İçeriğe geç

Kavram

Otium

Yunanca
σχολή (skholē); ἀπραγμοσύνη (apragmosynē)
Latince
otium (karşıtı: negotium; otiosus, vacare)
Almanca
Muße
Fransızca
loisir, retraite
İngilizce
leisure
Türkçe
inziva; boş vakit (otiosus: kendine vakit ayıran)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte otium askerlikte savaşsız dönem, sivil hayatta iş ve görev dışında kalan vakittir; Cicero'nun ünlü formülü otium cum dignitate ("itibarla birlikte huzur") onu kamu hizmetinin şerefli bir ödülü sayar. Seneca'da felsefî bir terime dönüşür: (1) De otio'da bilge, doğduğu şehre değil, tanrıları ve insanları içine alan "büyük devlete" hizmet ettiği için kamu işlerinden çekilerek de vazifesini yapar; seyir (contemplatio) de bir eylemdir. (2) De tranquillitate animi'de otium bir ilaçtır: kamu hayatı engellendiğinde onu işlerle karıştırmak (miscere otium rebus, 4.8) en iyisidir. (3) De brevitate vitae'de otiosi ile occupati karşıtlığı hayatın uzunluğunu belirler: kendine vakit ayıran bütün çağları kendi ömrüne katar; işlere boğulmuş olanın ise inzivası bile meşguliyettir (otium occupatum, 12.2).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles skholē: savaş için barış, iş için boş vakit; en yüksek hayat seyir hayatıdır —
MÖ 3. yy Epikuros Bilge devlet işlerine karışmaz (ou politeusetai) —
MÖ 1. yy Cicero otium cum dignitate; kamu hizmetinden sonra felsefeye ayrılan vakit —
MS 1. yy Seneca İki devlet öğretisi; seyrin eylem oluşu; Stoacı ilkeyle otium'un uzlaştırılması Seneca, De otio
MS 1. yy Seneca Ruh huzurunun ilacı olarak inziva ve dinlenme Seneca, De tranquillitate animi
MS 1. yy Seneca otiosi / occupati: kendine vakit ayırmak asıl yaşamaktır Seneca, De brevitate vitae
MS 4.–5. yy Augustinus otium sanctum (kutsal inziva) ile negotium iustum (adil iş) arasındaki denge (De civitate Dei 19.19) —

Dönüşüm: işin arta kalanı olan boş vakitten, kamu hizmetinin şerefli ödülüne; Seneca'da asıl hayata ve büyük devlete hizmete; Hristiyan düşüncede manastır hayatının otium sanctum'una.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca σχολή (skholē); ἀπραγμοσύνη (apragmosynē) skholē "işten boş zaman", felsefe ve öğrenim için ayrılan vakit (okul kelimesinin kökü); apragmosynē kamu işlerine karışmamak, Epikurosçu "gizli yaşa" (lathe biōsas) öğüdüyle bağlantılı.
Latince otium; negotium; otiosus; vacare negotium (nec + otium) "iş, meşguliyet" kelimesi otium'un olumsuzudur: Roma'da asıl olan işsizlik değil, iştir; otium ondan arta kalandır. Seneca De otio'da ve De brevitate vitae'de bu sırayı tersine çevirir: kendine vakit ayırmak (vacare sibi, sapientiae vacare) asıl hayattır.
Almanca / Fransızca Muße / loisir, retraite
İngilizce leisure

Türkçe karşılığı

inziva; boş vakit. boş vakit / boş zaman: gündelik "tatil, eğlence" anlamına kayar, Seneca'nın felsefeye ayrılmış vaktini karşılamaz. dinlenme / istirahat: quies ve requies için yerinde. tembellik: inertia, desidia içindir; otium tersine en verimli vakit olabilir. inziva: kamu hayatından kendi köşesine çekilmeyi ve içe dönmeyi birlikte taşır; dinî çağrışımı Seneca'nın hakikati seyretmeye ayrılmış hayatıyla örtüşür. Tercih: kamusal hayattan çekilme anlamında inziva; iş arasındaki dinlenme ve serbest vakit anlamında boş vakit; otiosus "kendine vakit ayıran", occupatus "işlere boğulmuş".

"Boş zaman" dersen otium'u çalışmanın kalanı olarak okursun; "inziva" dersen onu bir hayat tercihine, hatta bir tür manastır yaşamının öncüsüne çevirirsin. Seneca'da ikisi de vardır: De tranquillitate animi 17.8'de otium ruhu besleyen bir dinlenmedir, De otio'da ise bilgenin büyük devlete hizmet ettiği seyir hayatıdır.

Atıf ve kaynak notu

otium Seneca'nın kendi terimidir ve bir eserin adıdır. "Seyir hayatı" (vita contemplativa) ile "eylem hayatı" (vita activa) karşıtlığı Aristoteles'ten gelir (bios theōrētikos / praktikos); Seneca De otio 7'de üç hayat türünü (haz, seyir, eylem) sayar ama hepsinin birbirini içerdiğini savunur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: boş vakit, inzivada, inzivaya, inzivasına, boş vakti, boş vakte

Metinlerde işaretlendiği yerler

35 yer · 35 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.