İçeriğe geç
Empedokles

Empedokles

Fragmanlar

Diels–Kranz 31 B

31B1B. Fragmanlar

Empedokles'in Tabiat Üzerine'si, I–II. kitaplar (ΕΜΠΕΔΟΚΛΕΟΥΣ ΠΕΡΙ ΦΥΣΕΩΣ Α Β)

DK 31 B 1

Kaynak: Diogenes Laertios VIII 60.

Diogenes Laertios: Aristippos ile Satyros'un dediğine göre Pausanias onun sevgilisiydi; «Tabiat Üzerine»yi de ona şöyle seslenerek ithaf etmiştir: Sen de dinle, Pausanias, akıllı Ankhites'in oğlu.

31B1

Diog. VIII 60 [A 1, I 279, 1 vd.] ἦν δ' ὁ Παυσανίας, ὥς φησιν Ἀρίστιππος καὶ Σάτυρος, ἐρώμενος αὐτοῦ, ὧι δὴ καὶ τὰ Περὶ φύσεως προσπεφώνηκεν οὕτως· Παυσανίη, σὺ δὲ κλῦθι, δαΐφρονος Ἀγχίτεω υἱέ. — [DK: Öncesinde belki "Başkalarına hiçbir şey bildirmiyorum…" türünden bir söz ya da bir Musa çağrısı vardı (Kranz); Ἀγχίτου el yazmaları: Ἀγχίτεω Anth. (karş. B 156); DK Almancası "Anchites (Anchitos?)".]

31B2DK 31 B 2

Kaynak: Sextos Empeirikos, Matematikçilere Karşı VII 122–124.

Sextos Empeirikos: Başkaları da vardı ki Empedokles'e göre hakikatin ölçütünün hisler değil doğru logos olduğunu söylerlerdi; doğru logosun da bir kısmı ilâhî, bir kısmı insanîdir; ilâhî olan dile getirilemez, insanî olan dile getirilebilir. Hakikati ayırt etmenin hislere ait olmadığını şöyle söyler: «Dar … kavranamaz» (1–8). Hakikatin büsbütün kavranamaz olmadığını, insan logosunun erişebildiği ölçüde kavranabildiğini de bu sözlerin ardından «Ama sen … erişebildiğinden» (8–9) diyerek açıkça belirtir:

Dar avuçlar yayılmıştır uzuvlara;
yığınla sefil şey üşüşür, düşünceleri köreltir.
Hayatlarında ömrün küçük bir parçasını görmüş olarak,
erken ölüme yazgılı, duman gibi kalkıp uçup giderler;
her biri yalnız karşılaştığı şeye inanır,
her yana sürüklenir; ama herkes bütünü bulduğunu söyleyip övünür.
Böylece bunlar insanların ne görebileceği ne işitebileceği
ne de nousla kavrayabileceği şeylerdir. Ama sen, madem buraya çekildin,
ölümlü aklın erişebildiğinden fazlasını öğrenmeyeceksin.

31B2

Sext. VII 122–124 ἄλλοι δὲ ἦσαν οἱ λέγοντες κατὰ τὸν Ἐμπεδοκλέα κριτήριον εἶναι τῆς ἀληθείας οὐ τὰς αἰσθήσεις, ἀλλὰ τὸν ὀρθὸν λόγον, τοῦ δὲ ὀρθοῦ λόγου τὸν μέν τινα θεῖον ὑπάρχειν τὸν δὲ ἀνθρώπινον. ὧν τὸν μὲν θεῖον ἀνέξοιστον εἶναι, τὸν δὲ ἀνθρώπινον ἐξοιστόν. λέγει δὲ περὶ μὲν τοῦ μὴ ἐν ταῖς αἰσθήσεσι τὴν κρίσιν τἀληθοῦς ὑπάρχειν οὕτως· 'στεινωποὶ … περιληπτά' (1–8), περὶ δὲ τοῦ μὴ εἰς τὸ παντελὲς ἄληπτον εἶναι τὴν ἀλήθειαν, ἀλλ' ἐφ' ὅσον ἱκνεῖται ὁ ἀνθρώπινος λόγος ληπτὴν ὑπάρχειν, διασαφεῖ τοῖς προκειμένοις ἐπιφέρων 'σὺ δ' οὖν … ὄρωρεν' (8–9).
στεινωποὶ μὲν γὰρ παλάμαι κατὰ γυῖα κέχυνται·
πολλὰ δὲ δείλ' ἔμπαια, τά τ' ἀμβλύνουσι μέριμνας.
παῦρον δ' ἐν ζωῆισι βίου μέρος ἀθρήσαντες
ὠκύμοροι καπνοῖο δίκην ἀρθέντες ἀπέπταν
5 αὐτὸ μόνον πεισθέντες, ὅτωι προσέκυρσεν ἕκαστος
πάντοσ' ἐλαυνόμενοι, τὸ δ' ὅλον ⟨πᾶς⟩ εὔχεται εὑρεῖν·
οὕτως οὔτ' ἐπιδερκτὰ τάδ' ἀνδράσιν οὔτ' ἐπακουστὰ
οὔτε νόωι περιληπτά. σὺ δ' οὖν, ἐπεὶ ὧδ' ἐλιάσθης,
πεύσεαι οὐ πλέον ἠὲ βροτείη μῆτις ὄρωρεν.
— [DK: 1 παλάμαι DK Almancası "Sinneswerkzeuge ('Greifer')"; κέχυνται (Homerosçu dize sonu) Sext.: τέτανται Herculaneum papirüsü varyantı; 2 δείλ' Sext., Procl.; ἔμπαια Emperius: ἔμπεα Sext.; 3 δ' ἐν ζωῆισι βίου Wilamowitz'in düzeltmesi: δὲ ζωῆσι Sext.; ἀθρήσαντες Scaliger; 5 ⟨πᾶς⟩ Bergk; 7 ἐλιάσθης: Kranz (Nachtrag) "gökten buraya düştün" anlamını reddeder — "buraya [ötekilerden] ayrılıp çekildin", seslenilen yalnızca Pausanias olabilir; σὺ δ' οὖν: δ' Bergk'in eki (Nachtrag); νόωι Sext.; 9 οὐ πλέον ἠὲ Stein: οὐ πλεῖόν γε Sext.]

31B3DK 31 B 3

Kaynak: Sextos Empeirikos, Matematikçilere Karşı VII 124 (B 2, 9'un ardından).

Sextos Empeirikos: Ardından gelen dizelerde, bilebileceğinden fazlasını vaat edenleri azarladıktan sonra, daha önce hislerden doğan güveni küçümsemiş olsa da, logos onlara başkanlık ettiği sürece her bir hisle kavranan şeyin güvenilir olduğunu gösterir. Şöyle der:

Ama ey tanrılar, onların çılgınlığını dilimden uzak tutun,
kutsal ağızlardan temiz bir pınar akıtın.
Sen de, çok anılan, ak kollu bakire Musa,
sana yalvarırım: günlük ömürlülerin işitmesi caiz olanı
Dindarlık'ın yanından, dizgini iyi tutulan arabanı sürerek gönder.
Ölümlülerin elinden şanlı bir onurun çiçeklerini almaya da
hiçbir şey seni zorlamasın; kutsallığın izin verdiğinden fazlasını
cüretle söylemek ve böylece bilgeliğin doruklarında oturmak karşılığında.
Haydi, bütün avuçlarınla bak, her şey hangi yoldan açıkça görünüyorsa;
gördüğün bir şeye işittiğinden fazla güvenme,
gürültülü işitmeye de dilin açıkça söylediklerinden fazla;
düşünmenin yolu olan öteki uzuvlardan da
güveni esirgeme; her şeyi açıkça göründüğü yoldan düşün.

31B3

Sext. VII 124 [B 2, 9'un ardından] καὶ διὰ τῶν ἑξῆς ἐπιπλήξας τοῖς πλέον ἐπαγγελλομένοις γιγνώσκειν παρίστησιν ὅτι τὸ δι' ἑκάστης αἰσθήσεως λαμβανόμενον πιστόν ἐστι τοῦ λόγου τούτων ἐπιστατοῦντος, καίπερ πρότερον [B 2] καταδραμὼν τῆς ἀπ' αὐτῶν πίστεως. φησὶ γὰρ 'ἀλλὰ … ἕκαστον'.
ἀλλὰ θεοὶ τῶν μὲν μανίην ἀποτρέψατε γλώσσης,
ἐκ δ' ὁσίων στομάτων καθαρὴν ὀχετεύσατε πηγήν.
καὶ σέ, πολυμνήστη λευκώλενε παρθένε Μοῦσα,
ἄντομαι, ὧν θέμις ἐστὶν ἐφημερίοισιν ἀκούειν,
5 πέμπε παρ' Εὐσεβίης ἐλάουσ' εὐήνιον ἅρμα.
μηδέ σέ γ' εὐδόξοιο βιήσεται ἄνθεα τιμῆς
πρὸς θνητῶν ἀνελέσθαι, ἐφ' ὧι θ' ὁσίης πλέον εἰπεῖν
θάρσεϊ — καὶ τότε δὴ σοφίης ἐπ' ἄκροισι θοάζειν.
ἀλλ' ἄγ' ἄθρει πάσηι παλάμηι, πῆι δῆλον ἕκαστον,
10 μήτε τιν' ὄψιν ἔχων πίστει πλέον ἢ κατ' ἀκουὴν
ἢ ἀκοὴν ἐρίδουπον ὑπὲρ τρανώματα γλώσσης,
μήτε τι τῶν ἄλλων, ὁπόσηι πόρος ἐστὶ νοῆσαι,
γυίων πίστιν ἔρυκε, νόει δ' ἧι δῆλον ἕκαστον.
— [DK: 1 τῶν H. Fränkel'e göre nötr ve B 3 doğrudan B 2'ye bağlanır; Diels ise Parmenides gibi deney dışı düşünürleri anladı; DK Almancası "dieser Männer (?)"; ἀποτρέψατε Steph.; 2 ὀχετεύσατε Stephanus'un düzeltmesi; 3 ὧν θέμις ἐστὶν karş. 1 B 7; 5'ten önce Wilamowitz Pausanias'a yeni bir seslenişle bir boşluk varsayar; DK: seslenilen Musa'dır, ancak 9. dizedeki ἀλλ' ἄγε Pausanias'a döner; 6 ἐφ' ὧι θ' ὁσίης Clem. Str. V 60: ἐφωθοείης Sext.; 7 θάρσεϊ karş. Bakkhylides 17, 63; θοάζειν G. Hermann: θοάζει Sext.; 8 ἀλλ' ἄγ' ἄθρει Bergk: ἀλλὰ γὰρ ἄθρει πᾶς Sext.; 9 ὄψιν ἔχων πίστει karş. Hom. B 33; 12 (PDF'ten) ὁπόσηι "kaç yoldan" (karş. 9. dize); 13 νόει δ' Karsten: θ' Sext. (Nachtrag).]

31B4DK 31 B 4

Kaynak: Klemens, Stromateis V 18.

Ama kötüler, güçlü olana güvenmemeye pek düşkündür;
sen ise, bizim Musa'mızın güvenilir sözleri nasıl buyuruyorsa öyle,
sözüm yüreğinde elenip süzüldükten sonra bil.

*Klemens: Empedokles der ki, kötülerin âdeti, güvenmeyerek doğru olanlara üstün gelmek istemektir.*

31B4

Clem. Str. V 18 [II 338, 1 St.] 'ἀλλὰ … λόγοιο'. τοῖς μὲν γὰρ κακοῖς τοῦτο σύνηθες, φησὶν ὁ Ἐ., τὸ ἐθέλειν κρατεῖν τῶν ἀληθῶν διὰ τοῦ ἀπιστεῖν.
ἀλλὰ κακοῖς μὲν κάρτα μέλει κρατέουσιν ἀπιστεῖν·
ὡς δὲ παρ' ἡμετέρης κέλεται πιστώματα Μούσης,
γνῶθι διασσηθέντος ἐνὶ σπλάγχνοισι λόγοιο.
— [DK: 1 κάρτα μέλει Herwerden: κάρτα πέλει Clem.; κρατέουσιν κακοί'nın karşıtı, dolayısıyla kişi olarak anlaşılmalı (Bignone); 3 διασσηθέντος Diels: διατμηθέντος Clem.: διατμισθέντος Wilamowitz; DK Almancası soru işaretlidir ("durch deines Inneren Sieb drang (?)").]

31B5DK 31 B 5

Kaynak: Plutarkhos, Sofra Sohbetleri VIII 8, 1 p. 728 E.

Plutarkhos: Balıklara «ellops» denmesini, sesleri (ops) kapalı ve içeride tutulduğu için suskunluğun bir ödülü sayardı. Benim adaşım [Empedokles] de Pausanias'a, Pythagorasçılara yakışır biçimde, öğretileri dilsiz yüreğinin içinde saklamasını *öğütler.*

31B5

Plut. Quaest. conv. VIII 8, 1 p. 728 E ἔλεγε δὲ τῆς ἐχεμυθίας τοῦτο γέρας εἶναι τοὺς ἰχθῦς καλεῖν ⟨ἔλλοπας⟩ οἷον εἰλλομένην τὴν ὄπα καὶ καθειργομένην ἔχοντας. καὶ τὸν ὁμώνυμον ἐμοὶ [Empedokles, Plutarkhos'un konuşma kişisi] τῶι Παυσανίαι Πυθαγορικῶς παραινεῖν τὰ δόγματα
στεγάσαι φρενὸς ἔλλοπος εἴσω.
— [DK: ⟨ἔλλοπας⟩ Wyttenbach; Παυσανίαι Diels: παυσαμένωι el yazmaları; παραινεῖν Wyttenbach: περαίνειν el yazmaları; B 5'in B 2 ile B 4 arasında duramayacağını ilk Bignone gösterdi; στεγάσαι φρενὸς ἔλλοπος (Wyttenbach) εἴσω Diels: στέγουσαι φρενὸς ἀλλ' ὅπερ ἐλάσσω el yazmaları; ἔλλοπος yalın hâl de olabileceğinden (karş. B 117, 2) "göğsünde dilsizce saklamak" diye de çevrilebilir.]

31B6DK 31 B 6

Kaynak: Aetios I 3, 20; Sextos Empeirikos, Matematikçilere Karşı X 315.

Önce şunu işit: her şeyin dört kökü vardır:
parlak Zeus, hayat veren Hēra, Aidōneus
ve gözyaşlarıyla ölümlülerin pınarını ıslatan Nēstis.

31B6

Aët. I 3, 20 [A 33, I 289, 14]; Sext. X 315.
τέσσαρα γὰρ πάντων ῥιζώματα πρῶτον ἄκουε·
Ζεὺς ἀργὴς Ἥρη τε φερέσβιος ἠδ' Ἀιδωνεὺς
Νῆστίς θ', ἣ δακρύοις τέγγει κρούνωμα βρότειον.
— [DK: 1 γὰρ Herakleitos-alegorileri 24 (Sext.): τῶν Theophrastos'un belleğiyle; δή Probus; ῥίζωμα karş. Pythagorasçı yemin 58 B 15 (görüntüde "57 B 15"); 2 ἀργής] γὰρ γῆς Etym.; yorum için bkz. A 33; dört öğe iki dizede [Hes.] Theog. 736 vd.'de de; Kranz (Nachtrag): Hēra'yı toprak diye anlayan Snell haklıdır; 3 Νῆστις] "Sicilya tanrıçası" (Alexis, Photios); δάκρυα Διός = yağmur (Orpheus 1 B 22) karş.]

31B7DK 31 B 7

Kaynak: Hesykhios, "ἀγένητα" maddesi.

Hesykhios: doğmamış olanlar: *öğeler. Empedokles'te.*

31B7

Hesych. ἀγένητα· στοιχεῖα. παρ' Ἐμπεδοκλεῖ. — [DK: karş. B 16 (I 315, 2); ἀγέννητα el yazması. DK Almancası "Ungewordne Elemente" — "Elemente" italik, yani Hesykhios'un açıklaması.]

31B8DK 31 B 8

Kaynak: Plutarkhos, Kolotes'e Karşı 10 p. 1111 F; Aetios I 30, 1.

Aetios: Empedokles'e göre hiçbir şeyin doğuşu yoktur, yalnızca öğelerin karışması ve ayrılması vardır. «Fizik»in birinci kitabında şöyle yazar:

Sana başka bir şey daha söyleyeceğim: ölümlü şeylerin hiçbirinin
doğuşu (physis) yoktur, uğursuz ölümün getirdiği bir son da yoktur;
yalnızca karışım ve karışmış olanların ayrılması vardır;
insanlar buna doğuş adını verir.

31B8

Plut. adv. Col. 10 p. 1111 F. Aët. I 30, 1 (D. 326, 10) Ἐ. φύσιν μηδενὸς εἶναι, μῖξιν δὲ τῶν στοιχείων καὶ διάστασιν· γράφει γὰρ οὕτως ἐν τῶι πρώτωι Φυσικῶν·
ἄλλο δέ τοι ἐρέω· φύσις οὐδενός ἐστιν ἁπάντων
θνητῶν, οὐδέ τις οὐλομένου θανάτοιο τελευτή,
ἀλλὰ μόνον μῖξίς τε διάλλαξίς τε μιγέντων
ἔστι, φύσις δ' ἐπὶ τοῖς ὀνομάζεται ἀνθρώποισιν.
— [DK (PDF'ten): 5 μηδενὸς Stein: μηδὲν (A)BC; 7 ἄλλο … ἐρέω Homerosçu; οὐδὲν Aët.; ἁπάντων Aët.: ἐόντων Arist. Metaph. Δ 4. 1014b 36 (φύσις'i "ilk bileşim" diye yanlış anlar): ἑκάστου Plut.; 8 οὐλομένη θανάτοιο γενέθλη Plut.; οὐλομένου] Empedokles'in kendisi de (yanlışlıkla) "bozucu" diye anlamış olabilir; 10 δ' ἐπὶ τοῖς [Ar.] MXG 2 p. 975b 7 [30 A 5], Ar. Met., Plut.: δ' ἐπὶ τοῖσδ' Ar. kötü el yazmaları: δὲ βροτοῖς Aët.; karş. 28 B 8, 38 vd. ⟦?⟧ (görüntüde "B 18").]

31B9DK 31 B 9

Kaynak: Plutarkhos, Kolotes'e Karşı 11 p. 1113 AB [bağlam için bkz. B 10].

Onlar insan biçiminde karışıp aithēre çıktıklarında,
ya da yabani hayvanların soyunda, ya da çalıların,
ya da kuşların biçiminde, o zaman buna doğmak derler;
ayrıştıklarında ise uğursuz bir ölüm derler.
Böyle demek caiz değil, ama âdete uyarak ben de öyle diyorum.

31B9

Plut. adv. Col. 11 p. 1113 AB [karş. B 10]
οἱ δ' ὅτε μὲν κατὰ φῶτα μιγέντ' εἰς αἰθέρ' ἵ⟨κωνται⟩ (?)
ἢ κατὰ θηρῶν ἀγροτέρων γένος ἢ κατὰ θάμνων
ἠὲ κατ' οἰωνῶν, τότε μὲν τὸ ⟨λέγουσι⟩ γενέσθαι,
εὖτε δ' ἀποκρινθῶσι, τὸ δ' αὖ δυσδαίμονα πότμον·
5 ᾗ θέμις ⟨οὐ⟩ καλέουσι, νόμωι δ' ἐπίφημι καὶ αὐτός.
— [DK (PDF'ten): 1 μέν E: B'de yok; ἵ⟨κωνται⟩ Diels: μιγὲν φῶς αἰθέρι, 6–8 harflik boşluk BE: οἱ δ' ὅτε κεν κατὰ φῶτα μιγὲν φάος αἰθέρος ἵκηι Mullach-Panzerbieter: οἱ δ' ὅτ(ε) ἵκηι κατὰ φῶτα μιγέντ' εἰς αἰθέριον φῶς (karş. B 45) Bignone; 3 τὸ ⟨λέγουσι⟩ Reiske: τὸν …… BE: τάδε φασί Xylander: τὸν ⟨φασι⟩? Friedländer; 4 ἀποκριθῶσι Plut.: düzeltme Panzerbieter; τὰ δ' αὖ el yazmaları: düzeltme Reiske (karş. B 15, 2); 5 ᾗ θέμις (?) Plut. 820: εἶναι Plut. 1113; ⟨οὐ⟩ Wyttenbach; οὐ θέμις ἧι καλέουσι Wilamowitz, Herm. 65 (1930) 246 — Kranz (Nachtrag) bu değişikliği "herhalde zorunlu" bulur; νόμωι Plut. 820. 1112: ὅμως 1113 BE.]

31B10DK 31 B 10

Kaynak: Plutarkhos, Kolotes'e Karşı 11 p. 1113 A.

Plutarkhos: Empedokles var olan şeyleri yerinden oynatmaktan ve görünenlerle savaşmaktan o kadar uzaktı ki, «doğuş» kelimesini bile alışılmış kullanımdan atmadı; yalnızca işlere zarar veren aldanışı ondan ayıkladıktan sonra, kelimelere âdetin yerleştirdiği anlamı şu dizelerde geri verdi: «Onlar … ben de öyle diyorum» [B 9]. Kolotes bunları aktarırken şunu görmedi: Empedokles insanları, hayvanları, çalıları ve kuşları ortadan kaldırmamıştır, bunların öğeler karışınca meydana geldiğini söyler; ama bu birleşme ve ayrılmaya bir «doğuş» [B 8, 1], «uğursuz bir ölüm» [B 9, 4] ve öç alan ölüm *diyenlere nerede yanıldıklarını öğrettikten sonra, onlar hakkında alışılmış kelimeleri kullanmayı yasaklamadı.*

31B10

Plut. adv. Col. 11 p. 1113 A τοσοῦτον ἐδέησε [Empedokles] τοῦ κινεῖν τὰ ὄντα καὶ μάχεσθαι τοῖς φαινομένοις, ὥστε μηδὲ τὴν φωνὴν [sc. γένεσις] ἐκβαλεῖν ἐκ τῆς συνηθείας, ἀλλ' ὅσον εἰς τὰ πράγματα βλάπτουσαν ἀπάτην παρεῖχεν ἀφελών, αὖθις ἀποδοῦναι τοῖς ὀνόμασι τὸ νενομισμένον ἐν τούτοις· 'οἱ δ' … αὐτός' [B 9]. ἃ ὁ Κολώτης παραθέμενος οὐ συνεῖδεν, ὅτι φῶτας μὲν καὶ θῆρας καὶ θάμνους καὶ οἰωνοὺς ὁ Ἐ. οὐκ ἀνῄρηκεν, ἅ γέ φησι μιγνυμένων τῶν στοιχείων ἀποτελεῖσθαι, τοὺς δὲ τῆι συγκρίσει ταύτηι καὶ διακρίσει φύσιν τινὰ [B 8, 1] καὶ πότμον δυσδαίμονα [B 9, 4] καὶ θάνατον ἀλοίτην ἐπικατηγοροῦντας ἧι σφάλλονται διδάξας, οὐκ ἀφείλετο τὸ χρῆσθαι ταῖς εἰθισμέναις φωναῖς περὶ αὐτῶν.
θάνατον … ἀλοίτην …
— [PDF'ten okundu (DK s. 313 ters taranmış).]

31B11DK 31 B 11

Kaynak: Plutarkhos, Kolotes'e Karşı 12 p. 1113 C (B 10'un ardından).

Plutarkhos: Ama bana öyle geliyor ki Empedokles bu söyleyiş biçimini değil, daha önce söylendiği gibi, kimilerinin «doğuş» dediği, var olmayandan oluşu işin kendisi bakımından tartışıyor. Bunu en açık şu dizelerle gösterir:

Budalalar! Çünkü düşünceleri uzağa erişmez;
önceden var olmayanın doğabileceğini
ya da bir şeyin ölüp büsbütün yok olabileceğini umarlar.

*Bu dizeler, kulağı olanlara, oluşu değil var olmayandan oluşu, yok oluşu değil büsbütün yok oluşu, yani var olmayana varan yok oluşu ortadan kaldırdığını yüksek sesle haykıran birinin sözleridir.*

31B11

Plut. adv. Col. 12 p. 1113 C [B 10'un ardından] ἐμοὶ μέντοι δοκεῖ μὴ τοῦτο κινεῖν τὸ ἐκφορικὸν ὁ Ἐ., ἀλλ' ὡς πρότερον εἴρηται, πραγματικῶς διαφέρεσθαι περὶ τῆς ἐξ οὐκ ὄντων γενέσεως, ἣν φύσιν τινὲς καλοῦσι [B 8, 1]. δηλοῖ δὲ μάλιστα διὰ τούτων τῶν ἐπῶν·
νήπιοι· οὐ γάρ σφιν δολιχόφρονές εἰσι μέριμναι,
οἳ δὴ γίγνεσθαι πάρος οὐκ ἐὸν ἐλπίζουσιν
ἤ τι καταθνήισκειν τε καὶ ἐξόλλυσθαι ἁπάντηι.
ταῦτα γὰρ τὰ ἔπη μέγα βοῶντός ἐστι τοῖς ὦτα ἔχουσιν, ὡς οὐκ ἀναιρεῖ γένεσιν ἀλλὰ τὴν ἐκ μὴ ὄντος, οὐδὲ φθορὰν ἀλλὰ τὴν ἁπάντηι, τουτέστι τὴν εἰς τὸ μὴ ὂν ἀπολλύουσαν.
— [DK (PDF'ten): 20 τι Reiske: τοι Plut.; ἁπάντηι Plut.: düzeltme Stephanus (πάντηι).]

31B12DK 31 B 12

Kaynak: [Aristoteles], Melissos, Ksenophanes ve Gorgias Üzerine 2, 6 p. 975b 1; 1–2: Philon, Kâinatın Ölümsüzlüğü Üzerine 2 p. 3, 5 Cumont.

Philon: Nasıl ki var olmayandan hiçbir şey doğmazsa, var olmayana da hiçbir şey yok olmaz:

Çünkü hiç var olmayandan doğmak imkânsızdır;
var olanın büsbütün yok olması da olmaz, işitilmemiş şeydir;
çünkü biri onu nereye dayarsa, hep orada olacaktır.

31B12

[Aristot.] MXG 2, 6 p. 975b 1 [30 A 5]. 1. 2 Philo de aetern. mundi 2 p. 3, 5 Cum. ὥσπερ γὰρ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος οὐδὲν γίνεται, οὐδ' εἰς τὸ μὴ ὂν φθείρεταί τι· 'ἔκ … ἄπυστον'.
ἔκ τε γὰρ οὐδάμ' ἐόντος ἀμήχανόν ἐστι γενέσθαι
καί τ' ἐὸν ἐξαπολέσθαι ἀνήνυστον καὶ ἄπυστον·
αἰεὶ γὰρ τῆι γ' ἔσται, ὅπηι κέ τις αἰὲν ἐρείδηι.
— [DK (PDF'ten): 1 ἔκ τε γὰρ Diels, Herm. 15 (1880) 162: ἐκ τοῦ γὰρ Philo: ἔκ τε [Ar.] R: ἐκ τοῦ L; οὐδάμ' ἐόντος Diels: οὐδαμῆ ὄντος Philo: μὴ ὄντος [Ar.]; 2 καί τ' ἐὸν Stein: τό τε ὂν [Ar.], Philo; ἐξόλλυσθαι [Ar.]; ἄπυστον Mangey: ἄπαυστον Philo: ἄπρηκτον [Ar.], karş. 28 B 8, 21; 3 αἰεὶ γὰρ τῆι γ' ἔσται Panzerbieter: ἀεὶ γὰρ θήσεσθαι LR.]

31B13DK 31 B 13

Kaynak: Aetios I 18, 2; [Aristoteles], MXG 2, 28 p. 976b 26.

Bütünün hiçbir yeri ne boştur ne fazla.

31B13

Aët. I 18, 2 (D. 316, 1). [Aristot.] de MXG 2, 28 p. 976b 26 [30 A 5]
οὐδέ τι τοῦ παντὸς κενεὸν πέλει οὐδὲ περισσόν.
— [DK (PDF'ten): κενεὸν Theodor. IV 14: κενὸν Plut., Stob. (Aët.); karş. 28 B 8, 22. 45 vd.]

31B14DK 31 B 14

Kaynak: [Aristoteles], MXG 2, 28 p. 976b 23.

Bütünün hiçbir yeri boş değildir; öyleyse ona nereden bir şey gelebilir?

31B14

[Aristot.] de MXG 2, 28 p. 976b 23
τοῦ παντὸς δ' οὐδὲν κενεόν· πόθεν οὖν τί κ' ἐπέλθοι;
— [DK (PDF'ten): B 14'ün B 13 ile B 17, 32'den birleştirilmiş olmadığı, [Ar.]'ın B 13'ü B 14'ün yanında ayrıca aktarmasından anlaşılır; οὐδὲν L: οὐδὲ R; πόθεν] πόθον L.]

31B15DK 31 B 15

Kaynak: Plutarkhos, Kolotes'e Karşı 12 p. 1113 D (B 11'in ardından).

Plutarkhos: Bundan sonraki dizeler ise Empedokles'i tersi yönde suçlamaya yol açabilir; çünkü der ki:

Bilge bir adam aklından şöyle bir kehanette bulunmaz:
ölümlüler yaşadıkları sürece, hayat dedikleri o süre boyunca
var olurlar, iyi şeyler de kötü şeyler de başlarına gelir;
ama bir araya gelmeden önce ve çözüldükten sonra hiçbir şey değildirler.

*Bu, doğmuş ve yaşayan insanların var olduğunu inkâr eden birinin değil, henüz doğmamış olanların da, ölmüş olanların da var olduğunu düşünen birinin sözüdür.*

31B15

Plut. adv. Col. 12 p. 1113 D (B 11'in ardından) τὸ μετὰ ταῦτ' ἐπὶ τοὐναντίον ἂν αἰτιάσασθαι παράσχοι τοῦ Ἐμπεδοκλέους λέγοντος·
οὐκ ἂν ἀνὴρ τοιαῦτα σοφὸς φρεσὶ μαντεύσαιτο,
ὡς ὄφρα μέν τε βιῶσι, τὸ δὴ βίοτον καλέουσι,
τόφρα μὲν οὖν εἰσίν, καί σφιν πάρα δειλὰ καὶ ἐσθλά,
πρὶν δὲ πάγεν τε βροτοὶ καὶ ⟨ἐπεὶ⟩ λύθεν, οὐδὲν ἄρ' εἰσίν.
ταῦτα γὰρ οὐκ ἀρνουμένου μὴ εἶναι τοὺς γεγονότας καὶ ζῶντάς ἐστιν, εἶναι δὲ μᾶλλον οἰομένου καὶ τοὺς μηδέπω γεγονότας καὶ τοὺς ἤδη τεθνηκότας.
— [DK (PDF'ten): 10 ἀνὴρ'dan sonra φρεσὶ BE'de yinelenir; μαντεύσαιτο karş. Lucretius I 737; Empedokles alaycı konuşur; 12 δειλὰ Bergk: δεινὰ Plut. (karş. 2 B 7 δειλῶν τε καὶ ἐσθλῶν); 13 πρὶν δὲ πάγεν τε βροτοί] Diels "οὐδὲν ἦσαν" ekini düşünür, ama Plutarkhos daha doğru açıklar; ⟨ἐπεὶ⟩ Reiske; λύθεν Xylander: λυθέντ' Plut. BE. DK Almancası "bevor die Sterblichen (aus den Elementen) zusammengefügt".]

31B16DK 31 B 16

Kaynak: Hippolytos, Bütün Sapkınlıkların Çürütülmesi VII 29 (p. 211 Wendland).

Hippolytos: Oluşmuş her şeyin doğuşunu yaratan ve yapan, yıkıcı Neikos'tur; oluşmuş şeyleri dünyadan çıkaran, dönüştüren ve bire [tek dünyaya] geri getiren ise Philia'dır. Empedokles bunların ölümsüz, doğmamış, hiçbir zaman doğmaya başlamamış iki şey olduğunu başka dizelerde aşağı yukarı şöyle söyler:

Çünkü önceden nasıl idiyse öyle olacaktır da; sanırım uçsuz bucaksız zaman
bu ikisinden hiçbir zaman boş kalmayacaktır.

*Bunlar hangileri? Neikos ve Philia; çünkü bunlar doğmaya başlamadılar, önceden vardılar ve hep var olacaklar.*

31B16

Hippol. Ref. VII 29 (p. 211 W.) καὶ ἔστι πάντων τῶν γεγονότων τῆς γενέσεως δημιουργὸς καὶ ποιητὴς τὸ Νεῖκος τὸ ὀλέθριον, τῆς δὲ ἐκ τοῦ κόσμου τῶν γεγονότων ἐξαγωγῆς καὶ μεταβολῆς καὶ εἰς τὸν ἕνα [sc. κόσμον] ἀποκαταστάσεως ἡ Φιλία· περὶ ὧν ὁ Ἐ. ὅτι ἐστὶν ἀθάνατα δύο καὶ ἀγένητα καὶ ἀρχὴν τοῦ γενέσθαι μηδέποτε εἰληφότα ἄλλα λέγει τοιοῦτόν τινα τρόπον· 'ἧι γάρ … αἰών'. τίνων τούτων; τοῦ Νείκους καὶ τῆς Φιλίας· οὐ γὰρ ἤρξαντο γενέσθαι, ἀλλὰ προῆσαν καὶ ἔσονται ἀεί.
ἧι γὰρ καὶ πάρος ἔσκε (?), καὶ ἔσσεται, οὐδέ ποτ', οἴω,
τούτων ἀμφοτέρων κενεώσεται ἄσπετος αἰών.
— [DK: 2 ἄλλα Kranz: ἀλλὰ el yazması: ἅμα Diels; 5 ἧι Nauck: ἦν Hipp. 151; ἔσκε καὶ Diels (pek olası değil): ἦν καὶ Hipp.: ἦν ὡς Nauck; καὶ γὰρ (ἦ γὰρ Kranz, 28 B 1, 27'deki gibi) καὶ πάρος ἦν τε καὶ Schneidewin; ἔσσεται … οἴω Miller: ἔσται οὐδέπω τοίω Hipp.; 6 κενεώσεται Roeper (karş. B 13. 14): κενώσεται Hipp.; ἄσπετος Miller: ἄσβεστος Hipp. Empedokles'teki dize yinelemeleri (1. 2 = 16. 17) kasıtlıdır (karş. B 25). Kranz (Nachtrag) Almanca çeviriyi "Çünkü önceden nasıl idiyse öyle olacaktır da" diye düzeltir; çeviri buna uyar.]

31B17DK 31 B 17

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 157, 25 (1–8, 10–35); 1–2: aynı eser 161, 14 ⟦?⟧; 9. mısra B 26, 8'den; 20–21: Plutarkhos, Erōs Üzerine 13 p. 756 D; 21: Klemens, Stromateis V 15.

