İçeriğe geç

Kavram

Superbia

Yunanca
ὑπερηφανία (hyperēphania); ὕβρις (hybris)
Latince
superbia; superbus "kibirli"
Almanca
Hochmut; Stolz
Fransızca
orgueil
İngilizce
pride
Türkçe
kibir; kibirli

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte superbia büyüklenme, küstahlık, kendini beğenmişliktir; Roma'da son kralın lakabı (Tarquinius Superbus) olarak zorbalıkla da birleşir. Augustinus'ta kibir, ruhun değişmez iyiden yüz çevirip kendine dönmesidir. De libero arbitrio III'te kibir, insanın kandırılarak düşmesinin sebebidir; ölümlülük, hayvanlardan bile korkma ve geleceği bilmeme insanı kibri kırmaya alıştırır. Tanrı'nın Sözü'nün alçakgönüllülüğü (humilitas) kibrin ilacıdır: Ruh, kibre kapılıp içeride bıraktığı Söz'ü dışarıda alçakgönüllü olarak bulur. Augustinus III 17, 48'de "bütün kötülüklerin kökü açgözlülüktür" (avaritia, 1 Timoteos 6:10) der ve açgözlülüğü yetenden fazlasını istemek diye tarif eder. Kitabın sonunda (III 25, 76) "her günahın başı kibirdir" (Sirak 10:15) sözünü anar: Ruh Tanrı'yı sapkınca taklit edip kendi gücünün tadına varmak istediğinde, kendini ne kadar büyük kılmak isterse o kadar küçülür. Şeytan insana kibrin örneği olmuştu; Rab de alçakgönüllülüğün örneği oldu.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
Yeni Ahit Yakup, Petrus mektupları hyperēphania: Tanrı'nın karşısında büyüklenme —
391–395 Augustinus ilk insanın düşüşünün sebebi; merhamet ilacını reddettiren tek kusur; alçakgönüllülükle iyileşir Augustinus, De libero arbitrio III 10, 29–30; III 25, 76

Dönüşüm: Klasik hybris'in toplumsal ve siyasî haddini aşma anlamından, Augustinus'ta Tanrı'ya karşı varlıkbilimsel bir yöneliş anlamına; ortaçağda yedi ölümcül günahın başına (Gregorius).

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ὑπερηφανία (hyperēphania); ὕβρις (hybris) Septuaginta ve Yeni Ahit'te hyperēphania Tanrı'nın karşısında kendini yüceltmektir ("Tanrı kibirlilere karşı durur", Yakup 4:6). Klasik hybris haddini aşma, saldırganlık anlamı taşır.
Latince superbia; superbus, superbire super ("üstünde") kökünden: kendini olduğundan yukarıda görmek. Vulgata'da "her günahın başı kibirdir" (initium omnis peccati superbia, Sirak 10:15). Augustinus De libero arbitrio III'te kibri ilk insanın kandırılarak düşmesinin sebebi ve merhamet ilacını reddettiren tek kusur sayar (III 10, 29).
Almanca / Fransızca Hochmut / orgueil
İngilizce pride

Türkçe karşılığı

kibir; kibirli. kibir: Arapça kbr kökünden, "büyüklenme"; tasavvuf ve ahlâk kitaplarında (kibr) bütün kötü huyların başı sayılır, Augustinus'un kavramına en yakın kelimedir. gurur: bugün olumlu anlamda da kullanıldığı için (haklı gurur) daraltıcıdır. büyüklenme: fiil olarak iyi, terim olarak ağırdır. Superbia → kibir.

"Kibir" Türkçede sosyal bir kusuru (başkalarını küçümsemeyi) çağrıştırır; Augustinus'ta ise superbia önce Tanrı'ya karşı bir yöneliştir: ruhun kendi gücünü Tanrı'nın gücünden çok sevmesi, kendisinin ilkesi olmak istemesi. Okur bu teolojik derinliği gözetmelidir.

Atıf ve kaynak notu

Kibrin bütün günahların başı olduğu düşüncesi Augustinus'tan önce Kutsal Kitap'ta vardır; ama onu kötülüğün iradî kaynağı öğretisine bağlayan Augustinus'tur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: kibirli, kibirle, kibir, kibri, kibre, kibrin

Metinlerde işaretlendiği yerler

34 yer · 34 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.