İçeriğe geç

Kavram

Musica

Yunanca
μουσική (mousikē)
Latince
musica; modulatio; scientia bene modulandi
Almanca
Musik; Musiktheorie
Fransızca
musique
İngilizce
music
Türkçe
musiki

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte musica şarkı, çalgı ve dansla ilgili her şeydir. Augustinus kelimeyi bir ilim dalının adı olarak kullanır: Musiki, zamanlar ve aralıklar arasındaki sayı oranlarını bilen ve hareketi kendisi için, iyi, yani yerinde ölçülendiren akıldır. Şarkıcı ve flütçü hisse, hafızaya ve taklide dayandığı için bu ilme sahip değildir (I 4–6). Sayıların oranları (eşit, katlı, sesqui- oranları) ve 1'den 4'e kadar sayıların uyumu (1+2+3+4=10) incelenince musiki, duyulan seslerden ruhtaki ve Tanrı'daki ebedî sayılara yükselişin basamağı olur (VI. kitap).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 6.–4. yy Pythagorasçılar, Platon sayı oranlarının ve ruh uyumunun ilmi; terbiye —
387–391 Augustinus "iyi ölçülendirme ilmi"; ritim ve vezin incelemesi; ebedî sayılara yükseliş Augustinus, De musica
6. yy başı Boethius dörtlü ilimlerden (quadrivium) biri; evrenin, insanın ve çalgının musikisi —

Dönüşüm: Musalara ait şiir-ezgi-dans bütününden sayı oranlarının ilmine; Augustinus'ta duyulur güzellikten akledilir ve ebedî düzene yükselişin bir basamağına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca μουσική (mousikē) mousikē tekhnē, "Musalara ait sanat": şiir, ezgi ve dansı birlikte kapsar; Platon'da gençlerin ruh terbiyesi (Devlet II–III), Pythagorasçılarda sayı oranlarının ilmi.
Latince musica; modulatio Yunancadan alıntı. Augustinus De musica I 2–4'te tarifi verir: musica est scientia bene modulandi, "musiki iyi ölçülendirme ilmidir"; modulari'yi modus'tan (ölçü) türetir; tarifin üç parçası ölçülendirme, "iyi" ve "ilim"dir. Boethius'ta (De institutione musica) musica mundana / humana / instrumentalis.
Almanca / Fransızca Musik / musique
İngilizce music

Türkçe karşılığı

musiki. musiki: Arapça yoluyla Yunanca mousikē'den; Fârâbî'nin Kitâbu'l-Mûsîkî'l-kebîr'inden beri hem nazarî ilim hem icra anlamında kullanılır; Augustinus'un ilim olarak musikisine uygundur. müzik: bugünkü gündelik kelime; icrayı ve dinlemeyi öne çıkarır, Augustinus'un sayı ve oran ilmi anlamını gölgeler. Bu yüzden musiki seçildi.

"Müzik" demek Augustinus'un konusunu şarkıcının ve çalgıcının sanatı gibi okutur; oysa De musica tam da şarkıcıların ve oyuncuların musikiyi bilmediğini, bülbülün iyi ötse de musikinin ilmine sahip olmadığını ispatlamakla başlar. "Musiki" kelimesi ilim ile icra arasındaki bu ayrımı, İslâm felsefesindeki nazarî musiki geleneğiyle birlikte taşır.

Atıf ve kaynak notu

Augustinus'un De musica'sı bugünkü anlamda bir müzik kuramı değildir; I–V. kitaplar ağırlıkla Latin vezin ve ritim bilgisidir, ezgi (armoni) kuramı neredeyse hiç işlenmez. Eseri Boethius'un harmonik musikisiyle ya da Ortaçağ quadrivium'uyla özdeşleştirmek geriye yansıtma olur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: musiki, Musiki, musikiden, musikinin, müzik, Müzikten

Metinlerde işaretlendiği yerler

14 yer · 14 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.