Simplikios: Empedokles «Fizik»in birinci kitabında bunu şöyle anlatır:

İkili bir şey söyleyeceğim: bir zaman çoktan büyüyüp yalnızca bir oldu,
bir zaman da birden ayrışıp çok oldu.
Ölümlü şeylerin iki doğuşu, iki de yok oluşu vardır:
birini her şeyin bir araya gelmesi doğurur ve yok eder;
öteki, şeyler yeniden ayrışırken beslenip büyür ve dağılıp uçar.
Bunlar sürekli değişmekten hiç vazgeçmez:
bir zaman Sevgi ile hepsi bir araya gelip bir olur,
bir zaman da her biri Çekişme'nin düşmanlığıyla ayrı ayrı savrulur.
⟨Böylece birin çoktan doğmayı öğrendiği ölçüde⟩
ve bir yeniden ayrışınca çok ortaya çıktıkça,
o ölçüde doğarlar ve onlar için kalıcı bir ömür yoktur;
ama sürekli değişmekten hiç vazgeçmedikleri ölçüde,
o ölçüde de bir çevrim içinde hep hareketsiz vardırlar.
Haydi, sözlerimi dinle; çünkü öğrenmek aklı büyütür.
Daha önce de sözlerimin sınırlarını gösterirken söylediğim gibi,
ikili bir şey söyleyeceğim: bir zaman çoktan büyüyüp yalnızca bir oldu,
bir zaman da birden ayrışıp çok oldu:
ateş, su, toprak ve havanın uçsuz bucaksız yüksekliği;
onlardan ayrı, her yanda dengi olan uğursuz Çekişme
ve onların arasında, eni boyu eşit Sevgi.
Ona nousla bak, gözlerinle şaşkın oturup kalma;
ölümlülerin uzuvlarına da doğuştan yerleşmiş sayılan odur;
onunla sevgi dolu şeyler düşünür, uyumlu işler yaparlar,
ona Sevinç ve Aphrodite adını verirler.
Onun bunların arasında döndüğünü hiçbir ölümlü
öğrenmemiştir; sen ise sözümün aldatmayan gidişini dinle.
Çünkü bunların hepsi eşittir, doğuşça da yaşıttır;
ama her biri ayrı bir onura hükmeder, her birinin kendi huyu vardır
ve zaman döndükçe sırayla üstün gelirler.
Bunlara hiçbir şey eklenmez, hiçbir şey de eksilmez;
çünkü sürekli yok olsalardı, artık var olmazlardı.
Hem bu bütünü ne artırabilir, nereden gelerek?
Nereye yok olabilir, madem hiçbir yer bunlardan boş değil?
Var olan yalnızca bunlardır; birbirlerinin içinden koşarak
kâh bu kâh şu olurlar, ama sürekli hep aynı kalırlar.

*Plutarkhos (20–21. dizeler): Empedokles'in «ve onların arasında … şaşkın oturup kalma» dediğini işittiğinde, dostum, bunların Erōs hakkında söylendiğini düşünmelisin; çünkü pek eski şeyler arasında bu tanrı bize görünmez, ancak kanaatle bilinir. — Klemens (21. dize): Empedokles ilkeler arasında Philotēs'i de sayar ve onu bir araya getiren bir sevgi olarak düşünür.*

31B17

Simpl. Phys. 157, 25 ὁ δὲ Ἐ. οὕτως ἐν τῶι πρώτωι τῶν Φυσικῶν παραδίδωσι 'δίπλ' … ὁμοῖα'. 1. 2 Simpl. Phys. 161, 14 ⟦?⟧ τὰ εὐθὺς ἐν ἀρχῆι παρατεθέντα 'τοτὲ … εἶναι'. ⟨9 B 26, 8'den.⟩ 20. 21 Plut. Amat. 13 p. 756 D ἀλλ' ὅταν Ἐμπεδοκλέους ἀκούσηις λέγοντος, ὦ ἑταῖρε, 'καὶ … τεθηπώς', ταῦτ' οἴεσθαι χρὴ λέγεσθαι περὶ Ἔρωτος· οὐ γάρ ἐστιν ὁρατὸς ἀλλὰ δοξαστὸς ἡμῖν ὁ θεὸς ἐν τοῖς πάνυ παλαιοῖς. 21 Clem. Strom. V 15 [II 335, 22 St.] ὁ δὲ Ἐ. ἐν ταῖς ἀρχαῖς καὶ Φιλότητα συγκαταριθμεῖται συγκριτικήν τινα ἀγάπην νοῶν· 'ἣν … τεθηπώς'.
δίπλ' ἐρέω· τοτὲ μὲν γὰρ ἓν ηὐξήθη μόνον εἶναι
ἐκ πλεόνων, τοτὲ δ' αὖ διέφυ πλέον' ἐξ ἑνὸς εἶναι.
δοιὴ δὲ θνητῶν γένεσις, δοιὴ δ' ἀπόλειψις·
τὴν μὲν γὰρ πάντων σύνοδος τίκτει τ' ὀλέκει τε,
5 ἡ δὲ πάλιν διαφυομένων θρεφθεῖσα διέπτη.
καὶ ταῦτ' ἀλλάσσοντα διαμπερὲς οὐδαμὰ λήγει,
ἄλλοτε μὲν Φιλότητι συνερχόμεν' εἰς ἓν ἅπαντα,
ἄλλοτε δ' αὖ δίχ' ἕκαστα φορεύμενα Νείκεος ἔχθει.
⟨οὕτως ἧι μὲν ἓν ἐκ πλεόνων μεμάθηκε φύεσθαι⟩
10 ἠδὲ πάλιν διαφύντος ἑνὸς πλέον' ἐκτελέθουσι,
τῆι μὲν γίγνονταί τε καὶ οὔ σφισιν ἔμπεδος αἰών·
ἧι δὲ διαλλάσσοντα διαμπερὲς οὐδαμὰ λήγει,
ταύτηι δ' αἰὲν ἔασιν ἀκίνητοι κατὰ κύκλον.
ἀλλ' ἄγε μύθων κλῦθι· μάθη γάρ τοι φρένας αὔξει·
15 ὡς γὰρ καὶ πρὶν ἔειπα πιφαύσκων πείρατα μύθων,
δίπλ' ἐρέω· τοτὲ μὲν γὰρ ἓν ηὐξήθη μόνον εἶναι
ἐκ πλεόνων, τοτὲ δ' αὖ διέφυ πλέον' ἐξ ἑνὸς εἶναι,
πῦρ καὶ ὕδωρ καὶ γαῖα καὶ ἠέρος ἄπλετον ὕψος,
Νεῖκός τ' οὐλόμενον δίχα τῶν, ἀτάλαντον ἁπάντηι,
20 καὶ Φιλότης ἐν τοῖσιν, ἴση μῆκός τε πλάτος τε·
τὴν σὺ νόωι δέρκευ, μηδ' ὄμμασιν ἧσο τεθηπώς·
ἥτις καὶ θνητοῖσι νομίζεται ἔμφυτος ἄρθροις,
τῆι τε φίλα φρονέουσι καὶ ἄρθμια ἔργα τελοῦσι,
Γηθοσύνην καλέοντες ἐπώνυμον ἠδ' Ἀφροδίτην·
25 τὴν οὔ τις μετὰ τοῖσιν ἑλισσομένην δεδάηκε
θνητὸς ἀνήρ· σὺ δ' ἄκουε λόγου στόλον οὐκ ἀπατηλόν.
ταῦτα γὰρ ἶσά τε πάντα καὶ ἥλικα γένναν ἔασι,
τιμῆς δ' ἄλλης ἄλλο μέδει, πάρα δ' ἦθος ἑκάστωι,
ἐν δὲ μέρει κρατέουσι περιπλομένοιο χρόνοιο.
30 καὶ πρὸς τοῖς οὔτ' ἄρ τι ἐπιγίνεται οὐδ' ἀπολήγει·
εἴτε γὰρ ἐφθείροντο διαμπερές, οὐκέτ' ἂν ἦσαν·
τοῦτο δ' ἐπαυξήσειε τὸ πᾶν τί κε; καὶ πόθεν ἐλθόν;
πῆι δέ κε κἠξαπόλοιτο, ἐπεὶ τῶνδ' οὐδὲν ἔρημον;
ἀλλ' αὐτ(ὰ) ἔστιν ταῦτα, δι' ἀλλήλων δὲ θέοντα
35 γίγνεται ἄλλοτε ἄλλα καὶ ἠνεκὲς αἰὲν ὁμοῖα.
— [DK: 5 θρεφθεῖσα, τίκτει'ye karşılık Panzerbieter (karş. B 30, 1): θρυφθεῖσα el yazmaları (ve Wilamowitz); διέπτη Scaliger: δρέπτη el yazmaları; 8 αὖ δίχ' Simpl.: αὖτε Stob.; ἕκαστα Simpl.: ἅπαντα Simpl. başka yerlerde; 9 burada el yazmalarında yok, B 26, 8'den eklendi; 10 ἠδὲ] ἧι δὲ Wilamowitz (yanlış); 11 ἔμπεδος] 28 B 8, 30'a karşı; 13 ἀκίνητοι] ἀκίνητον Beck, ἀκινητί Panzerbieter gibi düzeltmeler gereksiz (karş. B 6); 14 μάθη γάρ τοι Bergk: μέγη Simpl.: μάθησις γὰρ Stob.; 18 ἠέρος Sext., Athenag., Simpl.: αἰθέρος Plut., Clem.; ἄπλετον Clem., Simpl.: ἤπιον Plut., Athen., Sext. (iyi varyant); Kranz (Nachtrag): ἠέρος için karş. Platon Yasalar X 889 B; Platon 31 B 17, 18'i aktarır; 19 ἁπάντηι Sext.: ἕκαστον Simpl.; 20–31 (PDF'ten okundu, DK s. 317 ters taranmış): 20 Φιλότης Simpl., Sext. IX 10: Φιλίη Sext. X 317, Athenag.; ἐν Plut., Simpl.: μετὰ Sext.; ἴσον Plut.; 21 τὴν σὺ νόωι Simpl. 158 DE: σὺν νόωι F, Clem., Plut.; δέρκευ Clem.: δέρκου Simpl., Plut.; νόωι δέρκευ karş. 28 B 2, 1 ⟦?⟧; 22 Diels "wurzelt und Geltung gewinnt"; 25 μετὰ τοῖσιν Brandis: μετ' ὅσσοισιν Simpl.; 26 λόγου Simpl. DE: λόγων F; 28 B 8, 52'ye karşı; 27 eski İonyalılara karşı polemik; 28 τιμῆς karş. B 30, 2; 29 ~ B 26, 1 — Burnet bu yüzden dizeyi burada siler; 30 ἄρτι ἐπιγίγνεται Simpl. DE (Wilamowitz korur): ἄρ ἐπιγίνεται F: ἄρ τέ τι γίνεται Diels; οὐδ' (οὔτ' değil) el yazmaları; 31 εἴτε karşılıksız, çünkü karşılık gelen öge (32) başka biçimdedir; 32 κε Simpl.: τε [Ar.]; 33 κε κἠξαπόλοιτο Diels: κε καὶ κῆρυξ ἀπόλοιτο Simpl.; 34 = B 21, 13; 26, 3.]

31B18DK 31 B 18

Kaynak: Plutarkhos, İsis ve Osiris Üzerine 48 p. 370 D.

Plutarkhos: Empedokles iyilik yapan ilkeye çoğu kez Philotēs ve Philiē *der, ayrıca da «ağırbaşlı bakışlı Harmonia».*

31B18

Plut. de Is. et Os. 48 p. 370 D Ἐ. δὲ τὴν μὲν ἀγαθουργὸν ἀρχὴν Φιλότητα καὶ Φιλίαν πολλάκις, ⟨ἔτι⟩ δ' Ἁρμονίαν καλεῖ θεμερῶπιν (B 122, 2).
Φιλίη.
— [DK: ⟨ἔτι⟩ Diels; καλεῖ θεμερῶπιν Bentley: καλεῖσθαι μέροπι el yazmaları; Φιλίη okuması B 17, 20'de de var.]

31B19DK 31 B 19

Kaynak: Plutarkhos, İlk Soğuk Üzerine 16 p. 952 B.

Plutarkhos: Genel olarak ateş ayırıcı ve bölücüdür; su ise yapıştırıcı ve tutucudur, nemliliğiyle bir arada tutar ve katılaştırır. Empedokles de ateşe her yerde «uğursuz Çekişme», nemliye ise yapışkan Sevgi *diyerek bu düşünceye yol açmıştır.*

31B19

Plut. de prim. frig. 16 p. 952 B καὶ ὅλως τὸ μὲν πῦρ διαστατικόν ἐστι καὶ διαιρετικόν, τὸ δ' ὕδωρ κολλητικὸν καὶ σχετικὸν τῆι ὑγρότητι συνέχον καὶ πῆττον· ἧι καὶ παρέσχεν Ἐ. ὑπόνοιαν ὡς τὸ μὲν πῦρ Νεῖκος οὐλόμενον [B 17, 19], σχεδύνην δὲ Φιλότητα τὸ ὑγρὸν ἑκάστοτε προσαγορεύων.
σχεδύνην Φιλότητα.
— [DK: Plutarkhos'un [iki gücü] ateş ve nemliyle eşlemesi yanlıştır, B 17, 18 vd.'den de anlaşıldığı gibi; B 34 bir şey kanıtlamaz. OCR'daki "ἀχετικὸν" → σχετικόν, "τὸ δὲν πῦρ" → τὸ μὲν πῦρ düzeltildi.]

31B20DK 31 B 20

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 1124, 9.

Simplikios: Burada da Empedokles, Çekişme'nin ve Sevgi'nin insanlarda, balıklarda, hayvanlarda ve kuşlarda sırayla üstün geldiğini şöyle yazarak söyler:

Bu, ölümlü uzuvların göz alıcı kütlesinde açıkça görülür:
bir zaman, hayatın serpildiği çağın doruğunda, Sevgi ile
bedenin payına düşen bütün uzuvlar bir araya gelip bir olur;
bir zaman da kötü Çekişmelerle bölünüp
her biri ayrı ayrı hayatın kıyısında dolaşır.
Çalılar için de böyledir, sularda yuvalanan balıklar için de,
dağlarda yatan yabani hayvanlar ve kanatlarıyla yürüyen dalgıç kuşlar için de.

31B20

Simpl. Phys. 1124, 9 καὶ γὰρ καὶ ἐνταῦθα τὸ Νεῖκος καὶ τὴν Φιλίαν παρὰ μέρος ἐπικρατεῖν ἐπί τε ἀνθρώπων καὶ ἰχθύων καὶ θηρίων καὶ ὀρνέων ὁ Ἐ. φησι τάδε γράφων·
τοῦτο μὲν ἂμ ⟦?⟧ βροτέων μελέων ἀριδείκετον ὄγκον·
ἄλλοτε μὲν Φιλότητι συνερχόμεν' εἰς ἓν ἅπαντα
γυῖα, τὰ σῶμα λέλογχε, βίου θαλέθοντος ἐν ἀκμῆι·
ἄλλοτε δ' αὖτε κακῆισι διατμηθέντ' Ἐρίδεσσι
5 πλάζεται ἄνδιχ' ἕκαστα περὶ ῥηγμῖνι βίοιο.
ὡς δ' αὕτως θάμνοισι καὶ ἰχθύσιν ὑδρομελάθροις
θηρσί τ' ὀρειλεχέεσσιν ἰδὲ πτεροβάμοσι κύμβαις.
— [DK: 1 τοῦτο Diels: τοῦτον Simpl.; ὄγκον karş. Parm. B 8, 43; 2 = B 17, 7; 26, 5; 3 θαλέθοντος AM; 5 περιρρηγμῖνι A (karş. B 30, 1): περὶ ῥηγμῖνι M; Homerosçu "denizin kıyısında"; Kranz (Nachtrag) Schiller'in "Die Künstler"indeki "An des Lebens ödem Strand"ı anar; 7 ὀρειλεχέεσσιν Schneider (B 127, 1'e göre): ὀρειμελέεσιν AM; πτεροβάμοσι A; κύμβαι, θάμνοι gibi, tekille genel. OCR 1. dizede "ἀν" okur; DK metnindeki biçim (ἂμ = ἀνά) kesinleştirilemedi.]

31B21DK 31 B 21

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 159, 13 (B 17'nin ardından); 3 ve 5: Aristoteles, Oluş ve Bozuluş Üzerine A 1. 314b 20; Galenos; Plutarkhos, İlk Soğuk Üzerine 13 p. 949 F; 9–11: Aristoteles, Metafizik B 4. 1000a 29.

Simplikios: Başka birçok şey söyledikten sonra, saydığı her birinin özelliğini ekler: ateşe güneş (3), havaya ışık (4) ve gök (22, 2), suya yağmur (5) ve deniz (22, 2) der. Şöyle söyler:

Haydi, önceki sözlerimin tanığı olarak şuna bak,
önceki sözlerimde biçimce eksik kalan bir şey varsa:
güneşe bak, görünüşte parlak, her yanda sıcak;
sıcaklık ve parlak ışıkla yıkanan ölümsüz şeylere;
yağmura, her yerde karanlık ve soğuk;
topraktan da kök salmış ve katı şeyler akıp çıkar.
Öfke içinde hepsi ayrı biçimlerde ve ayrı ayrıdır;
Sevgi'de ise bir araya gelir ve birbirlerini özlerler.
Çünkü olmuş, olan ve olacak her şey bunlardan doğmuştur:
ağaçlar filizlenmiş, erkekler ve kadınlar,
hayvanlar, kuşlar ve suda beslenen balıklar,
uzun ömürlü, onurca en yüce tanrılar bile.
Var olan yalnızca bunlardır; birbirlerinin içinden koşarak
başka görünüşler alırlar; karışım onları o kadar değiştirir.

31B21

Simpl. Phys. 159, 13 (B 17'nin ardından) πλείονα δὲ ἄλλα εἰπὼν ἐπάγει ἑκάστου τῶν εἰρημένων τὸν χαρακτῆρα, τὸ μὲν πῦρ ἥλιον (3) καλῶν, τὸν δὲ ἀέρα αὐγὴν (4) καὶ οὐρανόν (22, 2), τὸ δὲ ὕδωρ ὄμβρον (5) καὶ θάλασσαν (22, 2). λέγει δὲ οὕτως· 'ἀλλ' … ἀμείβει'. 3. 5 Aristot. de gen. et corr. A 1. 314b 20. Galen. de simpl. med. temp. II 1; Plut. de primo frig. 13 p. 949 F. 9–11 Aristot. Metaph. B 4. 1000a 29.
ἀλλ' ἄγε, τόνδ' ὀάρων προτέρων ἐπιμάρτυρα δέρκευ,
εἴ τι καὶ ἐν προτέροισι λιπόξυλον ἔπλετο μορφῆι,
ἠέλιον μὲν λευκὸν ὁρᾶν καὶ θερμὸν ἁπάντηι,
ἄμβροτα δ' ὅσσ' εἴδει τε καὶ ἀργέτι δεύεται αὐγῆι,
5 ὄμβρον δ' ἐν πᾶσι δνοφόεντά τε ῥιγαλέον τε·
ἐκ δ' αἴης προρέουσι θελεμνά τε καὶ στερεωπά.
ἐν δὲ Κότωι διάμορφα καὶ ἄνδιχα πάντα πέλονται,
σὺν δ' ἔβη ἐν Φιλότητι καὶ ἀλλήλοισι ποθεῖται.
ἐκ τούτων γὰρ πάνθ' ὅσα τ' ἦν ὅσα τ' ἔστι καὶ ἔσται,
10 δένδρεά τ' ἐβλάστησε καὶ ἀνέρες ἠδὲ γυναῖκες,
θῆρές τ' οἰωνοί τε καὶ ὑδατοθρέμμονες ἰχθῦς,
καί τε θεοὶ δολιχαίωνες τιμῆισι φέριστοι.
αὐτὰ γὰρ ἔστιν ταῦτα, δι' ἀλλήλων δὲ θέοντα
γίγνεται ἀλλοιωπά· τόσον διὰ κρῆσις ἀμείβει.
— [DK: 1 τόνδ' Wilamowitz: τῶνδε el yazmaları; 3 λευκὸν … θερμὸν Arist.: θερμὸν … λαμπρὸν Simpl.; ὁρᾶν Arist., Simpl.: ὅρα Plut. (Wilamowitz savunur); 4 ἄμβροτα Diels'e göre merkez güneşten [A 56] beslenen, havada asılı kristal mercekler (güneş, ay vb.), hava öğesinin temsilcileri; DK: daha çok havanın parçalarının kendileri; ὅσσ' ἴδει τε Diels (ἴδος "sıcaklık"; εἴδει Wackernagel): ὅσσε δέ τε Simpl. 33 F: ὅσσ' ἔδεται DE; DK Almancası "mit Wärme", çeviri buna uyar; 5 δνοφόεντα Arist., Plut.: δνοφέοντα Simpl.; Wilamowitz 4. dizenin aslen 5'ten sonra geldiğini düşünür — DK: olanaksız; 6 προρέουσι] προθέουσι H. Schöne; θελεμνά Hesykhios ("kökten bütün"): θελημνά Simpl.; 7 πέλονται Simpl. 33: πέλοντα 159; 9 ἐξ ὧν πάνθ' ὅσα τ' ἦν ὅσα τ' ἔσθ' ὅσα τ' ἔσται ὀπίσσω Arist. (bellekten); 9–11 ~ B 23, 6–8; 10 δένδρεά τ' ἐβλάστησε Arist., Simpl. 159; 14 τόσον διὰ κρῆσις Diels: τόσον διάκρισις Simpl. D; karş. B 22, 4. 7. OCR'daki "8140 20" → 314b 20 düzeltildi.]

31B22DK 31 B 22

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 160, 26 (1–9); 6–7: Theophrastos, Hisler Üzerine 16.

Simplikios: Şu dizelerden de, onun ikili bir dünya düzenine işaret ettiği düşünülebilir:

Çünkü bunların hepsi kendi parçalarıyla uyum içindedir:
parlayan güneş, toprak, gök ve deniz,
ölümlü şeylerde onlardan koparılıp uzağa savrulmuş ne varsa.
Aynı şekilde karışmaya daha yatkın olanlar da
Aphrodite'yle birbirine benzeyip birbirini sevmiştir.
Ama doğuşta, karışımda ve kalıba dökülmüş biçimlerde
birbirinden en uzak duranlar en büyük düşmanlardır:
bir araya gelmeye hiç alışık değildirler, pek de kederlidirler,
Çekişme'nin buyruğuyla, çünkü doğuşlarını o yaptı ⟦?⟧.

*Çünkü bunların ölümlü şeylerde de (3) birbirine uydurulduğunu göstermiştir; akılla kavranan şeylerde ise daha sıkı birleşmiş olduklarını, "Aphrodite'yle birbirine benzeyip birbirini sevdiklerini" (5) söyler. Bunlar her yerde bulunsa bile, akılla kavranan şeyler Sevgi'ye benzemiştir; duyulur şeyler ise Çekişme'nin hâkimiyetine girmiş, karışımdan doğarken daha çok parçalanmış, Çekişme'den doğan, kalıba dökülmüş (7) ve suret niteliğindeki biçimlerde var olmuşlardır; birbirleriyle birleşmeye de alışık değildirler (8).*

31B22

Simpl. Phys. 160, 26 καὶ ἐκ τούτων δὲ ἄν τις τὸν διττὸν αἰνίττεσθαι διάκοσμον οἴοιτο· 'ἄρθμια … ἔοργεν'. καὶ γὰρ ὅτι καὶ ἐν τοῖς θνητοῖς (3) ἥρμοσται ταῦτα, δεδήλωκεν, ἐν δὲ τοῖς νοητοῖς μᾶλλον ἥνωται καὶ 'ἀλλήλοις … Ἀφροδίτηι' (5), καὶ ὅτι κἂν πανταχοῦ, ἀλλὰ τὰ μὲν νοητὰ τῆι Φιλίαι ὡμοίωται, τὰ δὲ αἰσθητὰ ὑπὸ τοῦ Νείκους κρατηθέντα καὶ ἐπὶ πλέον διασπασθέντα ἐν τῆι κατὰ τὴν κρᾶσιν γενέσει ἐν ἐκμάκτοις (7) καὶ εἰκονικοῖς εἴδεσιν ὑπέστησαν τοῖς νεικεογενέσι (karş. 9) καὶ ἀήθως ἔχουσι (8) πρὸς τὴν ἕνωσιν τὴν πρὸς ἄλληλα. 6. 7 Theophr. de sens. 16 [A 86, I 303, 38 ⟦?⟧].
ἄρθμια μὲν γὰρ ταῦτα ἑαυτῶν πάντα μέρεσσιν,
ἠλέκτωρ τε χθών τε καὶ οὐρανὸς ἠδὲ θάλασσα,
ὅσσα φιν ἐν θνητοῖσιν ἀποπλαχθέντα πέφυκεν.
ὡς δ' αὕτως ὅσα κρῆσιν ἐπαρκέα μᾶλλον ἔασιν,
5 ἀλλήλοις ἔστερκται ὁμοιωθέντ' Ἀφροδίτηι.
ἐχθρὰ ⟨δ' ἃ⟩ πλεῖστον ἀπ' ἀλλήλων διέχουσι μάλιστα
γέννηι τε κρήσει τε καὶ εἴδεσιν ἐκμάκτοισι,
πάντηι συγγίνεσθαι ἀήθεα καὶ μάλα λυγρὰ
Νείκεος ἐννεσίηισιν, ὅτι σφίσι γένναν ἔοργεν (?).
— [DK: 1 belki B 17, 35'e bağlanır; ἄρθμια DE: ἄρτια F; ταῦτα ἑαυτῶν Diels; 2 ἠλέκτωρ karş. Hom. Z 513, T 398; 3 ἀποπλαχθέντα D (karş. 28 B 8, 28); 4 κρᾶσιν burada el yazmaları (karş. 7); 6 ἐχθρὰ Theophr.: ἔχθρα Simpl. F: ἔργα DE; ⟨δ' ἃ⟩ Diels; 7 γέννηι Simpl.: γένει Theophr.; κρήσει Simpl.: κράσει Theophr.; 9 Νείκεος ἐννεσίηισιν (Homerosçu) Panzerbieter: νεικεογεννέσιν Simpl.; ἔοργεν Diels: ὀργᾶ Simpl.; DK Almancası soru işaretli. OCR'daki "ἔζουσι" → ἔχουσι, "I 603, 38" → I 303, 38 ⟦?⟧ düzeltildi.]

31B23DK 31 B 23

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 159, 27.

Simplikios: Aynı şeylerden [B 21, 13] farklı şeylerin oluştuğuna açık bir örnek de vermiştir:

Nasıl ki ressamlar, zekâları sayesinde tekhnē'yi (tekhne)
iyice öğrenmiş adamlar, adak levhalarını renk renk süslerken
çok renkli boyaları ellerine alır,
uyum (harmonia) içinde kimini çok, kimini az karıştırıp
onlardan her şeye benzeyen biçimler kurar,
ağaçlar yaratır, erkekler ve kadınlar,
yabani hayvanlar, kuşlar ve suda beslenen balıklar,
uzun ömürlü, onurca en yüce tanrılar;
öyle de, aldanış aklını çelip de görünür olmuş sayısız ölümlü şeyin
kaynağı başka bir yerdedir sanmayasın;
bunu açıkça bil, çünkü sözü bir tanrıdan işittin.

31B23

Simpl. Phys. 159, 27 καὶ παράδειγμα δὲ ἐναργὲς παρέθετο τοῦ ἐκ τῶν αὐτῶν [B 21, 13] γίνεσθαι τὰ διάφορα·
ὡς δ' ὁπόταν γραφέες ἀναθήματα ποικίλλωσιν
ἀνέρες ἀμφὶ τέχνης ὑπὸ μήτιος εὖ δεδαῶτε,
οἵτ' ἐπεὶ οὖν μάρψωσι πολύχροα φάρμακα χερσίν,
ἁρμονίηι μείξαντε τὰ μὲν πλέω, ἄλλα δ' ἐλάσσω,
5 ἐκ τῶν εἴδεα πᾶσιν ἀλίγκια πορσύνουσι,
δένδρεά τε κτίζοντε καὶ ἀνέρας ἠδὲ γυναῖκας
θῆράς τ' οἰωνούς τε καὶ ὑδατοθρέμμονας ἰχθῦς
καί τε θεοὺς δολιχαίωνας τιμῆισι φερίστους·
οὕτω μή σ' ἀπάτη φρένα καινύτω ἄλλοθεν εἶναι
10 θνητῶν, ὅσσα γε δῆλα γεγάκασιν ἄσπετα, πηγήν,
ἀλλὰ τορῶς ταῦτ' ἴσθι, θεοῦ πάρα μῦθον ἀκούσας.
— [DK: B 23 için karş. Kranz, Herm. 47 (1912) 127; 1 γραφέες] sezuraya dikkat; ἀναθήματα karş. B 128, 5; 2 ἄμφω Simpl.: düzeltme Aldus; δεδαῶτε: δεδαῶτι DE: δεδαῶτες FU; 4 ἁρμονίηι F; 6–8 ~ B 21, 10–12; 8 ~ B 146, 3; 9 καινύτω· νικάτω (Hesykhios); 10 γεγάκασιν Diels, doğruluğu çok kuşkulu: γεγάασιν Simpl.; 11 θεοῦ] kim kastediliyor? Kesinlikle Empedokles'in kendisi değil; Musa mı (B 3, 3; 4, 2)? Kranz (Nachtrag): θεοῦ πάρα = B 4, 2 παρ' ἡμετέρης Μούσης.]

31B24DK 31 B 24

Kaynak: Plutarkhos, Kâhinlerin Susması Üzerine 15 p. 418 C.

Plutarkhos: Ama Empedokles'in deyişiyle,

bir doruktan öbür doruğa atlayıp
sözlerin tek bir yolunu sonuna kadar yürümüyormuşum

*gibi görünmeyeyim diye, ilk söylediklerime yakışan sonu getirmeme izin verin.*

31B24

Plut. de defectu orac. 15 p. 418 C ⟦?⟧ ἀλλ' ἵνα μή, τὸ Ἐμπεδόκλειον εἰπεῖν, δόξω
κορυφὰς ἑτέρας ἑτέρηισι προσάπτων
μύθων μὴ τελέειν ἀτραπὸν μίαν,
ἐάσατέ με τοῖς πρώτοις τὸ προσῆκον ἐπιθεῖναι τέλος.
— [DK: 5 εἰπεῖν] ποιεῖν Emperius; 6 ἑτέρηισι Scaliger: ἑτέραις Plut.; 7 μὴ τελέειν Knatz: μήτε λήγειν Plut. Kranz (Nachtrag): Almanca çeviride "nur Einen" yerine "den Einen" okunmalı; karş. Hesiodos, İşler 106.]

31B25DK 31 B 25

Kaynak: Platon, Gorgias 498 E ve scholion.

Platon: Şimdi benimle birlikte, üzerinde anlaştıklarımızdan ne çıktığını hesapla; çünkü güzel şeyleri iki kez, hatta üç kez söylemenin ve incelemenin güzel olduğunu söylerler.

Bu yere düşülmüş şerh: "İki kez, üç kez güzel" atasözü, güzel şeyler üzerine çok kez konuşmak gerektiğini anlatır. Dize Empedokles'indir, atasözü de ondan çıkmıştır; çünkü şöyle der:

… çünkü gerekeni iki kez söylemek de güzeldir.

31B25

Plat. Gorg. 498 E συλλόγισαι δὴ κοινῆι μετ' ἐμοῦ τί ἡμῖν συμβαίνει ἐκ τῶν ὡμολογημένων· καὶ δὶς γάρ τοι καὶ τρίς φασι καλὸν εἶναι τὰ καλὰ λέγειν τε καὶ ἐπισκοπεῖσθαι. Buna Schol. (Lukillos Tarrhaios'tan ⟦?⟧) παροιμία 'δὶς καὶ τρὶς τὸ καλόν', ὅτι χρὴ περὶ τῶν καλῶν πολλάκις λέγειν. Ἐμπεδοκλέους τὸ ἔπος, ἀφ' οὗ καὶ ἡ παροιμία· φησὶ γὰρ 'καὶ … ἐνισπεῖν'.
… καὶ δὶς γάρ, ὃ δεῖ, καλόν ἐστιν ἐνισπεῖν.
— [DK: Platon'daki atasözü Empedokles'ten alınmamıştır, anlamca da onunla hiç örtüşmez; aktarım için bkz. Poetae Philos.; Radermacher, Soph. Phil. 1238 üzerine. Bu cümle Empedokles'teki dize yinelemelerini değerlendirmek için önemlidir.]

31B26DK 31 B 26

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 33, 18 (1–12).

Simplikios: Biraz ilerledikten sonra şöyle der:

Dönen çevrim içinde sırayla üstün gelirler,
birbirine dönüşüp küçülür, kaderin belirlediği sırada büyürler.
Var olan yalnızca bunlardır; birbirlerinin içinden koşarak
insanlar ve başka hayvanların soyları olurlar;
bir zaman Sevgi ile tek bir düzende bir araya gelirler,
bir zaman da her biri Çekişme'nin düşmanlığıyla ayrı ayrı savrulur,
ta ki kaynaşıp bir olan bütün, gözden yitip alta inene dek.
Böylece birin çoktan doğmayı öğrendiği
ve bir yeniden ayrışınca çoğun ortaya çıktığı ölçüde
o ölçüde doğarlar ve onlar için kalıcı bir ömür yoktur;
ama sürekli değişmekten hiç vazgeçmedikleri ölçüde
o ölçüde de çevrim boyunca hep hareketsiz vardırlar.

31B26

Simpl. Phys. 33, 18 καὶ ὀλίγον δὲ προελθών (B 21, 12'den sonra) φησιν 'ἐν … κύκλον'.
ἐν δὲ μέρει κρατέουσι περιπλομένοιο κύκλοιο,
καὶ φθίνει εἰς ἄλληλα καὶ αὔξεται ἐν μέρει αἴσης.
αὐτὰ γάρ ἐστιν ταῦτα, δι' ἀλλήλων δὲ θέοντα
γίνοντ(αι) ἄνθρωποί τε καὶ ἄλλων ἔθνεα θηρῶν
5 ἄλλοτε μὲν Φιλότητι συνερχόμεν' εἰς ἕνα κόσμον,
ἄλλοτε δ' αὖ δίχ' ἕκαστα φορούμενα Νείκεος ἔχθει,
εἰσόκεν ἓν συμφύντα τὸ πᾶν ὑπένερθε γένηται.
οὕτως ἧι μὲν ἓν ἐκ πλεόνων μεμάθηκε φύεσθαι
ἠδὲ πάλιν διαφύντος ἑνὸς πλέον' ἐκτελέθουσι,
10 τῆι μὲν γίγνονταί τε καὶ οὔ σφισιν ἔμπεδος αἰών·
ἧι δὲ τάδ' ἀλλάσσοντα διαμπερὲς οὐδαμὰ λήγει,
ταύτηι δ' αἰὲν ἔασιν ἀκίνητοι κατὰ κύκλον.
— [DK: Birleşimi Wilamowitz'e göre "kuşkulu" (Herm. 65, 1930, 245 vd.). 1 (≈ B 17, 29) Aristoteles (Phys. Θ 1. 250b 11) öznesini Nefret ve Sevgi, Simplikios (160, 14) dört öğe olarak anlar; belki B 17, 29'daki gibi ikisi birlikte kastedilir; κύκλοιο] χρόνοιο Simpl. 1184 (yanlışlıkla B 17, 29'a göre). 2 φθίνει: ι kısa kullanılmış. 3 = B 17, 34; 21, 13; ἔστι Hss. 4 θηρῶν Karsten (karş. Lucr. II 598 vd.): κηρῶν (B 121, 2'den) Simpl.: θνητῶν B 35, 7. 16'ya göre Bergk. 3–4 ~ B 17, 7–8; 4 φορεύμενα B 17, 8'e göre Sturz. 5 ἓν Simpl. E: ὂν D: ὃν F: ἂν Ald.; αὖ Bywater; Wilamowitz dizenin burada yer aldığından kuşkulanır. 6–10 = B 17, 9–13. 6 ἓν Aristot. phys. Θ 1. 250b 29: Simpl.'de yok. Kranz (Nachtrag): 18. satır için karş. Verdenius, Mnemos. 1948, 12 vd. — 3–12. dizeler PDF'ten okundu.]

31B27DK 31 B 27

Kaynak: Plutarkhos, Ay'ın Yüzü Üzerine 12 p. 926 D (1–2); Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 1183, 28 (1, 3–4).

Plutarkhos: Bak da Empedokles'in Çekişme'sini şeylerin içine sokmayasın; daha doğrusu eski Titanları ve Devleri tabiata karşı ayaklandırıp, ağır olan her şeyi bir yana, hafif olanı öbür yana koyarak o mitlerdeki korkunç düzensizliği ve uyumsuzluğu görmeye heves etmeyesin. Empedokles'in dediği gibi,

orada ne güneşin çevik uzuvları seçilir,
ne toprağın gür kuvveti, ne de deniz;

toprak sıcaklıktan, su havadan pay almaz; ağır şeylerden hiçbiri yukarıda, hafif şeylerden hiçbiri aşağıda değildir; bütünün ilkeleri karışmamış, sevgiden yoksun ve tek başınadır … ta ki inayetle Sevgi, Aphrodite ve Eros içlerine doğup tabiata özlem gelene dek; Empedokles, Parmenides ve Hesiodos'un söylediği gibi.

