İçeriğe geç

Kavram

Primordia

Yunanca
ἄτομα (atoma), ἀρχαί (arkhai), στοιχεῖα (stoikheia)
Latince
primordia (rerum); corpora prima, semina rerum, genitalia corpora, materies, elementa
Almanca
Urkörper, Atome
Fransızca
corps premiers, atomes
İngilizce
first beginnings
Türkçe
ilk başlangıçlar (ilk cisimler, şeylerin tohumları)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

primordium gündelikte bir işin başlangıcıdır (primordia urbis). Lucretius onu bütün şeylerin kendilerinden doğduğu ve sonunda yine onlara çözüldüğü, bölünmez, ölümsüz, katı cisimlerin adı yapar.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 5. yy Leukippos, Demokritos Bölünmez cisimler ve boşluk atomon
MÖ 4.–3. yy Epikuros atoma; ağırlık ve sapma
MÖ 1. yy Lucretius primordia rerum, semina, corpora prima; hiçbir şey yoktan var olmaz, hiçbir şey yokluğa gitmez Lucretius, De rerum natura I
MÖ 45 Cicero individua corpora, atomi (Epikurosçuluğun eleştirisi) Cicero, De finibus I

Dönüşüm: Yunanca teknik terimden Latince imge kümesine (başlangıç, tohum, beden).

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἄτομα, ἀρχαί, στοιχεῖα Epikuros'ta bölünmez cisimler (atoma sōmata).
Latince primordia (rerum) primus + ordiri "başlamak": "ilk başlangıçlar". Lucretius Yunanca atomus kelimesini hiç kullanmaz; aynı şeye dönüşümlü olarak primordia rerum, corpora prima "ilk cisimler", semina rerum "şeylerin tohumları", genitalia corpora "doğurucu cisimler", materies "madde", elementa "öğeler" der (DRN 1.54–61).
Almanca / Fransızca Urkörper / corps premiers
İngilizce first beginnings

Türkçe karşılığı

ilk başlangıçlar. atom: doğru ama Lucretius'un kaçındığı ödünç teknik kelimeyi geri getirir; ilkeler: principium / arkhē ile karışır; ilk öğeler: elementa'ya ayrılmalı. Tercih: primordia = ilk başlangıçlar; öteki adlar harfiyen (ilk cisimler, tohumlar, doğurucu cisimler, madde) verilir ki şairin imge çeşitliliği kaybolmasın.

"Atom" demek, Lucretius'un şiirini fizik ders kitabına çevirir. "Tohum" ve "başlangıç" imgeleri ise maddenin doğurucu, verimli yanını öne çıkarır: Lucretius'ta atomlar ölü parçacıklar değil, natura creatrix'in (yaratıcı tabiatın) tohumlarıdır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ilk başlangıçlarını, ilk başlangıçların, ilk başlangıçları

Metinlerde işaretlendiği yerler

3 yer · 3 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.