İçeriğe geç
Hristiyan Öğretisi Üzerine

Augustinus · Hristiyan Öğretisi Üzerine

Önsöz

  1. Kutsal Yazıların ele alınmasına dair bazı öğütler vardır; bunların Yazılarla uğraşanlara yararlı biçimde verilebileceğini görüyorum. Böylece onlar yalnızca ilahî metinlerin örtülü yerlerini açmış olan başkalarını okuyarak değil, bu yerleri kendileri de başkalarına açarak ilerleyebilirler. Bunları öğrenmek isteyen ve öğrenebilecek olanlara vermeye karar verdim; yeter ki Tanrımız ve Rabbimiz, bu konu üzerinde düşünürken bana genellikle ilham ettiği şeyleri yazarken de benden esirgemesin. Buna başlamadan önce, bunları kınayacak olanlara ya da önceden gönüllerini almasaydık kınayacak olanlara cevap vermem gerektiğini düşünüyorum. Bundan sonra da kınayanlar olursa, hiç değilse başkalarını etkilemezler; önceden uyarılmış ve hazırlanmış bulmasalar etkileyebilecekleri kimseleri yararlı bir uğraştan cehaletin tembelliğine çekemezler.
  1. Kimileri, vereceğimiz öğütleri anlamadıkları için bu eserimizi kınayacaklar. Kimileri ise anladıkları öğütleri kullanmak isteyip Kutsal Yazıları bu öğütlere göre ele almaya çalışacak, ama istediklerini açıp açıklayamayınca boşuna emek verdiğimi düşünecekler; bu eserden kendileri yardım görmediği için kimsenin yardım göremeyeceğine hükmedecekler. Üçüncü tür kınayıcılar da ilahî Yazıları ya gerçekten iyi ele alan ya da iyi ele aldıklarını sanan kimselerdir. Bunlar, şimdi vermeye karar verdiğim türden hiçbir kural okumadan kutsal Kitapları açıklama yetisine eriştiklerini gördükleri ya da sandıkları için, bu öğütlerin kimseye gerekmediğini, o Yazıların karanlık yerlerinde övgüye değer biçimde açılan her şeyin ancak ilahî bir armağanla olabileceğini haykıracaklar.
  1. Hepsine kısaca cevap vereyim. Yazdıklarımızı anlamayanlara şunu söylüyorum: Bunları anlamıyorlar diye beni kınamamalılar. Diyelim ki eski ya da yeni ayı, ya da pek parlak olmayan bir yıldızı görmek istiyorlar, ben de parmağımı uzatıp onu gösteriyorum; ama onların gözlerinin keskinliği parmağımı görmeye bile yetmiyor. Bu yüzden bana kızmamaları gerekir. Bu öğütleri öğrenip kavradıktan sonra da ilahî Yazılardaki karanlık yerleri göremeyenler ise, parmağımı görebildiklerini, ama parmağın göstermeye uzandığı yıldızları göremediklerini düşünsünler. Öyleyse ne onlar ne bunlar beni kınasın; gözlerinin ışığının kendilerine Tanrı tarafından verilmesi için dua etsinler. Çünkü bir şeyi göstermek için uzvumu oynatabiliyorum diye, ne gösterişimin ne de göstermek istediğim şeyin görüleceği gözleri de yakabilirim.
  1. İlahî armağanla sevinen, şimdi vermeye karar verdiğim türden öğütler olmadan kutsal Kitapları anlayıp ele aldıklarıyla övünen ve bu yüzden benim gereksiz şeyler yazmak istediğimi düşünenlerin heyecanını ise şöyle yatıştırmak gerekir: Tanrı'nın büyük armağanına haklı olarak sevinseler de, harfleri bile insanlardan öğrendiklerini hatırlasınlar. Mısırlı keşiş, kutsal ve yetkin adam Antonius'un, hiç okuma yazma bilmeden ilahî Yazıları dinleyerek ezberlediği ve basiretle düşünerek anladığı anlatılır; ama bu yüzden onun karşısında kendilerini aşağılanmış saymamalılar. Pek ağırbaşlı ve son derece güvenilir kimselerden kısa süre önce duyduğumuz o barbar Hristiyan kölenin karşısında da öyle: O köle, hiçbir insan öğretmeden, kendisine açılsın diye dua ederek harflerin de tam bilgisine erişti; üç gün süren dualarla, kendisine uzatılan bir kitabı, orada bulunanları hayretler içinde bırakarak baştan sona okumayı başardı.

