Kavram
Sacramentum
- Yunanca
- μυστήριον (mystērion)
- Latince
- sacramentum; sacramenta "ayinler"
- Almanca
- Sakrament; Geheimnis
- Fransızca
- sacrement; mystère
- İngilizce
- sacrament
- Türkçe
- sır; ayin (çoğulda, kilise ayinleri)
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik ve hukukî Latincede sacramentum insanı bir tanrıya bağlayan yemin ya da güvencedir. Hristiyan yazarlar kelimeyi Yunanca mystērion'un karşılığı olarak kullanınca anlam genişler: Tanrı'nın Kutsal Yazı'da, tarihte ve kilise ayinlerinde örtülü olarak bildirdiği şey. Augustinus'un De diversis quaestionibus LXXXIII'ünde kelime sayı sembolizmiyle birlikte geçer: Kırk sayısı, Rab'bin beden alıp zaman içinde yürüttüğü kurtuluş idaresini ifade eder; böylece "bedence ve zaman içinde gerçekleştirilmiş sır", bedenlere ve zamana bağlı insanlara bildirilir (57). Teslis sırrı, Tanrı'nın buyruklarının ve ayinlerinin ağları, Tanrı'nın altıncı günde işini tamamlamasının sırrı aynı metinde yer alır. Önceki meselelerde (43) "ayinlerin basamakları" insanı bedenin gözleriyle görülenlerden zihinle anlaşılanlara taşır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 1. yy | Cicero | askerî yemin; davada yatırılan güvence | De officiis I 36 |
| 2.–3. yy | Tertullianus | Hristiyanlığa giriş yemini; vaftiz ve sofra ayinleri | De baptismo |
| 388–396 | Augustinus | görünür işaretle bildirilen ilahî tasarı; sayılarda ve tarihte örtülü sır; kilise ayinleri | Augustinus, De diversis quaestionibus LXXXIII 43, 57 |
| 12.–13. yy | Petrus Lombardus, Thomas Aquinas | yedi ayin; lütfun etkili işareti | Sententiae IV; ST III q.60 |
Dönüşüm: Bağlılık yemininden "gizli hakikat"e, oradan da kurumsal olarak sayılan ve lütfu taşıyan kilise ayinlerine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | μυστήριον (mystērion) | Pavlus'ta Tanrı'nın gizli tutulup Mesih'te açığa çıkan tasarısı (Efesliler 5:32; Koloseliler 1:26); Latince Kutsal Kitap çevirileri bunu çoğu yerde sacramentum diye verir. |
| Latince | sacramentum; çoğul sacramenta | sacrare ("kutsamak") kökünden. Klasik Latincede askerin bağlılık yemini ve davada yatırılan güvence parası. Hristiyan Latincesinde (Tertullianus'tan beri) hem "sır, gizem" hem de görünür kutsal işaret, ayin. Augustinus'ta "görünür bir işaretle bildirilen görünmez şey" (signum rei sacrae). |
| Almanca / Fransızca | Sakrament, Geheimnis / sacrement, mystère | |
| İngilizce | sacrament |
Türkçe karşılığı
sır; ayin. sır: tek başına ve "Teslis sırrı", "bedence ve zaman içinde gerçekleştirilmiş sır" gibi yerlerde, anlamı gizli olup bir işaretle bildirilen ilahî tasarı; Türkçedeki "esrar, sır" kullanımıyla örtüşür. ayin: çoğulda, vaftiz ve benzeri kilise ayinleri için. sakrament: Batı dillerinden alıntı; Türkçe okura yabancıdır, kullanılmadı. gizem: "mysterium"u daha çok çağrıştırır, ayin anlamını taşıyamaz.
Latince tek kelime iki şey söyler: anlamı gizli bir hakikat ve onu taşıyan görünür işaret. Türkçede "sır" birinci yanı, "ayin" ikinci yanı verir; hangisinin seçildiği, metnin o yerde işareti mi yoksa işaret edileni mi öne çıkardığına dair bir yorumdur. Augustinus için ikisi ayrılmaz: sır, işaretle bildirildiği için sırdır.
Atıf ve kaynak notu
Yedi ayinlik sistem Augustinus'tan sonradır; onun sacramentum'u daha geniştir ve Eski Ahit'in törenlerini, Kutsal Yazı'nın örtülü anlamlarını, sayıları da kapsar. Bu yüzden Augustinus çevirisinde kelime, tekilde çoğu yerde "sır" diye verilir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sırrı, ayinleri, sır, sırra, ayinlerini, ayinlerle
Metinlerde işaretlendiği yerler
25 yer · 25 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_21
- Augustinus, Yalan Üzerine8
- Augustinus, Simplicianus'a Muhtelif Meseleler1_7
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerinepr_2
- Augustinus, İtiraflar1.17
- Augustinus, İyinin Tabiatı Üzerine48
- Augustinus, Teslis Üzerine34
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri1.1
- Augustinus, Tanrı Devleti1.35
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)42
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine14
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine2
- Augustinus, Lütuf ve Hür İrade ÜzerinePL44.909_2
- Augustinus, İkaz ve Lütuf ÜzerinePL44.927
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.973
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.1009
- Augustinus, Yalana Karşı15
- Augustinus, Tashihler2.43.1
- Boethius, Katolik İman Üzerine1_3
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler6.14
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.15
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine1.15
- Sevillalı Isidorus, Yahudilere Karşı Katolik İman Üzerine2.12
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları43
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri240