Kavram
Scientia
- Yunanca
- ἐπιστήμη (epistēmē)
- Latince
- scientia; scire
- Almanca
- Wissen, Wissenschaft
- Fransızca
- science, savoir
- İngilizce
- knowledge, science
- Türkçe
- ilim
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte bilme, haberdar olma. Felsefede sağlam, gerekçelendirilmiş bilgi; opinio (kanaat) karşıtı.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon, Aristoteles | epistēmē | episteme |
| MÖ 3. yy | Zenon | Sarsılmaz kavrama | |
| MÖ 45 | Cicero | Görüntü, onay, kavrama, ilim | Cicero, Academica 1.41–42 |
| 5. yy | Augustinus | scientia – sapientia |
Dönüşüm: sağlam bilmeden modern bilime.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἐπιστήμη (epistēmē) | Bkz. episteme. |
| Latince | scientia | scire "bilmek" fiilinden. Stoa'da: hiçbir akıl yürütmeyle sarsılamayan sağlam kavrama (Ac. 1.41–42). Augustinus'ta geçici şeylerin akılla bilinmesi, sapientia'nın karşıtı (De trin. 12.25). |
| Almanca / Fransızca | Wissen, Wissenschaft / science, savoir | |
| İngilizce | knowledge, science |
Türkçe karşılığı
ilim. bilgi: cognitio ve notitia için de kullanılır, terimi sulandırır. bilim: modern doğa bilimlerine kaymıştır. Tercih: ilim.
"Bilim" deyince deney ve yöntem akla gelir; Latince scientia ise sağlam, sarsılmaz bilmedir, konusu matematik de olabilir tanrısal şeyler de.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ilim, ilmin, ilmi, ilminin, ilmidir, ilimle
Metinlerde işaretlendiği yerler
77 yer · 77 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Cicero, Buluş Üzerine1.6
- Cicero, Hatip Üzerine1.6
- Cicero, Hitabetin Bölümleri78
- Cicero, Devlet Üzerine1.2
- Cicero, Kanunlar Üzerine1.26
- Cicero, Brutus152
- Cicero, Hatip5
- Cicero, Akademik Meseleler1.32
- Cicero, Lucullus23
- Cicero, En Yüksek İyi ve Kötü Üzerine1.1
- Cicero, Tusculum Sohbetleri1.29
- Cicero, Tanrıların Tabiatı Üzerine1.116
- Cicero, İhtiyarlık Üzerine9
- Cicero, Kehanet Üzerine1.2
- Cicero, Topika6
- Cicero, Vazifeler Üzerine1.1
- Seneca, Bilgenin Sarsılmazlığı Üzerine14.1
- Seneca, Mutlu Hayat Üzerine8.3
- Seneca, Hayatın Kısalığı Üzerine7.3
- Seneca, Annesi Helvia'ya Teselli9.3
- Seneca, Merhamet Üzerine2.5.3
- Seneca, İyilikler Üzerine2.34.3
- Seneca, Tabiat Meseleleri2.32.2
- Seneca, Lucilius'a Ahlâk Mektupları4.31.6
- Quintilianus, Hatiplik Eğitimi1.pr.18
- Augustinus, Akademikler'e Karşı1.16
- Augustinus, Mutlu Hayat Üzerine8
- Augustinus, Düzen Üzerine1.25
- Augustinus, İç Konuşmalar1_3
- Augustinus, Diyalektik Üzerine1
- Augustinus, Ruhun Büyüklüğü Üzerine26
- Augustinus, Musiki Üzerine2
- Augustinus, Öğretmen Üzerine9
- Augustinus, Hür İrade Üzerine1
- Augustinus, Katolik Kilisesinin ve Maniheistlerin Ahlâkı Üzerine1
- Augustinus, Maniheistlere Karşı Tekvin Üzerine30
- Augustinus, İnanmanın Faydası Üzerine10
- Augustinus, İki Ruh Üzerine16
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1
- Augustinus, Simplicianus'a Muhtelif Meseleler1_25
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine47
- Augustinus, İtiraflar1.29
- Augustinus, Teslis Üzerine1_2
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri1.7
- Augustinus, Tanrı Devleti2.1
- Augustinus, İkaz ve Lütuf ÜzerinePL44.925_2
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.973
- Augustinus, Tashihler1.5.2
- Boethius, Felsefenin Tesellisi1.M4
- Boethius, Eutykhes'e ve Nestorius'a Karşıpr~2
- Boethius, Porphyrios'un Eisagoge'si Şerhi, Birinci ŞerhPL64.19_2
- Boethius, Aristoteles'in Kategoriler'i ŞerhiPL64.159_2
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.515_2
- Boethius, Bölme ÜzerinePL64.875
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1043
- Boethius, Aritmetik Üzerine27
- Boethius, Musiki ÜzerinePL63.1171
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler1.1
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.5
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.15
- Sevillalı Isidorus, Şeylerin Tabiatı Üzerinepr
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)2_9
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine2.2
- Descartes, İlk Felsefe Üzerine Meditasyonlar25
- Descartes, Felsefenin İlkeleriAT8.009
- Descartes, Zihnin Yönetimi İçin KurallarAT10.359
- Kant, Saf Aklın EleştirisiAA03.007
- Kant, İlim Olarak Ortaya Çıkabilecek Her Gelecek Metafiziğe ProlegomenaAA04.255
- Kant, Yargı Gücünün EleştirisiAA05.303
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri83
- Nietzsche, Tragedyanın DoğuşuGT-Selbstkritik-1
- Nietzsche, Şen İlimFW-344
- Nietzsche, Ahlâkın Soykütüğü ÜzerineGM-III-23
- Nietzsche, Putların AlacakaranlığıGD-Vernunft-3
- Nietzsche, Ecce HomoEH-GT-2
- Nietzsche, Tan KızıllığıM-424