İçeriğe geç

Kavram

Verbum

Yunanca
λόγος (logos); ῥῆμα (rhēma); λέξις (lexis)
Latince
verbum; verba; nomen, vocabulum
Almanca
Wort
Fransızca
mot; verbe; Verbe
İngilizce
word
Türkçe
kelime; söz; fiil (gramerde)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte verbum söylenen kelime ve sözdür. De magistro'da Augustinus kelimeyi bir işaret (signum) türü olarak ele alır: Her kelime işarettir, ama her işaret kelime değildir. Kelimeler kulağı döver ve hafızaya emanet edilir; ama şeyleri kendileri öğretmez, ancak zihni onlara yöneltir ya da hatırlatır. De Trinitate XV'te ise dışa söylenen kelimeden önce gelen "iç söz" (verbum interius) Tanrı'nın Sözü'nü anlamanın benzetmesi olur.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Platon, Aristoteles adın tabiat ya da uzlaşmayla anlam kazanması; ad ve fiil —
MS 1. yy Yuhanna İncili Logos, Tanrı'nın Sözü —
389 Augustinus kelime bir işaret türüdür; ad ve kelimenin ilişkisi; kelimeler öğretmez, hatırlatır Augustinus, De magistro
399–420 Augustinus yürekte söylenen, hiçbir dile ait olmayan iç söz; Tanrı Sözünün bilmecedeki benzerliği; biçimlenebilir düşünce ile basit suret arasındaki fark Augustinus, De Trinitate XV 10, 19–16, 26

Dönüşüm: Dil biliminin teknik teriminden (fiil, kelime) bilgi kuramına (işaret olarak kelime) ve teolojiye (iç söz, Tanrı'nın Sözü).

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca λόγος (logos); ῥῆμα (rhēma); λέξις (lexis) Platon'un Kratylos'u adların (onomata) şeylere tabiatça mı uzlaşmayla mı bağlı olduğunu sorar; Aristoteles'te rhēma "fiil", onoma "ad"dır (Peri hermeneias 2–3). Yuhanna İncili'nin Logos'u Latincede Verbum'dur.
Latince verbum; verba Gündelikte "kelime, söz"; gramerde "fiil". Augustinus De magistro'da kelimeyi "eklemli bir sesle bir anlamla birlikte söylenen her şey" diye tarif eder ve verba'yı verberare (dövmek) fiilinden, nomina'yı noscere (bilmek) fiilinden türetir (5, 12).
Almanca / Fransızca Wort / mot, verbe
İngilizce word

Türkçe karşılığı

kelime; söz; fiil. kelime: tek tek dil işaretleri için en açık karşılık. söz: konuşmanın bütününü ve teolojide Verbum Dei'yi ("Tanrı'nın Sözü") karşılar. sözcük: yeni ve teknik; Augustinus'un geniş kullanımını daraltır. Gramerde verbum "fiil" diye çevrilir. De magistro'da tek tek dil işaretleri söz konusu olduğu için kelime seçildi.

Verbum'un Latincede hem "kelime" hem "fiil" olması, Augustinus'un ad ile kelime arasındaki ilişki üzerine akıl yürütmesini mümkün kılar; Türkçe bu oyunu kaybeder, bu yüzden çeviri gerekli yerlerde Latinceyi gösterir. Teolojide ise aynı kelime Mesih'in adıdır: De magistro'nun sonunda kelimelerin öğretmediği, içimizde öğreten Hakikatin, Mesih'in öğrettiği söylenir.

Atıf ve kaynak notu

Augustinus'un "işaret kuramı" bugünkü göstergebilime sık sık öncü sayılır; ama onun amacı dil çözümlemesi değil, öğrenmenin ve hakikatin kaynağını göstermektir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: Sözü, Söz, kelimelerin, kelimeleri, sözü, Sözünü

Metinlerde işaretlendiği yerler

17 yer · 17 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.