Kavram
Malum
- Yunanca
- κακόν (kakon) · κακία (kakia)
- Latince
- malum; malitia; peccatum (ilgili)
- Almanca
- das Böse; Übel
- Fransızca
- le mal
- İngilizce
- evil
- Türkçe
- kötülük; kötü
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte zarar, felaket, kötü iş. Felsefede: Tanrı iyiyse ve her şeyi yönetiyorsa kötülük nereden gelir sorusu (unde malum). De ordine'de cevap düzen kavramıyla verilir: Kötülükler düzenin dışında değildir; Tanrı onları sevmez, ama sevmemesi de düzendir; bütünün güzelliği, konuşmadaki karşıtlıklar gibi, zıtlardan biçimlenir (I 18; II 12–13).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | İyinin zıddı olarak kötülüğün zorunluluğu | agathon |
| 3. yy | Plotinos | Kötülük, yoksunluk ve madde | steresis |
| 386 | Augustinus | Kötülükler de düzenin içindedir; Tanrı onları sevmez | Augustinus, De ordine |
| 387–388 | Augustinus | Kötülük cevher değildir: tabiata aykırı olan, zarar veren, bozulma; yani özden düşüp var olmamaya yönelme ve iyinin yoksunluğu (Maniheizme karşı) | Augustinus, De moribus ecclesiae II 1–9 |
| 391–392 | Augustinus | Kusur cevher değil, faziletin eksilmesidir; tabiatça kötü ruh yoktur, kötülük iradenin günahıdır (Maniheistlerin iki ruh öğretisine karşı) | Augustinus, De duabus animabus 6–8, 16–18 |
| 405 dolayı | Augustinus | Kötülük ölçünün, suretin ve düzenin bozulmasıdır; tabiat olarak hiçbir şey kötü değildir, kötülük iyiyi kötü kullanmak ve daha iyiyi terk etmektir | Augustinus, De natura boni 4–6, 34–37 |
Dönüşüm: kozmik bir karşı ilkeden (Maniheizm), düzen içinde yer tutan ve sonunda iyinin yoksunluğu olarak tarif edilen bir eksikliğe.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | κακόν (kakon); κακία | Platon'da (Theaitetos 176a) kötülüklerin yok olamayacağı, çünkü iyinin bir zıddı olması gerektiği; Plotinos'ta (Enneadlar I 8) kötülük maddeye bağlanan yoksunluk. |
| Latince | malum (çoğulu mala); malitia; peccatum | malus "kötü" sıfatının nötr hâli: hem çekilen kötülük (acı, felaket) hem yapılan kötülük (günah). Augustinus'ta erken diyaloglarda düzen içindeki yeriyle (De ordine), sonra Maniheizme karşı "iyinin yoksunluğu" (privatio boni) olarak tarif edilir (Confessiones VII 12, Enchiridion 11). |
| Almanca / Fransızca | das Böse, Übel / le mal | |
| İngilizce | evil |
Türkçe karşılığı
kötülük; kötü. şer: dinî-kelâmî çağrışımı güçlü, hayır/şer ikiliğinde yerinde ama gündelik dilde dar. fenalık: gündelik, felsefî ağırlığı az. günah: yalnız peccatum için. Tercih: "kötülük"; çoğul mala "kötülükler", bona et mala "iyiler ve kötüler".
"Şer" seçilseydi kötülüğün hayırla eşit güçte bir karşı ilke olduğu (Maniheist okuma) çağrışabilirdi; Augustinus tam bunu reddeder. "Kötülük" hem çekilen hem yapılan kötülüğü karşılar ve bir öz bildirmez.
Atıf ve kaynak notu
Privatio boni formülü De ordine'de henüz yoktur; burada kötülük daha çok düzen ve güzellik estetiği içinde ele alınır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: kötü, kötülüğün, kötülük, kötülükler, Kötülük, kötülüğü
Metinlerde işaretlendiği yerler
42 yer · 42 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Düzen Üzerine1.1
- Augustinus, İç Konuşmalar1
- Augustinus, Ruhun Büyüklüğü Üzerine34
- Augustinus, Musiki Üzerine75_2
- Augustinus, Hür İrade Üzerine1
- Augustinus, Katolik Kilisesinin ve Maniheistlerin Ahlâkı Üzerine2
- Augustinus, Maniheistlere Karşı Tekvin Üzerine67
- Augustinus, Hakiki Din Üzerine12
- Augustinus, İnanmanın Faydası Üzerine36
- Augustinus, İki Ruh Üzerine10
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1
- Augustinus, Simplicianus'a Muhtelif Meseleler1_32
- Augustinus, İtiraflar1.5
- Augustinus, İyinin Tabiatı Üzerine4
- Augustinus, Tanrı Devleti1.8
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)11
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine26
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine27
- Augustinus, İkaz ve Lütuf ÜzerinePL44.917
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.977
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.999
- Augustinus, Tashihler1.8.1
- Boethius, Felsefenin Tesellisi1.M4_2
- Boethius, Katolik İman Üzerine1_2
- Boethius, Aristoteles'in Kategoriler'i ŞerhiPL64.281
- Boethius, Bölme ÜzerinePL64.881
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1183
- Boethius, Aritmetik Üzerine32
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs365
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler5.27
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.9
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)1
- Kant, Pragmatik Açıdan AntropolojiAA07.324
- Hegel, Tinin Fenomenolojisi17
- Hegel, Mantık Bilimi92
- Hegel, Hukuk Felsefesinin Ana Hatları54
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları3
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri112
- Nietzsche, Ahlâkın Soykütüğü ÜzerineGM-Vorrede-3
- Nietzsche, DeccalAC-5
- Nietzsche, Ecce HomoEH-Weise-6
- Nietzsche, İnsanca, Pek İnsanca IMA-45