Kavram
Euthymia (εὐθυμία)
- Yunanca
- εὐθυμία (euthymia); εὐθυμεῖσθαι; eşanlamlısı εὐεστώ (euestō)
- Latince
- tranquillitas animi (Seneca), securitas
- Almanca
- Wohlgemutheit (Diels–Kranz), Seelenruhe, Frohsinn
- Fransızca
- bonne humeur, tranquillité de l'âme, contentement
- İngilizce
- cheerfulness, tranquillity
- Türkçe
- euthymia (çevrilmez) — ilk geçişte "gönül esenliği" açıklamasıyla
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik dilde euthymos "gönlü şen, cesur, iyi niyetli" demektir. Demokritos bu sözcüğü bir yaşam amacının adı yapar: çok şeye girişmeyen, gücünü ve doğasını aşanı seçmeyen, talihin kışkırtmalarına kapılmayan, "ölçülü dolgunluğu" (euonkiē) "aşırı dolgunluğa" (megalonkiē) yeğleyen insanın hâli (DK 68 B 3). Klemens'e göre Demokritos amacı euthymia sayar ve ona euestō der; zevk ve zevksizlik (terpsis / aterpiē) yararlının ve zararlının sınırıdır (B 4; B 188). Sonraki Demokritosçular aynı amacı başka adlarla anar: Hekataios autarkeia, Nausiphanes akataplēxia, Demokritos'un kendisi athambiē (B 4).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 5. yy | Demokritos | Ölçülü eylem ve zevkle erişilen yaşam amacı; euestō ile eşanlamlı | DK 68 B 2c; B 3; B 4 |
| MÖ 4.–3. yy | Hekataios, Nausiphanes, Epikuros | autarkeia, akataplēxia, ataraksia olarak yeniden adlandırılır | DK 68 B 4 |
| MS 1. yy | Seneca; Plutarkhos | tranquillitas animi; Peri euthymias (Gönül Dinginliği Üzerine) | DK 68 B 3 |
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | εὐθυμία (euthymia) | eu "iyi" + thymos "gönül, can" (thymos); fiil euthymeisthai "gönlü hoş/esen yaşamak". Demokritos'un ahlakının amaç (telos) kavramı (DK 68 B 3; B 4); eser başlığı Peri euthymiēs (B 2c). Demokritos ona euestō "iyi hâl" de der (B 4). |
| Latince | tranquillitas animi | Seneca, De tranquillitate animi 2, 3'te Demokritos'un euthymia'sını böyle çevirdiğini söyler; B 3'ün Latince yankısı de tranqu. an. 13, 1. |
| Almanca / Fransızca | Wohlgemutheit (DK); bonne humeur / contentement | DK'nın eski Almancası "iyi gönüllülük"ü korur. |
| İngilizce | cheerfulness, tranquillity |
Türkçe karşılığı
euthymia (çevrilmez). Rakipler: gönül esenliği (kök yapısına en yakın; açıklama olarak kullanıldı), iç huzur / dinginlik (Seneca'nın tranquillitas'ına ve Stoacı ataraksia'ya kayar, eu-'nun olumlu sevincini siler), neşe (fazla duygusal; euphrosynē = neşe kararıyla çakışır), mutluluk (eudaimonia ile karışır), Tanzimat dilinden inşirah / hoşdillik. Terim Demokritos'a özgü teknik bir amaç kavramı olduğundan transliterasyonla bırakıldı.
"Dinginlik" dersen Demokritos'u Epikuros'un ataraksia'sının ve Seneca'nın tranquillitas'ının öncüsü olarak okursun: amaç, rahatsızlığın yokluğudur. "Gönül esenliği" ya da euthymia diye bırakmak ise olumlu bir iyi hâli, ölçülü zevkin (terpsis) ve kendi gücünü bilmenin (B 3) ürününü öne çıkarır. Thymos kökü, euthymia'yı psykhē'nin bir "gönül" durumu olarak kurar; atomcu psykhē kuramıyla (ateş atomlarının dengesi) nasıl bağlanacağı açık bir sorudur.
Atıf ve kaynak notu
Sözcük Demokritos'un kendi dizelerinde (B 3, Stobaios) ve eser başlığında (B 2c) geçer. Ama onu "amaç" (telos) diye sistemleştiren anlatım (Klemens'in "Amaç Üzerine" başlığı, B 4) Epikurosçu ve Stoacı ahlak tartışmalarının diliyle süzülmüştür; DK'ya göre bu başlık sahici başlığın Epikurosçu bir anlatımıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: euthymia, euthymiē, Gönlü hoş, Gönlü ferah, gönül ferahlığından, gönül ferahlığını
Metinlerde işaretlendiği yerler
11 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.