    pr

    PROLOGUS. 1. Sunt praecepta quaedam tractandarum Scripturarum, quae studiosis earum video non incommode posse tradi; ut non solum legendo alios qui divinarum litterarum operta aperuerunt, sed et aliis ipsi aperiendo proficiant. Haec tradere institui volentibus et valentibus discere, si Deus ac Dominus noster ea quae de hac re cogitanti solet suggerere, etiam scribenti mihi non deneget. Quod antequam exordiar, videtur mihi respondendum esse his qui haec reprehensuri sunt, aut reprehensuri essent, si eos non ante placaremus. Quod si nonnulli etiam post ista reprehenderint, saltem alios non movebunt, nec ab utili studio ad imperitiae pigritiam revocabunt, quos movere possent, nisi praemunitos praeparatosque invenirent. 2. Quidam enim reprehensuri sunt hoc opus nostrum, cum ea quae praecepturi sumus non intellexerint. Quidam vero cum intellectis uti voluerint, conatique fuerint Scripturas divinas secundum haec praecepta tractare, neque valuerint aperire atque explicare quod cupiunt, inaniter me laborasse arbitrabuntur; et quia ipsi non adjuvabuntur hoc opere, nullum adjuvari posse censebunt. Tertium genus est reprehensorum, qui divinas Scripturas vel revera bene tractant, vel bene tractare sibi videntur: qui quoniam nullis hujusmodi observationibus lectis, quales nunc tradere institui, facultatem exponendorum sanctorum Librorum se assecutos vel vident, vel putant, nemini esse ista praecepta necessaria, sed potius totum quod de illarum Litterarum obscuritatibus laudabiliter aperitur, divino munere fieri posse clamitabunt. 3. Quibus omnibus breviter respondens, illis qui haec quae scribimus non intelligunt, hoc dico: Me ita non esse reprehendendum, quia haec non intelligunt; tanquam si lunam veterem vel novam, sidusve aliquod minime clarum vellent videre, quod ego intento digito demonstrarem; illis autem nec ad ipsum digitum meum videndum sufficiens esset acies oculorum, non propterea mihi succensere deberent. Illi vero qui etiam istis praeceptis cognitis atque perceptis, ea quae in divinis Scripturis obscura sunt intueri nequiverint, arbitrentur se digitum quidem meum videre posse, sidera vero quibus demonstrandis intenditur, videre non posse. Et illi ergo, et isti me reprehendere desinant, et lumen oculorum divinitus sibi praeberi deprecentur. Non enim si possum membrum meum ad aliquid demonstrandum movere, possum etiam oculos accendere, quibus vel ipsa demonstratio mea, vel etiam illud quod volo demonstrare, cernatur. 4. Jam vero eorum qui divino munere exsultant, et sine talibus praeceptis, qualia nunc tradere institui, se sanctos Libros intelligere atque tractare gloriantur, et propterea superflua voluisse me scribere existimant, sic est lenienda commotio, ut quamvis magno Dei dono jure laetentur, recordentur se tamen per homines didicisse vel litteras; nec propterea sibi ab Antonio sancto et perfecto viro Aegyptio monacho insultari debere, qui sine ulla scientia litterarum Scripturas divinas et memoriter audiendo tenuisse, et prudenter cogitando intellexisse praedicatur; aut ab illo servo barbaro christiano, de quo a gravissimis fideque dignissimis viris nuper accepimus, qui litteras quoque ipsas nullo docente homine, in plenam notitiam orando ut sibi revelarentur, accepit, triduanis precibus impetrans ut etiam codicem oblatum, stupentibus qui aderant, legendo percurreret.

