Kavram
Corruptio
- Yunanca
- φθορά (phthora)
- Latince
- corruptio; corrumpi "bozulmak", incorruptibilis "bozulmaz"
- Almanca
- Verderbnis
- Fransızca
- corruption
- İngilizce
- corruption, passing away
- Türkçe
- bozulma; bozulmak, bozulmaz
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte corruptio bir şeyin çürümesi, kokuşması ya da birinin rüşvetle "bozulması"dır. De moribus ecclesiae II'de (387–388) Augustinus kötülüğün üçüncü tarifi olarak onu ele alır: Maniheistler kötülüğün "bozulma" olduğunu kabul eder, Augustinus da kabul eder; ama sonucu tersine çevirir. Bozulma kendi başına değil, bozduğu bir cevherde bulunur; bozulan şey bütünlüğünden, saflığından ve düzeninden yoksun kalır; demek ki bozulabilen her şey bir iyiye sahip olmalıdır. Hiçbir iyisi olmayan Maniheist "karanlık soyu" bozulamaz bile. Bozulmanın yönü yokluktur: "Bozulan her şey var olmamaya yönelir"; çünkü var olmak kalıcılıkla, kalıcılık birlikle ilgilidir. Bu yüzden Augustinus bozulmayı aynı anda "en yüksek kötülük" ve "cevher olmayan" diye adlandırabilir; en yüksek iyi ise bozulmaz (incorruptibilis) olandır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | phthora: cevherin oluşun karşıtı olan yok oluşu | — |
| MÖ 1. yy | Cicero | fizik çözülme; ahlâkî ve siyasî bozulma | — |
| 387–388 | Augustinus | genel kötülük: özden düşüp var olmamaya yönelme; kendisi cevher değil, cevherin düşmanı | Augustinus, De moribus ecclesiae II 5–6, 17 |
Dönüşüm: Aristoteles'te doğal sürecin olağan yarısı olan bozuluş, Augustinus'ta Maniheist düalizme karşı kötülüğün kendisinin tarifine dönüşür; kötülük bir cevher olmaktan çıkıp bir yöneliş, bir eksilme hâline gelir.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | φθορά (phthora) | Aristoteles'in Peri geneseōs kai phthoras ("Oluş ve Bozuluş Üzerine") eserindeki çiftin ikinci yanı: bir cevherin yok olup başka bir şeye dönüşmesi. |
| Latince | corruptio; corrumpi, incorruptibilis | con- + rumpere ("kırmak, parçalamak"): bütünüyle kırılma, çürüme. Cicero'da hem fizik hem ahlâk anlamında (rüşvetle "bozmak"). Augustinus'ta varlığın bütünlüğünden (integritas) ve düzeninden (ordo) düşmesi. |
| Almanca / Fransızca | Verderbnis, Korruption / corruption | |
| İngilizce | corruption, passing away |
Türkçe karşılığı
bozulma; bozulmak, bozulmaz. bozulma: canlı, hem fizik hem ahlâk anlamını taşır; "bozulmaz" (incorruptibilis) Tanrı sıfatı olarak da doğal durur. çürüme: yalnız organik çözülmeyi anlatır, Augustinus'un ontolojik anlamına dar gelir. fesat: Arapça felsefe dilinde kevn ü fesad (oluş ve bozuluş) karşılığıdır, ama bugün "fitne" anlamına kaymıştır. kokuşma: fazla somut. Tercih: bozulma.
"Çürüme" denirse kötülük maddî bir süreç gibi okunur; "fesat" denirse ahlâkî-toplumsal bir karışıklık. Augustinus'un iddiası ise ontolojiktir: Bozulma bir şey değil, bir şeyin olduğu şeyden düşmesidir; tam da bu yüzden kendisi bir cevher olamaz.
Atıf ve kaynak notu
Terim Augustinus'tan önce de vardır; ama "bozulma = genel kötülük = yokluğa yöneliş" denklemi onundur ve De natura boni (399) ile Confessiones VII'de olgunlaşacaktır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: bozulma, bozulmaya, bozulmayı, Bozulmaz, bozulmasından, bozulabilir
Metinlerde işaretlendiği yerler
30 yer · 30 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Katolik Kilisesinin ve Maniheistlerin Ahlâkı Üzerine40
- Augustinus, Maniheistlere Karşı Tekvin Üzerine46
- Augustinus, Hakiki Din Üzerine12
- Augustinus, İki Ruh Üzerine7
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_4
- Augustinus, İman ve İnanç Formülü Üzerine14
- Augustinus, Yalan Üzerine10
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine19
- Augustinus, İtiraflar2.1
- Augustinus, İyinin Tabiatı Üzerine4
- Augustinus, Teslis Üzerine59
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri2.11
- Augustinus, Tanrı Devleti10.5
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)14
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine58
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.995_2
- Augustinus, Yalana Karşı40
- Augustinus, Tashihler1.12.12
- Boethius, Felsefenin Tesellisi3.P11
- Boethius, Katolik İman Üzerine1_3
- Boethius, Eutykhes'e ve Nestorius'a Karşı6
- Boethius, Aristoteles'in Kategoriler'i ŞerhiPL64.289
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si ŞerhiPL64.381
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.511_2
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1187
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler7.1_2
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.12
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine2.25
- Sevillalı Isidorus, Yahudilere Karşı Katolik İman Üzerine1.9_2
- Nietzsche, İyinin ve Kötünün ÖtesindeJGB-258