Augustinus · Ruhun Büyüklüğü Üzerine
3. Bölüm
2Evodius: Bu da şimdilik yeter. Şimdi ruhun ne kadar büyük olduğunu söyle.
Augustinus: Ne kadar büyük olduğunu hangi anlamda soruyorsun? Ruhun adeta genişlik, uzunluk ya da kalınlık bakımından kapladığı yeri mi, ya da bunların hepsini birden mi soruyorsun, yoksa gücünün ne kadar olduğunu mu bilmek istiyorsun, anlamıyorum. Çünkü Herkül'ün ne kadar büyük olduğunu, yani boyunun kaç ayağa uzandığını sorarız; yine onun ne kadar büyük bir adam olduğunu, yani ne kadar güçlü ve yiğit olduğunu da sorarız.
Evodius: Ruh hakkında ikisini de bilmek istiyorum.
Augustinus: Ama birincisi ruh hakkında ne söylenebilir ne de hiç anlaşılabilir. Çünkü ruhun hiçbir şekilde uzun, geniş ya da adeta kalın olduğu sanılmamalıdır: Bana kalırsa bunlar cisme ait şeylerdir; ruhu böyle aramamız da cisimlere alışkanlığımızdan gelir. Bu yüzden dinî sırlarda da, Tanrı'nın kendisini yaptığı gibi olmak, yani Tanrı'ya benzer hâle gelmek isteyen herkesin bütün cisimsel şeyleri hor görmesi ve gördüğümüz gibi cisimsel olan bu bütün evrenden yüz çevirmesi doğru olarak buyrulur; çünkü ruhun kurtuluşu, yenilenmesi ya da yaratıcısıyla barışması bundan başka bir şey değildir. Bu yüzden ruhun ne kadar büyük olduğunu bu anlamda sorarsan sana cevap veremem; ama onun ne uzun, ne geniş, ne kalın, ne de cisimlerin ölçülerinde aranması alışılmış bu şeylerden herhangi biri olduğunu kesinlikle söyleyebilirim. Bunu niçin düşündüğümün gerekçesini de, istersen sana veririm.
Evodius: İsterim elbette, hem de can atarak bekliyorum; çünkü bunların hiçbiri değilse ruh bana neredeyse hiçbir şey değilmiş gibi görünüyor.
Augustinus: Öyleyse istersen önce sana, hiçbir şey olmadığını söyleyemeyeceğin, ama içlerinde ruhta aradığın türden boyutlar bulamayacağın birçok şey olduğunu göstereyim. Böylece ruh, onda uzunluk ya da buna benzer bir şey bulamadığın için sana hiçbir şey değilmiş gibi görünmemekle kalmayacak; tersine, bunların hiçbirine sahip olmadığı ölçüde daha değerli ve daha çok değer verilmesi gereken bir şey olacaktır. Sonra da bunların hiçbirine gerçekten sahip olup olmadığına bakarız.
Evodius: İstediğin sırayı ve yolu izle; ben dinlemeye ve öğrenmeye hazırım.
- E. Interim accipio unde sit anima, id est, ex Deo, quod mecum sedulo retractabo, et si quid me moverit, post requiram. Nunc quæso, explices qualis sit. A. Videtur mihi esse similis Deo. De anima enim, nisi fallor, requiris humana. E. Idipsum est quod abs te explicari vellem, quemadmodum sit anima similis Deo; cum Deum a nullo factum esse credamus, animam vero ab ipso Deo factam supra dixeris. A. Quid? tu difficile putas Deo fuisse, ut aliquid sibi simile faceret, cum hoc in tanta varietate imaginum etiam videas nobis esse concessum? E. Sed nos videmur mortalia facere, Deus autem immortalem animam fecit, ut opinor, nisi forte tibi aliter videtur. A. Ergo tu velles talia fieri ab hominibus, qualia Deus fecit? E. Non equidem hoc dixerim. Sed quemadmodum ipse immortalis immortale quiddam fecit ad similitudinem suam; sic et nos immortales a Deo facti, ad similitudinem nostram quod facimus, immortale esse deberet. A. Recte diceres, si ad ejus imaginem pingeres tabulam, quod in te immortale esse credis: nunc vero in ea exprimis similitudinem corporis, quod profecto mortale est. E. Quomodo ergo sum similis Deo, cum immortalia nulla possum facere ut ille? A. Quomodo nec imago corporis tui potest hoc valere quod tuum corpus valet; sic anima non mirandum est si potentiam tantam non habet, quantam ille ad cujus similitudinem facta est. 4. E. Et hoc interim satis est: dic nunc quanta sit anima. A. Quomodo quæris quanta sit? Non enim intelligo utrum ejus quasi spatium latitudinis vel longitudinis, vel roboris, vel horum simul omnium requiras; an quantum valeat nosse velis. Solemus enim quærere quantus fuerit Hercules, id est, in quot pedes statura ejus porrecta fuerit. Et item quantus vir fuerit, id est, quantæ potentiae atque virtutis. E. Utrumque de anima scire cupio. A. Atqui illud superius dici non potest, nec omnino intelligi de anima. Non enim ullo modo, aut longa, aut lata, aut quasi valida suspicanda est anima: corporea ista sunt, ut mihi videtur; et de consuetudine corporum sic animam quaerimus. Ideoque bene præcipitur etiam in mysteriis, ut omnia corporea contemnat, universoque huic mundo renuntiet, qui, ut videmus, corporeus est, quisquis se talem reddi desiderat, qualis a Deo factus est, id est, similem Deo: non enim alia salus animae est, aut renovatio, aut reconciliatio auctori suo. Quamobrem quanta sit anima secundum inquisitionem hanc tibi respondere non possum; sed possum affirmare, neque illam longam esse, nec latam, nec robustam, neque aliquid horum quæ in mensuris corporum quaeri solent. Et hoc cur existimem, rationem tibi reddam, si placet. E. Placet vero, ac vehementer exspecto: videtur enim mihi quasi nihil esse anima, si nihil est horum. A. Prius ergo si videtur, ostendam tibi multas esse res quas non possis dicere nihil esse, nec tamen in eis invenire aliqua hujusmodi spatia, qualia in anima requiris: ut non solum non tibi ex eo anima nihil esse videatur, quod in ea non invenis longitudinem, sive aliquid tale; sed eo pretiosior et pluris æstimanda sit, quo nihil horum habet. Deinde utrum vere nihil horum habeat, videbimus. E. Utere quo vis ordine ac modo, ego audire et discere paratus sum.