İçeriğe geç

Kavram

Sacramentum

Yunanca
μυστήριον (mystērion)
Latince
sacramentum; sacramenta "ayinler"
Almanca
Sakrament; Geheimnis
Fransızca
sacrement; mystère
İngilizce
sacrament
Türkçe
sır; ayin (çoğulda, kilise ayinleri)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik ve hukukî Latincede sacramentum insanı bir tanrıya bağlayan yemin ya da güvencedir. Hristiyan yazarlar kelimeyi Yunanca mystērion'un karşılığı olarak kullanınca anlam genişler: Tanrı'nın Kutsal Yazı'da, tarihte ve kilise ayinlerinde örtülü olarak bildirdiği şey. Augustinus'un De diversis quaestionibus LXXXIII'ünde kelime sayı sembolizmiyle birlikte geçer: Kırk sayısı, Rab'bin beden alıp zaman içinde yürüttüğü kurtuluş idaresini ifade eder; böylece "bedence ve zaman içinde gerçekleştirilmiş sır", bedenlere ve zamana bağlı insanlara bildirilir (57). Teslis sırrı, Tanrı'nın buyruklarının ve ayinlerinin ağları, Tanrı'nın altıncı günde işini tamamlamasının sırrı aynı metinde yer alır. Önceki meselelerde (43) "ayinlerin basamakları" insanı bedenin gözleriyle görülenlerden zihinle anlaşılanlara taşır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 1. yy Cicero askerî yemin; davada yatırılan güvence De officiis I 36
2.–3. yy Tertullianus Hristiyanlığa giriş yemini; vaftiz ve sofra ayinleri De baptismo
388–396 Augustinus görünür işaretle bildirilen ilahî tasarı; sayılarda ve tarihte örtülü sır; kilise ayinleri Augustinus, De diversis quaestionibus LXXXIII 43, 57
12.–13. yy Petrus Lombardus, Thomas Aquinas yedi ayin; lütfun etkili işareti Sententiae IV; ST III q.60

Dönüşüm: Bağlılık yemininden "gizli hakikat"e, oradan da kurumsal olarak sayılan ve lütfu taşıyan kilise ayinlerine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca μυστήριον (mystērion) Pavlus'ta Tanrı'nın gizli tutulup Mesih'te açığa çıkan tasarısı (Efesliler 5:32; Koloseliler 1:26); Latince Kutsal Kitap çevirileri bunu çoğu yerde sacramentum diye verir.
Latince sacramentum; çoğul sacramenta sacrare ("kutsamak") kökünden. Klasik Latincede askerin bağlılık yemini ve davada yatırılan güvence parası. Hristiyan Latincesinde (Tertullianus'tan beri) hem "sır, gizem" hem de görünür kutsal işaret, ayin. Augustinus'ta "görünür bir işaretle bildirilen görünmez şey" (signum rei sacrae).
Almanca / Fransızca Sakrament, Geheimnis / sacrement, mystère
İngilizce sacrament

Türkçe karşılığı

sır; ayin. sır: tek başına ve "Teslis sırrı", "bedence ve zaman içinde gerçekleştirilmiş sır" gibi yerlerde, anlamı gizli olup bir işaretle bildirilen ilahî tasarı; Türkçedeki "esrar, sır" kullanımıyla örtüşür. ayin: çoğulda, vaftiz ve benzeri kilise ayinleri için. sakrament: Batı dillerinden alıntı; Türkçe okura yabancıdır, kullanılmadı. gizem: "mysterium"u daha çok çağrıştırır, ayin anlamını taşıyamaz.

Latince tek kelime iki şey söyler: anlamı gizli bir hakikat ve onu taşıyan görünür işaret. Türkçede "sır" birinci yanı, "ayin" ikinci yanı verir; hangisinin seçildiği, metnin o yerde işareti mi yoksa işaret edileni mi öne çıkardığına dair bir yorumdur. Augustinus için ikisi ayrılmaz: sır, işaretle bildirildiği için sırdır.

Atıf ve kaynak notu

Yedi ayinlik sistem Augustinus'tan sonradır; onun sacramentum'u daha geniştir ve Eski Ahit'in törenlerini, Kutsal Yazı'nın örtülü anlamlarını, sayıları da kapsar. Bu yüzden Augustinus çevirisinde kelime, tekilde çoğu yerde "sır" diye verilir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sırrı, ayinleri, sır, sırra, ayinlerini, ayinlerle

Metinlerde işaretlendiği yerler

25 yer · 25 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.