Simplikios: Eudemos ise hareketsizliği, her şey bir araya geldiğinde Sphairos'ta Sevgi'nin hâkim olduğu dönem olarak anlar; o zaman "orada ne güneşin çevik uzuvları seçilir", ama Empedokles'in dediği gibi:

öyle, Uyum'un (harmonia) sık örtüsü içinde sımsıkı durur
yuvarlak Sphairos (sphairos), her yanını saran yalnızlığıyla sevinerek.

31B27
  1. 2 Plut. de fac. lun. 12 p. 926 D ὅρα … μὴ … τὸ Νεῖκος ἐπάγηις τὸ Ἐμπεδοκλέους τοῖς πράγμασι, μᾶλλον δὲ τοὺς παλαιοὺς κινῆις Τιτᾶνας ἐπὶ τὴν φύσιν καὶ Γίγαντας καὶ τὴν μυθικὴν ἐκείνην καὶ φοβερὰν ἀκοσμίαν καὶ πλημμέλειαν ἐπιδεῖν ποθῆις χωρὶς τὸ βαρὺ πᾶν καὶ χωρὶς ⟨τιθεὶς⟩ τὸ κοῦφον [kötü dize 71 K., 143 St. buradan türemiştir], 'ἔνθ' … θάλασσα', ὥς φησιν Ἐ., οὐ γῆ θερμότητος μετεῖχεν, οὐχ ὕδωρ πνεύματος, οὐκ ἄνω τι τῶν βαρέων, οὐ κάτω τι τῶν κούφων, ἀλλ' ἄκρατοι καὶ ἄστοργοι [144 St. dizesi buradan] καὶ μονάδες αἱ τῶν ὅλων ἀρχαί … ἄχρις οὗ τὸ ἱμερτὸν ἧκεν ἐπὶ τὴν φύσιν ἐκ προνοίας Φιλότητος ἐγγενομένης καὶ Ἀφροδίτης καὶ Ἔρωτος, ὡς Ἐ. λέγει καὶ Παρμενίδης καὶ Ἡσίοδος. 1. 3. 4 Simpl. Phys. 1183, 28 Εὔδημος [fr. 71] δὲ τὴν ἀκινησίαν ἐν τῆι τῆς Φιλίας ἐπικρατείαι κατὰ τὸν Σφαῖρον ἐκδέχεται, ἐπειδὰν ἅπαντα συγκριθῆι 'ἔνθ' … γυῖα', ἀλλ' ὥς φησιν 'οὕτως … γαίων'.
    ἔνθ' οὔτ' ἠελίοιο διείδεται ὠκέα γυῖα
    οὐδὲ μὲν οὐδ' αἴης λάσιον μένος οὐδὲ θάλασσα·
    οὕτως Ἁρμονίης πυκινῶι κρυφῶι ἐστήρικται
    Σφαῖρος κυκλοτερὴς μονίηι περιηγέι γαίων.
    — [DK: Bignone'a göre Plutarkhos alıntısı Neikos'un, Simplikios'unki Philotēs'in egemenliğini anlatır (onda Frag. 26a ve 27). 1 διείδεται Simpl. AF: διίεται M: δεδίττεται Plut.; δεδίσκεται Karsten; ὠκέα γυῖα Simpl.: ἀγλαὸν εἶδος Plut. 2 μένος Bergk: γένος Plut.; δέμας Karsten. 3 κρυφῶι A: κρυφῶ M: κρύφει F. 4 = B 28, 2; μονίηι Simpl. phys. AM, de caelo 591, 5 A: μόνη ya da μονῆ Procl. in Tim. II 69, 22, Simpl. phys. F, de caelo DE vb.: μούνηι Achill.: μανία Anon. in Arat.: μιμίης Stob.; karş. 28 B 8, 4 varyantı, Platon Tim. 31 B. 34 B; περιηγέι Achill., Anon., Procl.: περιγηθέι Simpl.; γαίων Simpl. de caelo: αἴων phys.: χαίρων Achill., Anon., Procl., Stob. 15 ⟨ ⟩ Bernardakis: ⟨θεὶς⟩ ποθῆις'ten sonra Diels. — Plutarkhos bağlamı PDF'ten okundu.]

31B27aDK 31 B 27a

Kaynak: Plutarkhos, Filozofun Bilhassa İdarecilerle Konuşması Gerektiği Üzerine 2 p. 777 C.

Plutarkhos: Çünkü felsefe yoluyla aretē'ye (arete) varan kişi, insanı her zaman kendisiyle uyum içinde, kendi gözünde kusursuz, kendisine karşı barış ve dostlukla dolu kılar:

uzuvlarda ne ayaklanma vardır ne de yakışıksız kavga.

31B27a

Plut. c. princip. philos. esse diss. 2 p. 777 C ὁ γὰρ εἰς ἀρετὴν διὰ φιλοσοφίας τελευτῶν σύμφωνον ἑαυτῶι καὶ ἄμεμπτον ὑφ' ἑαυτοῦ καὶ μεστὸν εἰρήνης καὶ φιλοφροσύνης τῆς πρὸς ἑαυτὸν ἀεὶ παρέχεται τὸν ἄνθρωπον·
οὐ στάσις οὐδέ τε δῆρις ἀναίσιμος ἐν μελέεσσιν.
— [DK: Wilamowitz haklı olarak Empedokles'e yükler. ἀναίσιμος] karş. αἴσιμον B 100, 15; ἐν μελέεσσιν] karş. B 30, 1; karş. 28 B 8, 43 (Wil.).]

31B28DK 31 B 28

Kaynak: Stobaios, Eklogai I 15, 2ab (I 144, 20 Wachsmuth); karş. 28 B 25.

Ama o her yönden kendine eşittir ve büsbütün sınırsızdır (apeirōn),
yuvarlak Sphairos, her yanını saran yalnızlığıyla sevinerek.

31B28

Stob. Ecl. I 15, 2ab [I 144, 20 W.]; karş. 28 B 25.
ἀλλ' ὅ γε πάντοθεν ἶσος ⟨ἑοῖ⟩ καὶ πάμπαν ἀπείρων
Σφαῖρος κυκλοτερὴς μονίηι περιηγέι γαίων.
— [DK: 1 ⟨ἑοῖ⟩ P. Maas, karş. B 29, 3; 28 B 8, 49: ⟨ἔην⟩ Diels; ἀπείρων] karş. Zeller–Nestle I 978⁸. 2 περιηγέι γαίων B 27, 4'e göre Diels: περιτεθῆ ya da περιτείθη (yani περιγηθέι) χαίρων Stob.]

31B29DK 31 B 29

Kaynak: Hippolytos, Bütün Sapkınlıkların Çürütülmesi VII 29 (p. 212 Wendland) (1–3); Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 1124, 1 ⟦?⟧ (3).

Hippolytos: Dünyanın Sevgi tarafından düzene sokulduğu zamanki görünüşü üzerine aşağı yukarı şöyle der:

Çünkü sırtından iki dal fırlamaz,
ne ayakları vardır, ne çevik dizleri, ne de döl veren organları;
bir küreydi o, ⟨her yönden⟩ kendine eşit.

Sevgi çok şeyden, dünyanın bu türden ve en güzel biçimini (eidos) tek bir şey olarak meydana getirir; tek tek şeylerin düzeninin sebebi olan Çekişme ise o birden koparır ve çok şey meydana getirir.

*Simplikios: [Empedokles] Sevgi'nin birleştirerek Sphairos'u meydana getirdiğini söyler; ona tanrı da der [B 31], bazen de onu nötr cinsten anarak "bir küreydi" der.*

31B29

1–3 Hippol. Ref. VII 29 (p. 212 W.) καὶ περὶ μὲν τῆς τοῦ κόσμου ἰδέας, ὁποία τίς ἐστιν ὑπὸ τῆς Φιλίας κοσμουμένη, λέγει τοιοῦτόν τινα τρόπον· 'οὐ … αὐτῶι'. τοιοῦτόν τι καὶ κάλλιστον εἶδος τοῦ κόσμου ἡ Φιλία ἐκ πολλῶν ἓν ἀπεργάζεται· τὸ δὲ Νεῖκος, τὸ τῆς τῶν κατὰ μέρος διακοσμήσεως αἴτιον, ἐξ ἑνὸς ἐκείνου ἀποσπᾶι καὶ ἀπεργάζεται πολλά. 3 Simpl. Phys. 1124, 1 ⟦?⟧ τὴν Φιλίαν διὰ τῆς ἑνώσεως τὸν Σφαῖρον ποιοῦσαν, ὃν καὶ θεὸν ὀνομάζει [B 31], καὶ οὐδετέρως ποτὲ καλεῖ 'σφαῖρον ἔην'.
οὐ γὰρ ἀπὸ νώτοιο δύο κλάδοι ἀίσσονται,
οὐ πόδες, οὐ θοὰ γοῦν(α), οὐ μήδεα γεννήεντα,
ἀλλὰ σφαῖρος ἔην καὶ ⟨πάντοθεν⟩ ἶσος ἑαυτῶι.
— [DK: 1 ama karş. 1 A 12 (I 15, 9 vd.); 1–2 ~ B 134, 2–3; ἀίσσονται? Wil. 2 γοῦνα B 134: γούνατ' Hipp.; γεννήεντα Sauppe: γενήεντα Hipp.: λαχνήεντα B 134. 3 Simplikios'un σφαῖρον [sic] ἔην alıntısının B 29, 3 ile örtüştüğü kesin değildir; ⟨πάντοθεν⟩ ἶσος ἑαυτῶι (karş. Hes. Theog. 126) Schneidewin: ἴσος ἐστὶν αὐτῶι Hipp.; ἐκεῖνον Diels.]

31B30DK 31 B 30

Kaynak: Aristoteles, Metafizik B 4, 1000b 12; Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 1184, 12.

Aristoteles: Üstelik değişimin kendisi için de hiçbir sebep göstermez; yalnızca tabiatın böyle olduğunu söyler:

Ama ne zaman ki büyük Çekişme uzuvlarda beslenip büyüdü
ve zamanı dolunca onurlarını almak için atıldı,
ki o zaman geniş bir yeminle sırayla onlara belirlenmiştir …

*Simplikios: Empedokles bunu da Çekişme'nin hâkimiyeti hakkında söyler.*

31B30

Aristot. Metaph. B 4. 1000b 12 καὶ ἅμα δὲ αὐτῆς τῆς μεταβολῆς αἴτιον οὐθὲν λέγει ἀλλ' ἢ ὅτι οὕτως πέφυκεν· 'ἀλλ' ὅτε δὴ … ὅρκου'. Simpl. Phys. 1184, 12 λέγει δὲ καὶ ταῦτα Ἐ. ἐπὶ τῆς τοῦ Νείκους ἐπικρατείας· 'αὐτὰρ ἐπεὶ … ὅρκου'.
αὐτὰρ ἐπεὶ μέγα Νεῖκος ἐνὶ μμελέεσσιν ἐθρέφθη
ἐς τιμάς τ' ἀνόρουσε τελειομένοιο χρόνοιο,
ὅς σφιν ἀμοιβαῖος πλατέος παρ' ἐλήλαται ὅρκου …
— [DK: 1 αὐτὰρ ἐπεὶ Simpl.: ἀλλ' ὅτε δὴ Arist. (iyi varyant); ἐνὶ μμελέεσσιν Simpl. A (karş. B 20, 5): ἐνὶ (ἐν Simpl. F) μελέεσσιν Arist., Simpl. M; ἐθρέφθη Arist.: ἐρέφθη Simpl. 2 ἐς Simpl.: εἰς Ar.; τιμάς] karş. B 17, 28; τ' Ar., Simpl. F: Simpl. AM'de yok. 3 πλατέος] mühür iplikleri gibi, karş. B 115, 2; παρελήλαται Ar. Ab, Simpl.: παρελήλατο Arist. EJ: παρ' ἐλήλαται Sturz.]

31B31DK 31 B 31

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 1184, 2 (B 27, 4'ten sonra).

Simplikios: Çekişme yeniden hâkim olmaya başlayınca Sphairos'ta yeniden hareket meydana gelir:

Çünkü tanrının bütün uzuvları teker teker sarsılıyordu.

31B31

Simpl. Phys. 1184, 2 [B 27, 4'ten sonra] ἀρξαμένου δὲ πάλιν τοῦ Νείκους ἐπικρατεῖν τότε πάλιν κίνησις ἐν τῶι Σφαίρωι γίνεται·
πάντα γὰρ ἑξείης πελεμίζετο γυῖα θεοῖο.
— [DK: πελεμίζετο A: πολεμίζετο EM.]

31B32DK 31 B 32

Kaynak: [Aristoteles], Bölünmez Çizgiler Üzerine p. 972b 29.

[Aristoteles]: Ayrıca eklem de bir bakıma bir farklılıktır; bu yüzden Empedokles de şöyle yazmıştır:

Eklem ikisini bağlar ⟦?⟧.

31B32

[Aristot.] de lin. insecab. p. 972b 29 ἔτι τὸ ἄρθρον διαφορά πώς ἐστιν· διὸ καὶ Ἐ. ἐποίησε 'διὸ δεῖ ὀρθῶς'.
δύω δέει ἄρθρον (?).
— [DK: δύω δέει ἄρθρον Diels: διὸ δεῖ (δὴ Za) ὀρθῶς Hss. (karş. Platon Tim. 31 B); Martianus Rota şöyle çevirir: articulis constat semper iunctura duobus.]

31B33DK 31 B 33

Kaynak: Plutarkhos, Çok Dostluk Üzerine 5 p. 95 A.

Plutarkhos: Çünkü dostluk bir araya getirir, bir arada tutar, sık görüşmeler ve dostça davranışlarla sıkılaştırıp bağlar;

tıpkı incir özsuyunun ak sütü pıhtılaştırıp bağladığı gibi …

*der Empedokles (dostluk da böyle bir birlik ve kaynaşma yaratmak ister). Çok dostluk ise ayırır, koparır, uzaklaştırır: insanı durmadan birinden ötekine çağırıp götürdüğü için, yakınlıkla etrafa yayılıp donması gereken iyi niyetin karışmasına ve yapışmasına [karş. B 34. 96, 4] izin vermez.*

31B33

Plut. de amic. multit. 5 p. 95 A ἡ μὲν γὰρ (sc. φιλία) συνάγει καὶ συνίστησι καὶ συνέχει καταπυκνοῦσα ταῖς ὁμιλίαις καὶ φιλοφροσύναις
ὡς δ' ὅτ' ὀπὸς γάλα λευκὸν ἐγόμφωσεν καὶ ἔδησε …
κατ' Ἐμπεδοκλέα (τοιαύτην γὰρ ἡ φιλία βούλεται ποιεῖν ἑνότητα καὶ σύμπηξιν), ἡ δὲ πολυφιλία διίστησι καὶ ἀποσπᾶι καὶ ἀποστρέφει, τῶι μετακαλεῖν καὶ μεταφέρειν ἄλλοτε πρὸς ἄλλον οὐκ ἐῶσα κρᾶσιν οὐδὲ κόλλησιν [karş. B 34. 96, 4] εὐνοίας ἐν τῆι συνηθείαι περιχυθείσηι καὶ παγείσηι γενέσθαι.
— [DK: karş. Hom. E 902; ἔδησε] ἔπηξε LC. Kranz (Nachtrag): DK s. 326, 1–12 için karş. Kranz, Herm. 73 (1938) 102 vd. — Plutarkhos yeri PDF'ten okundu.]

31B34DK 31 B 34

Kaynak: Aristoteles, Meteorologika Δ 4, 381b 31.

Aristoteles: Çünkü yaş olan, kuru olanın sınırlanmasının sebebidir ve her biri öteki için bir tür yapıştırıcı olur; nitekim Empedokles de «Fizik»inde şöyle yazmıştır:

unu suyla yapıştırarak …

31B34

Aristot. Meteor. Δ 4. 381b 31 τὸ γὰρ ὑγρὸν τῶι ξηρῶι αἴτιον τοῦ ὁρίζεσθαι καὶ ἑκάτερον ἑκατέρωι οἷον κόλλα γίγνεται, ὥσπερ καὶ Ἐ. ἐποίησεν ἐν τοῖς Φυσικοῖς·
ἄλφιτον ὕδατι κολλήσας …
— [DK: fırıncılıktan alınma bir örnek.]

31B35DK 31 B 35

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Gök Üzerine'si Şerhi 528, 30 ⟦?⟧ (1–15); aynı yazar, Fizik Şerhi 32, 11 (3–17); Gök Üzerine Şerhi 587, 8 (5, 10–13); Aristoteles, Poetika 25 p. 1461a 23 (14–15); Athenaios X 423 F (14–15); Plutarkhos, Sofra Sohbetleri V 4, 1 p. 677 D (15).

Simplikios: Belki de bu dünyada Çekişme, Sphairos'ta Sevgi nasıl hâkimse öyle hâkim değildir; [bu dünyanın da Sphairos'un da] ikisinin birlikte iş görmesiyle meydana geldiği söylenir. Empedokles'in bunu gösteren dizelerinden bazılarını aktarmaya belki hiçbir engel yoktur:

Ama ben, daha önce saydığım ezgilerin yoluna
geri döneceğim, sözden söz akıtarak,
o yola: Çekişme girdabın en dip derinliğine inip
Sevgi de dönen girdabın ortasına gelince,
orada bütün bunlar yalnızca bir olmak üzere bir araya gelir,
birden değil, kendi istekleriyle, her biri bir yerden gelip birleşerek.
Onlar karışırken ölümlülerin sayısız soyu döküldü ⟦?⟧;
ama karışanların arasında, onlarla nöbetleşe, karışmamış pek çok şey de duruyordu:
Çekişme'nin hâlâ havada tuttukları. Çünkü Çekişme
henüz bütünüyle, kusursuzca çevrenin en uç sınırlarına çekilmemişti;
uzuvların kiminde hâlâ kalıyor, kiminden çıkmış bulunuyordu.
O ne kadar dışarı koştuysa, ardından hep o kadar gelir
kusursuz Sevgi'nin yumuşak yürekli, ölümsüz atılışı.
Ve birden ölümlü oldular, önceden ölümsüz olmayı bilenler;
önceden karışmamış olanlar karıştı, yollarını değiştirerek.
Onlar karışırken ölümlülerin sayısız soyu döküldü,
her türlü biçimle donanmış, görmeye değer bir harika.

Simplikios, Fizik Şerhi'nde: Bu dizelerden [B 98] önce de, başka bir yerde, ikisinin aynı şeylerde birlikte iş gördüğünü şöyle anlatır: "Çekişme … görmeye değer bir harika."

Simplikios, Gök Üzerine Şerhi'nde: Biri şöyle diyebilir: Empedokles, Sevgi yüzünden her şeyin bir olduğunu, "orada bütün bunlar yalnızca bir olmak üzere bir araya gelir" (5) diye söylerken, Aristoteles bunların Sevgi'nin döneminde olduğunu nasıl söyler? Belki de Empedokles, Aleksandros'un sandığı gibi, bunların Sevgi'nin hâkim olduğu dönemde olduğunu söylemiyordur; Çekişme henüz "bütünüyle … ölümsüz atılışı" (10–13) iken olduğunu söylüyordur.

Aristoteles: Bazı güçlükler de [sözcükleri] ayırarak çözülür; Empedokles'in "Ve birden ölümlü oldular, önceden ölümsüz olmayı bilenler; önceden karışmamış olanlar karıştı" sözünde olduğu gibi.

Athenaios: Theophrastos «Sarhoşluk Üzerine»de zōroteron'un "karıştırılmış" demek olduğunu söyler ve Empedokles'in şu dizelerini aktarır: "Ve birden … yollarını değiştirerek."

*Plutarkhos: Şair Sosikles, Empedokles'in genel değişimde "önceden karışmamış olanların karıştığını" (zōra) söylediğini hatırlatarak, adamın zōron sözüyle karışmamış olanı değil, iyi karışmış olanı kastettiğini söyledi.*

31B35

1–15 Simpl. de caelo 528, 30 ⟦?⟧ μήποτε δὲ κἂν ἐπικρατῆι ἐν τούτωι [sc. τῶι κόσμωι] τὸ Νεῖκος ὥσπερ ἐν τῆι σφαίρωι ἡ Φιλία, ἀλλ' ἄμφω ὑπ' ἀμφοῖν λέγονται γίνεσθαι. καὶ τάχα οὐδὲν κωλύει παραθέσθαι τινὰ τῶν τοῦ Ἐμπεδοκλέους ἐπῶν τοῦτο δηλοῦντα 'αὐτὰρ … κελεύθους'. 3–17 Phys. 32, 11 καὶ πρὸ τούτων δὲ τῶν ἐπῶν [B 98] ἐν ἄλλοις τὴν ἀμφοῖν ἐν τοῖς αὐτοῖς ἐνέργειαν παραδίδωσι λέγων 'ἐπεὶ … ἰδέσθαι'. 5. 10–13 Ders. de caelo 587, 8 καὶ πῶς ταῦτα, φαίη ἄν τις, ἐπὶ τῆς Φιλότητος γίνεσθαι λέγει ὁ Ἀρ., δι' ἣν πάντα ἓν γίνεσθαι ὁ Ἐ. φησιν 'ἐν τῆι δὴ … εἶναι' (5); μήποτε οὖν οὐκ ἐν τῆι ἐπικρατείαι τῆς Φιλίας ταῦτα λέγει γενέσθαι ὁ Ἐ., ὡς ἐνόμισεν Ἀλέξανδρος, ἀλλὰ τότε, ὅτε οὔπω τὸ Νεῖκος 'πᾶν … ὁρμή'. 14. 15 Aristot. Poet. 25 p. 1461a 23 τὰ δὲ διαιρέσει [sc. λυτέον] οἷον Ἐ. 'αἶψα … κέκρητο'. Athen. X 423 F Θεόφραστος δ' ἐν τῶι Περὶ μέθης ζωρότερόν φησιν εἶναι τὸ κεκραμένον παρατιθέμενος Ἐμπεδοκλέους τάδε 'αἶψα … κελεύθους'. Aynı Theophrastos-sonrası ara kaynaktan Plut. Quaest. conv. V 4, 1. 677 D Σωσικλῆς δ' ὁ ποιητής, τοῦ Ἐμπεδοκλέους ἐπιμνησθεὶς εἰρηκότος ἐν τῆι καθόλου μεταβολῆι γίγνεσθαι 'ζωρά τε τὰ πρὶν ἄκρητα' μᾶλλον ἔφη τὸ εὔκρατον ἢ τὸ ἄκρατον ὑπὸ τἀνδρὸς ζωρὸν λέγεσθαι.
αὐτὰρ ἐγὼ παλίνορσος ἐλεύσομαι ἐς πόρον ὕμνων,
τὸν πρότερον κατέλεξα, λόγου λόγον ἐξοχετεύων,
κεῖνον· ἐπεὶ Νεῖκος μὲν ἐνέρτατον ἵκετο βένθος
δίνης, ἐν δὲ μέσηι Φιλότης στροφάλιγγι γένηται,
5 ἐν τῆι δὴ τάδε πάντα συνέρχεται ἓν μόνον εἶναι,
οὐκ ἄφαρ, ἀλλὰ θελημὰ συνιστάμεν' ἄλλοθεν ἄλλα.
τῶν δέ τε μισγομένων χεῖτ' ἔθνεα μυρία θνητῶν (?)·
πολλὰ δ' ἄμεικτ' ἔστηκε κεραιομένοισιν ἐναλλάξ,
ὅσσ' ἔτι Νεῖκος ἔρυκε μετάρσιον· οὐ γὰρ ἀμεμφέως
10 τῶν πᾶν ἐξέστηκεν ἐπ' ἔσχατα τέρματα κύκλου,
ἀλλὰ τὰ μέν τ' ἐνέμιμνε μελέων τὰ δέ τ' ἐξεβεβήκει.
ὅσσον δ' αἰὲν ὑπεκπροθέοι, τόσον αἰὲν ἐπήιει
ἠπιόφρων Φιλότητος ἀμεμφέος ἄμβροτος ὁρμή·
αἶψα δὲ θνήτ' ἐφύοντο, τὰ πρὶν μάθον ἀθάνατ' εἶναι,
15 ζωρά τε τὰ πρὶν ἄκρητα διαλλάξαντα κελεύθους.
τῶν δέ τε μισγομένων χεῖτ' ἔθνεα μυρία θνητῶν,
παντοίαις ἰδέηισιν ἀρηρότα, θαῦμα ἰδέσθαι. [Karş. B 60 vd.]
— [DK: 1 παλίνορσος] karş. Hom. Γ 33; Hesykhios ὀπισθόρμητος, πάλιν ὑποστρέψας. 2 λόγου Bergk: λόγωι AF; karş. Platon Theait. 172 [C], Dem. 18, 313, Orac. chald.; ἐξοχετεύων F: ἐπιχετεύων A; karş. 31 B 3, 2. 4 γένηται] γέγακε (karş. B 23, 10), dilek kipi düşünülemez olduğundan, Wilamowitz. 5 ἐν τῆι δὴ Simpl. phys., de caelo 587, 529 F: ἐν τῆι ἡ δὲ 529 A: ἔνθ' ἤδη Bergk: ἐν τῶι δὴ Kranz. 6 ἄφορα Simpl. cael. A; ἄλλα cael.: ἄλλο phys. 7 Dize büyük olasılıkla Simplikios metninde sık görülen bir aktarımla 16. dizeden öne alınmıştır; yerine herhalde B 36 konmalıdır. 8 ἔστηκε: Sicilya fiili στήκειν'in imperfectum'u; κεραιομένοισιν Simpl. cael.: κερασμένοισιν (yani κεραομένοισιν) phys. 9 μετάρσια daha anlaşılır ve ölçüce kusursuz olurdu; ἀμεμφέως phys.: ἀμεμφέος ya da ἀμφαφέως cael. 10 τῶν Diels: τὸ Simpl. cael. 529 A: πω okudu Simplikios: οὔπω phys. DE. 11 δέ τ' phys. DF: δ' cael. 12 ὑπεκπροθέει phys. F. 13 ἠπιόφρων cael. 529. 587: ἡ περίφρων phys. F; ἀμεμφέος cael., phys. DE: ἀμεμφέως phys. F. 14 θνητὰ φύοντο Ath.; ἀθάνατα (εἶναι olmadan) Arist. 15 τε τὰ πρὶν ἄκρητα Plut., Ath.: τε τὰ πρὶν ἄκριτα Simpl.: ζῶα τε πρὶν κέκρητο Aristot., buradan Bergk ζωρά τε πρὶν τὰ κέκρητο; ζωρά θ' ἃ πρὶν κέκρητο Gomperz: ζωρά τε τὰ πρίν, ἔκρητο Diels (Theophrastos'taki yanlış ἄκρητα buradan kolayca doğabilirdi); ama ζωρότερος, ἄκρατος οἶνος'un karşıtı olarak Philumenos'ta geçer; διαλλάξαντα Simpl.: διαλλάσσοντα Ath. (karş. 31 B 115, 8). 17 παντοίαις ἰδέηισιν Simpl. F: παντοίαισιν ἰδέεσσιν DE; kapanış kalıbı anlamlı. Kranz (Nachtrag): Simplikios'un 528, 30'dan önceki sözlerini de almak yararlıdır: ἐβιάζετο (Aleksandros), μᾶλλον δὲ ἐβιάσθη νομίζων τὸν κόσμον τοῦτον ὑπὸ μόνου τοῦ Νείκους κατὰ τὸν Ἐ. γενέσθαι; 1. dizenin kompozisyonu için karş. Lucr. V 780; 5. dizede dize başında ἐν τῶι Parm. B 8, 50'de de. — Kaynak listesi PDF'ten okundu.]

31B36DK 31 B 36

Kaynak: Stobaios, Eklogai I 10, 11 (p. 121, 14 W.), B 6'dan sonra; Aristoteles, Metafizik B 4, 1000b 1.

Aristoteles: Çünkü Çekişme şeylerin içinde olmasaydı, onun dediği gibi her şey bir olurdu; çünkü onlar bir araya geldiğinde, o zaman

onlar bir araya gelirken Çekişme en uca çekilip duruyordu.

31B36

Stob. Ecl. I 10, 11 [p. 121, 14 W.] B 6'dan sonra 'τῶν … Νεῖκος'. Aristot. Metaph. B 4. 1000b 1 εἰ γὰρ μὴ ἐνῆν τὸ Νεῖκος ἐν τοῖς πράγμασιν, ἓν ἂν ἦν ἅπαντα, ὥς φησιν· ὅταν γὰρ συνέλθηι, τότε 'ἐξ … Νεῖκος' [dize büyük olasılıkla B 35'te 7. (= 16.) dizenin yerine konmalıdır].
τῶν δὲ συνερχομένων ἐξ ἔσχατον ἵστατο Νεῖκος.
— [DK: yalnızca kaynak ve yer önerisi. — Stobaios yeri PDF'ten okundu.]

31B37DK 31 B 37

Kaynak: Aristoteles, Oluş ve Bozuluş Üzerine B 6, 333a 35.

Aristoteles: Ama Empedokles'e göre büyüme de olmaz; olsa olsa ekleme yoluyla olur. Çünkü ateş ateşle büyür,

toprak da kendi bedenini büyütür, aithēr de aithēr'i.

31B37

Aristot. de gen. et corr. B 6. 333a 35 ἀλλὰ μὴν οὐδ' αὔξησις ἂν εἴη κατ' Ἐμπεδοκλέα, ἀλλ' ἢ κατὰ πρόσθεσιν· πυρὶ γὰρ αὔξει τὸ πῦρ,
αὔξει δὲ χθὼν μὲν σφέτερον δέμας, αἰθέρα δ' αἰθήρ.
— [DK: δέμας H: γένος öteki Hss.; karş. Lucr. II 1114 vd. "πυρὶ γὰρ αὔξει τὸ πῦρ" DK'da dize dışında basılmış, ama Almanca çeviride fragmanın parçası olarak verilmiştir.]

31B38DK 31 B 38

Kaynak: Klemens, Stromateis V 48 (II 358, 20 Stählin).

Haydi, sana önce ilk başlangıçları ⟦?⟧ anlatayım,
bugün gördüğümüz her şeyin onlardan belirip doğduğu şeyleri:
toprağı, dalgalı denizi, nemli havayı
ve her şeyi çepeçevre sımsıkı kuşatan Titan aithēr'i.

31B38

Clem. Strom. V 48 [II 358, 20 St.].
εἰ δ' ἄγε τοι λέξω πρῶθ' †ἥλιον ἀρχήν†,
ἐξ ὧν δῆλ' ἐγένοντο τὰ νῦν ἐσορῶμεν ἅπαντα,
γαῖά τε καὶ πόντος πολυκύμων ἠδ' ὑγρὸς ἀήρ
Τιτὰν ἠδ' αἰθὴρ σφίγγων περὶ κύκλον ἅπαντα.
— [DK: 1–2 kuruluş belirsiz; εἰ δ' ἄγε'nin dize başı olduğu kabul edilmeli (Wil.). 1 ἥλικά τ' ἀρχήν Diels (karş. B 17, 27), tatmin edici değil; Almanca çeviride "(ilk ve yaşıt öğeleri?)". 2 δῆλ' H. Weil (karş. B 23, 10): δὴ Clem. (Friedländer de böyle — ya da δή (δ') —, karş. Hes. Theog. 108–111); ἐσορώμενα πάντα Clem.: ayırdı Th. Gomperz. 4 karş. Lucr. V 467 vd. Kranz (Nachtrag): εἰ δ' ἄγε tam olarak Lucretius'un nunc age'sine karşılık gelir; πρωθήνιον A. Ludwich; αἰθήρ için karş. Kranz, Empedokles s. 353. — 1. dize PDF'ten okundu.]

31B39DK 31 B 39

Kaynak: Aristoteles, Gök Üzerine B 13, 294a 21 (bağlamı için bkz. 21 A 47, I 125, 25).

Eğer toprağın derinlikleri ve bol aithēr sınırsız (apeirona) olsaydı —
nitekim bütünün ancak azını görmüş olanların ağzından
birçok dile dolanıp boş yere dökülmüştür bu söz — …

31B39

1–3 Aristot. de caelo B 13. 294a 21 [I 125, 25].
εἴπερ ἀπείρονα γῆς τε βάθη καὶ δαψιλὸς αἰθήρ,
ὡς διὰ πολλῶν δὴ γλώσσας ἐλθόντα ματαίως
ἐκκέχυται στομάτων ὀλίγον τοῦ παντὸς ἰδόντων …
— [DK: 2 γλώσσης Ar. [γλώσση E], Clem. Strom. VI 149 [II 508, 24 St.]: düzeltme Wilamowitz, Herm. 65 (1930) 249: βροτέων (!) [Ar.] MXG 2 p. 976b 32; ἐλθόντα Clem.: ῥηθέντα Ar.; Hesiodos'a (Theog. 728) ve Ksenophanes'e karşı polemik, karş. 21 B 28, A 28 p. 977b 3; sonu için karş. 31 B 2, 3 vd.]

31B40DK 31 B 40

Kaynak: Plutarkhos, Ay'ın Yüzü Üzerine 2 p. 920 C.

Plutarkhos: Empedokles de bir yerde ikisinin farkını hiç de tatsız olmayan bir biçimde dile getirir:

Keskin oklu Güneş ve güler yüzlü Ay.

*Ayın çekici, neşeli ve acı vermeyen yanını böyle adlandırmıştır.*

31B40

Plut. de fac. in orb. lun. 2 p. 920 C ὥς που καὶ Ἐ. τὴν ἑκατέρων ἀποδίδωσιν οὐκ ἀηδῶς διαφοράν· 'Ἥλιος … Σελήνη', τὸ ἐπαγωγὸν αὐτῆς καὶ ἱλαρὸν καὶ ἄλυπον οὕτω προσαγορεύσας.
Ἥλιος ὀξυβελὴς ἠδ' ἱλάειρα Σελήνη.
— [DK: ὀξυβελὴς Turnebus [karş. B 83, 2]: ὀξυμελὴς Plut.; ἠδ' αὖ ἱλάειρα Hesykhios'tan Xylander: ἡ δὲ λάειρα Plut. (BE); ἱλάειρα için karş. ἵλαος Hom. A 583. Kranz (Nachtrag): ⟨ἠδ' ἱλάειρα⟩ Wilamowitz, Verskunst s. 608, karş. B 85.]

31B41DK 31 B 41

Kaynak: Apollodoros, Tanrılar Üzerine, Macrobius'ta, Saturnalia I 17, 46; ayrıca Barocc. 50 (Cramer, Anecd. Oxon. II 427, 29) gibi etimologlar.

Apollodoros: (Çok ateş bir araya toplanarak dolaşır;) Empedokles'in dediği gibi:

ama o [güneş], bir araya toplanmış olarak geniş göğün çevresinde dolaşır.

31B41

Apollodoros Περὶ θεῶν bei Macrob. Sat. I 17, 46 (συναλισθέντος πολλοῦ πυρὸς περιπολεῖ) ut ait Emp. 'οὕνεκ' … ἀμφιπολεύει'; ve Barocc. 50 (Cramer A. O. II 427, 29) gibi etimologlar vb.
ἀλλ' ὁ μὲν ἁλισθεὶς μέγαν οὐρανὸν ἀμφιπολεύει.
— [DK: Almanca çeviride özne "(güneş küresi)". ἀλλ' ὁ μὲν ἁλισθεὶς Et. M. 426, 54 vb.: ἀλλ' ὁ μὲν ἁλεῖσθαι Barocc. vb.: οὕνεκ' ἀναλισθεὶς Macr.; μέγαν] μέσον Et. M., Gud. 242, 45 (242, 21'e karşı). Apollodoros için karş. R. Münzel, De Ap. π. θεῶν libris (Bonn 1883); Hefermehl (Berlin 1905); onu herhalde etimologların kaynağı Seleukos yazıya geçirmiştir.]

