İçeriğe geç

Kavram

Fides

Yunanca
πίστις (pistis)
Latince
fides; credere ("inanmak"), credulitas
Almanca
Glaube
Fransızca
foi
İngilizce
faith
Türkçe
iman; inanmak

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte söze bağlılık, güven, kredi. Augustinus'ta iki katman birleşir: (1) bilgi kuramında, henüz görülmeyen şeye otoriteye dayanarak verilen onay; Soliloquia I 3'te Augustinus "neye inandığımı değil, neyi bildiğimi arıyorum" der: bilinen her şeye inanılır, ama inanılan her şey bilinmez. De ordine II 26'da otorite (iman) zaman bakımından, akıl şey bakımından öncedir. (2) Ahlâk ve kurtuluşta, ruhun gözünü iyileştiren ilk ilaç: Soliloquia I 6'da zihin kusurlarla hasta olduğu için göremez; başka türlü göremeyeceğine inanmazsa iyileşmeye emek vermez. Görme gerçekleşince iman artık gerekli değildir (I 7); bedende kaldıkça hislerin uyandırdığı şüpheye karşı yine iman gerekir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Platon pistis: duyulur şeylere güven, kanaatin üst basamağı pistis
MÖ 44 Cicero adaletin temeli: sözde ve anlaşmada sebat Cicero, De officiis 1.23
MS 1. yy Pavlus imanla aklanma; iman, ümit, sevgi Romalılar 1:17; 1 Korintliler 13:13
386–387 Augustinus ruhun gözünü iyileştiren ilk şey; bilmenin önündeki onay; görmede sona eren Augustinus, Soliloquia I 3, I 6–7; De ordine II 26
421–423 Augustinus Simge'nin açıklanması; sevgiyle çalışan iman, işsiz iman kurtarmaz Augustinus, Enchiridion 7–8, 67, 117

Dönüşüm: Roma hukukunun ve ahlâkının "söze bağlılık"ından, Pavlus'la Tanrı'ya güvenen imana; Augustinus'ta bu imanın bilgiye giden yolun ilk basamağı olarak (crede ut intellegas) bir bilgi kuramına yerleşmesi.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca πίστις (pistis) Platon'da (Devlet 511e) duyulur şeylere güven, doxa'nın bir basamağı; Aristoteles retoriğinde "kanıt"; Pavlus'ta (Romalılar, Galatyalılar) Tanrı'ya güvenen iman. Bkz. pistis.
Latince fides, -ei fido "güvenmek" kökünden: verilen sözün tutulması, güvenilirlik, sadakat; hukukta bona fides "iyi niyet". Cicero'da adaletin temeli: fundamentum autem est iustitiae fides, id est dictorum conventorumque constantia et veritas (De officiis 1.23). Hıristiyan Latincesinde Tanrı'ya ve O'nun bildirdiğine inanma; Augustinus'ta fides – spes – caritas üçlüsünün ilki (1 Korintliler 13:13).
Almanca / Fransızca Glaube / foi
İngilizce faith

Türkçe karşılığı

iman. inanç: genel ve psikolojik; opinio ve credulitas'a da uyar, dinî güveni ayırmaz. güven: Cicero'nun hukukî ve ahlâkî fides'ini iyi verir ("sözde durmak"), ama Augustinus'un üçlüsünde zayıf kalır. itikat: öğreti içeriğine (quae creduntur) kayar. Tercih: Augustinus'ta iman, fiil credere "inanmak"; Cicero'da bağlama göre "güven, söze bağlılık" (bağlanmaz).

"İman" seçilince kelime dinî bir kabule yaslanır; Augustinus'ta ise fides aynı zamanda bir bilgi kuramı terimidir: bilinmeyene, bir otoriteye dayanarak verilen ve bilmenin önünü açan onay. "İnanç" seçilseydi bu bilgi kuramsal yan öne çıkar, ama Soliloquia'daki iman–ümit–sevgi üçlüsü dağılırdı.

Atıf ve kaynak notu

"Anlamak için inan" (crede ut intellegas) formülü Augustinus'un vaazlarında geçer (Sermo 43; In Iohannis evangelium 29.6); Anselmus'un credo ut intelligam'ı bunun sonraki bir kalıplaşmasıdır. Cassiciacum diyaloglarında ilişki daha çok bir sıra meselesidir: otorite ve iman önce, akıl ve anlayış sonra.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: iman, imanla, imanın, imanı, inanç, imana

Metinlerde işaretlendiği yerler

51 yer · 51 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.