Kavram
Tranquillitas
- Yunanca
- εὐθυμία (euthymia); ἀταραξία (ataraxia)
- Latince
- tranquillitas animi; securitas; quies
- Almanca
- Seelenruhe
- Fransızca
- tranquillité de l'âme
- İngilizce
- tranquillity
- Türkçe
- huzur, ruh huzuru (quies: dinginlik; securitas: kaygısızlık)
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte tranquillitas rüzgârsız havanın, durgun denizin adıdır; mecazen siyasî sükûn ve kişinin sakin mizacı için de kullanılır. Seneca onu ruhun sağlam duruşunun (stabilis animi sedes) adı yapar ve tarif eder: ruhun hep aynı, rüzgârı arkasına almış bir akışla gitmesi, ne yükselip ne alçalarak sakin bir hâlde kalması (2.4). Karşıtı kendinden hoşnutsuzluktur (sibi displicere, 2.7): hafiflik, bıkkınlık, kararsızlık, durmadan yer değiştirme. Çareleri: kendine ve işe uygun meşguliyet, iyi dostlar, ölçülü servet, talihe önceden hazırlanmak, gereksiz işlerden kaçınmak, ruha dinlenme vermek.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 5. yy | Demokritos | euthymia: ölçülü eylemle erişilen gönül esenliği | euthymia |
| MÖ 3. yy | Epikuros | ataraxia: ruhun sarsılmazlığı, en yüksek hazzın bir yüzü | — |
| MÖ 1. yy | Cicero | tranquillitas animi et securitas mutlu hayatın şartı (De finibus, Tusculanae) | Cicero, Tusculanae disputationes |
| MS 1. yy | Seneca | euthymia'nın Latince karşılığı; ruhun hep aynı akışla gitmesi | Seneca, De tranquillitate animi |
| MS 1.–2. yy | Plutarkhos | Peri euthymias: aynı konunun Yunanca ele alınışı | — |
Dönüşüm: durgun deniz imgesinden ruhun sağlam duruşuna; Demokritos'un olumlu gönül esenliğinden Stoacı "sarsılmama"ya; Hristiyan yazarlarda Tanrı'da bulunan huzura (requies).
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | εὐθυμία (euthymia); ἀταραξία (ataraxia) | Seneca, De tranquillitate animi 2.3'te Demokritos'un euthymia'sını (euthymia) tranquillitas diye çevirdiğini açıkça söyler; Epikurosçu ve Septik ataraxia "sarsılmazlık" da aynı alandadır. |
| Latince | tranquillitas animi; securitas; quies; tranquillus | tranquillus önce rüzgârsız, durgun deniz için kullanılır (tranquillum mare); Seneca'nın denizcilik benzetmeleri (fırtına, deniz tutması, liman) bu kökten beslenir. securitas (se + cura) "kaygısızlık", quies "dinginlik, dinlenme". |
| Almanca / Fransızca | Seelenruhe / tranquillité de l'âme | |
| İngilizce | tranquillity |
Türkçe karşılığı
huzur; ruh huzuru. dinginlik: quies için ve durgun deniz imgesi için yerinde, ama Seneca'nın tarif ettiği olumlu sevinci (gaudium, 2.4) taşımaz. sükûnet: daha çok dış sessizlik. iç huzur: doğru, ama "iç" fazlalık. gönül esenliği: Demokritos'un euthymia'sı için ayrılmıştır. Tercih: huzur (eser adında ruh huzuru); quies "dinginlik", securitas "kaygısızlık".
"Dinginlik" dersen tranquillitas'ı rahatsızlığın yokluğu olarak okursun (Epikurosçu ataraxia). Seneca'nın tarifi ise olumludur: ruhun hep aynı akışla gitmesi, kendine iyi davranması, kendi olana sevinçle bakması (2.4). "Huzur" bu iki yanı birlikte taşır.
Atıf ve kaynak notu
tranquillitas animi Seneca'nın kendi terimidir; Yunanca euthymia'yı karşılamak için bilinçli olarak seçtiğini söyler. Stoacıların teknik terimi apatheia (tutkusuzluk) ile karıştırılmamalıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: huzur, huzurlu, huzuru, huzura, huzurundan, Huzuru
Metinlerde işaretlendiği yerler
22 yer · 22 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Seneca, Ruh Huzuru Üzerine1.5
- Seneca, Annesi Helvia'ya Teselli18.2
- Seneca, Merhamet Üzerine1.1.3
- Seneca, İyilikler Üzerine4.13.1
- Seneca, Tabiat Meseleleri6.32.5
- Seneca, Lucilius'a Ahlâk Mektupları3.26.3
- Augustinus, Akademikler'e Karşı1.11
- Augustinus, Mutlu Hayat Üzerine2
- Augustinus, Düzen Üzerine2.25
- Augustinus, İç Konuşmalar28
- Augustinus, Ruhun Büyüklüğü Üzerine33_2
- Augustinus, Öğretmen Üzerine10
- Augustinus, Katolik Kilisesinin ve Maniheistlerin Ahlâkı Üzerine27
- Augustinus, Maniheistlere Karşı Tekvin Üzerine20
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_8
- Augustinus, İyinin Tabiatı Üzerine13
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri4.13
- Augustinus, Tanrı Devleti9.3
- Boethius, Felsefenin Tesellisi2.P1
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.5
- Descartes, Yöntem Üzerine Konuşma29
- Descartes, Ruhun TutkularıAT11.442