31B42DK 31 B 42

Kaynak: Plutarkhos, Ay'ın Yüzü Üzerine 16 p. 929 C.

Plutarkhos: Demokritos'un dediğine göre ay, aydınlatan şeyle aynı hizaya gelince güneşi alır ve kabul eder; öyle ki hem kendisinin görünmesi hem de güneşi içinden göstermesi beklenirdi. Oysa ay bunu yapmaktan çok uzaktır: o sırada hem kendisi görünmez hem de çoğu kez güneşi gizleyip ortadan kaldırır. Empedokles'in dediği gibi,

ay, güneş yukarıdan geçerken onun ışınlarını perdeledi,
toprağın da gök gözlü ayın genişliği kadar
bir yerini karanlığa gömdü;

*sanki ışık başka bir yıldıza değil de geceye ve karanlığa düşmüş gibi. … Geriye Empedokles'in görüşü kalıyor: buradaki aydınlanma, güneşin ay üzerinde bir tür yansımasıyla aydan gelir. Bu yüzden ışık bize, ışıklar tutuşup karışsaydı beklenebileceği gibi ne sıcak ne de parlak gelir. Tıpkı seslerin yansırken sesin daha soluk bir yankısını vermesi gibi …, "ayın geniş çemberine çarpan ışık" [B 43] da kırılmadan ötürü kuvveti zayıfladığı için bize güçsüz ve soluk bir akış hâlinde ulaşır.*

31B42

Plut. de fac. in orbe lun. 16 p. 929 C κατὰ στάθμην, φησὶ Δημόκριτος [68 A 89a], ἱσταμένη [sc. ἡ σελήνη] τοῦ φωτίζοντος ὑπολαμβάνει καὶ δέχεται τὸν ἥλιον· ὥστ' αὐτήν τε φαίνεσθαι καὶ διαφαίνειν ἐκεῖνον εἰκὸς ἦν. ἡ δὲ πολλοῦ δεῖ τοῦτο ποιεῖν· αὐτή τε γὰρ ἄδηλός ἐστι τηνικαῦτα κἀκεῖνον ἀπέκρυψε καὶ ἠφάνισε πολλάκις 'ἀπεσκεύασε δέ οἱ αὐγάς', ὥσπερ φησὶν Ἐ., 'ἔστε αἶαν καθύπερθεν … μήνης', καθάπερ εἰς νύκτα καὶ σκότος, οὐκ εἰς ἄστρον ἕτερον τοῦ φωτὸς ἐμπεσόντος … ἀπολείπεται τοίνυν τὸ τοῦ Ἐμπεδοκλέους, ἀνακλάσει τινὶ τοῦ ἡλίου πρὸς τὴν σελήνην γίγνεσθαι τὸν ἐνταῦθα φωτισμὸν ἀπ' αὐτῆς. ὅθεν οὐδὲ θερμὸν οὐδὲ λαμπρὸν ἀφικνεῖται πρὸς ἡμᾶς, ὥσπερ ἦν εἰκός, ἐξάψεως καὶ μίξεως ⟨τῶν⟩ φώτων γεγενημένης, ἀλλ' οἷον αἵ τε φωναὶ κατὰ τὰς ἀνακλάσεις ἀμαυροτέραν ἀναφαίνουσι τὴν ἠχὼ τοῦ φθέγματος …, ὡς 'αὐγὴ … εὐρύν' [B 43] ἀσθενῆ καὶ ἀμυδρὰν ἀνάρροιαν ἴσχει πρὸς ἡμᾶς διὰ τὴν κλάσιν ἐκλυομένης τῆς δυνάμεως. Karş. A 59.
ἀπεστέγασεν δέ οἱ αὐγάς,
ἔστ' ἂν ἴηι καθύπερθεν, ἀπεσκνίφωσε δὲ γαίης
τόσσον ὅσον τ' εὖρος γλαυκώπιδος ἔπλετο μήνης.
— [DK: 6 οὐδὲ] οὐδὲν Emperius. 7 ⟨τῶν⟩ Bernardakis. 11 ἀπεστέγασεν … ἔστ' ἂν ἴηι Diels: ἀπεσκεύασε … ἔστε αἶαν Hss.: ἀπεσκέδασεν (ἀπεσκίασεν Bergk) … ἐς γαῖαν Xylander: ἐπεσκίασεν … ἱσταμένη Stein; açık bir düzeltme henüz bulunamamıştır. Kranz (Nachtrag): DK s. 330, 5–331, 12 için karş. Kranz, Herm. 73 (1938) 102 vd.]

31B43DK 31 B 43

Kaynak: Philon, İlâhî Takdir Üzerine II 70 (Ermeniceden Latince çeviri, Aucher p. 92); Plutarkhos, Ay'ın Yüzü Üzerine 16 p. 929 E (B 42'ye bkz.).

Philon: Ayın ışığını, takdir gereğince güneşten aldığını düşünmek yersiz değil midir? Ay daha çok, bir ayna gibi, üzerine rastgele düşen şekli kabul eder. Empedokles'in dediği gibi: "ışığı alan büyük ve geniş ay küresi, göğe koşup ulaşmak için hemen geri döndü."

Tıpkı ayın geniş çemberine çarpan ışık gibi …

31B43

Philo de prov. II 70 ex armen. Aucher p. 92 lunae vero lumen nonne inepte putatur a sole iuxta providentiam desumere lucem, cum potius instar speculi casu in se incidentem formam recipiat? quemadmodum Empedocles: 'lumen accipiens lunaris globus magnus largusque [= B 43] mox illico reversus est ut currens caelum attingeret'. Plut. [B 42'ye] 929 E.
ὡς αὐγὴ τύψασα σεληναίης κύκλον εὐρύν …
— [DK: J. Gildemeister 1877'de Ermeniceyi şöyle çevirdi: φῶς (αὐγήν) δεξάμενος ὁ σεληναῖος κύκλος μέγας καὶ εὐρὺς αὐτίκα πάλιν ἐκεῖσε μετεστρέψατο ἀφικόμενος εἰς τὸν οὐρανὸν τῶι δραμεῖν. Ermenicenin güçlü bir yanlış anlamasını varsayarak (lumen özne olamaz) Diels başlangıcın B 43 ile özdeş olduğunu düşündü ve Ermeniceden ikinci dizeyi şöyle tamamladı: καὶ μέγαν, αὐτίκ' ἀνῆλθε, θέουσ' ὡς οὐρανὸν ἵκοι (Herm. 15, 1880, 176). Wendland 2. dizenin B 44 ile özdeşliğini bile önerdi ("herhalde doğru; Plutarkhos'taki bağlama da dikkat" Kranz). Parantezli Türkçe kısım DK Almanca çevirisinin çift soru işaretli tamamlamasıdır.]

31B44DK 31 B 44

Kaynak: Plutarkhos, Pythia'nın Kehanetleri Üzerine 12 p. 400 B.

Plutarkhos: Siz Empedokles'e, güneşin toprak çevresinde göksel ışığın yansımasından oluştuğunu ve yeniden

korkusuz bir yüzle Olympos'a doğru ışığını geri saçtığını

*söylediği için gülüyorsunuz.*

31B44

Plut. de Pyth. or. 12 p. 400 B ὑμεῖς δὲ τοῦ μὲν Ἐμπεδοκλέους καταγελᾶτε φάσκοντος τὸν ἥλιον περὶ γῆν [karş. A 56 ⟦?⟧, I 293, 36] ἀνακλάσει φωτὸς οὐρανίου γενόμενον αὖθις 'ἀνταυγεῖν … προσώποις'.
ἀνταυγεῖ πρὸς Ὄλυμπον ἀταρβήτοισι προσώποις.
— [DK: ἀνταυγεῖ Sturz: iki yazarda da farklı biçimde cümleye uydurulmuş; ἀταρβήτοισι Galen. de usu part. III 8: -τοις Plut.]

31B45DK 31 B 45

Kaynak: Akhilleus, Aratos'a Giriş 16 p. 43, 6 Maass ⟦?⟧ (karş. A 55 ⟦?⟧).

Toprağın çevresinde döner yuvarlak, yabancı bir ışık.

31B45

Achill. Is. 16 p. 43, 6 M. ⟦?⟧ [karş. A 55].
κυκλοτερὲς περὶ γαῖαν ἑλίσσεται ἀλλότριον φῶς.
— [DK: Parmenides'e göre (28 B 14). Almanca çeviride "(ay)".]

31B46DK 31 B 46

Kaynak: Plutarkhos, Ay'ın Yüzü Üzerine 9 p. 925 B.

Plutarkhos: [Ay gökten çok uzaktır,] toprağa ise bir bakıma dokunur ve onun yakınında dolanarak, Empedokles'in dediği gibi,

araba tekerleğinin göbeği nasıl dönerse öyle döner, dönemecin ucuna yakın geçen … ⟦?⟧

*Çünkü aydınlatan şey son derece büyük olduğundan, biraz yükseldiğinde bile çoğu zaman toprağın gölgesini aşamaz; toprağa sürtünürcesine, neredeyse onun kucağında dolaşıyor gibidir. Öyle ki toprağın payına düşen bu gölgeli, yer altına ait, gecelik yeri aşamadığı için toprak onu güneşten perdeler. Bu yüzden bence ayın, toprağın uçlarınca perdelendiğine göre, toprağın sınırları içinde olduğunu gönül rahatlığıyla söylemeliyiz.*

31B46

Plut. de fac. in orbe lun. 9 p. 925 B [Ay gökten çok uzaktır] τῆς δὲ γῆς τρόπον τινὰ ψαύει καὶ περιφερομένη πλησίον 'ἅρματος ὥσπερ ἴχνος ἀνελίσσεται', φησὶν Ἐ., 'ἥ τε περὶ ἄκραν' ***, οὐδὲ γὰρ τὴν σκιὰν αὐτῆς ὑπερβάλλει πολλάκις ἐπὶ μικρὸν αἰρομένην τῶι παμμέγεθες εἶναι τὸ φωτίζον, ἀλλ' οὕτως ἔοικεν ἐν χρῶι καὶ σχεδὸν ἐν ἀγκάλαις τῆς γῆς περιπολεῖν, ὥστ' ἀντιφράττεσθαι πρὸς τὸν ἥλιον ὑπ' αὐτῆς μὴ ὑπεραίρουσα τὸν σκιερὸν καὶ χθόνιον καὶ νυκτέριον τοῦτον τὸν τόπον, ὃς γῆς κλῆρός ἐστι. διὸ λεκτέον οἶμαι θαρροῦντας ἐν τοῖς τῆς γῆς ὅροις εἶναι τὴν σελήνην ὑπὸ τῶν ἄκρων αὐτῆς ἐπιπροσθουμένην [B 48'e bağlanarak ⟦?⟧].
ἅρματος ὡς πέρι χνοίη ἑλίσσεται ἥ τε παρ' ἄκρην … (?)
— [DK: 7 αἰρομένη Hss.: düzeltme Wyttenbach. 12 ὡς πέρι χνοίη ἑλίσσεται Panzerbieter: Hss. yukarıdaki gibi; παρ' ἄκρην Diels. ἄκραν'dan sonra el yazmalarında 13–20 harflik boşluk var, yani herhalde sonraki dizenin başı düşmüştür: ἥ τε παρ' ἄκρην ⟨νύσσαν ἐλαυνομένη κτλ.⟩ (Poet. Phil. Frag. s. 126) ya da 11. satırdan sonra ⟨γαῖαν ἑλ.⟩ Diels. Kranz (Nachtrag): DK s. 330, 5–331, 12 için karş. Kranz, Herm. 73 (1938) 102 vd.]

31B47DK 31 B 47

Kaynak: Anecdota Bekkeri I 337, 13 (Faydalı Kelimeler Derlemesi).

Bekker'in Anecdota'sı: Agēs: bu, euagēs ya da panagēs bileşiklerinden kalmadır. Empedokles:

Çünkü [ay] efendisinin parlak çemberine karşıdan bakar.

31B47

Anecd. Bekk. I 337, 13 [Συναγωγὴ λέξεων χρησ.] ἀγής· τοῦτο ἀπὸ συνθέτου καταλείπεται τοῦ εὐαγὴς ἢ παναγής. Ἐμπεδοκλῆς·
ἀθρεῖ μὲν γὰρ ἄνακτος ἐναντίον ἁγέα κύκλον.
— [DK: karş. 28 B 15. Almanca çeviride özne "(Selēnē)".]

31B48DK 31 B 48

Kaynak: Plutarkhos, Platoncu Sorular 3 p. 1006 F.

Plutarkhos: Güneş saatlerinin gölge çubukları gölgelerle birlikte yer değiştirmez; durdukları yerde zamanın aletleri ve ölçüleri olmuşlardır; toprağın, çevresinde altından geçen güneşi perdelemesini taklit ederler. Empedokles'in dediği gibi:

toprak, ⟨güneşin⟩ ışıklarının önüne geçerek geceyi yapar.

31B48

Plut. Quaest. Plat. 3 p. 1006 F οἱ τῶν ὡρολογίων γνώμονες οὐ συμμεθιστάμενοι ταῖς σκιαῖς ἀλλ' ἑστῶτες ὄργανα καὶ χρόνου μέτρα γεγόνασι μιμούμενοι τῆς γῆς τὸ ἐπιπροσθοῦν τῶι ἡλίωι περὶ αὐτὴν ὑποφερομένωι, καθάπερ εἶπεν Ἐ.
νύκτα δὲ γαῖα τίθησιν ὑφισταμένη φαέεσσι
⟨ἠελίου …⟩.
— [DK: ὑφισταμένη φάεσσι Hss.: düzeltme Sturz; ὑφισταμένοιο φάεσσι Diels (Plutarkhos'un ὑποφερομένωι'sine uygun olarak). 2 ⟨ ⟩ Kranz, karş. B 115, 11. Kranz (Nachtrag): şimdi ⟨ἠελίου φαέθοντος⟩, Hom. Λ 16 dize başı ἠέλιος φαέθων'a göre.]

31B49DK 31 B 49

Kaynak: Plutarkhos, Sofra Sohbetleri VIII 3, 1 p. 720 E.

Plutarkhos: Çünkü hava Empedokles'e göre karanlıktır,

ıssız, kör bakışlı gecenin [havası] …

*Gözlerin önceden fark etme gücünden ne kadarını alırsa, o kadarını kulaklar yoluyla geri verir.*

31B49

Plut. Quaest. conv. VIII 3, 1 p. 720 E σκοτεινὸς γὰρ ὢν ὁ ἀὴρ κατ' Ἐμπεδοκλέα
νυκτὸς ἐρημαίης ἀλαώπιδος …
ὅσον τῶν ὀμμάτων ἀφαιρεῖται τοῦ προαισθάνεσθαι διὰ τῶν ὤτων ἀποδίδωσιν.
— [DK: ἐρημαίης Plut. (karş. Dionys. Per. 290): ἐρεμναίης Nauck; ἀλαώπιδος (karş. Hesykhios) Xylander: ἀγλαώπιδος Plut. Kranz (Nachtrag): Almanca çeviri "(Hava) … gecenin" diye okunmalı.]

31B50DK 31 B 50

Kaynak: Tzetzes, İlyada Alegorileri XV (O) 83.

Tzetzes: Empedokles'in ya da başka birinin dediği gibi:

İris [gökkuşağı] denizden rüzgâr ya da büyük bir yağmur getirir.

31B50

Tzetz. Alleg. O 83 ὅπερ φησὶν Ἐμπεδοκλῆς εἴτε τις τῶν ἑτέρων·
Ἶρις δ' ἐκ πελάγους ἄνεμον φέρει ἢ μέγαν ὄμβρον.
— [DK: tanıklık bu yüzden belirsizdir; P. Maas bu dizede yalnızca halk arasında yaygın bir hava kuralı görür (karş. Wilamowitz, Glaube d. Hell. I 263³).]

31B51DK 31 B 51

Kaynak: Herodianos, Homerosçu Biçimler (Darmstadt el yazması), Sturz'un Etymologicum Gudianum'u p. 745 (Et. M. p. 111, 10'a).

Herodianos: Anopaia: kimileri "görünmez" anlamında anlar, kimileri de "yukarı gitmek" anlamında. Empedokles ateş için "hızla yukarı" der; buradan anopaion'un nötr cinsten de olduğu anlaşılır.

ve hızla yukarı [ateş gider] …

31B51

Herodian. schematismi Hom. cod. Darmstadini in Sturzii Et. Gud. p. 745 [ad Et. M. p. 111, 10] ἀνόπαια· οἱ μὲν ἀφανῆ, τινὲς δὲ τὸ ἄνω φέρεσθαι. Ἐμπεδοκλῆς· 'καρπαλίμως δ' ἀνόπαιον' ἐπὶ τοῦ πυρός. ἐξ οὗ δῆλον ὅτι καὶ οὐδετέρου γένους ἐστὶ τὸ ἀνόπαιον. Karş. B 54.
καρπαλίμως δ' ἀνόπαιον …
— [DK: Almanca çeviride "(ateş gider)".]

31B52DK 31 B 52

Kaynak: Proklos, Platon'un Timaios'u Üzerine II 8, 26 Diehl.

Proklos: Çünkü toprağın altında ateş akıntıları vardır; Empedokles'in de bir yerde dediği gibi:

yerin altında birçok ateş yanar.

31B52

Procl. in Tim. II 8, 26 Diehl καὶ γὰρ ὑπὸ γῆς ῥύακές εἰσι πυρός, ὥς πού φησι καὶ Ἐ. Karş. A 68.
πολλὰ δ' ἔνερθ(ε) οὔδεος πυρὰ καίεται.
— [DK: ἔνερθεν Procl.; οὔδεος] synizesis için karş. B 112, 2; karş. Lucr. VI 885.]

31B53DK 31 B 53

Kaynak: Aristoteles, Oluş ve Bozuluş Üzerine B 6, 334a 1; Fizik B 4, 196a 19.

Aristoteles, Oluş ve Bozuluş Üzerine: Ayıran Çekişme'dir, ama aithēr'i yukarı taşıyan Çekişme değildir. Empedokles bir yerde bunun rastlantıyla olduğunu söyler: "Çünkü koşarken o zaman böyle rastladı, çoğu kez de başka türlü"; bir yerde de ateşin tabiatça yukarı gittiğini söyler; aithēr ise, der, "uzun köklerle toprağın altına daldı" [B 54]. Aynı zamanda dünyanın şimdi Çekişme'nin döneminde de, önceden Sevgi'nin döneminde de aynı durumda olduğunu söyler. O hâlde ilk hareket ettiren ve hareketin sebebi nedir?

Aristoteles, Fizik: Bu yüzden onların, ya [rastlantının] var olduğunu kabul etmemeleri ya da var sayıp ondan hiç söz etmemeleri tuhaftır; üstelik zaman zaman onu kullanırlar da. Empedokles de havanın her zaman en yukarıya ayrışmadığını, nasıl rastlarsa öyle olduğunu söyler; nitekim dünyanın oluşumunu anlatırken şöyle der:

Çünkü koşarken o zaman böyle rastladı, çoğu kez de başka türlü.

31B53

Aristot. de gen. et corr. B 6. 334a 1 διέκρινε μὲν γὰρ τὸ Νεῖκος, ἠνέχθη δ' ἄνω ὁ αἰθὴρ οὐχ ὑπὸ τοῦ Νείκους, ἀλλ' ὁτὲ μέν φησιν ὥσπερ ἀπὸ τύχης 'οὕτω … ἄλλως', ὁτὲ δέ φησι πεφυκέναι τὸ πῦρ ἄνω φέρεσθαι, ὁ δ' 'αἰθήρ, φησί, μακρῆισι … ῥίζαις' [B 54]. ἅμα δὲ καὶ τὸν κόσμον ὁμοίως ἔχειν φησὶν ἐπί τε τοῦ Νείκους νῦν καὶ πρότερον ἐπὶ τῆς Φιλίας· τί οὖν ἐστι τὸ κινοῦν πρῶτον καὶ αἴτιον τῆς κινήσεως; Phys. B 4. 196a 19 ἄτοπον οὖν εἴτε μὴ ὑπελάμβανον εἶναι εἴτε οἰόμενοι παρέλιπον, καὶ ταῦτ' ἐνίοτε χρώμενοι, ὥσπερ Ἐμπεδοκλῆς οὐκ ἀεὶ τὸν ἀέρα ἀνωτάτω ἀποκρίνεσθαί φησιν, ἀλλ' ὅπως ἂν τύχηι. λέγει γοῦν ἐν τῆι κοσμοποιίαι ὡς 'οὕτω συνέκυρσε … ἄλλως'.
οὕτω γὰρ συνέκυρσε θέων τοτέ, πολλάκι δ' ἄλλως.
— [DK: Almanca çeviride "(öteki öğelerle)".]

31B54DK 31 B 54

Kaynak: Aristoteles, Oluş ve Bozuluş Üzerine B 6, 334a 5 (B 53'e bkz.).

aithēr ise uzun köklerle toprağın altına daldı.

31B54

Aristot. de gen. et corr. B 6. 334a 5 [B 53'e].
αἰθὴρ ⟨δ' αὖ⟩ μακρῆισι κατὰ χθόνα δύετο ῥίζαις.
— [DK: ⟨δ' αὖ⟩ Diels: ἀλλ' αἰθὴρ Karsten; ῥίζαις] karş. B 6, 1. Almanca çeviri Aristoteles'in düzyazısından "Ateş yukarı gider" sözünü de fragmana katar.]

31B55DK 31 B 55

Kaynak: Aristoteles, Meteorologika B 3, 357a 24 ⟦?⟧ (A 25 ⟦?⟧).

toprağın teri olan deniz …

31B55

Aristot. Meteorol. B 3. 357a 24 ⟦?⟧ [A 25 ⟦?⟧]
γῆς ἱδρῶτα θάλασσαν.
— [DK: bağlam DK'da basılmamıştır.]

31B56DK 31 B 56

Kaynak: Hephaistion, El Kitabı (Enkheiridion) 1 p. 2, 13 Consbruch.

Hephaistion: Empedokles:

güneşin hamleleriyle itilen tuz katılaştı.

31B56

Hephaest. Ench. 1 p. 2, 13 Consbr. Ἐμπεδοκλῆς·
ἅλς ἐπάγη ῥιπῆισιν ἐωσμένος ἠελίοιο.
— [DK: yalnızca kaynak.]

31B57DK 31 B 57

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Gök Üzerine'si Şerhi 586, 29 (1–3); Aristoteles, Gök Üzerine Γ 2, 300b 25 (1).

Aristoteles, Gök Üzerine: Ayrıca şu da sorulabilir: düzensizce hareket eden şeylerin, tabiata uygun olarak meydana gelen bedenlerin, yani kemik ve et gibi şeylerin oluştuğu türden karışımlarla karışması mümkün müdür, değil midir? Empedokles bunların Sevgi'nin döneminde oluştuğunu söyler; şöyle der:

Onun üzerinde boyunsuz birçok baş filizlendi,
omuzlardan yoksun çıplak kollar dolaşıyordu,
alınlardan yoksun, tek başına kalmış gözler geziniyordu.

*Simplikios: Boyunsuz baş ve Empedokles'in ⟨bu dizelerde⟩ söylediği öteki şeyler —"omuzlardan yoksun çıplak kollar … alınlardan yoksun"— ve daha birçokları nasıl karışmanın göstergesi olabilir? Bunlar ⟨tabiata uygun şeylerin kendisinden meydana geldiği⟩ karışmanın örnekleri değildir.*

31B57

1–3 Simpl. de caelo 586, 29 πῶς δὲ ἂν εἴη μίξεως σημαντικὸν ἡ ἀναύχενος κόρση καὶ τἄλλα τὰ ὑπὸ τοῦ Ἐμπεδοκλέους λεγόμενα ⟨ἐν τούτοις⟩ 'γυμνοὶ … μετώπων' καὶ πολλὰ ἄλλα, ἅπερ οὐκ ἔστι μίξεως παραδείγματα⟨, ἐξ ἧς τὰ κατὰ φύσιν συνίσταται⟩; 1 Aristot. de caelo Γ 2. 300b 25 ἔτι δὲ τοσοῦτον ἐπανέροιτ' ἄν τις, πότερον δυνατὸν ἢ οὐχ οἷόν τ' ἦν κινούμενα ἀτάκτως καὶ μείγνυσθαι τοιαύτας μίξεις ἔνια ἐξ ὧν συνίσταται τὰ κατὰ φύσιν συνιστάμενα σώματα, λέγω δ' οἷον ὀστᾶ καὶ σάρκας, καθάπερ Ἐ. φησι γίνεσθαι ἐπὶ τῆς Φιλότητος· λέγει γὰρ 'πολλαὶ … ἐβλάστησαν'.
ἧι πολλαὶ μὲν κόρσαι ἀναύχενες ἐβλάστησαν,
γυμνοὶ δ' ἐπλάζοντο βραχίονες εὔνιδες ὤμων,
ὄμματά τ' οἶ(α) ἐπλανᾶτο πενητεύοντα μετώπων.
— [DK: 1 karş. Lucr. V 837 vd. ⟦?⟧ (OCR 'V 483'); karş. Kern, Orph. Frag. 26 (yukarıda 1 B 10a), buna karşı Wilamowitz, Herm. 65 (1930) 250. πολλαὶ Ar. de cael. 300b, 722 ⟦?⟧, Simpl.: πολλῶν Ar. de anim. 430a 29. 2 ἐπλάζοντο Simpl. D (ἐπλάξοντο E): ἐμπλάζοντο A (iyi varyant). Kranz (Nachtrag): Simplikios metni ⟨ἐν τούτοις⟩ ve ⟨, ἐξ ἧς τὰ κατὰ φύσιν συνίσταται⟩ ile tamamlanmalıdır.]

31B58DK 31 B 58

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Gök Üzerine'si Şerhi 587, 18 (B 35, 13'ten sonra).

*Simplikios: Bu durumda [Çekişme henüz bütünüyle geri çekilmemişken], Çekişme'nin ayırmasından ötürü "uzuvlar hâlâ tek parçaydı" ve "birbirleriyle karışmayı özleyerek dolaşıyorlardı".*

31B58

Simpl. de caelo 587, 18 (B 35, 13'ten sonra) ἐν ταύτηι οὖν τῆι καταστάσει [Çekişme henüz tümüyle geri çekilmemişken] 'μουνομελῆ ἔτι τὰ γυῖα' ἀπὸ τῆς τοῦ Νείκους διακρίσεως ὄντα 'ἐπλανᾶτο τῆς πρὸς ἄλληλα μίξεως ἐφιέμενα'.
— [DK: μουνομελῆ] karş. Simpl. 587, 25 vd.; karşıtı Parm. B 8, 4 οὐλομελές.]

31B59DK 31 B 59

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Gök Üzerine'si Şerhi 587, 20 (B 58'den sonra).

Simplikios: Der ki:

Ama ne zaman ki daimōn (daimon) daimōn'la daha çok karıştı,

yani artık Sevgi Çekişme'ye hâkim olmaya başlayınca,

bunlar, her biri nasıl rastladıysa öyle bir araya düşüyordu;
bunların yanında başka birçok şey de durmadan doğup ortaya çıktı.

*Demek ki Empedokles o sözleri Sevgi'nin döneminde söyledi, ama Sevgi zaten hâkimken değil, hâkim olmak üzereyken ve henüz karışmamış, tek uzuvlu şeyleri gösterirken.*

31B59

1–3 Simpl. de caelo 587, 20 (B 58'den sonra) 'αὐτὰρ ἐπεί, φησί, κατὰ … δαίμων', ὅτε τοῦ Νείκους ἐπεκράτει λοιπὸν ἡ Φιλότης, 'ταῦτά τε … ἐξεγένοντο'. ἐπὶ τῆς Φιλότητος οὖν ὁ Ἐμπεδοκλῆς ἐκεῖνα εἶπεν, οὐχ ὡς ἐπικρατούσης ἤδη τῆς Φιλότητος, ἀλλ' ὡς μελλούσης ἐπικρατεῖν, ἔτι δὲ τὰ ἄμικτα καὶ μονόγυια δηλούσης.
αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ μεῖζον ἐμίσγετο δαίμονι δαίμων,
ταῦτά τε συμπίπτεσκον, ὅπηι συνέκυρσεν ἕκαστα,
ἄλλα τε πρὸς τοῖς πολλὰ διηνεκῆ ἐξεγένοντο.
— [DK: Almanca çeviride "(Sevgi Çekişme ile)". 2 ἕκαστα Simpl. de cael.: ἅπαντα phys. 327. 331. 3 διηνεκὲς Peyron, karş. B 17, 35 ⟦?⟧.]

31B60DK 31 B 60

Kaynak: Plutarkhos, Kolotes'e Karşı 28 p. 1123 B.

Plutarkhos: Bunlar ve bunlardan da trajik başka birçok şey, Empedokles'in alay ettikleri ucubelerine benzer:

ayaklarını sürüyen, elleri sayısız …

*ve "insan yüzlü öküz soyu" (B 61, 2).*

31B60

Plut. adv. Colot. 28 p. 1123 B ταῦτα μέντοι καὶ πολλὰ τούτων ἕτερα τραγικώτερα τοῖς Ἐμπεδοκλέους ἐοικότα τεράσμασιν, ὧν καταγελῶσιν, 'εἱλίποδ' ἀκριτόχειρα' καὶ 'βουγενῆ ἀνδρόπρωιρα' (B 61, 2).
εἱλίποδ' ἀκριτόχειρα
— [DK: 2 ἕτερα] Plutarkhos hiatus yüzünden böyle dizmiştir; ἔτι değil! 4 ἀκριτ.] karş. ἀκριτόφυλλον Hom. B 868. DK Almancası: "(sayısız)" elli.]

31B61DK 31 B 61

Kaynak: 1–4. mısralar Ailianos, Hayvanların Tabiatı XVI 29; 2. mısra Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 371, 33; Aristoteles, Fizik B 8, 198b 29.

Ailianos: Doğa filozofu Empedokles de hayvanların özelliklerinden söz ederken, birlikte doğmuş, biçimleri karışık olduğu için farklı, ama bedenleri birleşip birbirine dolanmış birtakım yaratıkların oluştuğunu söyler. Söyledikleri şunlardır:

İki yüzlü, iki göğüslü birçok yaratık doğdu,
insan yüzlü öküz soyu; tersine, öküz başlı
insan soyu da ortaya çıktı; kimi yerde erkeklerden,
kimi yerde kadın tabiatından karışmış, gölgeli uzuvlarla donanmış yaratıklar.

Simplikios: Empedokles'in dediği gibi, Sevgi'nin başlangıcında önce hayvanların parçaları —başlar, eller, ayaklar gibi— rastgele oluştu, sonra bunlar bir araya geldi: "insan yüzlü öküz soyu ortaya çıktı", yani öküzden ve insandan olma, öküz önlü insan soyu. Bir araya geldiklerinde kurtulabilecek durumda olanlar hayvan oldu ve birbirlerinin ihtiyacını karşıladıkları için yaşamaya devam etti: dişler besini keser ve öğütür, mide sindirir, karaciğer kana çevirir. İnsan başı insan bedeniyle bir araya gelince bütünün korunmasını sağlar; öküzün bedenine ise uymaz ve yok olur. Çünkü kendine uygun orana (logos) göre bir araya gelmeyenler yok oldu.

*Aristoteles: Her şeyin, sanki bir şey için oluyormuş gibi gerçekleştiği yerde, bunlar kendiliğinden uygun biçimde bir araya geldikleri için korundu; böyle olmayanlar ise, Empedokles'in "insan yüzlü öküz soyu" dediği gibi, yok oldu ve yok oluyor.*

31B61

1–4 Ael. Nat. anim. XVI 29 Ἐ. ὁ φυσικός φησι περὶ ζώιων ἰδιότητος λέγων καὶ ἐκεῖνος δήπου γίνεσθαί τινα συμφυῆ καὶ κράσει μορφῆς μὲν διάφορα, ἑνώσει δὲ σώματος συμπλακέντα· ἃ δὲ λέγει, ταῦτά ἐστι 'πολλὰ … γυίοις'. 2 Simpl. Phys. 371, 33 ὥσπερ Ἐ. κατὰ τὴν τῆς Φιλίας ἀρχήν φησι γενέσθαι ὡς ἔτυχε μέρη πρῶτον τῶν ζώιων οἷον κεφαλὰς καὶ χεῖρας καὶ πόδας, ἔπειτα συνιέναι ταῦτα 'βουγενῆ … ἐξανατέλλειν', ἀνδρογενῆ δηλονότι βούπρωιρα, τουτέστιν ἐκ βοὸς καὶ ἀνθρώπου. καὶ ὅσα μὲν οὕτω συνέστη ἀλλήλοις ὥστε δύνασθαι τυχεῖν σωτηρίας, ἐγένετο ζῶια καὶ ἔμεινεν διὰ τὸ ἀλλήλοις ἐκπληροῦν τὴν χρείαν, τοὺς μὲν ὀδόντας τέμνοντάς τε καὶ λεαίνοντας τὴν τροφήν, τὴν δὲ γαστέρα πέττουσαν, τὸ δὲ ἧπαρ ἐξαιματοῦν. καὶ ἡ μὲν τοῦ ἀνθρώπου κεφαλὴ τῶι ἀνθρωπίνωι σώματι συνελθοῦσα σώιζεσθαι ποιεῖ τὸ ὅλον, τῶι δὲ τοῦ βοὸς οὐ συναρμόζει καὶ διόλλυται· ὅσα γὰρ μὴ κατὰ τὸν οἰκεῖον συνῆλθε λόγον, ἐφθάρη. Aristot. Phys. B 8 ⟦?⟧. 198b 29 ὅπου μὲν οὖν ἅπαντα συνέβη ὥσπερ κἂν εἰ ἕνεκά του ἐγίνετο, ταῦτα μὲν ἐσώθη ἀπὸ τοῦ αὐτομάτου συστάντα ἐπιτηδείως· ὅσα δὲ μὴ οὕτως, ἀπώλετο καὶ ἀπόλλυται, καθάπερ Ἐ. λέγει τὰ 'βουγενῆ ἀνδρόπρωιρα'. Karş. A 72.
πολλὰ μὲν ἀμφιπρόσωπα καὶ ἀμφίστερνα φύεσθαι,
βουγενῆ ἀνδρόπρωιρα, τὰ δ' ἔμπαλιν ἐξανατέλλειν
ἀνδροφυῆ βούκρανα, μεμειγμένα τῆι μὲν ἀπ' ἀνδρῶν
τῆι δὲ γυναικοφυῆ, σκιεροῖς ἠσκημένα γυίοις.
— [DK: 1 ἀμφίστερν' ἐφύοντο Karsten. 2 ἐξανατέλλειν Simpl.: ἐξανατείνειν Ael.: ἐξανέτελλον B 62, 4'e göre Karsten; 2 vd. karş. Soph. Trach. 12 vd. (iki okuma). 3 ἀνδρογενῆ βούπρωρα Simpl. 372, 2; 381, 7 yorum olarak; μεμειγμένα] karş. Aesch. Suppl. 568 vd., Lucr. V 839; yapı için karş. Wilamowitz, Eur. Herakl. 225 üzerine, Aesch. Choeph. 1069; ἀπ' Karsten: ὑπ' Ael. 4 σκιεροῖς] karş. ἄσκιον γενειάδα Aesch. Pers. 316, Soph. Tr. 13; στείροις ya da σκιροῖς Lucr. V 855'e göre (Mélanges Weil s. 129) Diels; ama kısırlıktan belki ancak sonraki dizelerde söz ediliyordu; γυίοις] karş. B 62, 8. Kranz (Nachtrag): karş. Apollonios Rhodios IV 671 vd. (Kirke'nin karışık yaratıkları).]

31B62DK 31 B 62

Kaynak: 1–8. mısralar Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 381, 29 (aşağıdaki Aristoteles yeri üzerine); 4. mısra Aristoteles, Fizik B 8, 199b 7.

