İçeriğe geç

Kavram

Finis

Yunanca
τέλος (telos)
Latince
finis; finis bonorum et malorum
Almanca
Ziel, Endzweck
Fransızca
fin
İngilizce
end
Türkçe
gaye

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte bir arazinin sınırı, bir şeyin sonu. Felsefede: kendisi için istenen ve başka her şeyin onun için istendiği şey. Bkz. summum bonum.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles telos: hayatın gayesi olarak eudaimonia telos
MÖ 45 Cicero Epikurosçu, Stoacı ve Antiokhosçu gayeler Cicero, De finibus
5. yy Augustinus finis boni nostri Tanrı'dır (CD 19.1, 19.4)

Dönüşüm: mekânsal sınırdan ahlâkî gayeye.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca τέλος (telos) Uğruna her şeyin yapıldığı, kendisi başka bir şey uğruna olmayan son; bkz. telos.
Latince finis "Sınır, uç, son". Cicero Yunanca telos'u bununla verir: finis bonorum iyilerin vardığı en uç nokta (De fin. 1.11, 1.42; 3.26). Eşanlamlıları extremum, ultimum, summum.
Almanca / Fransızca Ziel, Endzweck / fin
İngilizce end

Türkçe karşılığı

gaye. son: mekânsal ve zamansal anlama kayar. amaç: bilinçli bir niyete daralır. erek: köksüz bir türetme. Tercih: gaye (felsefî anlamda); gündelik anlamda sınır, son.

"Amaç" demek, finis'i birinin kafasındaki bir niyete indirger; Cicero'da ise o, bütün iyilerin kendisine bağlandığı nesnel en uç noktadır. Kitabın adındaki de finibus bu yüzden "sınırlar üzerine" değil, "gayeler üzerine"dir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: gayesi, gaye, gayesine, gayesini, gayesinin, gayeden

Metinlerde işaretlendiği yerler

39 yer · 39 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.