Kavram
Summum bonum
- Yunanca
- τὸ τέλος, τἀγαθόν (to telos, t'agathon)
- Latince
- summum bonum; extremum, ultimum bonorum
- Almanca
- das höchste Gut
- Fransızca
- le souverain bien
- İngilizce
- highest good
- Türkçe
- en yüksek iyi
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Felsefî bir terimdir: ahlâk felsefesinin temel sorusu "en yüksek iyi nedir?" sorusudur. Cicero ve Augustinus'a göre bütün felsefe okulları bu soruya verdikleri cevapla ayrılır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 1. yy | Varro | Gaye üzerine 288 olası okul (Augustinus'un aktarımıyla, CD 19.1) | |
| MÖ 45 | Cicero | Haz, fazilet, tabiata uygun ilk şeyler | Cicero, De finibus |
| MÖ 45 | Cicero | Mutlu hayat ve fazilet | Cicero, Tusculanae disputationes V |
| 5. yy | Augustinus | En yüksek iyi ebedî hayattır (CD 19.4) | |
| 6. yy | Boethius | en yüksek iyi saadettir, saadet Tanrı'dır; iyi ile bir aynıdır (Cons. III 2, 10–11) | Felsefenin Tesellisi III |
Dönüşüm: okulların tartışma konusundan Hristiyan teolojisinde Tanrı'ya.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | τὸ τέλος, τἀγαθόν | Ayrı bir terim değil; telos ve agathon birleşir. Bkz. agathon. |
| Latince | summum bonum | "En üstteki iyi". Cicero'da finis ile eşanlamlı kullanılır; summum malum karşıtıdır. |
| Almanca / Fransızca | das höchste Gut / le souverain bien | |
| İngilizce | highest good |
Türkçe karşılığı
en yüksek iyi. en büyük iyi: niceliksel bir karşılaştırma ima eder. yüce iyi: dinî çağrışım. Tercih: en yüksek iyi.
"En büyük iyi" demek iyileri tek bir ölçekte karşılaştırır; Stoacı için ise ahlâken güzel olan ötekilerle karşılaştırılamaz, onlardan türce farklıdır. "En yüksek" bu basamak farkını daha iyi taşır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: en yüksek iyi, en yüksek iyinin, en yüksek iyiyi, en yüksek iyidir, En yüksek iyi, En yüksek iyiyi
Metinlerde işaretlendiği yerler
43 yer · 43 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Cicero, Hatip Üzerine1.222
- Cicero, Kanunlar Üzerine1.55
- Cicero, Stoacıların Paradoksları1.14
- Cicero, Akademik Meseleler1.19
- Cicero, Lucullus71
- Cicero, En Yüksek İyi ve Kötü Üzerine1.26
- Cicero, Tusculum Sohbetleri1.110
- Cicero, Kehanet Üzerine2.81
- Cicero, Dostluk Üzerine20
- Cicero, Vazifeler Üzerine1.5
- Lucretius, Şeylerin Tabiatı Üzerine6.16
- Seneca, Öfke Üzerine3.25.4
- Seneca, Mutlu Hayat Üzerine4.1
- Seneca, Çekilip Kendine Kalmak Üzerine5.1
- Seneca, İyilikler Üzerine1.13.3
- Seneca, Lucilius'a Ahlâk Mektupları1.9.1
- Augustinus, Akademikler'e Karşı3.27
- Augustinus, İç Konuşmalar1_3
- Augustinus, Ruhun Büyüklüğü Üzerine33
- Augustinus, Hür İrade Üzerine24
- Augustinus, Katolik Kilisesinin ve Maniheistlerin Ahlâkı Üzerine8
- Augustinus, Hakiki Din Üzerine5
- Augustinus, İnanmanın Faydası Üzerine10
- Augustinus, İki Ruh Üzerine10
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_3
- Augustinus, İtiraflar2.12
- Augustinus, İyinin Tabiatı Üzerine1
- Augustinus, Teslis Üzerine2
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri8.14
- Augustinus, Tanrı Devleti8.3
- Augustinus, Tashihler1.1.9
- Boethius, Felsefenin Tesellisi2.P4_2
- Boethius, Cevherler Nasıl İyidir1_2
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1177
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler8.6
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.1
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)2_9
- Kant, Saf Aklın EleştirisiAA03.526
- Kant, Ahlâk Metafiziğinin TemellendirilmesiAA04.396
- Kant, Yargı Gücünün EleştirisiAA05.208
- Hegel, Tinin Fenomenolojisi259
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri117
- Nietzsche, Ahlâkın Soykütüğü ÜzerineGM-III-6