Simplikios: Empedokles «Fizik»in ikinci kitabında, erkek ve kadın bedenlerinin eklemlenmesini anlatmadan önce şu dizeleri söyler:

Haydi şimdi, ayrışan ateşin, çok gözyaşı dökülen erkeklerin ve kadınların
gece filizlerini nasıl yukarı çıkardığını
dinle; çünkü sözüm ne hedefini şaşırmıştır ne de bilgisizdir.
Önce topraktan bütün hâlinde yumrular ortaya çıktı,
hem sudan hem de sıcaklıktan pay almış olarak;
ateş, benzerine ulaşmak isteyerek onları yukarı gönderdi;
henüz ne uzuvların sevimli bedenini gösteriyorlardı
ne sesi, ne de erkeklere özgü uzvu.

Empedokles bunları söylediği için [Aristoteles], onun da galiba hayvanlardan önce tohumun oluştuğunu söylediğine dikkat çeker. Onun "önce bütün hâlinde olanlar" dediği de henüz uzuvların sevimli bedenini göstermeyen tohumdu … Bu tohumsa, "bütün hâlinde" sözü bence ona şaşılacak kadar yakışır; çünkü asıl anlamıyla bütün hâlinde olan, kendi bütünlüğü içinde, ne ise o olarak bütün olandır; içinde henüz hiçbir ayrışma olmamıştır.

*Aristoteles: Ayrıca önce tohumun oluşması gerekir, hayvanların hemen oluşması değil; "önce bütün hâlinde olanlar" da tohumdu. Bitkilerde de bir şey için olma vardır, ama daha az eklemlenmiştir. Peki bitkilerde de "insan yüzlü öküz soyu" [B 61, 2] gibi "zeytin yüzlü asma soyu" oluşuyor muydu, yoksa hayır mı? Bu saçmadır; ama hayvanlarda olduysa, bitkilerde de olması gerekirdi.*

31B62

1–8 Simpl. Phys. (aşağıdaki Aristoteles yeri üzerine) 381, 29 εἰπόντος δὲ τοῦ Ἐμπεδοκλέους ἐν τῶι δευτέρωι τῶν Φυσικῶν πρὸ τῆς τῶν ἀνδρείων καὶ γυναικείων σωμάτων διαρθρώσεως ταυτὶ τὰ ἔπη·
νῦν δ' ἄγ', ὅπως ἀνδρῶν τε πολυκλαύτων τε γυναικῶν
ἐννυχίους ὅρπηκας ἀνήγαγε κρινόμενον πῦρ,
τῶνδε κλύ'· οὐ γὰρ μῦθος ἀπόσκοπος οὐδ' ἀδαήμων.
οὐλοφυεῖς μὲν πρῶτα τύποι χθονὸς ἐξανέτελλον,
ἀμφοτέρων ὕδατός τε καὶ εἴδεος αἶσαν ἔχοντες·
τοὺς μὲν πῦρ ἀνέπεμπε θέλον πρὸς ὁμοῖον ἱκέσθαι,
οὔτε τί πω μελέων ἐρατὸν δέμας ἐμφαίνοντας
οὔτ' ἐνοπὴν οἷόν τ' ἐπιχώριον ἀνδράσι γυῖον.
ταῦτα οὖν εἰπόντος τοῦ Ἐμπεδοκλέους ἐφίστησιν (Arist.), ὅτι καὶ αὐτὸς (Emp.) ὡς ἔοικε σπέρμα πρὸ τῶν ζώιων γεγονέναι φησί. καὶ τὸ 'οὐλοφυὲς μὲν πρῶτα' παρ' αὐτοῦ εἰρημένον σπέρμα ἦν οὔπω μελέων ἐρατὸν δέμας ἐμφαῖνον … εἰ δὲ τὸ σπέρμα ἦν, θαυμαστῶς μοι δοκεῖ τὸ 'οὐλοφυὲς' αὐτῶι ἐπιπρέπειν. οὐλοφυὲς γὰρ ἐκεῖνο κυρίως ἐστίν, ὃ καθ' ὅλον ἑαυτὸ πᾶν ἐστιν, ὅπερ οὖν ἐστι, μήπω γενομένης ἐν αὐτῶι διακρίσεως (karş. Philop., Ar. aynı yer üzerine 319, 29). 4 Aristot. Phys. B 8. 199b 7 ἔτι ἀνάγκη σπέρμα γενέσθαι πρῶτον, ἀλλὰ μὴ εὐθὺς τὰ ζῶια· καὶ τὸ 'οὐλοφυὲς μὲν πρῶτα' σπέρμα ἦν. ἔτι καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς ἔνεστι τὸ ἕνεκά του, ἧττον δὲ διήρθρωται. πότερον οὖν καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς ἐγίνετο ὥσπερ τὰ 'βουγενῆ ἀνδρόπρωιρα' [B 61, 2] οὕτω καὶ 'ἀμπελογενῆ ἐλαιόπρωιρα' ἢ οὔ; ἄτοπον γάρ. ἀλλὰ μὴν ἔδει γε, εἴπερ καὶ ἐν τοῖς ζώιοις. Karş. A 72. 77.
— [DK: δευτέρωι] karş. I 308, 5 vd. 1 ἄγε πῶς F; πολυκλαύτων] her zamanki gibi edilgen, ἀπὸ κοινοῦ kurulmuş; hayata Orphik bakış, karş. 28 B 12, 4 ve Katharmoi. 2 ἐννυχίους] ἐμμυχίους Panzerbieter. 4 οὐλοφυὲς Ar. kendi sözlerine uydurarak; devamı için karş. Kafka, Philol. 78 (1923) 216 vd. 5 ἀμφότερον Meineke (Kallim. 223 üzerine); εἴδεος Simpl. (karş. açımlaması p. 382, 7); karş. B 21, 4 notu: ἴδεος Diels (Berl. Sitz. Ber. 1884, 366). 8 οἷόν τ' Diels (Herm. 15, 1880, 169): οἷα τ' E: οὔτ' F: οὔτ' οὖν Wilamowitz. Simplikios'ta οὖν Karsten: ἂν el yazmaları. Empedokles'in kozmolojisinin bu bütün bölümü için karş. Ziegler, Neue Jahrb. 16 (1913) 534 vd. Kranz (Nachtrag): 6. dize (benzerin benzere gidişi) için karş. Platon, Lysis 214 B. PDF'ten okundu (DK s. 335 ters taranmış).]

31B63DK 31 B 63

Kaynak: Aristoteles, Hayvanların Oluşumu Üzerine A 18, 722b 10.

Aristoteles: Çünkü [Empedokles] erkekte ve dişide birbirini tamamlayan bir tür eş parça bulunduğunu, bütünün ise ikisinden hiçbirinden gelmediğini söyler:

ama uzuvların tabiatı bölünmüştür: bir kısmı erkeğinkinde …

31B63

Aristot. de gen. anim. A 18. 722b 10 φησὶ γὰρ (Emp.) ἐν τῶι ἄρρενι καὶ τῶι θήλει οἷον σύμβολον ἐνεῖναι, ὅλον δ' ἀπ' οὐδετέρου ἀπιέναι,
ἀλλὰ διέσπασται μελέων φύσις· ἡ μὲν ἐν ἀνδρός …
— [DK: σύμβολον] karş. Platon, Şölen 191 D. İkinci dizeyi deneme olarak Diels tamamladı: ἡ δ' ἐνὶ θηλείης δίχ' ἑκάστη σπέρματι κεύθει (Poet. Phil. Frag. s. 131).]

31B64DK 31 B 64

Kaynak: Plutarkhos, Tabiat Meseleleri 21 p. 917 C ⟦?⟧.

Plutarkhos: Yoksa dişilerin erkeklerle birlikte beslenip sürü hâlinde dolaşması da sevişmeyi hatırlatıp isteği uyandırır mı? Empedokles'in insanlar için yazdığı gibi:

ve ona, görme yoluyla hatırlatan özlem de gelir ⟦?⟧.

31B64

Plut. Quaest. nat. 21 p. 917 C ⟦?⟧ ἢ καὶ τὸ συντρέφεσθαι καὶ συναγελάζεσθαι τὰ θήλεα τοῖς ἄρρεσιν ἀνάμνησιν ποιεῖ τῶν ἀφροδισίων καὶ συνεκκαλεῖται τὴν ὄρεξιν· ὡς ἐπ' ἀνθρώπων Ἐ. ἐποίησε [karş. Aët. V 19, 5, A 72, I 297, 19]·
τῶι δ' ἐπὶ καὶ πόθος εἶσι δι' ὄψιος ἀμμιμνήισκων.
— [DK: τῶι δέ τι … εἴτε Plut.: düzeltme Karsten; δι' ὄψιος Wyttenbach: διαπέψεως Plut.; ἀμμιμνήισκων Diels: ἀμμίσγων Plut.: δι' ἅψιος αἷμ' ἀναμίσγων Ellis; ama Plutarkhos'a göre söz konusu olan μίξις değil ἀνάμνησις τῆς μίξεως'tir; ἄμματα μίσγων Diels (1. baskı); ἀμμιμνήισκων için karş. Platon, Şölen 191 A. DK Almancası "(?)" ile.]

31B65DK 31 B 65

Kaynak: Aristoteles, Hayvanların Oluşumu Üzerine A 18, 723a 23 ⟦?⟧; karş. aynı eser Δ 1, 764a 1 (= A 81).

Aristoteles: Eğer dişi ve erkek, Empedokles'in dediği gibi, gebelikte farklılaşıyorsa:

Arınmış olanlara döküldü [tohum]; bir kısmı soğukla karşılaşınca
kadın olur, ⟨tersine bir kısmı sıcakla karşılaşınca erkek⟩.

31B65

Aristot. de gen. anim. A 18. 723a 23 ⟦?⟧ εἰ τὸ θῆλυ καὶ τὸ ἄρρεν ἐν τῆι κυήσει διαφέρει, καθάπερ Ἐ. λέγει 'ἐν δ' … ἀντιάσαντα'. Karş. Aristot. de gen. an. Δ 1. 764a 1 = A 81 (I 300, 1).
ἐν δ' ἐχύθη καθαροῖσι· τὰ μὲν τελέθουσι γυναῖκες
ψύχεος ἀντιάσαντα ⟨τὰ δ' ἔμπαλιν ἄρρενα θερμοῦ⟩.
— [DK: καθαροῖσι] yani aybaşı kanamasıyla (arınmış); ταλάροισι (Scaliger), καμάραισι (Weil) gibi düzeltmeler gereksiz. ⟨τὰ … θερμοῦ⟩ örnek olarak Diels. Kranz (Nachtrag): karş. Cherniss, a. y. s. 274 vd.]

31B66DK 31 B 66

Kaynak: Euripides scholionu, Phoinikeli Kadınlar 18.

Euripides şerhi ("çocuk tarlasını ekme" sözü üzerine): Doğa filozofu Empedokles alegori yoluyla "Aphrodite'nin yarık çayırları" der; çocukların doğuşu onlarda olur. Euripides de aynı şeyi söylerken çirkin düşünceden kaçınmış, uygun kelimeler ve zanaattan alınma mecazlar kullanmış, "tohum" ve "tarla" demiştir.

Aphrodite'nin yarık çayırları …

31B66

Schol. Eur. Phoen. 18 'μὴ σπεῖρε τέκνων ἄλοκα'· Ἐ. ὁ φυσικὸς ἀλληγορῶν φησι 'σχιστοὺς λειμῶνας Ἀφροδίτης', ἐν οἷς ἡ τῶν παίδων γένεσίς ἐστιν. Εὐριπίδης δὲ ταὐτὸν τούτωι φάσκων τήν γε ἔννοιαν τὴν αἰσχρὰν ἀπέφυγε καὶ τοῖς ὀνόμασιν οἰκείοις ἐχρήσατο καὶ τεχνικαῖς ταῖς μεταφοραῖς, σπόρον καὶ ἄλοκα λέγων.
σχιστοὺς λειμῶνας … Ἀφροδίτης.
— [DK: λειμῶνας AT (karş. Eur. Kykl. 171): λιμῶνας M: λιμένας B (karş. B 98, 3); belki ⟨εἰς⟩ σχιστοὺς λειμῶνας ἐσέρχεται (B 100, 15) αἶψ' Ἀφροδίτης | σπέρμα Diels.]

31B67DK 31 B 67

Kaynak: Galenos, Hippokrates'in Salgınlar VI'sı Şerhi 48 (XVII A p. 1002 K.).

Galenos: Erkek çocuğun rahmin sağ tarafında oluştuğunu en eski adamlardan başkaları da söylemiştir. Parmenides şöyle der: "Sağda oğlanları, solda kızları …" [28 B 17]; Empedokles de şöyle:

Çünkü karnın daha sıcak olan kısmı erkek doğurur;
bu yüzden erkekler esmerdir, daha iri uzuvlu
ve daha kıllıdır.

31B67

1–3 Galen. ad Hippocr. Epid. VI 48 [XVII A p. 1002 K.] τὸ μέντοι ἄρρεν ἐν τῶι δεξιῶι μέρει τῆς μήτρας κυΐσκεσθαι καὶ ἄλλοι τῶν παλαιοτάτων ἀνδρῶν εἰρήκασιν· ὁ μὲν γὰρ Παρμενίδης οὕτως ἔφη· 'δεξιτεροῖσι … κούρας' [28 B 17]· ὁ δ' Ἐ. οὕτως· 'ἐν … μᾶλλον'. Karş. A 81.
ἐν γὰρ θερμοτέρωι τοκὰς ἄρρενος ἔπλετο γαστήρ·
καὶ μέλανες διὰ τοῦτο καὶ ἁδρομελέστεροι ἄνδρες
καὶ λαχνήεντες μᾶλλον.
— [DK: 1 karş. Hippocr. Epid. VI 2, 25 (V 290 L.); τοκὰς ἄρρενος ἔπλετο γαστήρ Diels, Herm. 15 (1880) 170: τὸ κατ' ἄρρενα ἔπλετο γαίης Galenos baskıları: Diels gibi, ama γαστήρ yerine γαῖα okur Deichgräber, karş. Gnomon 6 (1930) 376 vd. ve orada anılan Wenkebach yazısı. 2 ἁδρομελέστεροι Karsten, buna uygun olarak Galenos (karş. Gnomon a. y.): ἀνδρωδέστεροι el yazmaları. DK Almancası: "der Leib (?)".]

31B68DK 31 B 68

Kaynak: Aristoteles, Hayvanların Oluşumu Üzerine Δ 8, 777a 7.

Aristoteles: Çünkü süt pişmiş kandır, bozulmuş kan değildir. Empedokles ise ya doğru kavramamış ya da mecazı iyi kuramamıştır; kan için şöyle der:

sekizinci ayın onuncu gününde ak irin oldu.

31B68

Aristot. de gen. anim. Δ 8. 777a 7 τὸ γὰρ γάλα πεπεμμένον αἷμά ἐστιν, ἀλλ' οὐ διεφθαρμένον. Ἐ. δ' ἢ οὐκ ὀρθῶς ὑπελάμβανεν ἢ οὐκ εὖ μετήνεγκε ποιήσας ὡς τὸ αἷμα
μηνὸς ἐν ὀγδοάτου δεκάτηι πύον ἔπλετο λευκόν.
— [DK: τὸ αἷμα] τὸ γάλα el yazmaları: düzeltme Kranz; [τὸ γάλα] Diels. DK Almancası: "pflegt das Blut weißer Biest zu werden" (ağız sütü).]

31B69DK 31 B 69

Kaynak: Proklos, Platon'un Devlet'i Üzerine Şerh II 34, 25 Kroll.

Proklos: Empedokles de doğumun iki ayrı süresi olduğunu bilir [Proklos'a göre yedi ve dokuz ay]. Bu yüzden kadınlara

iki kez doğuranlar

*der. Günlerin sayısındaki fazlalığı da kendisi söylemiştir, sekiz aylık doğanların yaşamadığını da. Haklı olarak: yedi aylıkların ilk sayısı olan 35, 6, 8, 9 ve 12 sayılarından oluşur; bunların uçları iki kat orana, yani oktav uyumuna sahiptir. Dokuz aylıkların ilk sayısı ise uyumlu 6, 9, 12 ve 18 sayılarından oluşur; bunların uçları üç kat orana sahiptir. Bu ikisinin arasında başka uyumlu oran yoktur; dolayısıyla uyum olmadığına göre sekiz aylık doğanların yaşamaması akla uygundur.*

31B69

Procl. in Rep. II 34, 25 Kroll ὅτι καὶ Ἐ. οἶδεν τὸν διπλοῦν τῶν γεννήσεων χρόνον [Proklos'a göre 7 ve 9 ay]. διὸ καὶ τὰς γυναῖκας καλεῖ διγόνους καὶ τὴν ὑπεροχὴν τοῦ πλήθους τῶν ἡμερῶν αὐτὸς εἶπεν καὶ ὅτι τὰ ὀκτάμηνα ἄγονα. καὶ εἰκότως· τῶν μὲν γὰρ ἑπταμήνων ὁ πρῶτος ἀριθμὸς ὁ λε' ἐν ἀριθμοῖς ἐστιν ϛ' η' θ' ιβ', ὧν οἱ ἄκροι τὸν διπλάσιον ἔχουσιν λόγον καὶ τὴν διὰ πασῶν· τῶν δὲ ἐννεαμήνων ὁ πρῶτος ἀριθμὸς ἐν ἀριθμοῖς συμφώνοις ϛ' θ' ιβ' ιη', ὧν οἱ ἄκροι τριπλάσιον ἔχουσιν λόγον· μεταξὺ δὲ τούτων σύμφωνος ἄλλος οὐκ ἔστι λόγος, ὥστ' εἰκότως συμφωνίας οὐκ οὔσης ἄγονα τὰ ὀκτάμηνα. Ama karş. Aët. V 18, 1 ⟦?⟧ [A 75, I 298, 20].
διγόνοι.
— [DK: 14 vd. Delatte'ye göre bu Pythagorasçı hesap (7 ay = 6 × 35, 9 ay = 6 × 45 gün) 14 vd. satırlardaki sözler yüzünden Empedoklesçi olurdu; A 75 buna aykırı değildir.]

31B70DK 31 B 70

Kaynak: Ephesoslu Rufus, İnsan Bedeninin Bölümlerinin Adları Üzerine 229 (p. 166, 11 Daremberg).

Rufus: Cenin zarlarla sarılıdır; bunların ince ve yumuşak olanına Empedokles

amnion

*der.*

31B70

Ruf. Ephes. de nom. part. hom. 229 p. 166, 11 Daremb. τὸ δὲ βρέφος περιέχεται χιτῶσι, τῶι μὲν λεπτῶι καὶ μαλακῶι· ἀμνίον αὐτὸν Ἐ. καλεῖ.
ἀμνίον.

31B71DK 31 B 71

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Gök Üzerine'si Şerhi 529, 28.

Ama bunlar hakkında inancın hâlâ eksik kalıyorsa:
su, toprak, aithēr ve güneş karışırken
ölümlü şeylerin biçimleri ve renkleri nasıl oldu da
şimdi Aphrodite'nin birbirine uydurmasıyla doğmuş olanlar kadar çok oldu …

31B71

Simpl. de caelo 529, 28
εἰ δέ τί σοι περὶ τῶνδε λιπόξυλος ἔπλετο πίστις,
πῶς ὕδατος γαίης τε καὶ αἰθέρος ἠελίου τε
κιρναμένων εἴδη τε γενοίατο χροῖά τε θνητῶν
τόσσ' ⟦?⟧, ὅσα νῦν γεγάασι συναρμοσθέντ' Ἀφροδίτηι …
— [DK: 1 δ' ἔτι Cobet; λιπόξυλος] karş. I 319, 12. 3 χροῖα muhtemelen χροιά, χρώς yanında yansız çoğul, tıpkı φλοιά, φλόος yanında φλοῖα (Hesykh. πίτυρα maddesi) gibi. 4 τόσσ' ὅσα Karsten: τοία ὅσα AF: τοῖ' οἷα Wilamowitz; γεγάασι karş. Hom. ω 84. DK Almancası sonunu "⟨so höre folgendes …⟩" diye tamamlar.]

31B72DK 31 B 72

Kaynak: Athenaios VIII 334 B.

Athenaios: Doğa filozofu Empedokles'in genel olarak bütün balıklara kamasēnes dediği de gözümden kaçmıyor; şöyle der:

nasıl hem uzun ağaçlar hem de denizdeki balıklar …

31B72

Athen. VIII 334 B οὐ λανθάνει δέ με καὶ ὅτι κοινῶς πάντες οἱ ἰχθύες καμασῆνες ὑπὸ Ἐμπεδοκλέους ἐλέχθησαν τοῦ φυσικοῦ οὕτως·
πῶς καὶ δένδρεα μακρὰ καὶ εἰνάλιοι καμασῆνες …

31B73DK 31 B 73

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Gök Üzerine'si Şerhi 530, 5 (B 71'den az sonra).

Simplikios: Biraz sonra da:

Ve nasıl o zaman Kypris toprağı yağmurla ıslatınca
biçimleri özenle hazırlayıp sağlamlaşsınlar diye hızlı ateşe verdi …

31B73

Simpl. de caelo 530, 5 (B 71'den sonra ⟦?⟧) καὶ μετ' ὀλίγα·
ὡς δὲ τότε χθόνα Κύπρις, ἐπεί τ' ἐδίηνεν ἐν ὄμβρωι,
εἴδεα ποιπνύουσα θοῶι πυρὶ δῶκε κρατῦναι …
— [DK: 1 ἐδίηνεν F: ἐδείκνυεν A. 2 εἴδεα ποιπνύουσα F: εἰ δὲ ἀποπνοιοῦσα A; Diels ἴδεα okudu (karş. B 21, 4 notu), ama Bignone Frag. 73 üzerine εἴδεα'yı haklı olarak savundu, karş. B 22, 7; 71, 3.]

31B74DK 31 B 74

Kaynak: Plutarkhos, Sofra Sohbetleri V 10, 4 p. 685 F ⟦?⟧.

Plutarkhos: Hayvanların kendileri arasında da, karada yaşayan ya da uçan hiçbir hayvanı bütün deniz hayvanları kadar doğurgan sayamazsın; Empedokles de bunun için şöyle yazmıştır:

çok tohumlu balıkların dilsiz soyunu yöneterek.

31B74

Plut. Quaest. conv. V 10, 4 p. 685 F ⟦?⟧ αὐτῶν δὲ τῶν ζώιων οὐδὲν ἂν χερσαῖον ἢ πτηνὸν εἰπεῖν ἔχοις οὕτω γόνιμον ὡς πάντα τὰ θαλάττια· πρὸς ὃ καὶ πεποίηκεν ὁ Ἐ.·
φῦλον ἄμουσον ἄγουσα πολυσπερέων καμασήνων.
— [DK: ἄγουσα belki Aphrodite; πολυσπερέων karş. Hom. B 804. Kranz (Nachtrag): Kypris'in hayvanlar dünyası üzerindeki egemenliği için karş. Lucr. I 12 vd.]

31B75DK 31 B 75

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Gök Üzerine'si Şerhi 530, 8 (B 73, 2'den sonra).

İçleri sık, dışları seyrek donmuş olanlardan her biri,
Kypris'in avuçlarında böyle bir nem payı bularak …

31B75

Simpl. de caelo 530, 8 (B 73, 2'den sonra)
τῶν δ' ὅσ' ἔσω μὲν πυκνά, τὰ δ' ἔκτοθι μανὰ πέπηγε,
Κύπριδος ἐν παλάμηισι πλάδης τοιῆσδε τυχόντα …
— [DK: 2 karş. B 95.]

31B76DK 31 B 76

Kaynak: 1–3. mısralar Plutarkhos, Sofra Sohbetleri I 2, 5 p. 618 B; 2–3. mısralar Plutarkhos, Ay'ın Yüzü Üzerine 14 p. 927 F ⟦?⟧.

Plutarkhos, Sofra Sohbetleri: Pindaros'un bize "en usta zanaatkâr" diye andığı tanrının da ateşi her yerde yukarıya, toprağı aşağıya yerleştirmediğini, bedenlerin ihtiyaçları ne gerektiriyorsa öyle yaptığını görüyorsun. Empedokles der ki:

Bunu denizde yaşayanların sırtı ağır kabuklarında görürsün,
evet, taş derili boru salyangozlarında ve kaplumbağalarda da:
orada toprağın derinin en üstünde oturduğunu göreceksin.

*Plutarkhos, Ay'ın Yüzü Üzerine: Ateşin de yukarıda gözlerin çevresinde parıldayanı tabiata uygun, karında ve yürekte olanı tabiata aykırı değildir; her biri uygun ve yararlı biçimde yerleştirilmiştir. Empedokles'in dediği gibi, "boru salyangozlarının ve kaplumbağaların" ve her kabuklunun tabiatını inceleyen kişi, "orada toprağın derinin en üstünde oturduğunu" görür.*

31B76

1–3 Plut. Quaest. conv. I 2, 5 p. 618 B καὶ τὸν θεὸν ὁρᾶις, ὃν 'ἀριστοτέχναν' ἡμῶν ὁ Πίνδαρος [fr. 57] προσεῖπεν, οὐ πανταχοῦ τὸ πῦρ ἄνω τάττοντα καὶ κάτω τὴν γῆν ἀλλ' ὡς ἂν αἱ χρεῖαι τῶν σωμάτων ἀπαιτῶσι· 'τοῦτο … χελύων τε', φησὶν Ἐ., 'ἔνθ' … ναιετάουσαν'. 2. 3 Aynı yazar, de fac. in orbe lun. 14 p. 927 F ⟦?⟧ οὐδὲ τοῦ πυρὸς τὸ μὲν ἄνω περὶ τὰ ὄμματα ἀποστίλβον κατὰ φύσιν ἐστί, τὸ δ' ἐν κοιλίαι καὶ καρδίαι παρὰ φύσιν, ἀλλ' ἕκαστον οἰκείως καὶ χρησίμως τέτακται. 'ναὶ … χελύων τε' καὶ παντὸς ὀστρέου φύσιν, ὥς φησιν ὁ Ἐμπεδοκλῆς, καταμανθάνων 'ἔνθ' … ναιετάουσαν'.
τοῦτο μὲν ἐν κόγχαισι θαλασσονόμων βαρυνώτοις,
ναὶ μὴν κηρύκων τε λιθορρίνων χελύων τε·
ἔνθ' ὄψει χθόνα χρωτὸς ὑπέρτατα ναιετάουσαν.
— [DK: 1 θαλασσονόμων Diels: -μους Plut. 2 ναὶ μὴν] καὶ μὴν Xylander; χελύων τε Plut. 618: χελωνῶν τε (buradan τε χελώνων Karsten) 927; karş. Hom. Hermes İlahisi 48. 3 Homerosçu dize sonu.]

31B77-78DK 31 B 77–78

Kaynak: Plutarkhos, Sofra Sohbetleri III 2, 2 p. 649 C; Theophrastos, Bitkilerin Sebepleri Üzerine I 13, 2.

Plutarkhos: Bu her zaman yeşil kalma, Empedokles'in deyişiyle "yaprağını hep tutma", sıcaklıktan gelmez; yaprak dökmek de soğukluktan gelmez. … Kimileri yaprağın, karışımın dengeli olmasından ötürü yerinde kaldığını düşünür. Empedokles ise buna ek olarak, besini düzenli ve dengeli biçimde geçirip yeterince akmasını sağlayan gözeneklerin belli bir orantısını da sebep gösterir.

Theophrastos: Eğer hava da bunlara [ağaçlara] sürekli uygun düşseydi, şairlerin söyledikleri de belki akla aykırı görünmezdi; örneğin Empedokles, havanın bir tür karışımını, bahar karışımını her yerde ortak sayarak, ağaçların yapraklarını ve meyvelerini hep tutarak serpildiğini söyler:

⟨Ağaçlar⟩ yapraklarını ve meyvelerini hep tutarak serpilir,
havanın karışımına göre ⟦?⟧ bütün yıl bol meyveyle.

31B77-78

Plut. Quaest. conv. III 2, 2 p. 649 C τὸ δ' ἀειθαλὲς τοῦτο καὶ ὥς φησιν Ἐ. 'ἐμπεδόφυλλον' οὐκ ἔστι θερμότητος· οὐδὲ γὰρ ψυχρότητος τὸ φυλλορροεῖν. … ἔνιοι μὲν οὖν ὁμαλότητι κράσεως οἴονται παραμένειν τὸ φύλλον. Ἐ. δὲ πρὸς τούτωι καὶ πόρων τινὰ συμμετρίαν αἰτιᾶται τεταγμένως καὶ ὁμαλῶς τὴν τροφὴν διιέντων ὥστε ἀρκούντως ἐπιρρεῖν. Theophr. de caus. plant. I 13, 2 εἰ δὲ καὶ συνεχῶς ὁ ἀὴρ ἀκολουθοίη τούτοις [sc. τοῖς δένδροις], ἴσως οὐδὲ τὰ παρὰ τῶν ποιητῶν λεγόμενα δόξειεν ἂν ἀλόγως ἔχειν [οὐδ'] ὡς Ἐ. ἀείφυλλα καὶ ἐμπεδόκαρπά φησι θάλλειν 'καρπῶν … ἐνιαυτόν', ὑποτιθέμενός τινα τοῦ ἀέρος κρᾶσιν, τὴν ἐαρινήν, κοινήν.
⟨δένδρεα δ'⟩ ἐμπεδόφυλλα καὶ ἐμπεδόκαρπα τέθηλεν
καρπῶν ἀφθονίηισι κατ' ἠέρα πάντ' ἐνιαυτόν.
— [DK: [οὐδ'] Diels. 1–2 Karsten kurdu (karş. Aët. V 26, 4 = A 70); Karsten fragmanı Theophrastos'un anılan sözü yüzünden Katharmoi'ye (B 128) taşır ve τεθήλει yazar. Diels: "Ama dünyanın oluşumunda da, A 77'nin ima ettiği gibi, bir altın çağ vardı. Plutarkhos, Empedokles'in ἐμπεδόφυλλον için fiziksel bir açıklama verdiğini gösterir; Theophrastos (a. y. I 21, 5) bunu Empedokles'in kendisinden ve ardılı Menestor'dan [c. 32, 5] daha geniş anlatır." Ama A 77 hiçbir şey kanıtlamaz; daha doğrusu Wilamowitz, Berl. Sitz. Ber. 1929, 647. Capelle, Philol. 69 (1910) 285 vd. Plutarkhos'ta ardından gelen öğretiyi de ἀγήρω καὶ χλοερά'ya dek Empedoklesçi sayar. 2 κατήορα Beck (karş. Apoll. Rhod. II 1041). DK Almancası: "je nach der Luftmischung (?)".]

31B79DK 31 B 79

Kaynak: Aristoteles, Hayvanların Oluşumu Üzerine A 23, 731a 1; Theophrastos, Bitkilerin Sebepleri Üzerine I 7, 1.

Aristoteles: Bitkilerde bu kuvveler karışıktır; dişi erkekten ayrılmamıştır. Bu yüzden bitkiler kendilerinden kendileri doğurur ve döl değil, tohum denen bir cenin salar. Empedokles de bunu şu dizeyle iyi söyler:

Ve böylece uzun ağaçlar yumurtlar, önce de zeytinler …

Çünkü yumurta bir cenindir: hayvan onun bir kısmından oluşur, geri kalanı besindir. Tohumun da bir kısmından bitki oluşur, geri kalanı filizin ve ilk kökün besini olur.

*Theophrastos: Bütün bitkilerin tohumları, tıpkı yumurtalarda olduğu gibi, içlerinde filizin özüyle birlikte doğan bir besin taşır. Bu bakımdan Empedokles de uzun ağaçların yumurtladığını söylerken yanlış söylememiştir; çünkü tohumların tabiatı yumurtalarınkine çok benzer.*

31B79

Aristot. de gen. anim. A 23. 731a 1 ἐν δὲ τοῖς φυτοῖς μεμειγμέναι αὗται αἱ δυνάμεις εἰσὶ καὶ οὐ κεχώρισται τὸ θῆλυ τοῦ ἄρρενος. διὸ καὶ γεννᾶι αὐτὰ ἐξ αὑτῶν καὶ προΐεται οὐ γονήν, ἀλλὰ κύημα τὰ καλούμενα σπέρματα. καὶ τοῦτο καλῶς λέγει Ἐ. ποιήσας 'οὕτω … ἐλαίας'. τό τε γὰρ ὠιὸν κύημά ἐστι καὶ ἔκ τινος αὐτοῦ γίγνεται τὸ ζῶιον, τὸ δὲ λοιπὸν τροφή, καὶ τοῦ σπέρματος [καὶ] ἐκ μέρους γίγνεται τὸ φυόμενον, τὸ δὲ λοιπὸν τροφὴ γίγνεται τῶι βλαστῶι καὶ τῆι ῥίζηι τῆι πρώτηι. Theophr. de caus. plant. I 7, 1 τὰ δὲ σπέρματα πάντων ἔχει τινὰ τροφὴν ἐν αὑτοῖς, ἣ συναποτίκτεται τῆι ἀρχῆι καθάπερ ἐν τοῖς ὠιοῖς. ἧι καὶ οὐ κακῶς Ἐμπεδοκλῆς εἴρηκε φάσκων ὠιοτοκεῖν μακρὰ δένδρεα· παραπλησία γὰρ τῶν σπερμάτων ἡ φύσις τοῖς ὠιοῖς.
οὕτω δ' ὠιοτοκεῖ μακρὰ δένδρεα πρῶτον ἐλαίας …
— [DK: τοῦ PSY: καὶ ἐκ τοῦ Z; καὶ ἐκ PSY: καὶ Z: [καὶ] Diels. μακρὰ Theophr., Ar. Z: μικρὰ Ar. PSY, Philop. DK Almancası dizeyi "⟨ikinci olarak …⟩" diye sürdürür. PDF'ten okundu (DK s. 340 ters taranmış).]

31B80DK 31 B 80

Kaynak: Plutarkhos, Sofra Sohbetleri V 8, 2 p. 683 D.

Plutarkhos: Bunların ölçülü bir biçimde söylendiğini söyledik. Empedokles ise

bu yüzden geç olgunlaşan narlar ve pek dolgun ⟦?⟧ elmalar

*dediğinde, narlar için kullandığı sıfatı şöyle anlamak gerekir: narlar meyvelerini güz sona ererken, sıcaklar sönmeye yüz tutmuşken olgunlaştırır; çünkü sıvıları zayıf ve yapışkan olduğundan güneş onun kıvam almasına izin vermez … Bilgenin elmalara hangi düşünceyle "hyperphloia" dediğini merak ediyordum … Ben bunları söyleyince bazı dil bilginleri, elmalara olgunlukları yüzünden hyperphloia dendiğini söylediler; çünkü şairler aşırı olgunlaşıp serpilmeye phloiein derler [Antimakhos ile Aratos'tan ve Dionysos Phloios adından örnekler verilir]. Meyveler arasında tazelik ve serpilmişlik en çok elmada kaldığı için filozof ona hyperphloion demiştir.*

31B80

Plut. Quaest. conv. V 8, 2 p. 683 D ταῦτα μὲν οὖν ἔφαμεν ἡμεῖς μετρίως λέγεσθαι· τοῦ δ' Ἐμπεδοκλέους εἰρηκότος
οὕνεκεν ὀψίγονοί τε σίδαι καὶ ὑπέρφλοια μῆλα
τὸ μὲν τῶν σιδῶν ἐπίθετον νοεῖν, ὅτι τοῦ φθινοπώρου λήγοντος ἤδη καὶ τῶν καυμάτων μαραινομένων ἐκπέττουσι τὸν καρπόν· ἀσθενῆ γὰρ αὐτῶν τὴν ὑγρότητα καὶ γλίσχραν οὖσαν οὐκ ἐᾶι λαβεῖν σύστασιν ὁ ἥλιος … τὰ δὲ μῆλα καθ' ἥντινα διάνοιαν ὁ σοφὸς ὑπέρφλοια προσειρήκοι, διαπορῶν … (ardından B 148–150 gelir). 3. εἰπόντος οὖν ἐμοῦ ταῦτα γραμματικοί τινες ἔφασαν ὑπέρφλοια λελέχθαι τὰ μῆλα διὰ τὴν ἀκμήν· τὸ γὰρ ἄγαν ἀκμάζειν καὶ τεθηλέναι φλοίειν ὑπὸ τῶν ποιητῶν λέγεσθαι [Antimakhos ve Aratos, Διόνυσος Φλοῖος alıntılanır]. ἐπεὶ τοίνυν μάλιστα τῶν καρπῶν ἡ χλωρότης καὶ τὸ τεθηλέναι τῶι μήλωι παραμένει, ὑπέρφλοιον αὐτὸ τὸν φιλόσοφον προσαγορεῦσαι.
— [DK: σίδαι için karş. Meineke, Kallim. p. 247. DK Almancası: "so spätreif die Granaten und so übersaftig die Äpfel". PDF'ten okundu (DK s. 340 ters taranmış).]

