İçeriğe geç

Kavram

Aion (αἰών)

Yunanca
αἰών (aiṓn)
Latince
aevum, aeternitas
Almanca
Lebenszeit, Ewigkeit
Fransızca
temps de la vie, éternité
İngilizce
eternity, aeon
Türkçe
aiōn (çevrilmez); bağlama göre ömür, yaşam süresi, sonsuz süre

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik (Homerosçu) anlamda aiōn, bir canlının taşıdığı yaşam, ömrünün sürdüğü süredir. Herakleitos B 52'de ("Aiōn, oyun oynayan, taşlarını süren bir çocuktur: saltanat bir çocuğundur") sözcük kişileştirilir ve bütüne, evrenin akışına ya da tek tek yaşam sürelerine yönelir. Sonraki felsefede (Platon, Timaios 37d) aiōn, zamanın (khronos) kendisinin hareketli bir imgesi olduğu zamansız sonsuzluğun adı olur.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 6.–5. yy Herakleitos Oynayan çocuk olarak kişileştirilmiş aiōn; DK "Lebenszeit" DK 22 B 52
MS 2.–3. yy Hippolytos (Herakleitos'u aktarırken) "logos ve aiōn" karşıtlık çiftinde; DK: logos ebedî olan, aiōn yaşam süresi DK 22 B 50
MS 6. yy Lydos (Neopythagorasçı kaynak) monas ile eşlenen sonsuz süre DK 3 B 26

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca αἰών (aiōn) Homeros'ta "yaşam gücü, ömür" (ruhla birlikte bedeni terk eder); ἀεί "hep" ile aynı kökten sayılır. Felsefede ilk ağır kullanım Herakleitos B 52 (DK 22).
Latince aevum, aeternitas aevum "çağ, ömür" eski anlamı, aeternitas Platoncu-Neoplatoncu "sonsuzluk"u karşılar.
Almanca / Fransızca Lebenszeit (Diels–Kranz, Herakleitos B 52), Ewigkeit; temps de la vie, éternité DK B 50 notu: "λόγος ebedî olan, αἰών yaşam süresi".
İngilizce eternity, aeon

Türkçe karşılığı

aiōn (transliterasyon). Rakipler: ömür (Herakleitos'taki yaşam süresi anlamını tutar ama kozmik boyutu kaybeder), sonsuz süre / ebediyet (Platon ve Neoplatoncular için doğru, Herakleitos için anakronik), zaman (Khronos'a ayrıldı, DK 1 B 12–13), çağ (tarihsel dönem çağrışımı). Tek bir Türkçe sözcük iki uç anlamı birlikte taşımadığından transliterasyon; DK 3 B 26'daki Neopythagorasçı bağlamda "sonsuz süre (aiōn)".

"Ömür" dersen Herakleitos'un oynayan çocuğunu insan yaşamının kısalığına, oyunun keyfîliğine bağlarsın; "sonsuz süre" ya da "ebediyet" dersen Platon'un Timaios'undaki zamansız sonsuzluğu geriye yansıtırsın. Transliterasyon bu kararı ertelemenin bedeli olarak okura açıklama yükler.

Atıf ve kaynak notu

B 52'de sözcük fragmanın kendi içindedir. B 50'deki "logos ve aiōn" çifti ise Hippolytos'un Hristiyan-gnostik karşıtlıklar listesindedir (DK: "baba oğul" Hristiyan eki); Herakleitos'a ait olduğu kuşkuludur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: aiōn, ömür, zaman, aion, Aiōn, ömrün

Metinlerde işaretlendiği yerler

17 yer · 9 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.