İçeriğe geç

Kavram

Corruptio

Yunanca
φθορά (phthora)
Latince
corruptio; corrumpi "bozulmak", incorruptibilis "bozulmaz"
Almanca
Verderbnis
Fransızca
corruption
İngilizce
corruption, passing away
Türkçe
bozulma; bozulmak, bozulmaz

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte corruptio bir şeyin çürümesi, kokuşması ya da birinin rüşvetle "bozulması"dır. De moribus ecclesiae II'de (387–388) Augustinus kötülüğün üçüncü tarifi olarak onu ele alır: Maniheistler kötülüğün "bozulma" olduğunu kabul eder, Augustinus da kabul eder; ama sonucu tersine çevirir. Bozulma kendi başına değil, bozduğu bir cevherde bulunur; bozulan şey bütünlüğünden, saflığından ve düzeninden yoksun kalır; demek ki bozulabilen her şey bir iyiye sahip olmalıdır. Hiçbir iyisi olmayan Maniheist "karanlık soyu" bozulamaz bile. Bozulmanın yönü yokluktur: "Bozulan her şey var olmamaya yönelir"; çünkü var olmak kalıcılıkla, kalıcılık birlikle ilgilidir. Bu yüzden Augustinus bozulmayı aynı anda "en yüksek kötülük" ve "cevher olmayan" diye adlandırabilir; en yüksek iyi ise bozulmaz (incorruptibilis) olandır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles phthora: cevherin oluşun karşıtı olan yok oluşu —
MÖ 1. yy Cicero fizik çözülme; ahlâkî ve siyasî bozulma —
387–388 Augustinus genel kötülük: özden düşüp var olmamaya yönelme; kendisi cevher değil, cevherin düşmanı Augustinus, De moribus ecclesiae II 5–6, 17

Dönüşüm: Aristoteles'te doğal sürecin olağan yarısı olan bozuluş, Augustinus'ta Maniheist düalizme karşı kötülüğün kendisinin tarifine dönüşür; kötülük bir cevher olmaktan çıkıp bir yöneliş, bir eksilme hâline gelir.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca φθορά (phthora) Aristoteles'in Peri geneseōs kai phthoras ("Oluş ve Bozuluş Üzerine") eserindeki çiftin ikinci yanı: bir cevherin yok olup başka bir şeye dönüşmesi.
Latince corruptio; corrumpi, incorruptibilis con- + rumpere ("kırmak, parçalamak"): bütünüyle kırılma, çürüme. Cicero'da hem fizik hem ahlâk anlamında (rüşvetle "bozmak"). Augustinus'ta varlığın bütünlüğünden (integritas) ve düzeninden (ordo) düşmesi.
Almanca / Fransızca Verderbnis, Korruption / corruption
İngilizce corruption, passing away

Türkçe karşılığı

bozulma; bozulmak, bozulmaz. bozulma: canlı, hem fizik hem ahlâk anlamını taşır; "bozulmaz" (incorruptibilis) Tanrı sıfatı olarak da doğal durur. çürüme: yalnız organik çözülmeyi anlatır, Augustinus'un ontolojik anlamına dar gelir. fesat: Arapça felsefe dilinde kevn ü fesad (oluş ve bozuluş) karşılığıdır, ama bugün "fitne" anlamına kaymıştır. kokuşma: fazla somut. Tercih: bozulma.

"Çürüme" denirse kötülük maddî bir süreç gibi okunur; "fesat" denirse ahlâkî-toplumsal bir karışıklık. Augustinus'un iddiası ise ontolojiktir: Bozulma bir şey değil, bir şeyin olduğu şeyden düşmesidir; tam da bu yüzden kendisi bir cevher olamaz.

Atıf ve kaynak notu

Terim Augustinus'tan önce de vardır; ama "bozulma = genel kötülük = yokluğa yöneliş" denklemi onundur ve De natura boni (399) ile Confessiones VII'de olgunlaşacaktır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: bozulma, bozulmaya, bozulmayı, Bozulmaz, bozulmasından, bozulabilir

Metinlerde işaretlendiği yerler

30 yer · 30 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.