İçeriğe geç

Kavram

Frui

Yunanca
ἀπόλαυσις (apolausis) "tadına varma"; χρῆσις (khrēsis) "kullanma"
Latince
frui (fruitio, perfrui) "tadına varmak"; uti (usus) "kullanmak"; abuti (abusus) "kötüye kullanmak"
Almanca
genießen / gebrauchen
Fransızca
jouir / user
İngilizce
enjoyment
Türkçe
tadına varmak; kullanmak

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde frui bir şeyin meyvesini, tadını almaktır. Augustinus Hristiyan Öğretisi Üzerine I'de (396–397) bütün şeyleri üçe ayırır: tadına varılacak şeyler (Baba, Oğul ve Kutsal Ruh, yani Teslis), kullanılacak şeyler (dünya, beden, zamanlı şeyler) ve tadına varan ve kullanan biz. Yurduna dönmek isteyen gurbetçi benzetmesi: Yolculuğun güzelliğine ve arabaların sarsıntısına kapılan yolcu yurdundan uzaklaşır. İnsan ancak "Tanrı'da" tadına varılır (Pavlus'un Filemon'a "Rab'de senin tadına varayım" sözü); Tanrı ise bizim tadımıza varmaz, bizi kullanır, ama kendi faydası için değil, bizim faydamız ve yalnızca kendi iyiliği için. De diversis quaestionibus 30'da (Utrum omnia in utilitatem hominis creata sint) aynı ayrım daha önce kurulmuştu.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 45 Cicero iyi şeylerin, hazzın tadına varmak Cicero, De finibus I
388–396 Augustinus "Her şey insanın faydası için mi yaratıldı?": ahlâken güzel olanın tadına varılır, faydalı olan kullanılır Augustinus, De diversis quaestionibus 30
396–397 Augustinus tarif: bir şeye kendisi için sevgiyle bağlanmak; yalnız Teslis'in tadına varılır Augustinus, De doctrina christiana I 3–5, 22, 31–33
413–426 Augustinus iyiler dünyayı Tanrı'nın tadına varmak için kullanır, kötüler Tanrı'yı dünyanın tadına varmak için De civitate Dei XI 25; XV 7
12. yy Petrus Lombardus Sententiae I'in bütün düzeni res quibus fruendum / utendum ayrımı üzerine kurulur Sententiae I d. 1

Dönüşüm: Cicero'nun hazcı "tadına varma"sından ve Roma hukukunun usus fructus'undan, Augustinus'ta sevginin düzenini (ordo amoris) belirleyen bir ayrıma.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἀπόλαυσις; χρῆσις Aristoteles'te khrēsis "kullanma" ile ktēsis "sahip olma" karşıtlığı (EN I 8, 1098b31); Stoacılarda khrēsis faziletin kullanımıdır. Augustinus'un çifti doğrudan bir Yunanca karşılığa dayanmaz.
Latince frui, fruitio; uti, usus Frui "meyvesini (fructus) almak, bir şeyin tadını çıkarmak", hukukta usus fructus "intifa hakkı". Cicero'da frui hazzın, iyi şeylerin tadına varmaktır (De finibus). Augustinus De doctrina christiana I 4'te tarif eder: frui est amore alicui rei inhaerere propter seipsam; uti, kullanılanı sevilen şeyi elde etmeye yöneltmektir; yasak kullanım abusus'tur.
Almanca / Fransızca genießen, Genuss / gebrauchen; jouir / user
İngilizce enjoyment

Türkçe karşılığı

tadına varmak; kullanmak. tadına varmak: fructus "meyve" imgesini ve kendisi için sevilen şeyde dinlenmeyi korur; "tadını çıkarmak" gündelik dilde hafifleşir, kullanılmadı. zevk almak: voluptas "haz" alanına kayar; kullanılmadı. yararlanmak, faydalanmak: tam da uti'nin anlamıdır, frui için kullanılırsa ayrım kaybolur. kullanmak: uti için yerleşik ve açık.

Frui ile uti arasındaki fark bir şeyin kendisinde değil, sevginin yönündedir: Aynı şey (insan, beden, dünya) kendisi için sevilirse "tadına varılır", başka bir şey için sevilirse "kullanılır". Türkçe "kullanmak" insanlar için söylendiğinde araçsallaştırmayı, sömürüyü çağrıştırır; Augustinus'un "insanı Tanrı için sevmek" dediği şey bu çağrışımla okunmamalıdır.

Atıf ve kaynak notu

Ayrım Augustinus'a aittir; ama "kullanılacak şeyler"in içine komşuyu da koyması (De doctrina christiana I 22) daha sonra kendisi tarafından yumuşatılır ve Ortaçağda "Tanrı'da tadına varmak" (frui in Deo) formülüyle dengelenir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: tadına varılacak, tadına varmak, tadına varmaktır, tadına varırlar, tadını çıkarmak, tadına varıyor

Metinlerde işaretlendiği yerler

9 yer · 9 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.