Kavram
Concupiscentia
- Yunanca
- ἐπιθυμία (epithymia)
- Latince
- concupiscentia; concupiscentia carnis, concupiscentia oculorum, ambitio saeculi
- Almanca
- Begierde; Begehrlichkeit
- Fransızca
- concupiscence; convoitise
- İngilizce
- concupiscence
- Türkçe
- arzu; bedenin arzusu, gözlerin arzusu, dünya hırsı
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte concupiscere bir şeyi şiddetle istemektir. Augustinus De vera religione'de 1 Yuhanna 2:16'yı bir kusurlar şemasına çevirir: Bedenin arzusu en aşağı hazzı sevenleri, gözlerin arzusu meraklıları, dünya hırsı kibirlileri anlatır (37–38, 70). Mesih'in çöldeki üç ayartması bu üç arzuya karşılık gelir (38, 71). Ama her arzu, kendi yolunu şaşırmış bir iyilik arayışıdır: Haz uyumu, merak bilgiyi, kibir yenilmezliği arar; ruh kendi kusurlarından bile ilk güzelliği hatırlayabilir (39 vd.).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | ruhun arzu eden kısmı | — |
| MÖ 3. yy | Stoacılar / Cicero | dört tutkudan biri; Latincede libido, cupiditas | — |
| MS 1. yy | 1 Yuhanna 2:16 | bedenin arzusu, gözlerin arzusu, hayatın gururu | — |
| 389–391 | Augustinus | üç arzu: haz, merak, kibir; kusurlardan ilk güzelliğe dönüş | Augustinus, De vera religione |
Dönüşüm: Yansız "istek"ten, üç yönlü yanlış sevginin adına; oradan da sonraki teolojide ilk günahın kalıntısı olan düzensiz eğilime.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἐπιθυμία (epithymia) | Platon'da ruhun arzu eden kısmı (to epithymētikon); Stoacılarda dört temel tutkudan biri. Yeni Ahit'te 1 Yuhanna 2:16: "bedenin arzusu, gözlerin arzusu ve hayatın gururu" (epithymia tēs sarkos, epithymia tōn ophthalmōn, alazoneia tou biou). |
| Latince | concupiscentia; concupiscere | cupere "istemek"ten, con- ile güçlendirilmiş: bir şeye bütünüyle yönelen istek. Cicero epithymia için libido ve cupiditas der (Tusculanae IV 11–12); concupiscentia Hristiyan Latincesinde, Vulgata'nın 1 Yuhanna 2:16 çevirisiyle (concupiscentia carnis, concupiscentia oculorum, superbia vitae; Augustinus'ta ambitio saeculi) terimleşir. Augustinus De vera religione 38–54'te bütün ahlâkî düşüşü bu üç arzuyla açıklar: haz (voluptas), merak (curiositas) ve kibir (superbia). |
| Almanca / Fransızca | Begierde / concupiscence | |
| İngilizce | concupiscence |
Türkçe karşılığı
arzu; bedenin arzusu, gözlerin arzusu, dünya hırsı. arzu: canlı ve yansız; çekirdek tabloda cupiditas'ın karşılığıdır, concupiscentia de aynı kelimeyle verilir, çünkü Augustinus ikisini burada yan yana kullanır (cupiditas triplex). şehvet: libido için ayrılmıştır ve cinselliğe daralır. heves: hafif ve geçici kalır. nefsin arzuları: tasavvufî çağrışımlıdır. "Bedenin arzusu" denir, "etin arzusu" denmez, çünkü Türkçede "et" bu anlamda kurulmuş bir terim değildir.
Concupiscentia sonraki teolojide (özellikle Pelagius tartışmalarından sonra) ilk günahın kalıntısı olan, iradeden önce gelen düzensiz eğilim anlamını alır ve çoğu zaman cinsel istekle özdeşleşir. De vera religione'de ise henüz üç yönlü bir sevgi sapmasıdır: hazza, görmeye ve bilmeye, üstünlüğe yönelen sevgi. "Arzu" kelimesi bu geniş, yansız anlamı korur; "şehvet" denseydi sonraki daralma metne geri yansıtılırdı.
Atıf ve kaynak notu
Üçlü şema Augustinus'un değil 1 Yuhanna'nındır; onu haz, merak ve kibir diye bir kusurlar öğretisine çeviren ise Augustinus'tur (aynı şema İtiraflar X 30–39'da yeniden kullanılır). Sonraki "concupiscentia = cinsel istek" anlamı bu erken metne yansıtılmamalıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: arzuya, arzuyu, arzu, arzusu, arzunun, arzularla
Metinlerde işaretlendiği yerler
23 yer · 23 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Hakiki Din Üzerine37
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_39
- Augustinus, Yalan Üzerine27
- Augustinus, Simplicianus'a Muhtelif Meseleler1
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine24
- Augustinus, İtiraflar2.2
- Augustinus, İyinin Tabiatı Üzerine44
- Augustinus, Teslis Üzerine55
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri3.21
- Augustinus, Tanrı Devleti1.9
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)24
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine21
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine61
- Augustinus, Lütuf ve Hür İrade ÜzerinePL44.883
- Augustinus, İkaz ve Lütuf ÜzerinePL44.937
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.999_2
- Augustinus, Yalana Karşı19
- Augustinus, Tashihler1.12.6
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs078
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.6_3
- Sevillalı Isidorus, Hükümler2.42
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)1_4
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine2.16_2