    pr_2

  1. Biri bunların yanlış olduğunu düşünüyorsa, onunla kavga etmem. Ama işimiz, kutsal Yazıları hiçbir insanın rehberliği olmadan bildikleriyle sevinen Hristiyanlarla olduğuna göre —gerçekten öyleyse hakikî ve küçümsenmeyecek bir iyilikle seviniyorlar—, şunu kabul etmeleri gerekir: Her birimiz kendi dilini erken çocukluktan beri duya duya, alışarak öğrendi; başka bir dili de, Yunancayı, İbranîceyi ya da ötekilerden herhangi birini, ya yine duyarak ya da bir insan öğretmen aracılığıyla edindi. Öyleyse, isterlerse, bütün kardeşlerimize küçüklerine bunları öğretmemelerini öğütleyelim; çünkü Kutsal Ruh gelince havariler bir anda dolup bütün milletlerin dillerini konuştular. Başına böyle şeyler gelmeyen de kendini Hristiyan saymasın ya da Kutsal Ruh'u aldığından şüphe etsin! Hayır; insan aracılığıyla öğrenilmesi gerekeni kişi kibre kapılmadan öğrensin; başkasına öğreten de aldığını kibirsiz ve kıskançlıksız aktarsın. İnandığımız Tanrı'yı da sınamayalım; yoksa düşmanın böyle hilelerine ve sapkınlığına aldanarak, Müjde'yi dinleyip öğrenmek için kiliselere gitmeyi, kitap okumayı, okuyan ve vaaz eden bir insanı dinlemeyi bile istemez oluruz; havarinin dediği gibi, ister bedende ister beden dışında üçüncü göğe kadar kapılıp götürülmeyi, orada insanın söylemesine izin verilmeyen dile gelmez sözleri işitmeyi, ya da orada Rab İsa Mesih'i görüp Müjde'yi insanlardan değil ondan işitmeyi bekleriz.
  1. Bu son derece kibirli ve son derece tehlikeli sınamalardan sakınalım. Daha çok şunu düşünelim: Havari Pavlus'un kendisi, ilahî ve göksel bir sesle yere serilip eğitildiği hâlde, yine de ayinleri alsın ve Kilise'ye katılsın diye bir insana gönderildi. Yüzbaşı Kornelius'a da bir melek dualarının işitildiğini ve sadakalarının kabul edildiğini haber verdiği hâlde, yine de eğitilmek üzere Petrus'a teslim edildi; onun aracılığıyla yalnız ayinleri almakla kalmayacak, neye inanılması, neyin umulması ve neyin sevilmesi gerektiğini de işitecekti. Elbette her şey bir melek aracılığıyla da olabilirdi; ama Tanrı sözünü insanlara insanlar aracılığıyla ulaştırmak istemiyor gibi görünseydi, insanlık durumu değersiz kılınmış olurdu. Tanrı insan tapınağından cevap vermeseydi ve insanlara öğretilmesini istediği her şeyi gökten ve melekler aracılığıyla seslendirseydi, "Tanrı'nın tapınağı kutsaldır ve o tapınak sizsiniz" sözü nasıl doğru olurdu? Sonra, insanları birlik düğümüyle birbirine bağlayan sevginin kendisi de, insanlar insanlardan hiçbir şey öğrenmeseydi, ruhları birbirine akıtmanın ve âdeta birbirine karıştırmanın yolunu bulamazdı.
  1. Elbette peygamber İşaya'yı okuyup anlamayan o hadımı da havari bir meleğe göndermedi; anlamadığı şey ona bir melek aracılığıyla açıklanmadı, ya da insan hizmeti olmadan zihnine Tanrı tarafından açılmadı. Bilakis ilahî bir ilhamla, peygamber İşaya'yı bilen Filipus ona gönderildi, onunla oturdu ve o Yazıda örtülü olanı ona insan sözleriyle ve diliyle açtı. Tanrı Musa ile konuşmuyor muydu? Yine de Musa, son derece öngörülü ve hiç de kibirli olmayan biri olarak, o kadar büyük bir halkı yönetme ve idare etme öğüdünü kayınbabasından, yani yabancı bir adamdan aldı. Çünkü o adam biliyordu ki doğru bir öğüt hangi ruhtan çıkarsa çıksın, o ruha değil, hakikat olana, değişmez Tanrı'ya yorulmalıdır.
  1. Son olarak, hiçbir öğütle eğitilmeden Yazılardaki bütün karanlık yerleri ilahî bir armağanla anladığıyla övünen kişi, bu yetisinin kendinden gelmediğine, ona Tanrı tarafından verildiğine inanmakla iyi eder; bu da doğrudur; çünkü böylece kendi şanını değil, Tanrı'nın şanını arar. Ama okuyup hiçbir insan açıklamadan anlıyorsa, neden kendisi başkalarına açıklamaya heves ediyor da onları Tanrı'ya göndermiyor, ki onlar da bir insan aracılığıyla değil, Tanrı içeriden öğreterek anlasınlar? Ama belli ki Rab'den "Kötü köle, paramı sarraflara verecektin" sözünü işitmekten korkuyor. Öyleyse bunlar anladıklarını konuşarak ya da yazarak başkalarına nasıl aktarıyorsa, ben de yalnız anladıklarımı değil, anlarken gözettiğim kuralları da aktarırsam, elbette onlar tarafından kınanmamalıyım. Gerçi kimse bir şeye kendi malıymış gibi sahip olmamalıdır; belki yalan dışında. Çünkü her doğru, "Hakikat benim" diyenden gelir. "Almadığımız neyimiz var? Aldıysak, almamışız gibi neden övünüyoruz?"
  1. Dinleyenlere metin okuyan kişi elbette tanıdığı harfleri seslendirir; harflerin kendisini öğreten ise bunu, başkaları da okumayı öğrensin diye yapar.

