İçeriğe geç
Ruhun Büyüklüğü Üzerine

Augustinus · Ruhun Büyüklüğü Üzerine

16. Bölüm

16Augustinus: Öyleyse söyle: "Daha büyük" ile "daha iyi" sana iki ayrı şey mi, yoksa iki adla anılan tek ve aynı şey mi görünüyor?

Evodius: "Daha büyük" dediğimiz şeyin başka, "daha iyi" dediğimiz şeyin başka olduğunu biliyorum.

Augustinus: Bu ikisinden hangisinin büyüklükle ilgili olduğunu düşünüyorsun?

Evodius: Elbette "daha büyük" dediğimiz şeyin.

Augustinus: Peki, iki şekilden yuvarlak olanın kare olandan daha iyi olduğunu kabul ettiğimizde, bunu büyüklük mü yapıyor, yoksa başka bir şey mi?

Evodius: Hiç de büyüklük değil; bu üstünlüğün sebebi yukarıda ele aldığımız eşitliktir.

Augustinus: Öyleyse şimdi şuna dikkat et: Fazilet sana hayatın, akılla her bakımdan uyuşan bir tür eşitliği gibi görünüyor mu? Çünkü hayatta bir şey ötekiyle uyuşmazsa, yanılmıyorsam, dairenin bir kısmı noktadan öteki kısımlarından daha büyük ya da daha küçük bir uzaklıkta durduğundan daha çok rahatsız oluruz. Yoksa sen başka türlü mü düşünüyorsun?

Evodius: Hayır, katılıyorum; tarif ettiğin şeyin fazilet olduğunu kabul ediyorum. Çünkü akıl ancak doğruysa akıl denmeye ve sayılmaya layıktır; hayatı her bakımdan hakikatle uyuşan kişi de, iyi ve ahlâken güzel yaşayan tek kişi ya da en azından en çok öyle yaşayandır; böyle bir hâlde olan kişinin de, yalnız onun fazilete sahip olduğuna ve onunla yaşadığına hükmetmek gerekir.

Augustinus: Güzel söylüyorsun. Ama sanırım şunu da görüyorsun: Düzlem şekilleri arasında daire fazilete herhangi bir başkasından daha çok benzer. Bu yüzden Horatius'un, bilge hakkında konuşurken söylediği şu dizeyi büyük övgülerle yüceltmeyi âdet edinmişizdir:

Güçlü ve kendi içinde bütün, pürüzsüz ve yuvarlak.

Haklı olarak; çünkü ne ruhun iyileri arasında kendisiyle her bakımdan faziletten daha çok uyuşan bir şey bulursun, ne de düzlem şekiller arasında daireden daha çok. Bu yüzden daire ötekilerden alanının büyüklüğüyle değil de bir tür biçim uyumuyla üstünse, faziletin ruhun öteki hâllerini daha çok yer kaplayarak değil, ilahî bir oran uyumu ve ahengiyle aştığını ne kadar daha çok düşünmek gerekir!

Bir çocuk övgüye değer şekilde ilerlediğinde, onun neye doğru ilerlediği söylenir? Faziletten çok neye? Sana öyle görünmüyor mu?

Evodius: Apaçık.

Augustinus: Öyleyse ruhun, beden gibi yaşla büyüyerek ilerlediği sana görünmemeli. Çünkü ruh ilerleyerek fazilete varır; faziletin ise hiçbir alan büyüklüğüyle değil, sebatın büyük gücüyle güzel ve kusursuz olduğunu kabul ediyoruz. Artık kabul ettiğin gibi "daha büyük" başka, "daha iyi" başkaysa, ruh yaşla ne kadar ilerler ve akla sahip olursa, bana daha büyük değil, daha iyi oluyor gibi görünür. Bunu uzuvların büyüklüğü yapsaydı, herkes ne kadar uzun ya da güçlüyse o kadar basiretli olurdu; bunun böyle olmadığını, sanırım, inkâr etmezsin.

Evodius: Bunu kim inkâr eder? Ama sen de ruhun yaşla ilerlediğini kabul ettiğine göre, her türlü büyüklükten yoksun olan ruhun, uzuvların boyutuyla değilse bile hiç değilse zamanın uzunluğuyla nasıl desteklendiğine şaşıyorum.

16
  1. A. Dic ergo utrum tibi majus et melius duo quædam, an unum atque idem esse videatur duobus nominibus appellatum? E. Scio aliud esse quod majus, aliud quod melius dicimus. A. Quid horum duorum est cujus esse putes quantitatem? E. Id videlicet quod majus dicimus. A. Quid cum duarum figurarum rotundam quadrata meliorem esse confitemur? quantitasne id facit, an quid aliud? E. Nullo modo quantitas, sed illa de qua superius egimus, æqualitas hujus excellentiæ causa est. A. Nunc ergo illud attende, utrum tibi videatur virtus æqualitas quædam esse vitae, rationi undique consentientis. Nam si aliud ab alio in vita discrepet, magis, ni fallor, offendimur, quam si aliqua pars circuli, majore minoreve intervallo quam aliæ partes distet a puncto. An tu aliter existimas? E. Imo assentior, et hanc quae abs te descripta est, probo esse virtutem: nam et ratio non dicenda est aut existimanda, nisi vera; et cujus vita per omnia congruit veritati, is est profecto vel solus, vel certe maxime, qui bene atque honeste vivit; et qui ita sit affectus, solus habere virtutem, et ea vivere judicandus est. A. Probe dicis: sed certe etiam illud vides, ut opinor, similiorem esse virtuti circulum figurarum planarum alia qualibet. Hinc est enim quod apud Horatium magnis laudibus solemus extollere illum versum, quo ait, cum de sapiente ageret, Fortis et in se ipso totus teres atque rotundus. Et recte: nam neque in animi bonis quidquam invenis, quod magis sibi ex omni parte consentiat quam virtutem; neque in planis figuris quam circulum. Quamobrem si circulus non magnitudine spatii, sed quadam conformatione cæteris præstat; quanto magis de virtute existimandum est, quod non majoris loci occupatione, sed divina quadam congruentia rationum atque concordia caeteras affectiones animi superat? 28. Cum autem puer proficit laudabiliter, ad quam rem magis quam ad virtutem proficere dicitur? an non tibi videtur? E. Manifestum est. A. Non igitur tibi debet videri animus sicut corpus crescendo cum ætate proficere: proficiendo enim ad virtutem pervenit, quam fatemur nulla spatii magnitudine, sed magna vi constantiæ pulchram esse atque perfectam: et si aliud est majus, aliud melius, ut jam dedisti; quidquid anima cum aetate proficit, composque rationis fit, non mihi videtur fieri major, sed melior. Quod si membrorum id faceret magnitudo; eo quisque prudentior esset, quo longior aut validior: quod se aliter habere non, opinor, negabis. E. Quis istud negaverit? Sed tamen cum proficere animam per aetatem etiam tu concedas; miror qui fiat, ut omnis quantitatis expers, etiamsi non membrorum spatio, at certe temporis adjuvetur.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…