Kavram
Honestum
- Yunanca
- τὸ καλόν (to kalon)
- Latince
- honestum; honestas
- Almanca
- das Sittlich-Gute, das Ehrenhafte
- Fransızca
- l'honnête, le beau moral
- İngilizce
- the honourable, moral goodness
- Türkçe
- ahlâken güzel olan
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte "saygın, şerefli, namuslu". Felsefede: faydaya, ödüle, hazza bakılmaksızın kendi başına istenen ve övülen şey. Cicero'da honestum ile utile (faydalı) çatışması bütün bir ahlâk meselesine dönüşür; Stoacılar ikisinin gerçekte hiç çatışmadığını söyler.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon, Aristoteles | kalon: güzel ve övgüye değer olan | |
| MÖ 3. yy | Stoa | Yalnız kalon iyidir | |
| MÖ 46 | Cicero | Yalnız ahlâken güzel olan iyidir paradoksu | Cicero, Paradoxa Stoicorum I |
| MÖ 45 | Cicero | Tanımı (2.45) ve Epikurosçu hazla karşıtlığı | Cicero, De finibus II–III |
| MÖ 44 | Cicero | honestum – utile çatışması (De officiis) | Cicero, De officiis |
Dönüşüm: toplumsal onurdan (makam, saygınlık) iç değere; ölçü toplumdan akla geçer.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | τὸ καλόν (to kalon) | "Güzel"; ahlâk bağlamında övgüye layık olan. |
| Latince | honestum, honestas | honos "şeref, makam" kökünden: önce "saygın, şerefli". Cicero Stoacı kalon'un karşılığı yapar: faydasından bağımsız olarak kendi başına haklı olarak övülebilen şey (De fin. 2.45). |
| Almanca / Fransızca | das Sittlich-Gute / l'honnête | Fransızca honnête, kelimenin Romalı toplumsal çağrışımını korur. |
| İngilizce | the honourable, moral goodness |
Türkçe karşılığı
ahlâken güzel olan. şerefli: Romalı kökü verir, felsefî anlamı daraltır. erdemli olan: virtus ile karışır. ahlâkça doğru: rectum'u andırır. Tercih: ahlâken güzel olan; karşıtı utile: faydalı.
"Şerefli" denince ölçü toplumun saygısı olur; "ahlâken güzel" denince Stoacı ölçü, yani kendi başına övülebilir olma öne çıkar. Cicero'nun tercihi bilinçlidir: Yunanca "güzel"i Romalının onur kelimesiyle verir ve iki dünyayı birleştirir.
Atıf ve kaynak notu
honestum'un Yunanca kalon ile eşlenmesi Cicero'nundur; Panaitios'un kalon'unu Romalı onur ahlâkına uyarlar.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ahlâken güzel, ahlâken güzel olan, ahlâken güzel olanı, ahlâken güzel olana, ahlâken güzel olanlar, ahlâkî güzelliği
Metinlerde işaretlendiği yerler
52 yer · 52 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Cicero, Buluş Üzerine1.8
- Cicero, Hatip Üzerine2.67
- Cicero, Hitabetin Bölümleri66
- Cicero, Devlet Üzerine1.2
- Cicero, Kanunlar Üzerine1.37
- Cicero, Hatip140
- Cicero, Stoacıların Paradoksları1.9
- Cicero, Akademik Meseleler1.7
- Cicero, Lucullus50
- Cicero, En Yüksek İyi ve Kötü Üzerine1.25
- Cicero, Tusculum Sohbetleri2.30
- Cicero, Tanrıların Tabiatı Üzerine1.16
- Cicero, Timaios45
- Cicero, İhtiyarlık Üzerine62
- Cicero, Topika69
- Cicero, Dostluk Üzerine32
- Cicero, Vazifeler Üzerine1.4
- Seneca, İnayet Üzerine2.2
- Seneca, Bilgenin Sarsılmazlığı Üzerine5.3
- Seneca, Öfke Üzerine1.6.3
- Seneca, Marcia'ya Teselli3.3
- Seneca, Mutlu Hayat Üzerine4.2
- Seneca, Ruh Huzuru Üzerine4.8
- Seneca, Polybius'a Teselli5
- Seneca, Annesi Helvia'ya Teselli18.8
- Seneca, Merhamet Üzerine1.5.3
- Seneca, İyilikler Üzerine1.2.1
- Seneca, Tabiat Meseleleri3.pr
- Seneca, Lucilius'a Ahlâk Mektupları1.6.3
- Quintilianus, Hatiplik Eğitimi1.pr.10
- Augustinus, Akademikler'e Karşı1.3
- Augustinus, Düzen Üzerine2.7
- Augustinus, İç Konuşmalar31
- Augustinus, Ruhun Büyüklüğü Üzerine16
- Augustinus, Hür İrade Üzerine12
- Augustinus, Katolik Kilisesinin ve Maniheistlerin Ahlâkı Üzerine16
- Augustinus, İki Ruh Üzerine19
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_6
- Augustinus, Yalan Üzerine1
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine90
- Augustinus, İtiraflar1.30
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri9.7
- Augustinus, Tanrı Devleti1.23
- Augustinus, Tashihler1.13.4
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si ŞerhiPL64.385_2
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1177_2
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1159
- Boethius, Musiki ÜzerinePL63.1169
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler2.4
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.2
- Descartes, Zihnin Yönetimi İçin KurallarAT10.375
- Hegel, Hukuk Felsefesinin Ana Hatları81