Kavram
Res
- Yunanca
- πρᾶγμα (pragma) "iş, şey"; τυγχάνον (tynkhanon) "işaret edilen nesne" (Stoacılar)
- Latince
- res "şey"; karşıtı signum "işaret"
- Almanca
- Sache, Ding
- Fransızca
- chose
- İngilizce
- thing
- Türkçe
- şey
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik dilde res her türlü şeydir. Augustinus Hristiyan Öğretisi Üzerine I 2'de (396–397) bütün öğretimi (doctrina) şeylerin ve işaretlerin öğretimi olarak ikiye ayırır: "Şeyler işaretler aracılığıyla öğrenilir." I. Kitap şeyleri (tadına varılacak, kullanılacak, tadına varan ve kullanan şeyler), II–III. Kitaplar işaretleri ele alır. Teslis "en yüce şey"dir; ama Augustinus onu "şey" diye adlandırırken bile duraksar: "Eğer bir şeyse ve bütün şeylerin sebebi değilse." İnsan da "büyük bir şeydir", çünkü Tanrı'nın suretinde yaratılmıştır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 3. yy | Stoacılar | işaret eden, işaret edilen, nesne | Sextus Empiricus, Adversus mathematicos VIII 11–12 |
| MÖ 55 | Cicero | res "içerik" ve verba "kelimeler" | Cicero, De oratore III |
| 387 | Augustinus | verbum, dicibile, dictio, res | Augustinus, De dialectica 5 |
| 389 | Augustinus | şeyler işaretlerle değil, iç öğretmenle öğrenilir | Augustinus, De magistro |
| 396–397 | Augustinus | şeyler ve işaretler; tadına varılacak ve kullanılacak şeyler | Augustinus, De doctrina christiana I 2–5 |
| 12. yy | Petrus Lombardus | Sententiae'nin bölümlenmesi: res et signa | Sententiae I d. 1 |
Dönüşüm: Retorikteki "içerik"ten (res / verba) ve Stoacı nesneden, Augustinus'ta işaretin karşısındaki şeye ve şeylerin sevginin yönüne göre sıralanmasına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | πρᾶγμα; τυγχάνον | Stoacı anlam kuramında işaret eden (sēmainon), işaret edilen (sēmainomenon, lekton) ve nesne (tynkhanon) üçlüsü. Augustinus bu üçlüyü De dialectica 5'te verbum, dicibile, res olarak verir. |
| Latince | res | Latincenin en geniş kelimelerinden: "şey, mal, iş, olay, durum, dava". Retorikte res "konu, içerik" ile verba "kelimeler" karşıtlığı (Cicero, Quintilianus). Augustinus De doctrina christiana I 2'de dar anlamda tarif eder: Bir şeye işaret etmek için kullanılmayan şeyler (odun, taş, hayvan). |
| Almanca / Fransızca | Sache, Ding / chose | |
| İngilizce | thing |
Türkçe karşılığı
şey. şey: Türkçenin en geniş ve en yalın karşılığı; res kadar geniştir. nesne: cismani nesneyi çağrıştırır; Augustinus'un listesinde Teslis de bir res'tir ("en yüce şey"), "nesne" burada olmaz; kullanılmadı. eşya: çoğul ve maddi; kullanılmadı.
"Şey" Türkçede o kadar geniştir ki terim olduğu fark edilmeyebilir. Augustinus'ta ise res bir ayrımın bir kutbudur: Her işaret bir şeydir, ama her şey bir işaret değildir. Okurun "şey"i burada işaretin karşısında okuması gerekir.
Atıf ve kaynak notu
"Şeyler ve işaretler" ayrımını bir bütün olarak teoloji ders kitabının iskeleti yapan Augustinus değil, Petrus Lombardus'tur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: şey, Şeyler, şeyler
Metinlerde işaretlendiği yerler
4 yer · 4 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.