31B81DK 31 B 81

Kaynak: Plutarkhos, Tabiat Meseleleri 2 p. 912 C ve 31 p. 919 C; Aristoteles, Topika Δ 5, 127a 17.

Plutarkhos, Doğa Soruları 2: Yağmur sularının kolay değiştiğini çürümeleri gösterir; çünkü ırmak ve kuyu sularından daha kolay çürürler. Sindirme de bir tür çürüme gibidir; Empedokles bunu şöyle diyerek doğrular:

Şarap, kabuktan gelip odunda çürümüş sudur.

Plutarkhos, Doğa Soruları 31: Ya da şarap tabiatça ⟨çürütücüdür⟩; nitekim Empedokles şarabın kabuktan gelip odunda çürümüş su olduğunu söyler.

*Aristoteles: Aynı şekilde şarap da, Empedokles'in "odunda çürümüş su" dediği gibi, çürümüş su değildir; çünkü düpedüz su değildir.*

31B81

Plut. Quaest. nat. 2 p. 912 C τῶν δ' ὀμβρίων τὸ εὔτρεπτον αἱ σήψεις κατηγοροῦσιν· εὐσηπτότερα γάρ ἐστι τῶν ποταμίων καὶ φρεατιαίων· ἡ δὲ πέψις ἔοικεν εἶναι σῆψις, ὡς Ἐμπεδοκλῆς μαρτυρεῖ λέγων 'οἶνος … ὕδωρ'. 31 p. 919 C ἢ φύ⟨σει σηπτικὸν⟩ τὸ οἰνῶδές ἐστιν, ὥς φησιν Ἐ. οἶνον ἀπὸ φλοιοῦ πέλεσθαι σαπὲν ἐν ξύλωι ὕδωρ. Aristot. Top. Δ 5. 127a 17 ὁμοίως δ' οὐδ' ὁ οἶνός ἐστιν ὕδωρ σεσηπός, καθάπερ Ἐμπ. φησι 'σαπὲν … ὕδωρ'. ἁπλῶς γὰρ οὐκ ἔστιν ὕδωρ.
οἶνος ἀπὸ φλοιοῦ πέλεται σαπὲν ἐν ξύλωι ὕδωρ.
— [DK: φύ⟨σει σηπτικόν⟩ Kaltwasser. Karş. Plut. Quaest. conv. VI 2, 6 p. 688 A (Kranz, Nachtrag: anılan yer = 31 A 70). ὑπὸ (= "altında") ? Friedländer. DK Almancası: "Wein wird das von der Rinde her eingedrungene, im Holze vergorene Wasser." PDF'ten okundu (DK s. 340 ters taranmış).]

31B82DK 31 B 82

Kaynak: Aristoteles, Meteorologika Δ 9, 387b 4.

Saçlar ve yapraklar, kuşların sık tüyleri
ve güçlü uzuvlar üzerinde biten pullar aynı şeydir.

31B82

Aristot. Meteor. Δ 9. 387b 4
ταὐτὰ τρίχες καὶ φύλλα καὶ οἰωνῶν πτερὰ πυκνὰ
καὶ λεπίδες γίγνονται ἐπὶ στιβαροῖσι μέλεσσιν.
— [DK: 2 λεπίδες Arist. FHN: λοπίδες E: φολιδονίδες Olympiodoros, Ar. a. y. üzerine p. 335, 21 St.; buradan φλονίδες (Hesykh. φλονίδες: λεπίδες) Karsten. Karş. Protagoras, 31 C 1 (I 374, 17 vd.) ⟦?⟧. Kranz (Nachtrag): karş. Aristot. Hist. an. A 486b 21.]

31B83DK 31 B 83

Kaynak: Plutarkhos, Talih Üzerine 3 p. 98 D.

Plutarkhos: Çünkü kimi hayvanlar boynuzlarla, dişlerle ve iğnelerle silahlanmıştır;

kirpilerin ise
sırtlarında sivri oklu dikenler diken diken durur.

31B83

Plut. de fort. 3 p. 98 D τὰ μὲν γὰρ ὥπλισται κέρασι καὶ ὀδοῦσι καὶ κέντροις,
αὐτὰρ ἐχίνοις
ὀξυβελεῖς χαῖται νώτοις ἐπιπεφρίκασι.
— [DK: ἐχῖνος Plut.: düzeltme Vulcobius. ὀξυβελεῖς CEX…: -οῖς W: -ῆ O; χαῖται Vulcobius (karş. Opp. Hal. 2, 372): καί τε N: δέ τε O.]

31B84DK 31 B 84

Kaynak: 1–11. mısralar Aristoteles, His ve Duyulurlar Üzerine 2, 437b 23; Aphrodisiaslı Aleksandros, aynı yere şerh p. 23, 8 Wendland.

Aristoteles: Empedokles bazen, daha önce de söylendiği gibi, ışık [gözden] dışarı çıktığı için gördüğümüzü düşünüyor gibidir; nitekim şöyle der:

Nasıl ki biri yola çıkmayı düşünerek bir lamba hazırlar,
kış gecesinde yanan ateşin parıltısını,
ve her türlü rüzgâra karşı fenerin keten perdelerini takar;
bunlar esen rüzgârların soluğunu dağıtır,
ama ışık, ne kadar ince ise o kadar dışarı sıçrayıp
yorulmaz ışınlarla göğün eşiğine doğru ⟦?⟧ parlar;
öyle de o zaman, zarlar içine kapatılmış kadim ateş
ince örtülere sarınıp yuvarlak gözbebeğinde gizlendi;
⟨bu örtüler⟩ baştan başa tanrısal oluklarla delinmişti;
çevrelerinde akan suyun derinliğini uzak tutar,
ama ateşi, ne kadar ince ise o kadar dışarı geçirirlerdi.

Bazen böyle gördüğümüzü söyler, bazen de görülen şeylerden gelen akıntılarla.

*Aleksandros: [Aristoteles] önce onun dizelerini aktarır; Empedokles de bu dizelerde ışığın ateş olduğunu, gözlerden dışarı döküldüğünü ve gönderildiğini, görmenin de bununla gerçekleştiğini düşünür. Çünkü dizelerde gözden gönderilen ışığı fenerlerden çıkan ışığa benzetir. Gece yola çıkacak biri nasıl bir lamba hazırlayıp onu bir fenerin içine koyarsa (fener dışarıdaki rüzgârları engeller ve durdurur, ateşin en ince kısmını, yani ışığı ise dışarı geçirir), öyle de, der, zarlar içine kapatılmış ateş ince zarlarla çevrilidir; bu zarlar dışarıdan çarpıp ateşe zarar verecek şeyleri engeller, gözbebeğini rahatsız etmelerine izin vermez, ateşin en ince kısmını ise dışarı geçirir. Fenerlere "amorgos" demesi, rüzgârları uzak tutup (aperykein) içlerindeki ateşi korudukları içindir; ya da amorgos, sık dokulu olduğu için rüzgârları uzak tutan demektir. "Tanaos" ateş ise inceliği yüzünden uzanabilen ve sık şeylerin içinden geçebilen ateştir. "Kata bēlon" gök boyunca demektir; Homeros: "[göğün] eşiğinden tutup fırlatırdı, yere bitkin düşene dek" [Ilyada XV 23]. "İnce örtülerle yuvarlak gözbebeğini sardı" sözünü "ince zarlarla yuvarlak gözbebeğini çevreledi" yerine söylemiştir; gözbebeğinin adına (korē, "kız") yakışsın diye şiirsel bir dille zarlar yerine "örtüler" demiştir. [Aristoteles] onun bu dizelerle bunları söylediğini gösterdikten sonra "bazen böyle gördüğümüzü söyler, bazen de görülen şeylerden gelen akıntılarla" sözünü ekler: bazı şeyler akıp gelir; bunlar göze çarptığında, gözdeki gözeneklerle orantılı oldukları için onlara uyarlarsa içeri girer ve görme böyle olur. Platon da bu kanaati Menon'da Empedokles'in kanaati olarak anar [A 92] ve onun kanaatine göre rengi "bedenlerden gelen, görmeyle orantılı ve duyulur bir akıntı" diye tarif eder.*

31B84

1–11 Aristot. de sens. 2. 437b 23 Ἐ. δ' ἔοικε νομίζοντι ὁτὲ μὲν ἐξιόντος τοῦ φωτός, ὥσπερ εἴρηται πρότερον, βλέπειν. λέγει γοῦν οὕτως· 'ὡς … ἦεν'. ὁτὲ μὲν οὕτως ὁρᾶν φησιν, ὁτὲ δὲ ταῖς ἀπορροίαις ταῖς ἀπὸ τῶν ὁρωμένων. Alex. aynı yer üzerine p. 23, 8 Wendl. καὶ πρῶτόν γε παρατίθεται αὐτοῦ τὰ ἔπη, δι' ὧν ἡγεῖται καὶ αὐτὸς πῦρ εἶναι τὸ φῶς καὶ τοῦτο ἐκ τῶν ὀφθαλμῶν προχεῖσθαί τε καὶ ἐκπέμπεσθαι καὶ τούτωι τὸ ὁρᾶν γίνεσθαι. ἀπεικάζει γὰρ διὰ τῶν ἐπῶν τὸ ἐκπεμπόμενον ἀπὸ τῆς ὄψεως φῶς τῶι διὰ τῶν λυχνούχων φωτί. ὡς γὰρ ὁδοιπορεῖν τις νυκτὸς μέλλων λύχνον παρασκευασάμενος ἐντίθησιν εἰς λαμπτῆρα (ὁ γὰρ λαμπτὴρ τὰ μὲν ἔξωθεν πνεύματα ἀπείργει τε καὶ κωλύει, τοῦ δὲ πυρὸς τὸ λεπτότατον εἰς τὸ ἔξω διίησιν, ὅπερ ἐστὶ φῶς), οὕτω, φησίν, καὶ ἐν ταῖς μήνιγξι καθειργόμενον τὸ πῦρ ὑπὸ λεπτῶν ὑμένων περιέχεται, οἳ τὰ μὲν ἔξωθεν προσπίπτοντα λυμαντικὰ τοῦ πυρὸς ἀπείργουσι καὶ οὐκ ἐῶσιν ἐνοχλεῖν τῆι κόρηι, τὸ δὲ λεπτότατον τοῦ πυρὸς εἰς τὸ ἔξω διιᾶσιν. ἀμουργοὺς δὲ τοὺς λαμπτῆρας λέγοι ἂν τοὺς ἀπειρκτικοὺς ἀπὸ τοῦ ἀπερύκειν τὰ πνεύματα καὶ σκέπειν τὸ περιεχόμενον ὑπ' αὐτῶν πῦρ· ἢ ἀμουργοὺς τοὺς πυκνοὺς καὶ διὰ πυκνότητα ἀπερύκοντας τὰ πνεύματα. ταναὸν δὲ τὸ πῦρ τὸ διὰ λεπτότητα τεινόμενόν τε καὶ διεκπίπτειν διὰ τῶν πυκνῶν δυνάμενον. κατὰ βηλὸν δὲ κατὰ τὸν οὐρανόν· Ὅμηρος 'ῥίπτασκεν τεταγὼν ἀπὸ βηλοῦ, ὄφρ' ἂν ἵκηται γῆν ὀλιγηπελέων' [O 23 ⟦?⟧]. 'λεπτῆισι δὲ ὀθόνηισιν ἐχεύατο κύκλοπα κούρην' εἶπεν ἀντὶ τοῦ 'λεπτοῖς ὑμέσι περιέλαβε τὴν κυκλοτερῆ κόρην', πρὸς τὸ ὄνομα τῆς κόρης χρησάμενος ποιητικῶς ταῖς ὀθόναις ἀντὶ τῶν ὑμένων. δείξας δὲ αὐτὸν διὰ τούτων τῶν ἐπῶν ταῦτα λέγοντα, προστίθησι τὸ 'ὁτὲ μὲν οὕτως ὁρᾶν φησιν, ὁτὲ δὲ ταῖς ἀπορροίαις ταῖς ἀπὸ τῶν ὁρωμένων'· ἀπορρεῖν τινα, ἃ προσπίπτοντα τῆι ὄψει, ὅταν ἐναρμόσηι τοῖς ἐν αὐτῆι πόροις τῶι εἶναι σύμμετρα, εἴσω τε χωρεῖν καὶ οὕτως τὸ ὁρᾶν γίνεσθαι. ταύτης τῆς δόξης καὶ Πλάτων μνημονεύει ὡς οὔσης Ἐμπεδοκλέους ἐν Μένωνι [A 92, I 307, 3] καὶ ὁρίζεται κατὰ τὴν δόξαν τὴν ἐκείνου τὸ χρῶμα ἀπορροὴν σωμάτων ὄψει σύμμετρον καὶ αἰσθητήν. Karş. A 86, I 301, 30 vd.
ὡς δ' ὅτε τις πρόοδον νοέων ὡπλίσσατο λύχνον
χειμερίην διὰ νύκτα, πυρὸς σέλας αἰθομένοιο,
ἅψας παντοίων ἀνέμων λαμπτῆρας ἀμοργούς,
οἵ τ' ἀνέμων μὲν πνεῦμα διασκιδνᾶσιν ἀέντων,
φῶς δ' ἔξω διαθρῶισκον, ὅσον ταναώτερον ἦεν,
λάμπεσκεν κατὰ βηλὸν ἀτειρέσιν ἀκτίνεσσιν·
ὣς δὲ τότ' ἐν μήνιγξιν ἐεργμένον ὠγύγιον πῦρ
λεπτῆισίν ⟨τ'⟩ ὀθόνηισι λοχάζετο κύκλοπα κούρην,
⟨αἳ⟩ χοάνηισι δίαντα τετρήατο θεσπεσίηισιν·
αἳ δ' ὕδατος μὲν βένθος ἀπέστεγον ἀμφιναέντος,
πῦρ δ' ἔξω διίεσκον, ὅσον ταναώτερον ἦεν.
— [DK: 1 vd. noktalama Wilamowitz'e göre. 3 ἀμοργούς Arist. (karş. Diels, Herm. 15, 1880, 170): ἀμουργοὺς Al. (bkz. I 341, 20). 4 οἵ τ' Arist. vulg.: αἵ τε E ve başka el yazmaları (herhalde ἀμοργίδας diye anlaşılmış). 5 φῶς Arist. vulg., Alex.: πῦρ E ve başka el yazmaları; anakoluthon için karş. B 17, 31; 21, 6. 6 βηλός (βῆλος)] "gök" (Diels "Firmament") anlamı uygunsuz, "yol" beklenir (ὁδός Hesykh. maddesi?). 7 ἑλμένον Ar. E. 8 ⟨τ'⟩ Diels; λεπτῆισ' εἶν Panzerbieter; ὀθόνηισι(ν) Ar. vulg., A: χθονίηισι E ve başka el yazmaları: χοανῆισι P (karş. 9. dize); λοχάζετο Ar. EMYi (karş. Euenos, Anth. IX 251, 3): ἐχεύατο (!) öteki el yazmaları, Al.; κύκλοπα] karş. 28 B 10, 4. 9 Blass, P el yazmasında φῶς δ' ἔξω'dan (8. dize) sonra kaymış sözcüklerden kurdu: διάνταται τρείατο θεσπέσιησεν ὀθόνησιν διαθρώισκον; δίαντα, ἔσαντα, ἔναντα gibi. 10 çift αἳ'ye Wilamowitz haklı olarak takılır; ἀμφιναέντος ἐνάην'den, bundan να(ι)ήσομαι (31 B 111, 8), tıpkı ἐρρύην'den ῥυήσομαι, ἐδάην'den δαήσομαι gibi. 11 διίεσκον Ar. P: διαθρώισκον (5. dizeden) öteki el yazmaları. Empedokles'in optik kuramları için bkz. Lackenbacher, Wien. Stud. 35 (1913) 34 vd.; buna ek olarak Aët. v. Amida s. 2 Hirschb. (Friedländer). Kranz (Nachtrag): karş. Cherniss, a. y. s. 317 vd.; W. J. Verdenius, Empedocles' doctrine of sight, Studia G. Vollgraff oblata (1948) 155 vd.; Kranz, Herm. 73 (1938) 106. Dizeler ve Aleksandros'un sonu PDF'ten okundu (DK s. 342 ters taranmış).]

31B85DK 31 B 85

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 331, 3.

Simplikios: Hayvanların parçalarının çoğunun da rastlantıyla oluştuğunu söyler; örneğin "toprak … rastladı" [B 98, 1] dediğinde. Ve yine:

güler yüzlü alev ise topraktan az bir paya rastladı.

*Başka bir yerde de "Kypris'in avuçlarında böyle bir nem payı bularak" [B 75, 2] der. Empedokles'in «Fizik»inden bunun gibi daha birçok yer bulunup aktarılabilir.*

31B85

Simpl. Phys. 331, 3 καὶ τὰ μόρια τῶν ζώιων ἀπὸ τύχης γενέσθαι τὰ πλεῖστά φησιν, ὡς ὅταν λέγηι 'ἡ δὲ χθὼν … μάλιστα' [B 98, 1]. καὶ πάλιν
ἡ δὲ φλὸξ ἱλάειρα μινυνθαδίης τύχε γαίης.
καὶ ἐν ἄλλοις 'Κύπριδος … τυχόντα' [B 75, 2]. καὶ πολλὰ ἄν τις εὕροι ἐκ τῶν Ἐμπεδοκλέους Φυσικῶν τοιαῦτα παραθέσθαι. Karş. A 86 (I 301, 30 vd. ⟦?⟧).
— [DK: ἡ δὲ F: ἡ δὴ D: ἤδη E: ἠδὲ Wilamowitz (ama karş. ör. B 96, 1; 98, 1); τύχε E: ⟦?⟧ DF. DK Almancası: "(bei der Bildung des Auges)". Kranz (Nachtrag): ἠδ' ἱλάειρα Wilamowitz, Verskunst s. 608.]

31B86DK 31 B 86

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Gök Üzerine'si Şerhi 529, 21 (B 35, 1–15'ten sonra).

Simplikios: Ama bu bedensel gözlerin oluşumundan söz ederken de şunu ekledi:

Tanrısal Aphrodite yorulmaz gözleri bunlardan çattı.

31B86

Simpl. de caelo 529, 21 (B 35, 1–15'ten sonra) ἀλλὰ καὶ περὶ γενέσεως τῶν ὀφθαλμῶν τῶν σωματικῶν τούτων λέγων ἐπήγαγεν·
ἐξ ὧν ὄμματ' ἔπηξεν ἀτειρέα δῖ' Ἀφροδίτη.

31B87DK 31 B 87

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Gök Üzerine'si Şerhi 529, 24 (B 86'dan sonra).

Simplikios: Ve biraz sonra:

sevgi çivileriyle onları donatarak, Aphrodite …

31B87

Simpl. de caelo 529, 24 (B 86'dan sonra) καὶ μετ' ὀλίγον·
γόμφοις ἀσκήσασα καταστόργοις Ἀφροδίτη.
— [DK Almancası: "Sie, die mit Liebesnägeln (die Vereinigung) herstellte, Aphrodite …".]

31B88DK 31 B 88

Kaynak: Aristoteles, Poetika 21, 1458a 4; Strabon VIII p. 364 (Apollodoros'tan).

Aristoteles: Kısaltılmış kelimeye örnek "kri", "dō" ve "ikisinin bakışı (ops) bir olur" sözüdür.

Strabon: Empedokles'teki "ikisinin bakışı bir olur" sözünde ops, opsis [bakış] demektir.

İkisinin [iki gözün] bakışı bir olur.

31B88

Aristot. Poet. 21. 1458a 4 ἀφηιρημένον δὲ οἷον τὸ κρῖ καὶ τὸ δῶ καὶ 'μία … ὄψ'. Strabo VIII p. 364 (Apollodoros'tan) παρ' Ἐμπεδοκλεῖ δὲ 'μία … ὄψ', ἡ ὄψις.
μία γίγνεται ἀμφοτέρων ὄψ.
— [DK: ὄψ Strabon: ⟦?⟧ Ar. el yazması; μία'dan önce ὀφθαλμῶν ekledi Karsten. Kranz (Nachtrag): çeviride "der beiden (Augen) Blick" okunmalı; sorun iki gözün birlikte görmesidir.]

31B89DK 31 B 89

Kaynak: Plutarkhos, Tabiat Meseleleri 19 p. 916 D.

Plutarkhos: Empedokles'e göre bir bak,

oluşmuş her şeyden akıntılar çıktığını bilerek …

*Çünkü yalnız hayvanlardan, bitkilerden, topraktan ve denizden değil, taşlardan, tunçtan ve demirden de durmadan birçok akıntı çıkar; her şey, sürekli olarak ondan bir şeyler akıp gittiği için bozulur ve yok olur.*

31B89

Plut. Quaest. nat. 19 p. 916 D σκόπει δὴ κατ' Ἐμπεδοκλέα
γνούς, ὅτι πάντων εἰσὶν ἀπορροαί, ὅσσ' ἐγένοντο …
οὐ γὰρ ζώιων μόνον οὐδὲ φυτῶν οὐδὲ γῆς καὶ θαλάττης, ἀλλὰ καὶ λίθων ἄπεισιν ἐνδελεχῶς πολλὰ ῥεύματα καὶ χαλκοῦ καὶ σιδήρου· καὶ γὰρ φθείρεται πάντα καὶ ὄλωλε τῶι ῥεῖν ἀεί τι καὶ φέρεσθαι συνεχῶς.
— [DK: γνούς Plutarkhos'tan gelebilir; γνῶθι Wakefield.]

31B90DK 31 B 90

Kaynak: 1–2. mısralar Plutarkhos, Sofra Sohbetleri IV 1, 3 ⟦?⟧ p. 663 A; Makrobius, Saturnalia VII 5, 17.

Plutarkhos: Ya tabiat kendine uygun olanı benzer şeylerden alır, çeşitli besin de birçok keyfiyeti doğrudan bünyeye bırakarak kendinden her parçaya uygun olanı verir; öyle ki Empedokles'in sözü gerçekleşir.

Makrobius: Benzerin benzerle beslendiğini biliyoruz … Her şeyin kendine benzeyeni kendine çektiğine Empedokles tanıklık eder; şöyle der:

Böylece tatlı tatlıyı kaptı, acı acıya atıldı,
ekşi ekşiye gitti, sıcak sıcağın üstüne bindi.

31B90
  1. 2 Plut. Quaest. conv. IV 1, 3 ⟦?⟧ p. 663 A εἴτε γὰρ ἐξ ὁμοίων ἀναλαμβάνει τὸ οἰκεῖον ἡ φύσις καὶ εἰς τὸν ὄγκον αὐτόθεν ἡ ποικίλη τροφὴ πολλὰς μεθιεῖσα ποιότητας ἐξ ἑαυτῆς ἑκάστωι μέρει τὸ πρόσφορον ἀναδίδωσιν· ὥστε γίγνεσθαι τὸ τοῦ Ἐμπεδοκλέους 'ὡς γλυκὺ … ἐπ' ὀξὺ δαλερὸν δαλεροῦ' κτλ. Buradan Macrob. Sat. VII 5, 17 scimus autem similibus similia nutriri … singula ad se similitudinem sui rapere testis Empedocles, qui ait ὡς … ἔβη, θερμὸν δ' ἐποχεύετο θερμῶι.
    ὡς γλυκὺ μὲν γλυκὺ μάρπτε, πικρὸν δ' ἐπὶ πικρὸν ὄρουσεν,
    ὀξὺ δ' ἐπ' ὀξὺ ἔβη, δαερὸν δ' ἐποχεῖτο δαηρῶι.
    — [DK: δαλεροῦ'dan sonra Vindob.'da (arketip) bozuk olarak şu gelir: λαβεῖν δὲ καὶ ἄλλον … (yak. 3 harf) ἐπὶ πρόσφορον μένοντος τῆι θερμότητι ἐν τῶι πνεύματι τοῦ μίγματος σκεδασθέντος τὰ οἰκεῖα τοῖς συγγενέσιν ἕπεται. Plutarkhos'taki καὶ el yazmasınındır, Wyttenbach haksız yere sildi. 1 μὲν Macr.: μὲν ἐπὶ Plut. 2 δαερὸν δ' ἐποχεῖτο δαηρῶι Diels, Plutarkhos'ta ve Makrobius'ta farklı biçimde bozulmuş ve eklemeli sözcüklerden (karş. Hesykh. δαερόν ve δαηρόν maddeleri; Et. M. 244, 42); karş. Poet. Phil. aynı yer; ἐποχεύετο δαερῶι karş. Hom. ω 769? P. Maas. Kranz (Nachtrag): karş. Kranz, Herm. 73 (1938) 105 vd.]

31B91DK 31 B 91

Kaynak: Aphrodisiaslı Aleksandros, Meseleler II 23 (yukarıda I 306, 16 vd.).

Su
şarapla … daha iyi uyuşur, ama zeytinyağıyla
uyuşmak istemez.

31B91

Alex. Quaest. II 23 [yukarıda I 306, 16 vd.]
ὕδωρ
οἴνωι … μᾶλλον ἐνάρθμιον, αὐτὰρ ἐλαίωι
οὐκ ἐθέλει.
— [DK: οἴνωι'dan sonra aşağı yukarı μὲν γὰρ eksik: οἴνωι ὕδωρ μᾶλλον μὲν Stein; karş. Lucr. VI 1071; ἐναρίθμιον Alex.: düzeltme Karsten, karş. Hatzidakis, Ἀθηνᾶ 13 (1901) 680.]

31B92DK 31 B 92

Kaynak: Aristoteles, Hayvanların Oluşumu Üzerine B 8, 747a 34 (katırların soyunun neden kısır olduğu güçlüğü üzerine; karş. A 82).

*Aristoteles (katırların soyunun neden kısır olduğu güçlüğü üzerine): Empedokles sebebi şuna bağlar: iki döl de yumuşak olduğu hâlde tohumların karışımı sık bir şey olur; çünkü her birinin oyukları ötekinin sık yerlerine uyar, böyle şeylerden de, kalayla karışan bakırda olduğu gibi, yumuşak şeylerden sert bir şey oluşur. Ama ne bakır ile kalay için sebebi doğru söyler … ne de genel olarak ilkelerini bilinen şeylerden alır. Çünkü birbirine uyan oyuklar ve katı yerler, örneğin şarapla suyun karışımını nasıl meydana getirir? [karş. B 91]*

31B92

Aristot. de gen. anim. B 8. 747a 34 (διὰ τί τὸ τῶν ἡμιόνων γένος ἄγονον güçlüğü üzerine, karş. A 82, I 300, 38) Ἐ. δ' αἰτιᾶται τὸ μεῖγμα τὸ τῶν σπερμάτων γίνεσθαι πυκνὸν ἐκ μαλακῆς τῆς γονῆς οὔσης ἑκατέρας· συναρμόττειν γὰρ τὰ κοῖλα τοῖς πυκνοῖς ἀλλήλων, ἐκ δὲ τῶν τοιούτων γίνεσθαι ἐκ μαλακῶν σκληρὸν ὥσπερ τῶι καττιτέρωι μειχθέντα τὸν χαλκόν, λέγων οὔτ' ἐπὶ τοῦ χαλκοῦ καὶ τοῦ καττιτέρου τὴν αἰτίαν ὀρθῶς … οὔθ' ὅλως ἐκ γνωρίμων ποιούμενος τὰς ἀρχάς. τὰ γὰρ κοῖλα καὶ τὰ στερεὰ ἁρμόττοντα ἀλλήλοις πῶς ποιεῖ τὴν μίξιν οἷον οἴνου καὶ ὕδατος; [karş. B 91].
— [DK Almancası öğretiyi şöyle özetler: iki yumuşak madde bir araya gelince sert bir bileşim oluşur, çünkü yalnızca oyukla sık birbirine uyar; iki yanı sert olan melezler ise kısırdır. Kranz (Nachtrag): karş. Kranz, Herm. 73 (1938) 105 vd.]

31B93DK 31 B 93

Kaynak: Plutarkhos, Kehanet Yerlerinin Susması Üzerine 41 p. 433 B ⟦?⟧.

Plutarkhos: Çünkü farklı şeyler farklı şeylere yakın ve uygundur; nasıl ki mor boyaya koyu mavi (kyanos), kırmızı boyaya soda karıştırılınca boyanın tutmasını sağlıyor görünürse; Empedokles'in dediği gibi:

Kırmızı boya tanesi, gri yeşil ⟦?⟧ byssos'la karışır.

31B93

Plut. de def. or. 41 p. 433 B ⟦?⟧ ἄλλα γὰρ ἄλλοις οἰκεῖα καὶ πρόσφορα, καθάπερ τῆς μὲν πορφύρας ὁ κυανὸς τῆς δὲ κόκκου τὸ νίτρον δοκεῖ τὴν βαφὴν ἄγειν μεμιγμένον, 'βύσσωι … ἀκτῆς', ὡς Ἐ. εἴρηκε.
βύσσωι δὲ γλαυκῆς κόκκος καταμίσγεται ἀκτῆς.
— [DK: κυανὸς Paton: κύαμος el yazmaları; ἄγειν] αὔξειν Reiske; αἴρειν? Diels. κόκκος Diels: κρόκου, καὶ κρόκου, κρόκον, κρόνου el yazmaları; ἀκτῆς Wilamowitz: bazı el yazmalarında yok: ἀκτίς O; Wyttenbach βύσσωι δὲ γλαυκῆι κόκκου καταμίσγεται ἄνθος okudu, byssos'u giysi kumaşı olarak anlayarak; ona Millerd a. y. s. 38 uyar, hatta ἀκτίς'i ("kırmızının parıltısı") korur. Karş. Manil. 5, 258; byssos'u renk olarak açıklar Hesykh., Et. M. 217, 20. Kranz (Nachtrag): Wyttenbach'ın anlayışını Lucr. VI 1074 destekler.]

31B94DK 31 B 94

Kaynak: Plutarkhos, Tabiat Meseleleri 39 (yalnızca Latince çeviride korunmuştur).

Plutarkhos: Su neden yüzeyde ak, dipte ise kara görünür? Derinlik karanlığın anası olduğu için mi, çünkü güneş ışınlarını kendisine inmeden önce köreltip zayıflatır? Yüzey ise sürekli güneşin etkisi altında olduğundan ışığın aklığını kabul etmek zorundadır. Empedokles de bunu doğrular:

ırmağın dibinde de gölgeden kara bir renk belirir,
oyuk oyuk mağaralarda da aynı şekilde görülür.

31B94

Plut. Quaest. nat. 39 cur aqua in summa parte alba, in fundo vero nigra spectatur? an quod profunditas nigredinis mater est, ut quae solis radios prius quam ad eam descendant, obtundat et labefactet? superficies autem quoniam continuo a sole afficitur, candorem luminis recipiat oportet. quod ipsum et Empedocles approbat:
et niger in fundo fluvii color exstat ab umbra,
atque cavernosis itidem spectatur in antris.
— [DK: Longolius'un Latince çevirisinin (Köln 1542) dayandığı Yunanca el yazması kayıp görünüyor. Diels'in geri çeviri denemesi (Poet. Phil. p. 141): καὶ ⟦?⟧ ἐν βένθει ποταμοῦ μέλαν ἐκ σκιόεντος καὶ σπηλαιώδεσσιν ὁμῶς ἐνορᾶται ἐν ἄντροις.]

31B95DK 31 B 95

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Gök Üzerine'si Şerhi 529, 26 (B 87'den sonra).

Simplikios: Kimilerinin gündüz, kimilerinin de gece daha iyi görmesinin sebebini söylerken şöyle der:

Kypris'in avuçlarında ilk kez birlikte doğdukları zaman.

31B95

Simpl. de caelo 529, 26 (B 87'den sonra) καὶ τὴν αἰτίαν λέγων τοῦ τοὺς μὲν ἐν ἡμέραι τοὺς δὲ ἐν νυκτὶ κάλλιον ὁρᾶν [karş. A 86, I 301, 37 vd.]· 'Κύπριδος, φησίν, ἐν παλάμηισιν ὅτε ξὺμ πρῶτ' ἐφύοντο'.
Κύπριδος ἐν παλάμηισιν ὅτε ξὺμ πρῶτ' ἐφύοντο.
— [DK: karş. B 75, 2 ⟦?⟧ (OCR "B 76, 2"). DK Almancası bağlamı katar: "gözlerin oluşumunda … kimilerinin gündüz, kimilerinin gece daha iyi görmesi farkı da ortaya çıktı".]

31B96DK 31 B 96

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 300, 19 (1–4. mısralar); Aristoteles, Ruh Üzerine A 5, 410a 1 (1–3); Simplikios, Aristoteles'in Ruh Üzerine'si Şerhi 68, 5 Hayduck (izah).

Simplikios, Fizik Şerhi: Çünkü etleri, kemiği ve ötekilerin her birini belli bir oranla (logos) yapar. Nitekim «Fizik»in birinci kitabında şöyle der:

Uyumlu toprak, geniş göğüslü potalarda
sekiz paydan ikisini Nēstis'in parıltısından,
dördünü de Hephaistos'tan aldı; ve ak kemikler oldu,
Uyum'un (harmonia) yapıştırıcılarıyla tanrısal biçimde birbirine uydurulmuş.

"Tanrısal biçimde", yani tanrısal sebeplerden, özellikle de Sevgi'den, yani Uyum'dan; çünkü onun yapıştırıcılarıyla birbirine uydurulurlar.

Aristoteles: Çünkü bunların her biri, öğelerin herhangi bir hâlde bulunmasıyla değil, belli bir oran ve bileşimle var olur; Empedokles'in kemik için söylediği gibi.

