İçeriğe geç

Kavram

Honestum

Yunanca
τὸ καλόν (to kalon)
Latince
honestum; honestas
Almanca
das Sittlich-Gute, das Ehrenhafte
Fransızca
l'honnête, le beau moral
İngilizce
the honourable, moral goodness
Türkçe
ahlâken güzel olan

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "saygın, şerefli, namuslu". Felsefede: faydaya, ödüle, hazza bakılmaksızın kendi başına istenen ve övülen şey. Cicero'da honestum ile utile (faydalı) çatışması bütün bir ahlâk meselesine dönüşür; Stoacılar ikisinin gerçekte hiç çatışmadığını söyler.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Platon, Aristoteles kalon: güzel ve övgüye değer olan
MÖ 3. yy Stoa Yalnız kalon iyidir
MÖ 46 Cicero Yalnız ahlâken güzel olan iyidir paradoksu Cicero, Paradoxa Stoicorum I
MÖ 45 Cicero Tanımı (2.45) ve Epikurosçu hazla karşıtlığı Cicero, De finibus II–III
MÖ 44 Cicero honestum – utile çatışması (De officiis) Cicero, De officiis

Dönüşüm: toplumsal onurdan (makam, saygınlık) iç değere; ölçü toplumdan akla geçer.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca τὸ καλόν (to kalon) "Güzel"; ahlâk bağlamında övgüye layık olan.
Latince honestum, honestas honos "şeref, makam" kökünden: önce "saygın, şerefli". Cicero Stoacı kalon'un karşılığı yapar: faydasından bağımsız olarak kendi başına haklı olarak övülebilen şey (De fin. 2.45).
Almanca / Fransızca das Sittlich-Gute / l'honnête Fransızca honnête, kelimenin Romalı toplumsal çağrışımını korur.
İngilizce the honourable, moral goodness

Türkçe karşılığı

ahlâken güzel olan. şerefli: Romalı kökü verir, felsefî anlamı daraltır. erdemli olan: virtus ile karışır. ahlâkça doğru: rectum'u andırır. Tercih: ahlâken güzel olan; karşıtı utile: faydalı.

"Şerefli" denince ölçü toplumun saygısı olur; "ahlâken güzel" denince Stoacı ölçü, yani kendi başına övülebilir olma öne çıkar. Cicero'nun tercihi bilinçlidir: Yunanca "güzel"i Romalının onur kelimesiyle verir ve iki dünyayı birleştirir.

Atıf ve kaynak notu

honestum'un Yunanca kalon ile eşlenmesi Cicero'nundur; Panaitios'un kalon'unu Romalı onur ahlâkına uyarlar.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ahlâken güzel, ahlâken güzel olan, ahlâken güzel olanı, ahlâken güzel olana, ahlâken güzel olanlar, ahlâkî güzelliği

Metinlerde işaretlendiği yerler

52 yer · 52 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.