İçeriğe geç

Kavram

Concupiscentia

Yunanca
ἐπιθυμία (epithymia)
Latince
concupiscentia; concupiscentia carnis, concupiscentia oculorum, ambitio saeculi
Almanca
Begierde; Begehrlichkeit
Fransızca
concupiscence; convoitise
İngilizce
concupiscence
Türkçe
arzu; bedenin arzusu, gözlerin arzusu, dünya hırsı

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte concupiscere bir şeyi şiddetle istemektir. Augustinus De vera religione'de 1 Yuhanna 2:16'yı bir kusurlar şemasına çevirir: Bedenin arzusu en aşağı hazzı sevenleri, gözlerin arzusu meraklıları, dünya hırsı kibirlileri anlatır (37–38, 70). Mesih'in çöldeki üç ayartması bu üç arzuya karşılık gelir (38, 71). Ama her arzu, kendi yolunu şaşırmış bir iyilik arayışıdır: Haz uyumu, merak bilgiyi, kibir yenilmezliği arar; ruh kendi kusurlarından bile ilk güzelliği hatırlayabilir (39 vd.).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Platon ruhun arzu eden kısmı —
MÖ 3. yy Stoacılar / Cicero dört tutkudan biri; Latincede libido, cupiditas —
MS 1. yy 1 Yuhanna 2:16 bedenin arzusu, gözlerin arzusu, hayatın gururu —
389–391 Augustinus üç arzu: haz, merak, kibir; kusurlardan ilk güzelliğe dönüş Augustinus, De vera religione

Dönüşüm: Yansız "istek"ten, üç yönlü yanlış sevginin adına; oradan da sonraki teolojide ilk günahın kalıntısı olan düzensiz eğilime.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἐπιθυμία (epithymia) Platon'da ruhun arzu eden kısmı (to epithymētikon); Stoacılarda dört temel tutkudan biri. Yeni Ahit'te 1 Yuhanna 2:16: "bedenin arzusu, gözlerin arzusu ve hayatın gururu" (epithymia tēs sarkos, epithymia tōn ophthalmōn, alazoneia tou biou).
Latince concupiscentia; concupiscere cupere "istemek"ten, con- ile güçlendirilmiş: bir şeye bütünüyle yönelen istek. Cicero epithymia için libido ve cupiditas der (Tusculanae IV 11–12); concupiscentia Hristiyan Latincesinde, Vulgata'nın 1 Yuhanna 2:16 çevirisiyle (concupiscentia carnis, concupiscentia oculorum, superbia vitae; Augustinus'ta ambitio saeculi) terimleşir. Augustinus De vera religione 38–54'te bütün ahlâkî düşüşü bu üç arzuyla açıklar: haz (voluptas), merak (curiositas) ve kibir (superbia).
Almanca / Fransızca Begierde / concupiscence
İngilizce concupiscence

Türkçe karşılığı

arzu; bedenin arzusu, gözlerin arzusu, dünya hırsı. arzu: canlı ve yansız; çekirdek tabloda cupiditas'ın karşılığıdır, concupiscentia de aynı kelimeyle verilir, çünkü Augustinus ikisini burada yan yana kullanır (cupiditas triplex). şehvet: libido için ayrılmıştır ve cinselliğe daralır. heves: hafif ve geçici kalır. nefsin arzuları: tasavvufî çağrışımlıdır. "Bedenin arzusu" denir, "etin arzusu" denmez, çünkü Türkçede "et" bu anlamda kurulmuş bir terim değildir.

Concupiscentia sonraki teolojide (özellikle Pelagius tartışmalarından sonra) ilk günahın kalıntısı olan, iradeden önce gelen düzensiz eğilim anlamını alır ve çoğu zaman cinsel istekle özdeşleşir. De vera religione'de ise henüz üç yönlü bir sevgi sapmasıdır: hazza, görmeye ve bilmeye, üstünlüğe yönelen sevgi. "Arzu" kelimesi bu geniş, yansız anlamı korur; "şehvet" denseydi sonraki daralma metne geri yansıtılırdı.

Atıf ve kaynak notu

Üçlü şema Augustinus'un değil 1 Yuhanna'nındır; onu haz, merak ve kibir diye bir kusurlar öğretisine çeviren ise Augustinus'tur (aynı şema İtiraflar X 30–39'da yeniden kullanılır). Sonraki "concupiscentia = cinsel istek" anlamı bu erken metne yansıtılmamalıdır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: arzuya, arzuyu, arzu, arzusu, arzunun, arzularla

Metinlerde işaretlendiği yerler

23 yer · 23 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.