*Simplikios, Ruh Üzerine Şerhi: Toprağa "epiēros", yani uyumlu denmiştir, çünkü Pythagorasçı geleneğe göre küptür; küpün on iki kenarı, sekiz köşesi ve altı yüzü olduğundan uyumlu orantıyı oluşturduğu için ona harmonia derlerdi. "Khoana" şairde de karışan şeylerin karışımının içinde olduğu kaplardır: "körüklerin yirmisi birden potalarda üflüyordu" [Ilyada XVIII 470]; Empedokles onlara, geniş ve çok şey alabilir oldukları için "göğsü geniş" der. Kemiklerin oluşumu için dört pay ateş karıştırır —kemiklerin kuru ve ak renkli olduğu için en çok ateşten pay aldığını söylüyor olsa gerek—, iki pay toprak, bir pay hava ve bir pay su; bu son ikisine birlikte "Nēstis'in parıltısı" der: Nēstis, yaş olduğu için akmak anlamındaki naein ve rhein'den; parıltı ise saydam olduğu için.*

31B96

Simpl. Phys. 300, 19 καὶ γὰρ λόγωι τινὶ ποιεῖ σάρκας καὶ ὀστοῦν καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον. λέγει γοῦν ἐν τῶι πρώτωι τῶν Φυσικῶν 'ἡ δὲ … θεσπεσίηθεν', τουτέστιν ἀπὸ τῶν θείων αἰτίων καὶ μάλιστα τῆς Φιλίας ἤτοι Ἁρμονίας· ταῖς γὰρ ταύτης κόλλαις ἁρμόζεται. Aristot. de anima A 5. 410a 1 οὐ γὰρ ὁπωσοῦν ἔχοντα τὰ στοιχεῖα τούτων ἕκαστον ἀλλὰ λόγωι τινὶ καὶ συνθέσει, καθάπερ φησὶ Ἐ. τὸ ὀστοῦν· 'ἡ δὲ … γένοντο'. Açımlama: Simpl. de anima 68, 5 Hayd. 'ἐπίηρος' δέ, τουτέστιν ἐναρμόνιος, εἴρηται ἡ γῆ ὡς κύβος κατὰ τὴν Πυθαγόρειον παράδοσιν· τὸν γὰρ κύβον διὰ τὸ δώδεκα μὲν ἔχειν πλευρὰς ὀκτὼ δὲ γωνίας ἓξ δὲ ἐπίπεδα τὴν ἁρμονικὴν ποιοῦντα ἀναλογίαν ἁρμονίαν ἐκάλουν. 'χόανα' δὲ καὶ παρὰ τῶι ποιητῆι, ἐν οἷς ἡ τῶν μιγνυμένων γίνεται κρᾶσις, ἀγγεῖα· 'φῦσαι δ' ἐν χοάνοισιν ἐείκοσι πᾶσαι ἐφύσων' [Σ 470], ἃ καὶ 'εὔστερνα' ὡς πλατέα διὰ τὸ χωρητικὸν καλεῖ. μίγνυσι δὲ πρὸς τὴν τῶν ὀστῶν γένεσιν τέσσαρα μὲν πυρὸς μέρη, διὰ τὸ ξηρὸν καὶ λευκὸν χρῶμα ἴσως πλείστου λέγων αὐτὰ μετέχειν πυρός, δύο δὲ γῆς καὶ ἓν μὲν ἀέρος ἓν δὲ ὕδατος, ἃ δὴ ἄμφω 'νῆστιν αἴγλην' προσαγορεύει, νῆστιν μὲν διὰ τὸ ὑγρὸν ἀπὸ τοῦ νάειν καὶ ῥεῖν, αἴγλην δὲ ὡς διαφανῆ. Karş. A 78 (I 298, 8).
ἡ δὲ χθὼν ἐπίηρος ἐν εὐστέρνοις χοάνοισι
τὼ δύο τῶν ὀκτὼ μερέων λάχε Νήστιδος αἴγλης,
τέσσαρα δ' Ἡφαίστοιο· τὰ δ' ὀστέα λευκὰ γένοντο
Ἁρμονίης κόλληισιν ἀρηρότα θεσπεσίηθεν.
— [DK: 1 εὐστέρνοις Arist., Simpl. de anima, Phys. D: εὐτύκτοις Simpl. Phys. EF. 2 τὼ Steinhart: τῶν Arist. ESTUX: τὰς Simpl. Phys. DE, Arist. W: τὰ Arist. V, Simpl. F; μερέων Arist. ESTX, Simpl. Phys. F: μοιράων Arist. UVW, Simpl. DE; Νήστιδος] karş. B 6, 3. 3 λεύκ' ἐγένοντο Arist. SUX. Kranz (Nachtrag): Almanca çeviride "mit göttlicher Schönheit" yerine "nach göttlicher Art" okunmalı — çeviride "tanrısal biçimde".]

31B97DK 31 B 97

Kaynak: Aristoteles, Hayvanların Parçaları Üzerine A 1, 640a 18.

*Aristoteles: Çünkü oluş ousia için vardır, ousia oluş için değil. Bu yüzden Empedokles, hayvanlarda birçok şeyin oluş sırasında öyle olmasına rastlandığı için var olduğunu söylerken doğru söylememiştir; örneğin omurganın da böyle olduğunu, çünkü hayvan bükülünce kırılmasına rastlandığını söyler.*

31B97

Aristot. de part. anim. A 1 p. 640a 18 ἡ γὰρ γένεσις ἕνεκα τῆς οὐσίας ἐστίν, ἀλλ' οὐχ ἡ οὐσία ἕνεκα τῆς γενέσεως. διόπερ Ἐμπεδοκλῆς οὐκ ὀρθῶς εἴρηκε λέγων ὑπάρχειν πολλὰ τοῖς ζώιοις διὰ τὸ συμβῆναι οὕτως ἐν τῆι γενέσει, οἷον καὶ τὴν ῥάχιν τοιαύτην ἔχειν ὅτι στραφέντος καταχθῆναι συνέβη.
— [DK Almancası: "Omurga biçimini, hayvanların oluşumunda rastlantısal bir dönüşle kırılmasından alır." DK fragmanın kendi sözünü vermez; Aristoteles'in dolaylı aktarımıdır.]

31B98DK 31 B 98

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 32, 6 ⟦?⟧ (1–5) ve 331, 3 (1).

Simplikios: Ateşe Hephaistos (B 96, 3), güneş (21, 3 vb.) ve alev (85) der, suya yağmur (73, 1 vb.), havaya aithēr (109, 2 vb.). Bunları birçok yerde söyler, şu dizelerde de:

Toprak bunlarla aşağı yukarı eşit ölçüde bir araya geldi,
Hephaistos'la, yağmurla ve her yanı parlayan aithēr'le,
Kypris'in yetkin limanlarına demir atmış olarak,
ya biraz daha çok ya da daha çok olanların yanında biraz daha az;
bunlardan kan ve başka türlü etin biçimleri doğdu.

*Simplikios, aynı eserde: Hayvanların parçalarının çoğunun da rastlantıyla oluştuğunu söyler; örneğin "toprak … bir araya geldi" dediğinde.*

31B98

Simpl. Phys. 32, 6 ⟦?⟧ καλεῖ δὲ τὸ μὲν πῦρ καὶ Ἥφαιστον (B 96, 3) καὶ ἥλιον (21, 3 vb.) καὶ φλόγα (85), τὸ δὲ ὕδωρ ὄμβρον (73, 1 vb.), τὸν δὲ ἀέρα αἰθέρα (109, 2 vb. ⟦?⟧). λέγει οὖν πολλαχοῦ μὲν ταῦτα καὶ ἐν τούτοις δὲ τοῖς ἔπεσιν 'ἡ δὲ … σαρκός' karş. Aet. V 22 [A 78 I 299, 5]. Aynı eser 331, 3 καὶ τὰ μόρια τῶν ζώιων ἀπὸ τύχης γεγονέναι τὰ πλεῖστά φησιν, ὡς ὅταν λέγηι 'ἡ δὲ … μάλιστα'.
ἡ δὲ χθὼν τούτοισιν ἴση συνέκυρσε μάλιστα,
Ἡφαίστωι τ' ὄμβρωι τε καὶ αἰθέρι παμφανόωντι,
Κύπριδος ὁρμισθεῖσα τελείοις ἐν λιμένεσσιν,
εἴτ' ὀλίγον μείζων εἴτε πλεόνεσσιν ἐλάσσων·
ἐκ τῶν αἷμά τε γέντο καὶ ἄλλης εἴδεα σαρκός.
— [DK: 1 μάλιστα] karş. B 22, 6. 2 Homerosçu dize sonu, karş. ör. Θ 320. 3 ὁρμισθεῖσα F: ὁρμηθεῖσα DE; Kern Aphrodite Limenia'yı (limanların Aphroditesi) anımsatır. 4 πλεόνεσσιν Panzerbieter: πλέον ἐστὶν Simpl. 5 αἵματ' ἐγένοντο F; dize sonu için karş. B 26, 4. 1. dizedeki συνέκυρσε OCR'da okunamıyor ("ἘΠΟΜΝΣ"); DK Almancasının "traf … zusammen"ı ve B 104'teki ξυνέκυρσε ile kuruldu ⟦yeniden kuruldu⟧.]

31B99DK 31 B 99

Kaynak: Theophrastos, Hisler Üzerine 9 [A 86, I 302, 11 vd.]. Karş. A 93.

Theophrastos: [Empedokles kulağa]

çan

ve

etten dal

*der.*

31B99

Theophr. de sens. 9 [A 86 I 302, 11 vd.]. Karş. A 93.
κώδων. σάρκινος ὄζος.
— [DK yalnızca bu iki sözü fragman olarak basar. DK Almancası: "Kulak sanki içeri giren (?) seslerin bir çanıdır. Ona etten bir dal (?) der." Kranz (Nachtrag): I 347, 2'deki not Kranz'a (Herm. 73, 1938, 107) göre düzeltilmeli; bağlam Theophrastos'un A 86'daki açımlamasındadır.]

31B100DK 31 B 100

Kaynak: Aristoteles, Soluk Alma Üzerine 7, 473a 15 ve 473b 1.

Aristoteles: Empedokles de solunumdan söz eder, ama neyin uğruna olduğunu söylemez, bütün hayvanların soluk alıp almadığını da hiç açıklamaz. Burun delikleriyle solunumdan söz ederken (4. dize) asıl solunumdan da söz ettiğini sanır … Soluk alıp vermenin şöyle olduğunu söyler: içinde kan bulunan ama kanla dolu olmayan birtakım damarlar vardır (1. dize); bunların dış havaya açılan, bedenin parçalarından küçük, havanınkilerden büyük gözenekleri vardır. Bu yüzden kan tabiatı gereği yukarı aşağı hareket ettiğinden, aşağı gidince hava içeri akar ve soluk alma olur; yukarı gidince hava dışarı atılır ve soluk verme olur. Olanı klepsydra'lara benzetir:

Her şey şöyle soluk alıp verir: hepsinde, bedenin yüzeyine doğru
etin kanı az boruları uzanır;
bunların ağızlarında derinin en uç yüzeyi
sık oluklarla baştan başa delinmiştir; öyle ki kanı içeride tutar,
aithēr'e ise geçitlerle kolay bir yol açılmıştır.
Sonra, ne zaman yumuşak kan oradan geri çekilse,
köpüren aithēr çılgın bir dalgayla aşağı atılır;
kan yeniden yukarı sıçrayınca da soluk geri verilir. Tıpkı bir kızın
parlak tunçtan bir klepsydra ile oynarken,
borunun ağzını güzel eliyle kapatıp
kabı gümüş parıltılı suyun yumuşak bedenine daldırdığında
kaba hiç su girmemesi gibi: içeriden
sık deliklere bastıran hava kütlesi onu engeller,
ta ki kız sık akışın önünü açana dek; ama o zaman,
hava çekildikçe, payına düşen su içeri girer.
Aynı şekilde, su tuncun derinliklerini doldurmuşken
ağız ve geçit insan eliyle kapatıldığında,
dışarıdaki aithēr içeri girmeye can atarak suyu tutar,
boğuk sesli süzgecin kapılarında uçları zapt ederek,
ta ki kız elini çekene dek; o zaman da yine, öncekinin tersine,
hava içeri dalarken payına düşen su altından akıp gider.
Aynı şekilde, uzuvlar boyunca çalkalanan yumuşak kan
geri dönüp içerilere doğru çekildiğinde,
hemen aithēr akıntısı kabaran bir dalgayla aşağı iner;
kan yeniden yukarı sıçrayınca da aynı ölçüde geri soluk verilir.

31B100

Aristot. de respir. 7 p. 473a 15 λέγει δὲ περὶ ἀναπνοῆς καὶ Ἐ., οὐ μέντοι τίνος γ' ἕνεκα οὐδὲ περὶ πάντων τῶν ζώιων οὐδὲν ποιεῖ δῆλον εἴτε ἀναπνέουσιν εἴτε μή. καὶ περὶ τῆς διὰ τῶν μυκτήρων ἀναπνοῆς λέγων (V. 4) οἴεται καὶ περὶ τῆς κυρίας λέγειν ἀναπνοῆς … 473b 1 γίνεσθαι δέ φησι τὴν ἀναπνοὴν καὶ ἐκπνοὴν διὰ τὸ φλέβας εἶναί τινας, ἐν αἷς ἔνεστι μὲν αἷμα, οὐ μέντοι πλήρεις εἰσὶν αἵματος (V. 1), ἔχουσι δὲ πόρους εἰς τὸν ἔξω ἀέρα, τῶν μὲν τοῦ σώματος μορίων ἐλάττους, τῶν δὲ τοῦ ἀέρος μείζους· διὸ τοῦ αἵματος πεφυκότος κινεῖσθαι ἄνω καὶ κάτω, κάτω μὲν φερομένου εἰσρεῖν τὸν ἀέρα καὶ γίνεσθαι ἀναπνοήν, ἄνω δ' ἰόντος ἐκπίπτειν θύραζε καὶ γίνεσθαι τὴν ἐκπνοήν, παρεικάζων τὸ συμβαῖνον ταῖς κλεψύδραις· 'ὧδε … ὀπίσσω'.
ὧδε δ' ἀναπνεῖ πάντα καὶ ἐκπνεῖ· πᾶσι λίφαιμοι
σαρκῶν σύριγγες πύματον κατὰ σῶμα τέτανται,
καί σφιν ἐπὶ στομίοις πυκιναῖς τέτρηνται ἄλοξιν
ῥινῶν ἔσχατα τέρθρα διαμπερές, ὥστε φόνον μὲν
5 κεύθειν, αἰθέρι δ' εὐπορίην διόδοισι τετμῆσθαι.
ἔνθεν ἔπειθ' ὁπόταν μὲν ἀπαΐξηι τέρεν αἷμα,
αἰθὴρ παφλάζων καταΐσσεται οἴδματι μάργωι,
εὖτε δ' ἀναθρώισκηι, πάλιν ἐκπνέει, ὥσπερ ὅταν παῖς
κλεψύδρηι παίζουσα διειπετέος χαλκοῖο —
10 εὖτε μὲν αὐλοῦ πορθμὸν ἐπ' εὐειδεῖ χερὶ θεῖσα
εἰς ὕδατος βάπτηισι τέρεν δέμας ἀργυφέοιο,
οὐδεὶς ἄγγοσδ' ὄμβρος ἐσέρχεται, ἀλλά μιν εἴργει
ἀέρος ὄγκος ἔσωθε πεσὼν ἐπὶ τρήματα πυκνά,
εἰσόκ' ἀποστεγάσηι πυκινὸν ῥόον· αὐτὰρ ἔπειτα
15 πνεύματος ἐλλείποντος ἐσέρχεται αἴσιμον ὕδωρ.
ὡς δ' αὔτως, ὅθ' ὕδωρ μὲν ἔχηι κατὰ βένθεα χαλκοῦ
πορθμοῦ χωσθέντος βροτέωι χροὶ ἠδὲ πόροιο,
αἰθὴρ δ' ἐκτὸς ἔσω λελιημένος ὄμβρον ἐρύκει,
ἀμφὶ πύλας ἠθμοῖο δυσηχέος ἄκρα κρατύνων,
20 εἰσόκε χειρὶ μεθῆι, τότε δ' αὖ πάλιν, ἔμπαλιν ἢ πρίν,
πνεύματος ἐμπίπτοντος ὑπεκθέει αἴσιμον ὕδωρ.
ὡς δ' αὔτως τέρεν αἷμα κλαδασσόμενον διὰ γνίων
ὁππότε μὲν παλίνορσον ἀπαΐξειε μυχόνδε,
αἰθέρος εὐθὺς ῥεῦμα κατέρχεται οἴδματι θῦον,
25 εὖτε δ' ἀναθρώισκηι, πάλιν ἐκπνέει ἶσον ὀπίσσω.
— [DK: 1–2 Epikurosçu Demetrios Lakon'da (Pap. Herc. 1012, Voll. Herc. coll. alt. VII 36) değiştirilmiş biçimde: ὧδε δ' ἀναπνήουσι καὶ ἐκπνήουσι· λίφαιμοι σαρκῶν σήριγγες πύματον κατὰ σῶμα τέτανται — biçimi Aristoteles aktarımından kötüdür. 2 karş. A 86. δίαιμοι ilM. 3 πυκιναῖς GaHaLQ: πυκναῖς ya da -οῖς çoğu el yazması; δόναξι ilM. 4 Diels: "Aristoteles'in ῥινῶν'u μυκτήρων (burun delikleri) sayan gülünç yanlış anlaması yanıltmamalı" — ῥινός "deri"dir. τέρθρα GaHaLmo: öbürleri τέθρα; φόνον ilM: φανὸν öbürleri. 5 τετμῆσθαι] kanal imgesinden (karş. Platon, Kritias 118 C). 6 ἀπαΐξηι GaHaLXmo: öbürleri ἐπαΐξηι vb. 8 ἀναθρώσκει el yazmaları: Karsten düzeltti; ἐκπνέει (25. dizede de) Diels: ἐκπνεῖ el yazmaları; benzetme için karş. A 67 (I 295, 35 vd.). 9 κλεψύδρηι Diels: -ην LMP vb. (Wilamowitz de): κλεψύδραις öbür el yazmaları (Simpl. de caelo 524, 10); nesne üzerine bkz. Photiadis, Schöne, Sandys, M. Schmidt, Powell, Regenbogen, Thalheim (RE s. v. Klepsydra). παίζουσα öbür el yazmaları (Wilamowitz haklı olarak): παίζουσι ZM; διειπετέος Zenodotos'a göre Diels: δι' εὐπετέος öbürleri. 12 οὐδέτ' ἐς ya da οὐδ' ὅτι ἐς el yazmaları: Wilamowitz düzeltti; οὐδ' ὅ γ' Bekker, οὐ τότ' Stein. 13 αἰθέρος (7. dizedeki gibi) Stein. 15 ἐκλείποντος MZil; αἴσιμον Michael, Simpl. Phys. 647, 30 (ἀνὰ λόγον): αὔξιμον LMQ vb. 17 χωσθέντος GaHaLQf: öbürleri farklı. 18 ἐρύκει el yazmaları, Regenbogen'in (yorumunu izliyoruz) savunduğu biçimde; ἐρύκηι ve 20. dizede ana cümle başı Diels. 19 ἰσθμοῖο en iyi el yazmaları (Hesykh. s. v. εἰσθμός): ἠθμοῖο daha az iyi birkaç el yazması; Regenbogen haklı olarak ikincisini yeğler. 21 ἐκπίπτοντος SaMZiln; ὑπεκθέει MZil: ὑπεκθεῖ öbürleri. 23 ἐπαΐξειε (vb.) el yazmaları: Stein düzeltti. 24 αἰθέρος MZil: ἕτερον öbürleri: θάτερον Michael; οἴδματι θῦον Homerosçu: οἶδμα τιταῖνον MZil. 25 ἀναθρώσκηι MSZ: ἀναθρώσκοι ve -ει öbürleri; ἐκπνεῖ el yazmaları. Kranz (Nachtrag): Empedoklesçi hekim okulunun deri soluması öğretisini nasıl geliştirdiğini Philistion gösterir (Anonymus Londinensis XX 25).]

31B101DK 31 B 101

Kaynak: Plutarkhos, Merak Üzerine 11 p. 520 F (1–2); Plutarkhos, Tabiat Meseleleri 23 ⟦?⟧ p. 917 E ⟦?⟧ (1); Aleksandros (?), Meseleler III 102 (p. 22, 7 Usener) (2); Anonim, Platon'un Theaitetos'u Üzerine Şerh 70, 48 (1).

Plutarkhos, Merak Üzerine: Avcılar nasıl köpek yavrularının yoldan sapıp her kokunun peşine düşmesine izin vermez, tasmalarla çekip geri tutar, duyu organlarını kendi işleri için temiz ve katışıksız korurlar, ki izlere daha sıkı yapışsınlar,

burun delikleriyle yabani hayvanların uzuvlarından kopan kırıntıları arayarak,

öyle de …

Plutarkhos, Doğa Soruları: Köpekler, Empedokles'in dediği gibi "yabani hayvanların uzuvlarından kopan kırıntıları arayarak", hayvanların ormanda bıraktığı akıntıları mı alırlar? Baharda bitkilerin ve çalıların kokularının çoğu bunları köreltip birbirine karıştırır …

Aleksandros (köpekler tavşan öldükten sonra neden izlerini koklayamaz sorusu üzerine): Hayvan yaşarken koku ondan sürekli geldiği için köpekler onu duyar; hayvan ölünce akıntı durur. Çünkü Empedokles'in sandığı gibi, hayvan

⟨yaşarken⟩ ayaklarıyla yumuşak çimende bıraktıklarını …

bırakmaz; kokunun da rengin de koparılıp dağılması mümkün değildir; hayvan ölünce onlar [koku veren parçacıklar] da koku da yok olur.

*Theaitetos'un anonim şerhi: Empedokles akıntıların geride kaldığını kabul eder ve köpeklerin "yabani hayvanların uzuvlarından kopan kırıntıların" izini sürdüğünü söyler; ⟨ama⟩ hayvanlar ⟨öldüğünde⟩ bu ⟨imkânsızdır⟩.*

31B101

Plut. de curios. 11 p. 520 F καὶ καθάπερ οἱ κυνηγοὶ τοὺς σκύλακας οὐκ ἐῶσιν ἐκτρέπεσθαι καὶ διώκειν πᾶσαν ὀδμήν, ἀλλὰ τοῖς ῥυτῆρσιν ἕλκουσι καὶ ἀνακρούουσι καθαρὸν αὐτῶν φυλάττοντες καὶ ἄκρατον τὸ αἰσθητήριον ἐπὶ τὸ οἰκεῖον ἔργον, ἵν' εὐτονώτερον ἐμφύηται τοῖς ἴχνεσι 'κέρματα … ἐρευνῶν', οὕτω κτλ. Aynı yazar, Quaest. nat. 23 ⟦?⟧ p. 917 E ⟦?⟧ πότερον αἱ κύνες, ὥς φησιν ὁ Ἐ., 'κέρματα … ἐρευνῶσαι' τὰς ἀπορροὰς ἀναλαμβάνουσιν, ἃς ἐναπολείπει τὰ θηρία τῆι ὕληι, ταύτας δὲ τοῦ ἔαρος ἐξαμαυροῦσι καὶ συγχέουσιν αἱ πλεῖσται τῶν φυτῶν καὶ τῶν ὑλημάτων ὀσμαί κτλ. 2 Alex. Q. f. problem. III 102 (p. 22, 7 Usen., şu sorun üzerine: διὰ τί αἱ κύνες οὐκ ὀσφραίνουσι τῶν ἰχνῶν, ὅταν ἀποθάνηι δασύπους) ζῶντος μὲν οὖν διὰ τὸ συνεχῆ εἶναι τὴν ὀσμὴν ἀπὸ τοῦ θηρίου αἰσθάνονται, τεθνεῶτος δὲ πέπαυται ῥέουσα· οὐ γὰρ καταλείπει, ὥσπερ Ἐ., ὡς 'ἀπέλειπε … περὶ ποίηι', οὐχ οἷόν τε γὰρ διασπᾶσθαι τὴν ὀσμὴν οὐδὲ τὴν χρόαν, ἀλλ' ὅταν ἀποθάνηι κἀκεῖνα [koku veren parçacıklar] καὶ αὐτὴ [koku] ἔφθαρται. Anon. in Plat. Theaet. 70, 48 Ἐ. ἀπορροὰς ἀπολείπει καί φησιν, ὅτι ἀνιχνεύουσι οἱ κύνες 'κέρμ⟨ατα θηρείων⟩ μελέων'. ⟨ἀδύνατον δὲ⟩ τοῦτό γ' ὅ⟨ταν ἦι ἀπο⟩θνήσκον⟨τα τὰ ζῶια⟩.
κέρματα θηρείων μελέων μυκτῆρσιν ἐρευνῶν,
⟨ζώονθ'⟩ ὅσσ' ἀπέλειπε ποδῶν ἁπαλῆι περὶ ποίηι …
— [DK: 19 χρόαν] πνοάν? Wil. 23 κέρματα Anonim Theait.: τέρματα O, πέλματα (Emperius) J¹ πέρματα'dan Plut. 520: κέμματα (?) 917. 24 ⟨ζώονθ'⟩ Aleksandros ve Anonim'e göre Diels; ⟨πνεύματά θ'⟩ Diels 1. baskı: ⟨ὀσμᾶθ'⟩ Pearson (Cl. Rev. 23, 50); ὅσσ' Nauck: ὡς (δ) Al.; ἁπαλὴ περιποία Al.: Diels düzeltti. Kranz (Nachtrag): karş. Lucretius I 404 vd., IV 680 vd. Plutarkhos'un Doğa Sorunları yeri OCR'da "28 p. 917" ⟦?⟧.]

31B102DK 31 B 102

Kaynak: Theophrastos, Hisler Üzerine 22 ⟦?⟧ [A 86, I 305, 8].

Böylece her şey soluktan da kokulardan da payını almıştır.

31B102

Theophr. de sens. 22 ⟦?⟧ [A 86 I 305, 8]
ὧδε μὲν οὖν πνοιῆς τε λελόγχασι πάντα καὶ ὀσμῶν.
— [DK: πνοῆς el yazmaları. Theophrastos paragraf numarası OCR'da "31"; A 86'nın I 305, 8 yeri koku bahsidir ⟦?⟧.]

31B103DK 31 B 103

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 331, 10 (Empedokles'te tesadüf üzerine).

Simplikios (Empedokles'te rastlantı üzerine): Empedokles'in «Fizik»inden bunun gibi daha birçok yer bulunup aktarılabilir; örneğin şu:

Böylece Tykhē'nin [Talih] isteğiyle her şey düşünce sahibidir.

31B103

Simpl. Phys. 331, 10 (Empedokles'te τύχη) καὶ πολλὰ ἄν τις εὕροι ἐκ τῶν Ἐμπεδοκλέους Φυσικῶν τοιαῦτα παραθέσθαι ὥσπερ καὶ τοῦτο·
τῆιδε μὲν οὖν ἰότητι Τύχης πεφρόνηκεν ἅπαντα.
— [DK: 6 οὖν yok F. DK Almancası: "So sind alle Wesen durch den Willen der Tyche mit Bewußtsein begabt." Tykhē burada kişileştirildiği için büyük harf.]

31B104DK 31 B 104

Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 331, 13 (B 103'ten sonra).

Simplikios: Ve biraz sonra:

ve en seyrek olanlar düşerken bir araya geldiği ölçüde …

31B104

Simpl. Phys. 331, 13 [B 103'ten sonra] καὶ μετ' ὀλίγον·
καὶ καθ' ὅσον μὲν ἀραιότατα ξυνέκυρσε πεσόντα …
— [DK: 7 ὀλίγον] ὀλίγα E. DK Almancası: "Und soweit gerade die leichtesten Körper zusammenstießen im Falle …"]

31B105DK 31 B 105

Kaynak: Porphyrios, Styks Üzerine, Stobaios, Seçmeler I 49, 53 (p. 424, 14 Wachsmuth) içinde.

Porphyrios, Styks Üzerine: Empedokles de kanı anlayışın aracı sayarak şöyle der gibi görünür (yürek için söylenmiştir):

[Yürek] karşıdan sıçrayan kanın denizlerinde beslenmiştir;
insanlarda düşünce denen şey en çok oradadır;
çünkü insanlarda yüreğin çevresindeki kan düşüncedir.

31B105

Porphyr. de Styge ap. Stob. Ecl. I 49, 53 p. 424, 14 W. Ἐ. τε οὕτω φαίνεται ὡς ὀργάνου πρὸς σύνεσιν τοῦ αἵματος ὄντος λέγειν 'αἵματος … νόημα'. Karş. A 84 (I 301, 15); 86 (I 302, 23). Yürek (καρδία) için söylenmiştir:
αἵματος ἐν πελάγεσσι τεθραμμένη ἀντιθορόντος,
τῆι τε νόημα μάλιστα κικλήσκεται ἀνθρώποισιν·
αἷμα γὰρ ἀνθρώποις περικάρδιόν ἐστι νόημα.
— [DK: 1 τεθραμμένη Grotius (sc. καρδία, karş. A 84): τετραμμένα FP; ἀντιθρῶντος FP¹: ἀντιθαρῶντος P²: Scaliger düzeltti. 3 karş. Capelle, Herm. 59 (1924) 122. DK Almancası 1. dizede "(?)" ile verir.]

31B106DK 31 B 106

Kaynak: Aristoteles, Ruh Üzerine Γ 3 ⟦?⟧, 427a 21; Metafizik Γ 5, 1009b 17.

Aristoteles, Ruh Üzerine: Eskiler düşünmenin (phronein) ve hissetmenin (aisthanesthai) aynı şey olduğunu söylerler; Empedokles'in de dediği gibi:

Çünkü insanların aklı, önlerinde olana göre büyür.

Başka bir yerde de: "buradan onlara düşünmek de hep başka türlü gelir" [B 108].

*Aristoteles, Metafizik: Empedokles, insanların melekesi değişince phronēsis'in de değiştiğini söyler: "Çünkü insanların aklı, önlerinde olana göre büyür." Başka yerlerde de "ne ölçüde başkalaştılarsa …" der [B 108].*

31B106

Aristot. de anima Γ 3 ⟦?⟧. 427a 21 οἵ γε ἀρχαῖοι τὸ φρονεῖν καὶ τὸ αἰσθάνεσθαι ταὐτὸν εἶναί φασιν, ὥσπερ καὶ Ἐ. εἴρηκε 'πρὸς … ἀνθρώποισιν' καὶ ἐν ἄλλοις 'ὅθεν … παρίσταται' [B 108]. Metaph. Γ 5. 1009b 17 Ἐ. μεταβάλλοντας τὴν ἕξιν μεταβάλλειν φησὶ τὴν φρόνησιν 'πρὸς … ἀνθρώποισιν'. καὶ ἐν ἑτέροις δὲ λέγει ὅτι 'ὅσσον … παρίστατο' [B 108].
πρὸς παρεὸν γὰρ μῆτις ἀέξεται ἀνθρώποισιν.
— [DK: ἀέξεται Ar. de anima neredeyse bütün el yazmaları, Metaph. E¹S Bb Cb: ἐναέξεται de anima E y¹: ἐναύξεται Metaph. E² Ab; karş. 28 B 16; Herodotos III 134; Nestle, Gymn.-Programm Schöntal 1908, 12. Kranz (Nachtrag): B 106 ve 108 için karş. Cherniss a. y. 80. DK Almancası: "Denn auf den anwesenden Stoff hin wächst der Verstand den Menschen." Ruh Üzerine kitap-bölüm numarası OCR'da "Γ 4" ⟦?⟧.]

31B107DK 31 B 107

Kaynak: Theophrastos, Hisler Üzerine 10 [A 86, I 302, 22].

⟨Çünkü⟩ her şey bunlardan birbirine uydurulup çatılmıştır;
bunlarla düşünür, haz duyar ve acı çekerler.

31B107

Theophr. de sensu 10 [A 86 I 302, 22]
ἐκ τούτων ⟨γὰρ⟩ πάντα πεπήγασιν ἁρμοσθέντα
καὶ τούτοις φρονέουσι καὶ ἥδοντ' ἠδ' ἀνιῶνται.
— [DK: 1 ⟨γὰρ⟩ Karsten: P'de 14 harflik boşluk; F'de yok (kenarda ζήτει). 2 ἥδοντ' ἠδ' Karsten: ἥδονται καὶ PF.]

31B108DK 31 B 108

Kaynak: Aristoteles, Metafizik Γ 5, 1009b 18; Ruh Üzerine Γ 3 ⟦?⟧, 427a 24; Philoponos, Ruh Üzerine Şerhi 486, 13; Simplikios, Ruh Üzerine Şerhi 202, 30.

Aristoteles, Metafizik: Başka yerlerde de şöyle der:

[İnsanlar] ne ölçüde başkalaştılarsa, o ölçüde onlara hep
düşünmek de başka türlü gelir …

*Philoponos: Empedokles rüyaların farklılıklarından söz ederken, gece görülen hayallerin (phantasiai) gündüz yapılan işlerden doğduğunu söyler; bu hayale de, "buradan onlara düşünmek de hep başka türlü gelir" dediği dizelerde phronēsis der.*

31B108

Aristot. Metaph. Γ 5. 1009b 18 [karş. B 106'ya not] καὶ ἐν ἑτέροις δὲ λέγει ὅτι 'ὅσσον … παρίστατο'. de anima Γ 3 ⟦?⟧. 427a 24 [karş. B 106'ya not] καὶ ἐν ἄλλοις 'ὅθεν σφίσιν … παρίσταται'. Philop. de anima 486, 13 ὁ γὰρ Ἐ. τὰς διαφορὰς τῶν ὀνειράτων λέγων φησὶν ὅτι ἐκ τῶν καθ' ἡμέραν ἐνεργημάτων αἱ νυκτεριναὶ γίνονται φαντασίαι· ταύτην δὲ τὴν φαντασίαν φρόνησιν καλεῖ ἐν οἷς φησιν 'ὅθεν … παρίσταται'. Karş. 487, 1; Simpl. de anima 202, 30 καὶ τὸ φρονεῖν ἐν τοῖς ὀνείροις ἀλλοῖα παρίσταται κτλ. (Herod. VII 16, 2. Hipp. de morbo sacro 17).
ὅσσον ⟨γ'⟩ ἀλλοῖοι μετέφυν, τόσον ἄρ σφισιν αἰεί
καὶ τὸ φρονεῖν ἀλλοῖα παρίσταται …
— [DK: 1 ⟨γ'⟩ Sturz: ⟨τ'⟩ Stein: ⟨δ'⟩ Diels; μετέφυσαν Arist. AbST; τόσον ἄρ Ar. Metaph.: ὅθεν de anima (bellekten). 2 τὸ φρονεῖν] φρονέειν Karsten; παρίσταται Ar. de anima: -το Metaph.; karş. 28 B 16, 2. DK Almancası parantez içinde "(gündüz) … (gece)" ekler: insanlar gündüz doğalarında ne ölçüde değiştilerse gece düşünceleri de o ölçüde değişir.]

31B109DK 31 B 109

Kaynak: Aristoteles, Ruh Üzerine A 2, 404b 8; Metafizik B 4, 1000b 5.

Aristoteles, Ruh Üzerine: Var olan şeylerin bilinmesine ve hissedilmesine bakanlar ise psykhē'yi (psyche) ilkeler sayarlar; kimileri bu ilkeleri çok, kimileri bir sayar. Empedokles psykhē'yi bütün öğelerden kurar, ama bunların her birinin de psykhē olduğunu söyler; şöyle der:

Çünkü toprakla toprağı görürüz, suyla suyu,
aithēr'le tanrısal aithēr'i, ateşle de yok edici ateşi,
sevgiyle sevgiyi, kederli çekişmeyle de çekişmeyi.

*Aristoteles, Metafizik: Bilgi, benzerin benzerle bilinmesidir: "Çünkü toprakla toprağı görürüz …" der.*

31B109

Aristot. de anima A 2. 404b 8 ὅσοι δ' ἐπὶ τὸ γινώσκειν καὶ τὸ αἰσθάνεσθαι τῶν ὄντων [sc. ἀπέβλεψαν], οὗτοι δὲ λέγουσι τὴν ψυχὴν τὰς ἀρχάς, οἱ μὲν πλείους ποιοῦντες οἱ δὲ μίαν ταύτην, ὥσπερ Ἐ. μὲν ἐκ τῶν στοιχείων πάντων, εἶναι δὲ καὶ ἕκαστον ψυχὴν τούτων λέγων οὕτω 'γαίηι … λυγρῶι'. Metaph. B 4. 1000b 5 ἡ δὲ γνῶσις τοῦ ὁμοίου τῶι ὁμοίωι· 'γαίηι μὲν γάρ, φησί, γαῖαν … λυγρῶι'.
γαίηι μὲν γὰρ γαῖαν ὀπώπαμεν, ὕδατι δ' ὕδωρ,
αἰθέρι δ' αἰθέρα δῖον, ἀτὰρ πυρὶ πῦρ ἀίδηλον,
στοργὴν δὲ στοργῆι, νεῖκος δέ τε νείκεϊ λυγρῶι.
— [DK: 2 δῖον Ar. Metaph. (θεῖον Ab), de anima TUVW: δῖαν öbürleri. 3 στοργὴν δὲ στοργῆι Ar. Metaph. daha iyi el yazmaları: στοργῆι δὲ στοργήν de anima: στοργῆι τε στοργὴν Metaph. kötü el yazmaları. B 109 B 107'nin az önünde mi duruyordu? Karş. A 86 (I 302, 21 vd.). DK Almancası: "die Liebe ferner durch unsere Liebe und den Haß durch unseren traurigen Haß".]

31B109aDK 31 B 109a

Kaynak: Oksirhinkhos Papirüsü 1609 XIII 94 (MS 2. yüzyıl; Eudoros?).

