İçeriğe geç

Kavram

Probabile

Yunanca
πιθανόν (pithanon)
Latince
probabile; veri simile
Almanca
das Glaubhafte, das Wahrscheinliche
Fransızca
le probable, le plausible
İngilizce
the probable
Türkçe
inandırıcı

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte onaylanmaya, beğenilmeye değer. Akademik felsefede: kesin bilgi (kavrama) olmadan da hayatı ve eylemi yönlendiren görüntü.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 2. yy Karneades pithanon: üç derecesi
MÖ 84 civarı Cicero Retorikte probabilis: inanılır kanıt Cicero, De inventione 1.9, 1.46
MÖ 45 Cicero Akademik ölçüt olarak inandırıcı olan Cicero, Lucullus 99–105
MÖ 45 Cicero Akademik yöntem: lehte ve aleyhte konuşup inandırıcı olanı bulmak Cicero, Tusculanae disputationes I
386 Augustinus "Doğruya benzeyen" ancak doğruyu bilen için anlamlıdır; Akademiklerin terimi gizli öğretilerinin işareti Augustinus, Contra Academicos 2.11–2.30, 3.40

Dönüşüm: retorik inandırıcılıktan bilgi kuramının ölçütüne; modern dillerde olasılığa.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca πιθανόν (pithanon) Karneades: doğru gibi görünen, insanı ikna eden görüntü.
Latince probabile; veri simile probare "onaylamak, uygun bulmak" fiilinden: "onaylanabilir". Cicero Karneades'in pithanon'unu bununla ve veri simile ("doğruya benzeyen") ile verir (Luc. 32–36, 99–105).
Almanca / Fransızca das Glaubhafte / le plausible Wahrscheinlich ve probable olasılık kuramına kaymıştır.
İngilizce the probable

Türkçe karşılığı

inandırıcı. olası / muhtemel: modern olasılık hesabını çağrıştırır. akla yatkın: iyi, ama terimleşmez. Tercih: inandırıcı; veri simile için "doğruya benzeyen".

"Olası" demek, Karneades'e 17. yüzyılın olasılık kavramını yükler. Probabile niceliksel bir ihtimal değil, onaylamaya değer görünmektir.

Atıf ve kaynak notu

Modern "olasılık" kavramını geriye yansıtmamak gerekir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: inandırıcı, İnandırıcılık, doğruya benzer, daha inandırıcı, doğruya benzerliğinin, doğruya benzeyen

Metinlerde işaretlendiği yerler

26 yer · 25 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.