Kavram
Verbum
- Yunanca
- λόγος (logos); ῥῆμα (rhēma); λέξις (lexis)
- Latince
- verbum; verba; nomen, vocabulum
- Almanca
- Wort
- Fransızca
- mot; verbe; Verbe
- İngilizce
- word
- Türkçe
- kelime; söz; fiil (gramerde)
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte verbum söylenen kelime ve sözdür. De magistro'da Augustinus kelimeyi bir işaret (signum) türü olarak ele alır: Her kelime işarettir, ama her işaret kelime değildir. Kelimeler kulağı döver ve hafızaya emanet edilir; ama şeyleri kendileri öğretmez, ancak zihni onlara yöneltir ya da hatırlatır. De Trinitate XV'te ise dışa söylenen kelimeden önce gelen "iç söz" (verbum interius) Tanrı'nın Sözü'nü anlamanın benzetmesi olur.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon, Aristoteles | adın tabiat ya da uzlaşmayla anlam kazanması; ad ve fiil | — |
| MS 1. yy | Yuhanna İncili | Logos, Tanrı'nın Sözü | — |
| 389 | Augustinus | kelime bir işaret türüdür; ad ve kelimenin ilişkisi; kelimeler öğretmez, hatırlatır | Augustinus, De magistro |
| 399–420 | Augustinus | yürekte söylenen, hiçbir dile ait olmayan iç söz; Tanrı Sözünün bilmecedeki benzerliği; biçimlenebilir düşünce ile basit suret arasındaki fark | Augustinus, De Trinitate XV 10, 19–16, 26 |
Dönüşüm: Dil biliminin teknik teriminden (fiil, kelime) bilgi kuramına (işaret olarak kelime) ve teolojiye (iç söz, Tanrı'nın Sözü).
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | λόγος (logos); ῥῆμα (rhēma); λέξις (lexis) | Platon'un Kratylos'u adların (onomata) şeylere tabiatça mı uzlaşmayla mı bağlı olduğunu sorar; Aristoteles'te rhēma "fiil", onoma "ad"dır (Peri hermeneias 2–3). Yuhanna İncili'nin Logos'u Latincede Verbum'dur. |
| Latince | verbum; verba | Gündelikte "kelime, söz"; gramerde "fiil". Augustinus De magistro'da kelimeyi "eklemli bir sesle bir anlamla birlikte söylenen her şey" diye tarif eder ve verba'yı verberare (dövmek) fiilinden, nomina'yı noscere (bilmek) fiilinden türetir (5, 12). |
| Almanca / Fransızca | Wort / mot, verbe | |
| İngilizce | word |
Türkçe karşılığı
kelime; söz; fiil. kelime: tek tek dil işaretleri için en açık karşılık. söz: konuşmanın bütününü ve teolojide Verbum Dei'yi ("Tanrı'nın Sözü") karşılar. sözcük: yeni ve teknik; Augustinus'un geniş kullanımını daraltır. Gramerde verbum "fiil" diye çevrilir. De magistro'da tek tek dil işaretleri söz konusu olduğu için kelime seçildi.
Verbum'un Latincede hem "kelime" hem "fiil" olması, Augustinus'un ad ile kelime arasındaki ilişki üzerine akıl yürütmesini mümkün kılar; Türkçe bu oyunu kaybeder, bu yüzden çeviri gerekli yerlerde Latinceyi gösterir. Teolojide ise aynı kelime Mesih'in adıdır: De magistro'nun sonunda kelimelerin öğretmediği, içimizde öğreten Hakikatin, Mesih'in öğrettiği söylenir.
Atıf ve kaynak notu
Augustinus'un "işaret kuramı" bugünkü göstergebilime sık sık öncü sayılır; ama onun amacı dil çözümlemesi değil, öğrenmenin ve hakikatin kaynağını göstermektir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: Sözü, Söz, kelimelerin, kelimeleri, sözü, Sözünü
Metinlerde işaretlendiği yerler
17 yer · 17 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Öğretmen Üzerine1
- Augustinus, Hür İrade Üzerine43
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_11
- Augustinus, İman ve İnanç Formülü Üzerine3
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine13
- Augustinus, İtiraflar1.13
- Augustinus, İyinin Tabiatı Üzerine24
- Augustinus, Teslis Üzerine6
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri1.1
- Augustinus, Tanrı Devleti7.31
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)34
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.969_2
- Boethius, Katolik İman Üzerine1_2
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler1.3
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.19
- Sevillalı Isidorus, Hükümler3.13
- Hegel, Tinin Fenomenolojisi322