Kavram
Mundus
- Yunanca
- κόσμος (kosmos)
- Latince
- mundus; universitas
- Almanca
- Welt
- Fransızca
- monde
- İngilizce
- world
- Türkçe
- evren
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte süs, kozmetik. Felsefede göğü, yeri ve içindekileri kapsayan düzenli bütün.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | Timaios: canlı ve akıllı evren | kosmos |
| MÖ 1. yy | Lucretius | Sayısız evrenden biri; doğmuş ve ölümlüdür, moenia mundi bir gün çökecektir | Lucretius, De rerum natura II, V |
| MÖ 45 | Cicero | kosmos – mundus kelime oyunu | Cicero, Timaeus 35 |
| MÖ 45 | Cicero | Evren akıllı ve tanrısaldır (Stoa) | Cicero, De natura deorum II |
| 7. yy | Isidorus | Gök ve yerden oluşan bütün; insan küçük evren; kuzeye yükselen, dört kısımlı yapı | De natura rerum 9 |
Dönüşüm: süsten evrene; Hristiyan Latincesinde "bu dünya" (saeculum) ve ahlâkî olarak "dünyevî olan".
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | κόσμος (kosmos) | "Düzen, süs"; bkz. kosmos. |
| Latince | mundus | Sıfat olarak "temiz, süslü"; isim olarak "kadın süsü". Yunanca kosmos'un iki anlamını (süs ve evren) taşıdığı için onun karşılığı olur; Cicero bunu Timaeus çevirisinde açıkça belirtir (Tim. 35). |
| Almanca / Fransızca | Welt / monde | İkisi de yeryüzü ve insan dünyasına kaymıştır. |
| İngilizce | world |
Türkçe karşılığı
evren. âlem: dinî ve mistik katmanlar çağrıştırır. dünya: yeryüzüne daralır. Tercih: evren.
"Evren" bütünü verir, ama mundus'taki "süs, düzen" imgesini kaybeder; Cicero'nun Timaeus 35'teki kelime oyunu çeviride açıklanmalıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: evrenin, evren, evrene, evreni, Evren, Evrenin
Metinlerde işaretlendiği yerler
66 yer · 66 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Cicero, Buluş Üzerine1.8
- Cicero, Hatip Üzerine3.178
- Cicero, Kanunlar Üzerine1.23
- Cicero, Akademik Meseleler1.28
- Cicero, En Yüksek İyi ve Kötü Üzerine3.64
- Cicero, Tusculum Sohbetleri1.40
- Cicero, Tanrıların Tabiatı Üzerine1.4
- Cicero, Timaios4
- Cicero, Kehanet Üzerine1.17
- Cicero, Kader Üzerine28
- Cicero, Topika77
- Cicero, Dostluk Üzerine24
- Cicero, Vazifeler Üzerine1.154
- Lucretius, Şeylerin Tabiatı Üzerine1.61
- Seneca, İnayet Üzerine1.1
- Seneca, Bilgenin Sarsılmazlığı Üzerine14.4
- Seneca, Öfke Üzerine2.16.2
- Seneca, Marcia'ya Teselli18.3
- Seneca, Mutlu Hayat Üzerine8.4
- Seneca, Çekilip Kendine Kalmak Üzerine4.2
- Seneca, Ruh Huzuru Üzerine2.10
- Seneca, Hayatın Kısalığı Üzerine10.3
- Seneca, Polybius'a Teselli1
- Seneca, Annesi Helvia'ya Teselli6.7
- Seneca, Merhamet Üzerine1.7.2
- Seneca, İyilikler Üzerine3.28.2
- Seneca, Tabiat Meseleleri1.pr
- Seneca, Lucilius'a Ahlâk Mektupları1.9.16
- Quintilianus, Hatiplik Eğitimi1.10.12
- Augustinus, Akademikler'e Karşı3.23
- Augustinus, Mutlu Hayat Üzerine1
- Augustinus, Düzen Üzerine1.1
- Augustinus, İç Konuşmalar1
- Augustinus, Ruhun Ölümsüzlüğü Üzerine7
- Augustinus, Ruhun Büyüklüğü Üzerine2
- Augustinus, Musiki Üzerine68_2
- Augustinus, Öğretmen Üzerine12
- Augustinus, Katolik Kilisesinin ve Maniheistlerin Ahlâkı Üzerine10
- Augustinus, Maniheistlere Karşı Tekvin Üzerine2
- Augustinus, Hakiki Din Üzerine1
- Augustinus, İki Ruh Üzerine17
- Augustinus, Seksen Üç Muhtelif Mesele1_2
- Augustinus, İman ve İnanç Formülü Üzerine2
- Augustinus, Simplicianus'a Muhtelif Meseleler1_23
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine7
- Augustinus, İtiraflar7.1
- Augustinus, Teslis Üzerine135
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri1.14
- Augustinus, Tanrı Devleti1.36
- Augustinus, Tashihler1.3.8
- Boethius, Felsefenin Tesellisi1.M6
- Boethius, Katolik İman Üzerine1_2
- Boethius, Aristoteles'in Kategoriler'i ŞerhiPL64.163_2
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.417
- Boethius, Bölme ÜzerinePL64.889
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1187_2
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1099
- Boethius, Aritmetik Üzerinepr_2
- Boethius, Musiki ÜzerinePL63.1171_2
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler2.7_2
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)2.11
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.7
- Sevillalı Isidorus, Şeylerin Tabiatı Üzerine9
- Descartes, Felsefenin İlkeleriAT8.052
- Kant, Saf Aklın EleştirisiAA03.282
- Hegel, Mantık Bilimi277