Kavram
Aion (αἰών)
- Yunanca
- αἰών (aiṓn)
- Latince
- aevum, aeternitas
- Almanca
- Lebenszeit, Ewigkeit
- Fransızca
- temps de la vie, éternité
- İngilizce
- eternity, aeon
- Türkçe
- aiōn (çevrilmez); bağlama göre ömür, yaşam süresi, sonsuz süre
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik (Homerosçu) anlamda aiōn, bir canlının taşıdığı yaşam, ömrünün sürdüğü süredir. Herakleitos B 52'de ("Aiōn, oyun oynayan, taşlarını süren bir çocuktur: saltanat bir çocuğundur") sözcük kişileştirilir ve bütüne, evrenin akışına ya da tek tek yaşam sürelerine yönelir. Sonraki felsefede (Platon, Timaios 37d) aiōn, zamanın (khronos) kendisinin hareketli bir imgesi olduğu zamansız sonsuzluğun adı olur.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 6.–5. yy | Herakleitos | Oynayan çocuk olarak kişileştirilmiş aiōn; DK "Lebenszeit" | DK 22 B 52 |
| MS 2.–3. yy | Hippolytos (Herakleitos'u aktarırken) | "logos ve aiōn" karşıtlık çiftinde; DK: logos ebedî olan, aiōn yaşam süresi | DK 22 B 50 |
| MS 6. yy | Lydos (Neopythagorasçı kaynak) | monas ile eşlenen sonsuz süre | DK 3 B 26 |
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | αἰών (aiōn) | Homeros'ta "yaşam gücü, ömür" (ruhla birlikte bedeni terk eder); ἀεί "hep" ile aynı kökten sayılır. Felsefede ilk ağır kullanım Herakleitos B 52 (DK 22). |
| Latince | aevum, aeternitas | aevum "çağ, ömür" eski anlamı, aeternitas Platoncu-Neoplatoncu "sonsuzluk"u karşılar. |
| Almanca / Fransızca | Lebenszeit (Diels–Kranz, Herakleitos B 52), Ewigkeit; temps de la vie, éternité | DK B 50 notu: "λόγος ebedî olan, αἰών yaşam süresi". |
| İngilizce | eternity, aeon |
Türkçe karşılığı
aiōn (transliterasyon). Rakipler: ömür (Herakleitos'taki yaşam süresi anlamını tutar ama kozmik boyutu kaybeder), sonsuz süre / ebediyet (Platon ve Neoplatoncular için doğru, Herakleitos için anakronik), zaman (Khronos'a ayrıldı, DK 1 B 12–13), çağ (tarihsel dönem çağrışımı). Tek bir Türkçe sözcük iki uç anlamı birlikte taşımadığından transliterasyon; DK 3 B 26'daki Neopythagorasçı bağlamda "sonsuz süre (aiōn)".
"Ömür" dersen Herakleitos'un oynayan çocuğunu insan yaşamının kısalığına, oyunun keyfîliğine bağlarsın; "sonsuz süre" ya da "ebediyet" dersen Platon'un Timaios'undaki zamansız sonsuzluğu geriye yansıtırsın. Transliterasyon bu kararı ertelemenin bedeli olarak okura açıklama yükler.
Atıf ve kaynak notu
B 52'de sözcük fragmanın kendi içindedir. B 50'deki "logos ve aiōn" çifti ise Hippolytos'un Hristiyan-gnostik karşıtlıklar listesindedir (DK: "baba oğul" Hristiyan eki); Herakleitos'a ait olduğu kuşkuludur.
İlgili kavramlar
- logos
- aeternitas (Latince karşılık: ebediyet)
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: aiōn, ömür, zaman, aion, Aiōn, ömrün
Metinlerde işaretlendiği yerler
17 yer · 9 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.