Kavram
Pulchritudo
- Yunanca
- κάλλος (kallos); τὸ καλόν (to kalon)
- Latince
- pulchritudo; pulcher, pulchrum; species, decus
- Almanca
- Schönheit
- Fransızca
- beauté
- İngilizce
- beauty
- Türkçe
- güzellik
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte pulchritudo bir yüzün, bedenin ya da yapının güzelliğidir. De musica VI'da Augustinus duyulur güzelliği önce ritimde arar: Ayakların, dizelerin, uzuvların ve renklerin hoşa gitmesi eşitlik ve benzerlik sayesindedir; hiçbir şey "bir ve bir" kadar eşit değildir. Duyulur ritimler kendi cinslerinde güzeldir, ama eşitliği yalnız taklit ederler; bu yüzden ruh hoşlanmasını onlardan çevirip değişmez eşitliğe, Tanrı'ya yöneltmelidir. Evrenin güzelliği de bir şiirin güzelliği gibidir: Parçanın içinde duran onu göremez (VI 11, 30).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | sevginin yöneldiği şey; güzel cisimlerden Güzel'in kendisine yükseliş | — |
| MS 3. yy | Plotinos | birliğin ve suretin parıltısı; ruhun kaynağına dönüşü | — |
| 387–391 | Augustinus | sayı, eşitlik ve düzen; aşağı güzelliğin sevgisi ve ebedî güzelliğe dönüş | Augustinus, De musica |
| 389–391 | Augustinus | güzel olan hoşa gittiği için değil, hoşa giden güzel olduğu için hoşa gider; uyum birliği arar; aşağı güzellik ve ilahî takdirin bütünün güzelliğindeki düzeni | Augustinus, De vera religione |
Dönüşüm: Bedensel güzellikten, sayının ve düzenin güzelliğine; oradan da her güzelliğin kaynağı olan ebedî eşitliğe.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | κάλλος (kallos); τὸ καλόν (to kalon) | Platon'da güzellik, sevginin (eros) yöneldiği şeydir ve güzel cisimlerden Güzel'in kendisine yükselir (Şölen 210a–212a); Plotinos'ta (Enneadlar I 6) güzellik oran ve simetriden çok birliğin ve suretin parıltısıdır. |
| Latince | pulchritudo; pulcher, pulchrum | pulcher "güzel"den. Cicero ahlâkî güzelliği honestum ve decorum ile, bedensel güzelliği pulchritudo ve venustas ile anlatır. Augustinus De musica VI'da güzelliği sayı, eşitlik ve düzenle tarif eder: "Bu güzel şeyler ritimle hoşa gider" (VI 13, 38); aşağı güzelliğin sevgisi ruhu kirletir, güzelliğin kaynağı ise ebedî eşitliktir. |
| Almanca / Fransızca | Schönheit / beauté | |
| İngilizce | beauty |
Türkçe karşılığı
güzellik; güzel. güzellik: canlı, gündelik ve estetik anlamı birlikte taşır. cemal: eski ve tasavvufî çağrışımlı, ilahî güzellik için uygun ama cisimlerin güzelliği için ağır. hüsn: ahlâkî güzelliği (honestum) çağrıştırır. Augustinus kelimeyi hem duyulur hem ilahî güzellik için kullandığından güzellik seçildi; honestum "ahlâken güzel olan" diye ayrı tutulur.
"Güzellik" bugün daha çok beğeniye ve sanata bağlanır. Augustinus'ta ise güzellik, sayıların eşitliği ve düzeni olarak nesnelerin kendisindedir; hoşlanma ancak bu eşitliği izlediği ölçüde doğrudur. Kelime bu yüzden estetik olduğu kadar metafizik ve ahlâkîdir: Aşağı güzelliği sevmek ruhu kirletir, ama aşağı güzellik de kendi cinsinde güzeldir ve ilahî takdirin eseridir.
Atıf ve kaynak notu
Augustinus'un güzellik anlayışı "estetik" adıyla anılsa da, bu ad XVIII. yüzyıla aittir; Augustinus'ta güzellik ayrı bir sanat felsefesinin değil, varlık ve sevgi öğretisinin parçasıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: güzelliği, güzellik, güzelliğini, güzelliğin, güzellikle, güzelin
Metinlerde işaretlendiği yerler
32 yer · 32 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Musiki Üzerine71
- Augustinus, Hür İrade Üzerine15
- Augustinus, Katolik Kilisesinin ve Maniheistlerin Ahlâkı Üzerine5
- Augustinus, Maniheistlere Karşı Tekvin Üzerine11
- Augustinus, Hakiki Din Üzerine3
- Augustinus, İnanmanın Faydası Üzerine34
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_4
- Augustinus, İman ve İnanç Formülü Üzerine2
- Augustinus, Yalan Üzerine41
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine8
- Augustinus, İtiraflar2.3
- Augustinus, İyinin Tabiatı Üzerine7
- Augustinus, Teslis Üzerine87
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri1.8
- Augustinus, Tanrı Devleti5.13
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)5
- Augustinus, Yalana Karşı36
- Augustinus, Tashihler1.1.7
- Boethius, Felsefenin Tesellisi2.P5
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1161
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs079
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler1.27
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.1
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine2.20_2
- Kant, Yargı Gücünün EleştirisiAA05.169
- Kant, Pragmatik Açıdan AntropolojiAA07.241
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları36
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri137
- Nietzsche, Ahlâkın Soykütüğü ÜzerineGM-III-6
- Nietzsche, Putların AlacakaranlığıGD-Streifzuege-47
- Nietzsche, DeccalAC-24
- Nietzsche, Tan KızıllığıM-25