İçeriğe geç

Kavram

Pulchritudo

Yunanca
κάλλος (kallos); τὸ καλόν (to kalon)
Latince
pulchritudo; pulcher, pulchrum; species, decus
Almanca
Schönheit
Fransızca
beauté
İngilizce
beauty
Türkçe
güzellik

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte pulchritudo bir yüzün, bedenin ya da yapının güzelliğidir. De musica VI'da Augustinus duyulur güzelliği önce ritimde arar: Ayakların, dizelerin, uzuvların ve renklerin hoşa gitmesi eşitlik ve benzerlik sayesindedir; hiçbir şey "bir ve bir" kadar eşit değildir. Duyulur ritimler kendi cinslerinde güzeldir, ama eşitliği yalnız taklit ederler; bu yüzden ruh hoşlanmasını onlardan çevirip değişmez eşitliğe, Tanrı'ya yöneltmelidir. Evrenin güzelliği de bir şiirin güzelliği gibidir: Parçanın içinde duran onu göremez (VI 11, 30).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Platon sevginin yöneldiği şey; güzel cisimlerden Güzel'in kendisine yükseliş —
MS 3. yy Plotinos birliğin ve suretin parıltısı; ruhun kaynağına dönüşü —
387–391 Augustinus sayı, eşitlik ve düzen; aşağı güzelliğin sevgisi ve ebedî güzelliğe dönüş Augustinus, De musica
389–391 Augustinus güzel olan hoşa gittiği için değil, hoşa giden güzel olduğu için hoşa gider; uyum birliği arar; aşağı güzellik ve ilahî takdirin bütünün güzelliğindeki düzeni Augustinus, De vera religione

Dönüşüm: Bedensel güzellikten, sayının ve düzenin güzelliğine; oradan da her güzelliğin kaynağı olan ebedî eşitliğe.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca κάλλος (kallos); τὸ καλόν (to kalon) Platon'da güzellik, sevginin (eros) yöneldiği şeydir ve güzel cisimlerden Güzel'in kendisine yükselir (Şölen 210a–212a); Plotinos'ta (Enneadlar I 6) güzellik oran ve simetriden çok birliğin ve suretin parıltısıdır.
Latince pulchritudo; pulcher, pulchrum pulcher "güzel"den. Cicero ahlâkî güzelliği honestum ve decorum ile, bedensel güzelliği pulchritudo ve venustas ile anlatır. Augustinus De musica VI'da güzelliği sayı, eşitlik ve düzenle tarif eder: "Bu güzel şeyler ritimle hoşa gider" (VI 13, 38); aşağı güzelliğin sevgisi ruhu kirletir, güzelliğin kaynağı ise ebedî eşitliktir.
Almanca / Fransızca Schönheit / beauté
İngilizce beauty

Türkçe karşılığı

güzellik; güzel. güzellik: canlı, gündelik ve estetik anlamı birlikte taşır. cemal: eski ve tasavvufî çağrışımlı, ilahî güzellik için uygun ama cisimlerin güzelliği için ağır. hüsn: ahlâkî güzelliği (honestum) çağrıştırır. Augustinus kelimeyi hem duyulur hem ilahî güzellik için kullandığından güzellik seçildi; honestum "ahlâken güzel olan" diye ayrı tutulur.

"Güzellik" bugün daha çok beğeniye ve sanata bağlanır. Augustinus'ta ise güzellik, sayıların eşitliği ve düzeni olarak nesnelerin kendisindedir; hoşlanma ancak bu eşitliği izlediği ölçüde doğrudur. Kelime bu yüzden estetik olduğu kadar metafizik ve ahlâkîdir: Aşağı güzelliği sevmek ruhu kirletir, ama aşağı güzellik de kendi cinsinde güzeldir ve ilahî takdirin eseridir.

Atıf ve kaynak notu

Augustinus'un güzellik anlayışı "estetik" adıyla anılsa da, bu ad XVIII. yüzyıla aittir; Augustinus'ta güzellik ayrı bir sanat felsefesinin değil, varlık ve sevgi öğretisinin parçasıdır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: güzelliği, güzellik, güzelliğini, güzelliğin, güzellikle, güzelin

Metinlerde işaretlendiği yerler

32 yer · 32 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.