    pr_2
    1. Aut si haec quisque falsa esse arbitratur, non ago pugnaciter. Certe enim quoniam cum Christianis nobis res est, qui se Scripturas sanctas sine duce homine gaudent nosse, et si ita est, vero et non mediocri gaudent bono; concedant necesse est unumquemque nostrum et ab ineunte pueritia consuetudine audiendi linguam suam didicisse, et aliam aliquam vel graecam vel hebraeam vel quamlibet caeterarum, aut similiter audiendo, aut per hominem praeceptorem accepisse. Jam ergo si placet, moneamus omnes fratres, ne parvulos suos ista doceant, quia momento uno temporis adveniente Spiritu sancto, repleti Apostoli omnium gentium linguis locuti sunt; aut cui talia non provenerint, non se arbitretur esse christianum, aut Spiritum sanctum accepisse se dubitet. Imo vero et quod per hominem discendum est, sine superbia discat; et per quem docetur alius, sine superbia et sine invidia tradat quod accepit: neque tentemus eum cui credidimus, ne talibus inimici versutiis et perversitate decepti, ad ipsum quoque audiendum Evangelium atque discendum nolimus ire in ecclesias, aut codicem legere, aut legentem praedicantemque hominem audire; et exspectemus rapi usque in tertium coelum, sive in corpore, sive extra corpus, sicut dicit Apostolus, et ibi audire ineffabilia verba, quae non licet homini loqui, aut ibi videre Dominum Jesum Christum, et ab illo potius quam ab hominibus audire Evangelium. 6. Caveamus tales tentationes superbissimas et periculosissimas, magisque cogitemus et ipsum apostolum Paulum, licet divina et coelesti voce prostratum et instructum, ad hominem tamen missum esse, ut sacramenta perciperet, atque copularetur Ecclesiae: et centurionem Cornelium quamvis exauditas orationes ejus, eleemosynasque respectas ei angelus nuntiaverit, Petro tamen traditum imbuendum; per quem non solum sacramenta perciperet, sed etiam quid credendum, quid sperandum, quid diligendum esset, audiret. Et poterant utique omnia per angelum fieri, sed abjecta esset humana conditio, si per homines hominibus Deus verbum suum ministrare nolle videretur. Quomodo enim verum esset quod dictum est, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos; si Deus de humano templo responsa non redderet, et totum quod discendum hominibus tradi vellet, de coelo atque per Angelos personaret? Deinde ipsa charitas, quae sibi invicem homines nodo unitatis astringit, non haberet aditum refundendorum et quasi miscendorum sibimet animorum, si homines per homines nihil discerent. 7. Et certe spadonem illum qui Isaiam prophetam legens non intelligebat, neque ad angelum apostolus misit, nec ei per angelum id quod non intelligebat expositum, aut divinitus in mente sine hominis ministerio revelatum est; sed potius suggestione divina missus est ad eum, seditque cum eo Philippus, qui noverat Isaiam prophetam, eique humanis verbis et lingua quod in Scriptura illa tectum erat, aperuit. Nonne cum Moyse Deus loquebatur, et tamen consilium regendi atque administrandi tam magni populi a socero suo, alienigena scilicet homine, et maxime providus et minime superbus accepit? Noverat enim ille vir, ex quacumque anima verum consilium processisset, non ei, sed illi qui est veritas, incommutabili Deo tribuendum esse. 8. Postremo quisquis se nullis praeceptis instructum divino munere quaecumque in Scripturis obscura sunt intelligere gloriatur, bene quidem credit, et verum est, non esse illam suam facultatem quasi a seipso existentem, sed divinitus traditam; ita enim Dei gloriam quaerit et non suam: sed cum legit, et nullo sibi hominum exponente intelligit, cur ipse aliis affectat exponere, ac non potius eos remittit Deo, ut ipsi quoque non per hominem, sed illo intus docente intelligant? Sed videlicet timet ne audiat a Domino, Serve nequam, dares pecuniam meam nummulariis. Sicut ergo hi ea quae intelligunt, produnt caeteris vel loquendo vel scribendo; ita ego quoque si non solum ea quae intelligo, sed etiam intelligendo quae observem, prodidero, culpari ab eis profecto non debeo: quanquam nemo debet aliquid sic habere quasi suum proprium, nisi forte mendacium. Nam omne verum ab illo est, qui ait: Ego sum veritas. Quid enim habemus quod non accepimus? Quod si accepimus, quid gloriamur quasi non acceperimus? 9. Qui legit audientibus litteras, utique quas agnoscit enuntiat; qui autem ipsas litteras tradit, hoc agit

