İçeriğe geç

Kavram

Tranquillitas

Yunanca
εὐθυμία (euthymia); ἀταραξία (ataraxia)
Latince
tranquillitas animi; securitas; quies
Almanca
Seelenruhe
Fransızca
tranquillité de l'âme
İngilizce
tranquillity
Türkçe
huzur, ruh huzuru (quies: dinginlik; securitas: kaygısızlık)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte tranquillitas rüzgârsız havanın, durgun denizin adıdır; mecazen siyasî sükûn ve kişinin sakin mizacı için de kullanılır. Seneca onu ruhun sağlam duruşunun (stabilis animi sedes) adı yapar ve tarif eder: ruhun hep aynı, rüzgârı arkasına almış bir akışla gitmesi, ne yükselip ne alçalarak sakin bir hâlde kalması (2.4). Karşıtı kendinden hoşnutsuzluktur (sibi displicere, 2.7): hafiflik, bıkkınlık, kararsızlık, durmadan yer değiştirme. Çareleri: kendine ve işe uygun meşguliyet, iyi dostlar, ölçülü servet, talihe önceden hazırlanmak, gereksiz işlerden kaçınmak, ruha dinlenme vermek.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 5. yy Demokritos euthymia: ölçülü eylemle erişilen gönül esenliği euthymia
MÖ 3. yy Epikuros ataraxia: ruhun sarsılmazlığı, en yüksek hazzın bir yüzü —
MÖ 1. yy Cicero tranquillitas animi et securitas mutlu hayatın şartı (De finibus, Tusculanae) Cicero, Tusculanae disputationes
MS 1. yy Seneca euthymia'nın Latince karşılığı; ruhun hep aynı akışla gitmesi Seneca, De tranquillitate animi
MS 1.–2. yy Plutarkhos Peri euthymias: aynı konunun Yunanca ele alınışı —

Dönüşüm: durgun deniz imgesinden ruhun sağlam duruşuna; Demokritos'un olumlu gönül esenliğinden Stoacı "sarsılmama"ya; Hristiyan yazarlarda Tanrı'da bulunan huzura (requies).

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca εὐθυμία (euthymia); ἀταραξία (ataraxia) Seneca, De tranquillitate animi 2.3'te Demokritos'un euthymia'sını (euthymia) tranquillitas diye çevirdiğini açıkça söyler; Epikurosçu ve Septik ataraxia "sarsılmazlık" da aynı alandadır.
Latince tranquillitas animi; securitas; quies; tranquillus tranquillus önce rüzgârsız, durgun deniz için kullanılır (tranquillum mare); Seneca'nın denizcilik benzetmeleri (fırtına, deniz tutması, liman) bu kökten beslenir. securitas (se + cura) "kaygısızlık", quies "dinginlik, dinlenme".
Almanca / Fransızca Seelenruhe / tranquillité de l'âme
İngilizce tranquillity

Türkçe karşılığı

huzur; ruh huzuru. dinginlik: quies için ve durgun deniz imgesi için yerinde, ama Seneca'nın tarif ettiği olumlu sevinci (gaudium, 2.4) taşımaz. sükûnet: daha çok dış sessizlik. iç huzur: doğru, ama "iç" fazlalık. gönül esenliği: Demokritos'un euthymia'sı için ayrılmıştır. Tercih: huzur (eser adında ruh huzuru); quies "dinginlik", securitas "kaygısızlık".

"Dinginlik" dersen tranquillitas'ı rahatsızlığın yokluğu olarak okursun (Epikurosçu ataraxia). Seneca'nın tarifi ise olumludur: ruhun hep aynı akışla gitmesi, kendine iyi davranması, kendi olana sevinçle bakması (2.4). "Huzur" bu iki yanı birlikte taşır.

Atıf ve kaynak notu

tranquillitas animi Seneca'nın kendi terimidir; Yunanca euthymia'yı karşılamak için bilinçli olarak seçtiğini söyler. Stoacıların teknik terimi apatheia (tutkusuzluk) ile karıştırılmamalıdır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: huzur, huzurlu, huzuru, huzura, huzurundan, Huzuru

Metinlerde işaretlendiği yerler

22 yer · 22 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.