İçeriğe geç

Kavram

Res

Yunanca
πρᾶγμα (pragma) "iş, şey"; τυγχάνον (tynkhanon) "işaret edilen nesne" (Stoacılar)
Latince
res "şey"; karşıtı signum "işaret"
Almanca
Sache, Ding
Fransızca
chose
İngilizce
thing
Türkçe
şey

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde res her türlü şeydir. Augustinus Hristiyan Öğretisi Üzerine I 2'de (396–397) bütün öğretimi (doctrina) şeylerin ve işaretlerin öğretimi olarak ikiye ayırır: "Şeyler işaretler aracılığıyla öğrenilir." I. Kitap şeyleri (tadına varılacak, kullanılacak, tadına varan ve kullanan şeyler), II–III. Kitaplar işaretleri ele alır. Teslis "en yüce şey"dir; ama Augustinus onu "şey" diye adlandırırken bile duraksar: "Eğer bir şeyse ve bütün şeylerin sebebi değilse." İnsan da "büyük bir şeydir", çünkü Tanrı'nın suretinde yaratılmıştır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 3. yy Stoacılar işaret eden, işaret edilen, nesne Sextus Empiricus, Adversus mathematicos VIII 11–12
MÖ 55 Cicero res "içerik" ve verba "kelimeler" Cicero, De oratore III
387 Augustinus verbum, dicibile, dictio, res Augustinus, De dialectica 5
389 Augustinus şeyler işaretlerle değil, iç öğretmenle öğrenilir Augustinus, De magistro
396–397 Augustinus şeyler ve işaretler; tadına varılacak ve kullanılacak şeyler Augustinus, De doctrina christiana I 2–5
12. yy Petrus Lombardus Sententiae'nin bölümlenmesi: res et signa Sententiae I d. 1

Dönüşüm: Retorikteki "içerik"ten (res / verba) ve Stoacı nesneden, Augustinus'ta işaretin karşısındaki şeye ve şeylerin sevginin yönüne göre sıralanmasına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca πρᾶγμα; τυγχάνον Stoacı anlam kuramında işaret eden (sēmainon), işaret edilen (sēmainomenon, lekton) ve nesne (tynkhanon) üçlüsü. Augustinus bu üçlüyü De dialectica 5'te verbum, dicibile, res olarak verir.
Latince res Latincenin en geniş kelimelerinden: "şey, mal, iş, olay, durum, dava". Retorikte res "konu, içerik" ile verba "kelimeler" karşıtlığı (Cicero, Quintilianus). Augustinus De doctrina christiana I 2'de dar anlamda tarif eder: Bir şeye işaret etmek için kullanılmayan şeyler (odun, taş, hayvan).
Almanca / Fransızca Sache, Ding / chose
İngilizce thing

Türkçe karşılığı

şey. şey: Türkçenin en geniş ve en yalın karşılığı; res kadar geniştir. nesne: cismani nesneyi çağrıştırır; Augustinus'un listesinde Teslis de bir res'tir ("en yüce şey"), "nesne" burada olmaz; kullanılmadı. eşya: çoğul ve maddi; kullanılmadı.

"Şey" Türkçede o kadar geniştir ki terim olduğu fark edilmeyebilir. Augustinus'ta ise res bir ayrımın bir kutbudur: Her işaret bir şeydir, ama her şey bir işaret değildir. Okurun "şey"i burada işaretin karşısında okuması gerekir.

Atıf ve kaynak notu

"Şeyler ve işaretler" ayrımını bir bütün olarak teoloji ders kitabının iskeleti yapan Augustinus değil, Petrus Lombardus'tur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: şey, Şeyler, şeyler

Metinlerde işaretlendiği yerler

4 yer · 4 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.