Kavram
Aequalitas
- Yunanca
- ἰσότης (isotēs)
- Latince
- aequalitas; aequalis; parilitas
- Almanca
- Gleichheit
- Fransızca
- égalité
- İngilizce
- equality
- Türkçe
- eşitlik
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte aequalitas düzlük, denklik, yaşıtlık. De musica'da önce eşit zamanlı hareketlerin oranıdır (bire bir); ayaklarda kalkış ve inişin eşit olması en övülen durumdur. Ayaklar ancak zaman bakımından eşitse birbirine karıştırılabilir; amfibrakhys, kısımları bire üç oranında olduğu için eşitlikten en uzak ayak sayılıp dışlanır (II 10). Kulak çeşitlilikle okşanırken eşitlikten yoksun bırakılmamalıdır. VI. kitapta ruh, duyulur ritimlerdeki eşitliği, kendisi duyulur olmayan bir eşitlik ölçüsüyle yargılar; bu ölçü onu ebedî eşitliğe, Tanrı'ya götürür.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 5.–4. yy | Pythagorasçılar, Platon | oranların ilkesi; ölçü ve uyum | — |
| 387–391 | Augustinus | ayak ve vezin kuruluşunun kuralı; güzelliğin ve birliğin izi | Augustinus, De musica |
| 388–396 | Augustinus | suret, eşitlik ve benzerlik ayrımı; Oğul'un Baba'ya zaman aralığı olmaksızın eşitliği | Augustinus, De diversis quaestionibus LXXXIII 69, 74 |
Dönüşüm: Sayılar arasındaki bire bir oranından, duyulur güzelliğin kaynağına ve Tanrı'daki değişmez eşitliğe.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἰσότης (isotēs) | Pythagorasçı ve Platoncu oran öğretisinde eşitlik, bütün oranların ilkesi; Aristoteles'te adaletin ölçüsü (Nikomakhos'a Etik V). |
| Latince | aequalitas; aequalis; parilitas | aequus "düz, denk"ten. Augustinus De musica I'de birbirine eşit zamanlı hareketlere aequales der; II 9'da (II 16) ayak birleştirmenin kuralını koyar: "Eşitlik ve benzerlik, eşitsizlikten ve benzemezlikten üstündür"; VI. kitapta ve De vera religione'de eşitlik, güzelliğin ve birliğin duyulur izidir. |
| Almanca / Fransızca | Gleichheit / égalité | |
| İngilizce | equality |
Türkçe karşılığı
eşitlik. eşitlik: canlı ve açık; sayıda da zamanda da kullanılır. denklik: matematik çağrışımı ağır, ahlâkî ve estetik anlamı vermez. müsavat: eski ve hukukî-siyasî çağrışımlı. Augustinus'ta hem zaman ölçüsünü hem güzelliğin kaynağını anlattığı için eşitlik seçildi.
"Eşitlik" bugün önce siyasî bir kavram olarak duyulur. Augustinus'ta ise kelime, iki zaman aralığının ya da bir ayağın iki kısmının birbirine denk olmasından başlayıp, duyulur her güzelliğin taklit ettiği ilahî birliğe kadar yükselen estetik ve metafizik bir kavramdır.
Atıf ve kaynak notu
Augustinus'un eşitlik kavramı siyasî ya da hukukî eşitlikle karıştırılmamalıdır; De musica'da kelime ritmik oranın ve güzelliğin terimidir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: eşitlik, eşitliği, Eşitliğin, eşitlikler, Kendinde Eşitlik, eşitliktir
Metinlerde işaretlendiği yerler
14 yer · 14 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Musiki Üzerine22
- Augustinus, Hakiki Din Üzerine30
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_49
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine5
- Augustinus, Teslis Üzerine4
- Boethius, Aristoteles'in Kategoriler'i ŞerhiPL64.215_2
- Boethius, Aritmetik Üzerinepr_2
- Boethius, Musiki ÜzerinePL63.1199
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs466
- Hegel, Mantık Bilimi247
- Hegel, Hukuk Felsefesinin Ana Hatları31
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları58
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri79
- Nietzsche, Böyle Buyurdu ZerdüştZa-II-Taranteln.1