İçeriğe geç

Kavram

Libido

Yunanca
ἐπιθυμία (epithymia)
Latince
libido; cupiditas; concupiscentia
Almanca
Begierde; Lust
Fransızca
convoitise; désir déréglé
İngilizce
lust, desire
Türkçe
şehvet; arzu (cupiditas)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte libido canın istediği şey, keyif, heves; özellikle cinsel istektir. Stoacılarda akla aykırı ölçüsüz istek, dört tutkudan biridir. Augustinus De libero arbitrio I'de kötü işin özünü dışarıdaki fiilde değil, içerideki şehvette bulur: Zina fiil gerçekleşmese de istenirse suçtur. Korkuyla öldüren de korkusuz yaşamayı arzular; ama iyiler bu arzuyu kaybedilebilir şeylerden sevgilerini çekerek, kötüler o şeylerin tadını güvenle çıkarmak için engelleri kaldırarak gerçekleştirir. Şehvet, ebedî kanunun buyurduğu düzenin tersine çevrilmesi, zihnin geçici şeylere tâbi olmasıdır; zihni bu köleliğe ancak kendi hür iradesi sokar.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 3. yy Stoacılar epithymia: dört temel tutkudan biri pathe
MÖ 45 Cicero libido / cupiditas: görünür bir iyiye ölçüsüz istek Cicero, Tusculanae disputationes IV
387–388 Augustinus kınanacak arzu: istemeden kaybedilebilecek şeylere duyulan aşk; her kötü işte hüküm süren şey Augustinus, De libero arbitrio I 3–4, 8–10

Dönüşüm: Stoacıların tutku sınıflandırmasından, kötülüğün kaynağını iradenin yönelişinde bulan Augustinusçu tarife; sonra Pelagius tartışmalarında concupiscentia (ilk günahın sonucu olarak şehvet) kavramına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἐπιθυμία (epithymia) Stoacılarda dört temel tutkudan biri (pathē): gelecekteki görünür bir iyiye akıl dışı yöneliş; Cicero bunu libido ya da cupiditas diye çevirir (Tusculanae IV).
Latince libido; cupiditas "arzu" libet ("hoşa gider") kökünden: canın istemesi. Augustinus De libero arbitrio I'de libido'nun başka bir adının cupiditas olduğunu söyler ve onu "kınanacak arzu" (culpabilis cupiditas), "insanın istemeden kaybedebileceği şeylere duyulan aşk" diye tarif eder (I 4, 10).
Almanca / Fransızca Begierde / convoitise
İngilizce lust, desire

Türkçe karşılığı

şehvet; arzu. şehvet: Osmanlıca ve kelam dilinde (şehvet-i nefsaniye) genel olarak nefsin aşırı isteğidir; bugün daha çok cinsel anlamda kullanılsa da Augustinus'un kavramına en yakın kelimedir. arzu: cupiditas için ayrılmıştır; kendi başına suçlu olmayabilir (korkusuz yaşama arzusu). tutku: perturbatio için kullanılır. Libido → şehvet, cupiditas → arzu.

"Şehvet" kelimesinin bugünkü cinsel çağrışımı, Augustinus'un kavramını daraltabilir: De libero arbitrio'da şehvet zinada olduğu kadar adam öldürmede, kutsala saygısızlıkta, şan ve hükümranlık hırsında da hüküm sürer. Okur bu genişliği gözetmelidir.

Atıf ve kaynak notu

Freud'un Libido'su (cinsel enerji) kelimeyi tamamen başka bir anlama taşımıştır; Augustinus'u bu anlamla okumamak gerekir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: şehvet, şehvete, şehveti, şehvetlerin, şehvetler, şehvetlere

Metinlerde işaretlendiği yerler

26 yer · 26 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.