis fieri non putabant et uehementer nolebant. cur ergo eo me delectabat, quo id non faciebam solus? an quia etiam nemo facile solus ridet? nemo quidem facile, sed tamen etiam solos et singulos homines, cum alius nemo praesens est, uincit risus aliquando, si aliquid nimie ridiculum uel sensibus occurrit uel animo. at ego illud solus non facerem, non facerem omnino solus. ecce est coram te, deus meus, uiua recordatio animae meae. solus non facerem furtum illud, in quo me non libebat id quod furabar, sed quia furabar: quod me solum facere prorsus non liberet nec facerem. o nimis inimica amicitia, seductio mentis inuestigabilis, ex ludo et ioco nocendi auiditas et alieni damni appetitus nulla lucri mei, nulla ulciscendi libidine, sed cum dicitur: "eamus, faciamus" et pudet non esse impudentem.

2.18Bu en dolambaçlı ve en karışık düğümü kim çözebilir? İğrençtir; ona bakmak istemiyorum, onu görmek istemiyorum. Seni istiyorum, ey adalet ve masumiyet, temiz gözlere güzel ve yakışıklı görünen, doymak bilmez bir doygunluk veren. Senin yanında büyük bir dinginlik ve sarsılmaz bir hayat vardır. Sana giren, Rabbinin sevincine girer; korkmayacak ve en iyi olanda en iyi hâlde bulunacaktır. Ben ise senden uzağa aktım ve yolumu şaşırdım, Tanrım; delikanlılığımda senin sağlamlığından fazlasıyla saptım ve kendime bir yoksulluk diyarı oldum.

2.18

Quis exaperit istam tortuosissimam et inplicatissimam nodositatem? foeda est; nolo in eam intendere, nolo eam uidere. te uolo, iustitia et innocentia, pulchra et decora honestis luminibus et insatiabili satietate. quies est apud te ualde et uita inperturbabilis. qui intrat in te, intrat in gaudium domini sui et non timebit et habebit se optime in optimo. defluxi abs te ego et erraui, deus meus, nimis deuius ab stabilitate tua in adulescentia et factus sum mihi regio egestatis.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…