    pr_3

İkisi de yine de aldığını aktarır. Bunun gibi, Yazılarda anladığını dinleyenlere açıklayan kişi, bir okuyucunun vazifesini yaparak tanıdığı harfleri seslendirir gibidir; nasıl anlaşılması gerektiğini öğreten ise harfleri öğretene, yani nasıl okunması gerektiğini öğretene benzer. Okumayı bilen kişi bir kitap bulduğunda, orada ne yazdığını kendisinden dinleyeceği başka bir okuyucuya ihtiyaç duymaz. Bunun gibi, vermeye çalıştığımız öğütleri alan kişi de kitaplarda karanlık bir yer bulduğunda, harfler gibi bazı kuralları elinde tuttuğu için, örtülü olanı kendisine açacak başka bir yorumcu aramaz; bazı izleri sürerek gizli anlama hiç yanılmadan kendisi ulaşır, ya da hiç değilse çarpık bir görüşün saçmalığına düşmez. Bu yüzden, eserin kendisinde de, hizmet niyetiyle verdiğimiz bu emeğe kimsenin haklı olarak karşı çıkamayacağı yeterince görülebilir. Yine de bu tür bir önsözle karşı çıkan herkese yerinde bir cevap verilmiş görünüyorsa, bu kitapta girmek istediğimiz yolun başlangıcı bize şöyle görünüyor.

pr_3

ut alii quoque legere noverint: uterque tamen id insinuat quod accepit. Sic etiam qui ea quae in Scripturis intelligit, exponit audientibus, tanquam litteras quas agnoscit pronuntiat lectoris officio; qui autem praecipit quomodo intelligendum sit, similis est tradenti litteras, hoc est praecipienti quomodo sit legendum: ut quomodo ille qui legere novit, alio lectore non indiget, cum codicem invenerit, a quo audiat quid ibi scriptum sit; sic iste qui praecepta quae conamur tradere acceperit, cum in libris aliquid obscuritatis invenerit, quasdam regulas veluti litteras tenens intellectorem alium non requirat, per quem sibi quod opertum est retegatur; sed quibusdam vestigiis indagatis ad occultum sensum sine ullo errore ipse perveniat, aut certe in absurditatem pravae sententiae non incidat. Quapropter, quanquam et in ipso opere satis apparere possit huic officioso labori nostro non recte aliquem contradicere; tamen, si hujusmodi prooemio quibuslibet obsistentibus convenienter videtur esse responsum, hujus viae quam in hoc libro ingredi volumus, tale nobis occurrit exordium.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…