Kavram
Musica
- Yunanca
- μουσική (mousikē)
- Latince
- musica; modulatio; scientia bene modulandi
- Almanca
- Musik; Musiktheorie
- Fransızca
- musique
- İngilizce
- music
- Türkçe
- musiki
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte musica şarkı, çalgı ve dansla ilgili her şeydir. Augustinus kelimeyi bir ilim dalının adı olarak kullanır: Musiki, zamanlar ve aralıklar arasındaki sayı oranlarını bilen ve hareketi kendisi için, iyi, yani yerinde ölçülendiren akıldır. Şarkıcı ve flütçü hisse, hafızaya ve taklide dayandığı için bu ilme sahip değildir (I 4–6). Sayıların oranları (eşit, katlı, sesqui- oranları) ve 1'den 4'e kadar sayıların uyumu (1+2+3+4=10) incelenince musiki, duyulan seslerden ruhtaki ve Tanrı'daki ebedî sayılara yükselişin basamağı olur (VI. kitap).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 6.–4. yy | Pythagorasçılar, Platon | sayı oranlarının ve ruh uyumunun ilmi; terbiye | — |
| 387–391 | Augustinus | "iyi ölçülendirme ilmi"; ritim ve vezin incelemesi; ebedî sayılara yükseliş | Augustinus, De musica |
| 6. yy başı | Boethius | dörtlü ilimlerden (quadrivium) biri; evrenin, insanın ve çalgının musikisi | — |
Dönüşüm: Musalara ait şiir-ezgi-dans bütününden sayı oranlarının ilmine; Augustinus'ta duyulur güzellikten akledilir ve ebedî düzene yükselişin bir basamağına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | μουσική (mousikē) | mousikē tekhnē, "Musalara ait sanat": şiir, ezgi ve dansı birlikte kapsar; Platon'da gençlerin ruh terbiyesi (Devlet II–III), Pythagorasçılarda sayı oranlarının ilmi. |
| Latince | musica; modulatio | Yunancadan alıntı. Augustinus De musica I 2–4'te tarifi verir: musica est scientia bene modulandi, "musiki iyi ölçülendirme ilmidir"; modulari'yi modus'tan (ölçü) türetir; tarifin üç parçası ölçülendirme, "iyi" ve "ilim"dir. Boethius'ta (De institutione musica) musica mundana / humana / instrumentalis. |
| Almanca / Fransızca | Musik / musique | |
| İngilizce | music |
Türkçe karşılığı
musiki. musiki: Arapça yoluyla Yunanca mousikē'den; Fârâbî'nin Kitâbu'l-Mûsîkî'l-kebîr'inden beri hem nazarî ilim hem icra anlamında kullanılır; Augustinus'un ilim olarak musikisine uygundur. müzik: bugünkü gündelik kelime; icrayı ve dinlemeyi öne çıkarır, Augustinus'un sayı ve oran ilmi anlamını gölgeler. Bu yüzden musiki seçildi.
"Müzik" demek Augustinus'un konusunu şarkıcının ve çalgıcının sanatı gibi okutur; oysa De musica tam da şarkıcıların ve oyuncuların musikiyi bilmediğini, bülbülün iyi ötse de musikinin ilmine sahip olmadığını ispatlamakla başlar. "Musiki" kelimesi ilim ile icra arasındaki bu ayrımı, İslâm felsefesindeki nazarî musiki geleneğiyle birlikte taşır.
Atıf ve kaynak notu
Augustinus'un De musica'sı bugünkü anlamda bir müzik kuramı değildir; I–V. kitaplar ağırlıkla Latin vezin ve ritim bilgisidir, ezgi (armoni) kuramı neredeyse hiç işlenmez. Eseri Boethius'un harmonik musikisiyle ya da Ortaçağ quadrivium'uyla özdeşleştirmek geriye yansıtma olur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: musiki, Musiki, musikiden, musikinin, müzik, Müzikten
Metinlerde işaretlendiği yerler
14 yer · 14 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Musiki Üzerine1
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine56_2
- Augustinus, İtiraflar4.30
- Augustinus, Tashihler1.5.5
- Boethius, Felsefenin Tesellisi2.P1
- Boethius, Aritmetik Üzerinepr_3
- Boethius, Musiki ÜzerinePL63.1167
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler1.2
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)2.39
- Descartes, Zihnin Yönetimi İçin KurallarAT10.377
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri155
- Nietzsche, Tragedyanın DoğuşuGT-Selbstkritik-1
- Nietzsche, Ahlâkın Soykütüğü ÜzerineGM-III-5
- Nietzsche, Putların AlacakaranlığıGD-Sprueche-33