İçeriğe geç

Kavram

Aequalitas

Yunanca
ἰσότης (isotēs)
Latince
aequalitas; aequalis; parilitas
Almanca
Gleichheit
Fransızca
égalité
İngilizce
equality
Türkçe
eşitlik

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte aequalitas düzlük, denklik, yaşıtlık. De musica'da önce eşit zamanlı hareketlerin oranıdır (bire bir); ayaklarda kalkış ve inişin eşit olması en övülen durumdur. Ayaklar ancak zaman bakımından eşitse birbirine karıştırılabilir; amfibrakhys, kısımları bire üç oranında olduğu için eşitlikten en uzak ayak sayılıp dışlanır (II 10). Kulak çeşitlilikle okşanırken eşitlikten yoksun bırakılmamalıdır. VI. kitapta ruh, duyulur ritimlerdeki eşitliği, kendisi duyulur olmayan bir eşitlik ölçüsüyle yargılar; bu ölçü onu ebedî eşitliğe, Tanrı'ya götürür.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 5.–4. yy Pythagorasçılar, Platon oranların ilkesi; ölçü ve uyum —
387–391 Augustinus ayak ve vezin kuruluşunun kuralı; güzelliğin ve birliğin izi Augustinus, De musica
388–396 Augustinus suret, eşitlik ve benzerlik ayrımı; Oğul'un Baba'ya zaman aralığı olmaksızın eşitliği Augustinus, De diversis quaestionibus LXXXIII 69, 74

Dönüşüm: Sayılar arasındaki bire bir oranından, duyulur güzelliğin kaynağına ve Tanrı'daki değişmez eşitliğe.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἰσότης (isotēs) Pythagorasçı ve Platoncu oran öğretisinde eşitlik, bütün oranların ilkesi; Aristoteles'te adaletin ölçüsü (Nikomakhos'a Etik V).
Latince aequalitas; aequalis; parilitas aequus "düz, denk"ten. Augustinus De musica I'de birbirine eşit zamanlı hareketlere aequales der; II 9'da (II 16) ayak birleştirmenin kuralını koyar: "Eşitlik ve benzerlik, eşitsizlikten ve benzemezlikten üstündür"; VI. kitapta ve De vera religione'de eşitlik, güzelliğin ve birliğin duyulur izidir.
Almanca / Fransızca Gleichheit / égalité
İngilizce equality

Türkçe karşılığı

eşitlik. eşitlik: canlı ve açık; sayıda da zamanda da kullanılır. denklik: matematik çağrışımı ağır, ahlâkî ve estetik anlamı vermez. müsavat: eski ve hukukî-siyasî çağrışımlı. Augustinus'ta hem zaman ölçüsünü hem güzelliğin kaynağını anlattığı için eşitlik seçildi.

"Eşitlik" bugün önce siyasî bir kavram olarak duyulur. Augustinus'ta ise kelime, iki zaman aralığının ya da bir ayağın iki kısmının birbirine denk olmasından başlayıp, duyulur her güzelliğin taklit ettiği ilahî birliğe kadar yükselen estetik ve metafizik bir kavramdır.

Atıf ve kaynak notu

Augustinus'un eşitlik kavramı siyasî ya da hukukî eşitlikle karıştırılmamalıdır; De musica'da kelime ritmik oranın ve güzelliğin terimidir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: eşitlik, eşitliği, Eşitliğin, eşitlikler, Kendinde Eşitlik, eşitliktir

Metinlerde işaretlendiği yerler

14 yer · 14 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.