*Oxyrhynchos papirüsü (MS 2. yüzyıl): [Görüntü] orada görünüyormuş gibi gelir; çünkü o aynanın üzerinde görülmez; yansıma görene doğru ⟨olur⟩ ⟦?⟧. Bunlar hakkında Timaios şerhinde konuşulmuştur. Görüntüyü (eidōlon) Demokritos'a ya da Epikuros'a göre olduğu gibi anlamamalı; ya da Empedokles'in diyeceği gibi, aynada yansıyan şeylerin her birinden akıntılar çıktığını ve bunların suretlermiş gibi gözlere ⟨uyduğunu⟩ sanmamalı.*

31B109a

Pap. Oxyrh. 1609 XIII 94 (MS II. yy., Eudoros?) δοκῆι δὲ ἐκεῖ φαίνεσθαι· οὐ γὰρ ἐπ' ἐκείνου τοῦ κατόπτρου ὁρᾶται, ἀλλ' ἡ ἀνάκλασις ἐπὶ τὸν ὁρῶντα ⟨γίγνεται⟩ ⟦?⟧. περὶ μὲν οὖν τούτων ἐν τοῖς εἰς τὸν Τίμαιον εἴρηται. οὐ δεῖ δὲ εἴδωλον τοιοῦτον ἀκούειν οἷον τὸ κατὰ Δημόκριτον ἢ Ἐπίκουρον ἢ ὡς Ἐμπεδοκλῆς ἀπορροὰς φαίη ἂν ἀπιέναι ἀπὸ ἑκάστου τῶν κατοπτριζομένων καὶ τοῖς ὄμμασιν ὥσπερ ἐούσας ⟨εἰκόνας ἐναρμόζεσθαι⟩. Karş. A 88.
— [DK: 1 Diels yazar olarak Akademiacı Eudoros'u değil, Timaios alıntısı yüzünden daha çok Poseidonios'u düşündü. 3 papirüsteki bozuk sözcüğü (OCR'da okunamıyor) Diels ἦναι? diye okur ve yerine γίγνεται koyar ⟦?⟧. 6 tamamlama Diels'ten; ρ'nin arkasındaki iota'yı da o sildi. Kranz (Nachtrag): I 352, 6'ya "ve A 90" eklenmeli. DK Almancası yalnızca Empedokles'e yüklenen öğretiyi fragman olarak verir: "E. würde sagen, Abflüsse gehen von jedem der sich spiegelnden Gegenstände ab und paßten sich ein den Augen als seien sie Abbilder."]

31B110DK 31 B 110

Kaynak: Hippolytos, Bütün Sapkınlıkların Çürütülmesi VII 29 (p. 214 Wendland) (1–10) ve VII 30 (p. 216); VI 12 (p. 138) (10); Sextos Empeirikos, Matematikçilere Karşı VIII 286 (10).

Hippolytos: Empedokles'e göre dünyanın oluşu, yok oluşu ve iyiyle kötüden kurulmuş yapısı üzerine böyle bir felsefe yapılır. Akılla kavranan üçüncü bir kuvve de bulunduğunu, bunun da bunlardan yola çıkılarak düşünülebileceğini söyler; aşağı yukarı şöyle der:

Çünkü onları sık düşüncelerinin altına yerleştirip
iyi niyetle, temiz çabalarla seyredersen,
bütün bunlar ömrün boyunca yanında olacak,
onlardan başka birçok şey de edineceksin; çünkü bunlar kendiliklerinden,
her birinin tabiatı nasılsa, onun mizacına doğru büyür.
Ama sen, insanlar arasında bulunan,
kaygıları köreltip duran sayısız sefil şey gibi başka şeyleri istersen,
zaman dönüp dolaşınca seni hemen bırakıp gideceklerdir,
kendi sevgili soylarına kavuşmayı özleyerek;
çünkü bil ki her şeyin phronēsis'i ve düşünceden bir payı vardır.

Hippolytos (Markion'a karşı): Empedokles'in Arındırmalar'ını öğrettiğinin farkında değilsin … Empedokles'in öğretilerine uyarak Tanrı'nın bir araya getirdiği evlilikleri bozuyorsun, Sevgi'nin işi senin için tek ve bölünmez kalsın diye; çünkü Empedokles'e göre evlilik biri böler ve çok yapar, gösterdiğimiz gibi.

Hippolytos (Simon üzerine): Çünkü, der Simon, [Empedokles] ateşin ⟨görünen ve⟩ görünmeyen bütün parçalarının phronēsis'i ve eşit bir düşüncesi olduğunu düşünüyordu.

*Sextos: Empedokles ise daha da şaşırtıcı biçimde, yalnız hayvanların değil bitkilerin de, her şeyin akıl sahibi olduğunu savunuyordu; açıkça şöyle yazar: "Çünkü bil ki her şeyin phronēsis'i ve düşünceden bir payı vardır."*

31B110

Hippol. Ref. VII 29 (p. 214 W.) τοιαύτη τις ἡ κατὰ τὸν Ἐμπεδοκλέα ἡμῖν ἡ τοῦ κόσμου γένεσις καὶ φθορὰ καὶ σύστασις ἐξ ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ συνεστῶσα φιλοσοφεῖται. εἶναι δέ φησι καὶ νοητὴν τρίτην τινὰ δύναμιν, ἣν καὶ ἐκ τούτων ἐπινοεῖσθαι δύνασθαι, λέγων ὧδέ πως· 'εἰ γὰρ … αἶσαν'. 30 (p. 216) (Markion'a karşı) τοὺς Ἐμπεδοκλέους λανθάνεις διδάσκων καθαρμούς … λύεις τοὺς ὑπὸ τοῦ θεοῦ συνηρμοσμένους γάμους τοῖς Ἐμπεδοκλέους ἀκολουθῶν δόγμασιν, ἵνα σοι φυλαχθῆι τὸ τῆς φιλίας ἔργον ἓν ἀδιαίρετον. διαιρεῖ γὰρ ὁ γάμος κατὰ Ἐμπεδοκλέα τὸ ἓν καὶ ποιεῖ πολλά, καθὼς ἀπεδείξαμεν. 10 aynı eser VI 12 (p. 138) (B 109'dan sonra) πάντα γάρ, φησίν (Simon), ἐνόμιζε (Empedokles) τὰ μέρη τοῦ πυρὸς τὰ ⟨ὁρατὰ καὶ τὰ⟩ ἀόρατα φρόνησιν ἔχειν καὶ γνώμην ἴσην (νώματος αἶσαν yerine). Sext. adv. math. VIII 286 Ἐ. δ' ἔτι παραδοξότερον πάντα ἠξίου λογικὰ τυγχάνειν καὶ οὐ ζῶια μόνον ἀλλὰ καὶ φυτὰ ῥητῶς γράφων 'πάντα … αἶσαν'.
εἰ γάρ κέν σφ' ἀδινῆισιν ὑπὸ πραπίδεσσιν ἐρείσας
εὐμενέως καθαρῆισιν ἐποπτεύσηις μελέτηισιν,
ταῦτά τέ σοι μάλα πάντα δι' αἰῶνος παρέσονται,
ἄλλα τε πόλλ' ἀπὸ τῶνδ' ἐκτήσεαι· αὐτὰ γὰρ αὔξει
5 ταῦτ' εἰς ἦθος ἕκαστον, ὅπηι φύσις ἐστὶν ἑκάστωι.
εἰ δὲ σύ γ' ἀλλοίων ἐπορέξεαι, οἷα κατ' ἄνδρας
μυρία δειλὰ πέλονται ἅ τ' ἀμβλύνουσι μερίμνας,
ἦ σ' ἄφαρ ἐκλείψουσι περιπλομένοιο χρόνοιο
σφῶν αὐτῶν ποθέοντα φίλην ἐπὶ γένναν ἱκέσθαι·
10 πάντα γὰρ ἴσθι φρόνησιν ἔχειν καὶ νώματος αἶσαν.
— [DK: 16 ⟨ ⟩ Göttling. 20 γὰρ καὶ ἐν σφαδινῆισιν (σφαδίνῃσιν) Hipp.: Schneidewin düzeltti. 21 ἐποπτεύεις Hipp.: Schneidewin düzeltti — deyiş gizem dilinden alınmıştır; hitap, Z. 11'deki καθαρμούς'a karşın (Wendland'ın haklı olarak belirttiği gibi Hippolytos Arındırmalar'ı daha önce hiç kullanmamıştır) ancak Pausanias'a olabilir. ἐποπτεύειν'in nesnesi H. Gomperz'e göre ana maddelerdir, ama karş. πάντα 22. dize; ἐρείσας Friedländer'e göre yorumlandı, Diels geçişsiz anlar. 22 δέ Hipp.: Schneidewin düzeltti; karş. Hom. β 306. 23 τῶνδεκτ(ή. ἢ)ται Hippolytos el yazması: Diels düzeltti: τῶν κεκτήσεαι Meineke; αὔξει Diels'e göre geçişsiz, Wilamowitz belki doğru olarak geçişli anlar. 24 ἔθος Hipp.: Miller düzeltti. 6 σὺ τἄλλ' οἵων ἐπιρέξεις Hipp. 7 ~ B 2, 2; δῆλα Hipp.: Schneidewin düzeltti; ἃ Diels: τὰ Hipp. (B 2, 2'deki gibi); μέριμναι Hipp.: Schneidewin düzeltti. 8 ἦ σ' Meineke: σῆς Hipp.; περιπλομένοις Hipp.; dize sonu için karş. B 17, 29; 26, 1. 10 νώματος αἶσαν Sextos: γνωματοσισον Hippol. VII 29 p. 215: γνώμην ἴσην Hipp. VI 12; düşünce için karş. Zeller–Nestle I 996 not, 1009 not. Kranz (Nachtrag): bu kapanış kehaneti için karş. Kranz, Philol. 95 (1943) 104 ve Empedokles 67. 6–10. dizeler PDF'ten okundu (DK s. 353 ters taranmış).]

31B111DK 31 B 111

Kaynak: Diogenes Laertios VIII 59, Satyros'tan (1–9) [A 1, I 278, 30]; Klemens, Stromateis VI 30 [II 445, 16 Stählin] (3–5) [bkz. A 14, I 284, 18].

Diogenes Laertios (Satyros'a dayanarak): [Empedokles] şunları vaat ediyordu:

Kötülüklere ve yaşlılığa karşı ne kadar ilaç varsa
öğreneceksin, çünkü bütün bunları yalnız senin için gerçekleştireceğim.
Yorulmak bilmeyen rüzgârların gücünü durduracaksın, onlar ki toprağa
saldırıp soluklarıyla tarlaları kavururlar;
istersen de karşılık olarak rüzgârları yeniden getireceksin;
kara yağmurdan insanlar için zamanında bir kuraklık,
yazın kuraklığından da ağaçları besleyen,
aithēr'de yurt tutacak ⟦?⟧ seller yaratacaksın;
ölmüş bir adamın gücünü Hades'ten geri getireceksin.

31B111

Diog. VIII 59 Satyros'tan (αὐτὸν [yani Ἐμπεδοκλέα] ἐπαγγέλλεσθαι …) [A 1 I 278, 30]; 3–5 Clem. Strom. VI 30 [II 445, 16 St.; bkz. A 14 I 284, 18]
φάρμακα δ' ὅσσα γεγᾶσι κακῶν καὶ γήραος ἄλκαρ
πεύσηι, ἐπεὶ μούνωι σοὶ ἐγὼ κρανέω τάδε πάντα.
παύσεις δ' ἀκαμάτων ἀνέμων μένος οἵ τ' ἐπὶ γαῖαν
ὀρνύμενοι πνοιαῖσι καταφθινύθουσιν ἀρούρας·
5 καὶ πάλιν, ἢν ἐθέληισθα, παλίντιτα πνεύματ(α) ἐπάξεις·
θήσεις δ' ἐξ ὄμβροιο κελαινοῦ καίριον αὐχμόν
ἀνθρώποις, θήσεις δὲ καὶ ἐξ αὐχμοῖο θερείου
ῥεύματα δενδρεόθρεπτα, τά τ' αἰθέρι ναιήσονται,
ἄξεις δ' ἐξ Ἀίδαο καταφθιμένου μένος ἀνδρός.
— [DK: 9 Orph. Lith. 588'de taklit edilmiş; karş. 28 B 10, 1 vd. 10 karş. B 2, 7. 5; Berl. Sitz. Ber. 1898, 407. 12 πνοιαῖσι Diog. (πνοιῆισι Merzdorf): θνητοῖσι Clem.; ἀρούρας Clem., Tzetz. Chil. 906: ἄρουραν Diog. 13 ἢν κ' Diog.: εὖτ' Clem.; παλίντιτα Diog. Clem., karş. Hom. α 379: παλίντονα Suid. (Σ) s. v. ἄπνους; ἐπάξεις Diog.: θήσεις (6. dizeden) Clem. 14 θήσεις (Clem.), Diog. F: τηθεις B: στήσεις P, Tzetz. 15 θήσεις Diog. B²F: θήσει B¹: στήσεις PΣ Tzetz.; θερείου Tzetz.: θερείοις Diog. 8 τά τ' αἰθέρι ναιήσονται Diog. P¹: ταταιθεριναίης ὄντα B: τάτε θέρειναήσονται F: τάτ' ἐν θέρει ἀήσονται P²: τάτ' αἰθέρια θήσονται Tzetz.: τάτ' ἐν θέρει ἔσονται Σ; αἰθέρι ἀίσσονται Wil. (karş. B 29, 1). DK Almancası 8. dizede "die dem Himmel entströmen (?)". 1–7. dizeler PDF'ten okundu (DK s. 353 ters taranmış).]

31B112Temizlenmeler (ΚΑΘΑΡΜΟΙ)

DK 31 B 112

Kaynak: Diogenes Laertios VIII 62 [A 1, I 279, 7] (1–2, 4–11); VIII 54 [A 1, I 277, 28] (1–2); Diodoros XIII 83 (3); Klemens, Stromateis VI 30 [II 445, 19 Stählin] (10–12; B 111, 5'ten sonra).

Diogenes Laertios: Sicilya'daki Akragas'tan olduğunu kendisi Arındırmalar'ın başında söyler:

Ey dostlar, sarı Akragas'ın büyük kentinde,
kentin yükseklerinde oturan, iyi işlere gönül veren,
yabancılar için saygın limanlar olan, kötülüğü tanımayanlar,
selam size! Ben aranızda ölümsüz bir tanrı olarak, artık ölümlü değil,
herkesçe, bana yakıştığı gibi, saygı görerek dolaşıyorum,
şeritlerle ve taze çelenklerle taçlanmış olarak.
Onlarla birlikte serpilen kentlere vardığımda
erkekler ve kadınlar bana tapınır; ardımdan
binlercesi gelir, kazanca giden yolun nerede olduğunu sorarak;
kimi kehanetlere muhtaç, kimi de her türlü hastalık için
şifa veren bir söz duymak ister,
uzun zamandır ağır ⟨acılarla⟩ delik deşik olmuş olarak.

*Klemens: Kehanete ihtiyacı olanların ve uzun zamandır ağır hastalıklarla delik deşik olmuş olanların kendisinin ardından geldiğini söylerdi.*

31B112

Diog. VIII 62 (A 1 I 279, 7); 1. 2 aynı eser 54 (A 1 I 277, 28) ὅτι δ' ἦν Ἀκραγαντῖνος ἐκ Σικελίας αὐτὸς ἐναρχόμενος τῶν Καθαρμῶν φησιν 'ὦ φίλοι … πόλεος'. [3 Diodor. XIII 83]. 10–12 Clem. Strom. VI 30 (II 445, 19 St.; B 111, 5'ten sonra) παρακολουθεῖν τε αὑτῶι ἔλεγεν τοὺς μὲν μαντοσυνῶν κεχρημένους, τοὺς δ' ἐπὶ νοῦσον δηρὸν δὴ χαλεποῖσι πεπαρμένους (sic!).
ὦ φίλοι, οἳ μέγα ἄστυ κατὰ ξανθοῦ Ἀκράγαντος
ναίετ' ἀν' ἄκρα πόλεος, ἀγαθῶν μελεδήμονες ἔργων,
ξείνων αἰδοῖοι λιμένες, κακότητος ἄπειροι,
χαίρετ'· ἐγὼ δ' ὑμῖν θεὸς ἄμβροτος, οὐκέτι θνητός
5 πωλεῦμαι μετὰ πᾶσι τετιμένος, ὥσπερ ἔοικα,
ταινίαις τε περίστεπτος στέφεσίν τε θαλείοις·
τοῖσιν ἅμ' ἂν ἵκωμαι ἐς ἄστεα τηλεθάοντα ⟦?⟧,
ἀνδράσιν ἠδὲ γυναιξί, σεβίζομαι· οἱ δ' ἅμ' ἕπονται
μυρίοι ἐξερέοντες, ὅπηι πρὸς κέρδος ἀταρπός,
10 οἱ μὲν μαντοσυνέων κεχρημένοι, οἱ δ' ἐπὶ νούσων
παντοίων ἐπύθοντο κλύειν εὐηκέα βάξιν,
δηρὸν δὴ χαλεπῆισι πεπαρμένοι ⟨ἀμφ' ὀδύνηισιν⟩.
— [DK: 12 αὑτῶι ἔλεγεν Hervet: αὐτῶι ἔλεγον el yazması. 15 πόλεος Merzdorf: πόλεως BP¹: πόληος F. 16 H. Fränkel yanlış yere konmuş sayar. 17 Demeter ilahisi 120 vd. ve Hom. ω 460'a göre; taklidi Altın Dizeler 71. 18 ἔοικα Diog.: ἔοικεν Anth. Pal. IX 569; ilki (H. Fränkel'e göre) Diels'in anladığı gibi "bana yakıştığı gibi" anlamına gelemez. Kranz (Nachtrag): lectio difficilior olarak ἔοικα mutlaka yeğlenmelidir; aynı zamanda Empedokles'in kendini tanrı saymadığının en açık kanıtıdır (karş. A 18, I 285, 21; Taeger, Herm. 72, 1937, 356). 1 περίστρεπτος Diog. F, Anth.; şeritler (tainiai) saygı simgesi olarak: Siebourg, Arch. f. Relig. 8, 391 vd. (Wilamowitz başka türlü). 2 böyle Diog. BP¹F: ἅμ'dan sonra ⟨εὖτ'⟩ Planudes ve enterpole el yazmaları (ἅμ'sız δ' εὖτ' Kranz): ⟨πᾶσι δὲ⟩ τοῖς ἂν Wilamowitz; τηλεθάοντα BP¹: τηλεθόωντα F. 5 δ' ἐπὶ Clem.: δέ τι Diog.: δέ τε Bergk — 12. dizeyi Clemens'ten ilk kez araya alan ve 10. dizeden sonra koyan odur. 6 εὐηκέα] karş. Hesykh. s. v. δυσηκής (εὐήκεα Wilamowitz); "iyi bilenmiş" anlamı olasılığını Regenbogen (Lukrez 45) koşut yerlerle tartar, ama ἐπὶ νούσων! 7 χαλεπῆισι … ⟨ἀμφ' ὀδύνηισι⟩ Bergk (karş. Hom. E 399 ὀδύνηισι πεπαρμένος; Apoll. Rhod. IV 1067; Orph. Lith. 496; Clemens okuması yukarıda): χαλεποῖσι … ⟨ἄλγεσιν⟩ Diels. Kranz (Nachtrag): 10. dize için karş. Musaios 1 A 11 (hastalık şifaları ve kehanetler). 7. dizenin başı OCR'da "τοῖσιν ἅμ' ἡ ἂν"; aparata göre Diogenes okuması ⟦?⟧.]

31B113DK 31 B 113

Kaynak: Sextos Empeirikos, Matematikçilere Karşı I 302 (B 112, 5'ten sonra).

Ama neden bunların üzerinde duruyorum, sanki büyük bir iş yapıyormuşum gibi,
çok kez yok olan ölümlü insanlardan üstünsem?

31B113

Sext. adv. math. I 302 (B 112, 5'ten sonra)
ἀλλὰ τί τοῖσδ' ἐπίκειμ' ὡσεὶ μέγα χρῆμά τι πράσσων,
εἰ θνητῶν περίειμι πολυφθερέων ἀνθρώπων;
— [DK: 9 B 112 ile 113 arasında ne kadar metin bulunduğu belirsiz kalır; ἐπίκειμαι "neden onlara bu denli üstüne basarak saldırıyorum" Wilamowitz; "bu konuda neden daha çok konuşuyorum" Diels. 10 εἰ'yi Wilamowitz "ki" (daß) diye anlar; πολυφθερέων Sext. EL: πολυφθορέων ς.]

31B114DK 31 B 114

Kaynak: Klemens, Stromateis V 9 [II 331, 14 Stählin].

Ey dostlar, söyleyeceğim sözlerde gerçeğin bulunduğunu
biliyorum; ama inancın zihne doğru atılışı
insanlar için pek çetindir ve kıskançlıkla karşılanır.

31B114

Clem. Strom. V 9 [II 331, 14 St.]
ὦ φίλοι, οἶδα μὲν οὕνεκ' ἀληθείη πάρα μύθοις,
οὓς ἐγὼ ἐξερέω· μάλα δ' ἀργαλέη γε τέτυκται
ἀνδράσι καὶ δύσζηλος ἐπὶ φρένα πίστιος ὁρμή.
— [DK: 12 οὕνεκ' Meineke: οὖν ἐκτ' L. 1 ἐγὼ γ' L: Sylburg düzeltti; devamı esas olarak Wilamowitz'e (a. y.) göre: ἀργαλέη ⟨δ'⟩ γε tamamen başka anlamla Diels (Herm. 15, 1880, 172); ἀργαλέη dördüncü ayakta Hes. Erga 640. 2 karş. B 133, 3.]

31B115DK 31 B 115

Kaynak: Hippolytos, Bütün Sapkınlıkların Çürütülmesi VII 29 (p. 212 Wendland) (13, 14, 4–12, 1, 2); Plutarkhos, Sürgün Üzerine 17 p. 607 C (1, 3, 5, 6, 13); Plutarkhos, İsis ve Osiris Üzerine 26 ⟦?⟧ p. 361 C (9–12); Plotinos, Enneadlar IV 8, 1 (13, 14).

Hippolytos: Empedokles'in kendi doğuşu hakkında söylediği de budur: "Ben de şimdi onlardan biriyim, tanrılardan sürgün ve gezgin" (13). Yani biri ve onun birliğini tanrı diye adlandırır; Çekişme tarafından koparılıp Çekişme'nin düzenine göre oluşan bu çok şeyin arasına düşmeden önce o birliğin içindeydi. "Çünkü, der, ⟨çılgın Çekişme'ye güvendim⟩"; Empedokles bu dünyanın yapıcısına çılgın, karışık ve kararsız Çekişme der. Çünkü Çekişme'nin birden koparıp biçimlendirdiği ve işlediği psykhē'lerin (psyche) mahkûmiyeti ve zorunluluğu budur. Aşağı yukarı şöyle der:

Bir Zorunluluk buyruğu vardır, tanrıların eski kararı,
ezelî, geniş yeminlerle mühürlenmiş:
ne zaman biri suç işleyip cinayetle kendi uzuvlarını kirletirse,
⟨ve Çekişme'ye uyup⟩ yalan yere yemin ederek günaha girerse
—uzun ömrü pay olarak almış daimōn'lardan (daimon) olanlar—,
mutlulardan uzakta üç kez on bin mevsim dolaşır,
zaman boyunca ölümlülerin her türlü biçiminde doğarak,
hayatın çetin yollarını birbiriyle değiştirerek.
Çünkü aithēr'in gücü onları denize kovalar,
deniz toprağın zeminine tükürür, toprak parlayan güneşin
ışınlarına, güneş de aithēr'in girdaplarına fırlatır;
biri onu ötekinden alır, ama hepsi ondan nefret eder.
Ben de şimdi onlardan biriyim, tanrılardan sürgün ve gezgin,
çılgın Çekişme'ye güvendiğim için.

[Hippolytos sürdürür:] Ölümsüz oldukları ve uzun çağlar yaşadıkları için psykhē'lere "uzun ömürlü daimōn'lar" der. "Mutlulardan uzakta üç kez on bin mevsim dolaşır" (6) derken mutlular diye, Sevgi tarafından çok şeyden akılla kavranan dünyanın birliğine toplananları adlandırır. Bunların dolaştığını ve "zaman boyunca ölümlülerin her türlü biçiminde doğarak, hayatın çetin yollarını birbiriyle değiştirdiğini" (7. 8) söyler. Çetin yollar dediği, psykhē'lerin bedenlere geçişleri ve yeniden düzenlenişleridir. Çünkü psykhē'ler Çekişme tarafından değiştirilip cezalandırılarak bedenden bedene geçer; birde kalmalarına izin verilmez, Çekişme onları bedenden bedene değiştirerek her türlü cezayla cezalandırır: "Çünkü aithēr'in gücü onları denize kovalar … hepsi ondan nefret eder" (9–12). Yapıcının verdiği ceza budur; tıpkı demiri yeniden biçimlendirip ateşten suya daldıran bir demirci gibi. Çünkü aithēr ateştir; yapıcı psykhē'leri oradan denize geçirir; khthōn ise topraktır; böylece sudan toprağa, topraktan havaya geçirdiğini söyler. "Toprak parlayan güneşin ışınlarına … hepsi ondan nefret eder" (10–12) dediği budur. Nefret edilen psykhē'leri … Sevgi toplar; çünkü o iyidir, onların iniltisine ve çılgın Çekişme'nin düzensiz, kötü işine acır … Yıkıcı Çekişme'nin bu bölünmüş dünyayı böyle düzenlemesi yüzünden Empedokles öğrencilerini bütün canlılardan uzak durmaya çağırır; çünkü yenen hayvanların bedenlerinin, cezalandırılmış psykhē'lerin barınakları olduğunu söyler. Bu sözleri dinleyenlere kadınla birleşmekten de uzak durmayı öğretir; ki Çekişme'nin yaptığı, Sevgi'nin işini hep çözen ve parçalayan işlere ortak olup yardım etmesinler. Empedokles bunun bütünün yönetiminin en büyük kanunu olduğunu söyler; aşağı yukarı şöyle der: "Bir Zorunluluk buyruğu vardır … geniş yeminlerle mühürlenmiş" (1. 2). Zorunluluk diye, Çekişme'ye göre birden çoğa, Sevgi'ye göre de çoktan bire olan değişimi adlandırır. Tanrılara gelince, söylediğim gibi, dördü ölümlüdür —ateş, su, toprak, hava—, ikisi ise ölümsüz, doğmamış ve birbirine hep düşmandır: Çekişme ve Sevgi.

Plutarkhos, Sürgün Üzerine: Empedokles felsefesinin başında "Bir Zorunluluk buyruğu vardır …" diye önceden ilan ederek yalnız kendisinin değil, kendisinden başlayarak hepimizin burada göçmen, yabancı ve sürgün olduğumuzu gösterir … [Psykhē] tanrısal hükümler ve kanunlarla sürülerek kaçar ve dolaşır.

Plutarkhos, İsis ve Osiris Üzerine: Empedokles daimōn'ların işledikleri suçlar ve yanlışlar yüzünden ceza çektiğini de söyler: "Çünkü aithēr'in gücü onları denize kovalar … hepsi ondan nefret eder"; ta ki böyle cezalandırılıp arınarak tabiata uygun yerlerini ve sıralarını yeniden alana dek.

*Plotinos: Empedokles, günah işleyen psykhē'lerin buraya düşmesinin bir kanun olduğunu, kendisinin de "tanrılardan sürgün" olarak "çılgın Çekişme'ye güvenip" geldiğini söylerken, sanırım Pythagoras ve onun ardından gelenlerin bu ve başka birçok konuda ima ettiği kadarını açığa vurmuştur.*

31B115

Hippol. Ref. VII 29 (p. 212 W.) καὶ τοῦτό ἐστιν ὃ λέγει περὶ τῆς ἑαυτοῦ γενέσεως ὁ Ἐ. 'τῶν … ἀλήτης' (13), τουτέστι θεὸν καλῶν τὸ ἓν καὶ τὴν ἐκείνου ἑνότητα, ἐν ὧι ἦν πρὶν ὑπὸ τοῦ Νείκους ἀποσπασθῆναι καὶ γενέσθαι ἐν τοῖς πολλοῖς τούτοις τοῖς κατὰ τὴν τοῦ Νείκους διακόσμησιν· 'Νείκεϊ γάρ φησι ⟨μαινομένωι πίσυνος⟩', νεῖκος μαινόμενον καὶ τεταραγμένον καὶ ἄστατον τὸν δημιουργὸν τοῦδε τοῦ κόσμου ὁ Ἐ. ἀποκαλῶν. αὕτη γάρ ἐστιν ἡ καταδίκη καὶ ἀνάγκη τῶν ψυχῶν, ἃς ἀποσπᾶι τὸ Νεῖκος ἀπὸ τοῦ ἑνὸς καὶ δημιουργεῖ καὶ ἐργάζεται, λέγων τοιοῦτόν τινα τρόπον· 'ὅς καὶ ἐπίορκον … βίοιο' (4. 5), δαίμονας τὰς ψυχὰς λέγων μακραίωνας, ὅτι εἰσὶν ἀθάνατοι καὶ μακροὺς ζῶσιν αἰῶνας· 'τρίς … ἀλάλησθαι' (6), μάκαρας καλῶν τοὺς συνηγμένους ὑπὸ τῆς Φιλίας ἀπὸ τῶν πολλῶν εἰς τὴν ἑνότητα τοῦ κόσμου τοῦ νοητοῦ. τούτους οὖν φησιν ἀλάλησθαι καὶ 'φυομένους … κελεύθους' (7. 8). ἀργαλέας κελεύθους φησὶν εἶναι τῶν ψυχῶν τὰς εἰς τὰ σώματα μεταβολὰς καὶ μετακοσμήσεις. τοῦτ' ἔστιν ὃ λέγει 'ἀργαλέας … κελεύθους' (8). μεταλλάσσουσι γὰρ αἱ ψυχαὶ σῶμα ἐκ σώματος, ὑπὸ τοῦ Νείκους μεταβαλλόμεναι καὶ κολαζόμεναι, καὶ οὐκ ἐώμεναι μένειν εἰς τὸ ἕν, ἀλλὰ κολάζεσθαι ἐν πάσαις κολάσεσιν ὑπὸ τοῦ Νείκους τὰς ψυχὰς μεταβαλλομένας σῶμα ἐκ σώματος· 'αἰθέριον γε, φησί, μένος … πάντες' (9–12). αὕτη ἐστὶν ἡ κόλασις ἣν κολάζει ὁ δημιουργός, καθάπερ χαλκεύς τις μετακοσμῶν σίδηρον καὶ ἐκ πυρὸς εἰς ὕδωρ μεταβάπτων· πῦρ γάρ ἐστιν ὁ αἰθήρ, ὅθεν εἰς πόντον μεταβάλλει τὰς ψυχὰς ὁ δημιουργός, χθὼν δὲ ἡ γῆ, ὅθεν φησὶν ἐξ ὕδατος εἰς γῆν, ἐκ γῆς δὲ εἰς τὸν ἀέρα. τοῦτ' ἔστιν ὃ λέγει 'γαῖα δ' ἐς αὐγὰς ἠελίου … πάντες' (10–12). μισουμένας οὖν τὰς ψυχὰς … συνάγει ἡ Φιλία, ἀγαθή τις οὖσα καὶ κατοικτείρουσα τὸν στεναγμὸν αὐτῶν καὶ τὴν ἄτακτον καὶ πονηρὰν τοῦ Νείκους τοῦ μαινομένου κατασκευήν … διὰ τὴν τοιαύτην οὖν τοῦ ὀλεθρίου Νείκους διακόσμησιν τοῦδε τοῦ μεμερισμένου κόσμου πάντων ⟨τῶν⟩ ἐμψύχων ὁ Ἐμπεδοκλῆς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς ἀπέχεσθαι παρακαλεῖ· εἶναι γάρ φησι τὰ σώματα τῶν ζώιων τὰ ἐσθιόμενα ψυχῶν κεκολασμένων οἰκητήρια. καὶ ἐγκρατεῖς εἶναι τοὺς τῶν τοιούτων λόγων ἀκροωμένους τῆς πρὸς γυναῖκα ὁμιλίας διδάσκει, ἵνα μὴ συνεργάζωνται καὶ συνεπιλαμβάνωνται τῶν ἔργων, ὧν δημιουργεῖ τὸ Νεῖκος, τὸ τῆς Φιλίας ἔργον λύον ἀεὶ καὶ διασπῶν· τοῦτον εἶναί φησιν ὁ Ἐ. νόμον μέγιστον τῆς τοῦ παντὸς διοικήσεως λέγων ὧδέ πως· 'ἔστιν … ὅρκοις' (1. 2), ἀνάγκην καλῶν τὴν ἐξ ἑνὸς εἰς πολλὰ κατὰ τὸ Νεῖκος καὶ ἐκ πολλῶν εἰς ἓν κατὰ τὴν Φιλίαν μεταβολήν. θεοὺς δέ, ὡς ἔφην, τέσσαρας μὲν θνητούς, πῦρ ὕδωρ γῆν ἀέρα, δύο δὲ ἀθανάτους, ἀγεννήτους, πολεμίους ἑαυτοῖς διὰ παντός, τὸ Νεῖκος καὶ τὴν Φιλίαν. 1. 3. 5. 6. 13 Plut. de exil. 17 p. 607 C ὁ δ' Ἐ. ἐν ἀρχῆι τῆς φιλοσοφίας προαναφωνήσας 'ἔστιν … ἀλήτης' οὐχ ⟨ὅπως⟩ ἑαυτόν, ἀλλ' ἀφ' ἑαυτοῦ πάντας ἀποδείκνυσι μετανάστας ἐνταῦθα καὶ ξένους καὶ φυγάδας ἡμᾶς ὄντας … φεύγει [sc. ἡ ψυχή] καὶ πλανᾶται θείοις ἐλαυνομένη δόγμασι καὶ νόμοις. 9–12 Plut. de Is. 26 ⟦?⟧ p. 361 C Ἐ. δὲ καὶ δίκας φησὶ διδόναι τοὺς δαίμονας ὧν ἂν ἐξαμάρτωσι καὶ πλημμελήσωσιν 'αἰθέριον … πάντες', ἄχρι οὗ κολασθέντες οὕτω καὶ καθαρθέντες αὖθις τὴν κατὰ φύσιν χώραν καὶ τάξιν ἀπολάβωσι. 13. 14 Plotin. Enn. IV 8, 1 Ἐ. τε εἰπὼν ἁμαρτανούσαις νόμον εἶναι ταῖς ψυχαῖς πεσεῖν ἐνταῦθα καὶ αὐτὸς 'φυγὰς θεόθεν' γενόμενος ἥκειν 'πίσυνος μαινομένωι νείκει' τοσοῦτον παρεγύμνου ὅσον καὶ Πυθαγόρας οἶμαι καὶ οἱ ἀπ' ἐκείνου ἠινίττοντο περί τε τούτου περί τε πολλῶν ἄλλων. Karş. ⟦?⟧ (OCR "3106 1").
ἔστιν Ἀνάγκης χρῆμα, θεῶν ψήφισμα παλαιόν,
ἀίδιον, πλατέεσσι κατεσφρηγισμένον ὅρκοις·
εὖτέ τις ἀμπλακίηισι φόνωι φίλα γυῖα μιήνηι,
⟨νείκεϊ θ'⟩ ὅς κ(ε) ἐπίορκον ἁμαρτήσας ἐπομόσσηι,
5 δαίμονες οἵτε μακραίωνος λελάχασι βίοιο,
τρίς μιν μυρίας ὥρας ἀπὸ μακάρων ἀλάλησθαι,
φυομένους παντοῖα διὰ χρόνου εἴδεα θνητῶν
ἀργαλέας βιότοιο μεταλλάσσοντα κελεύθους.
αἰθέριον μὲν γάρ σφε μένος πόντονδε διώκει,
10 πόντος δ' ἐς χθονὸς οὖδας ἀπέπτυσε, γαῖα δ' ἐς αὐγὰς
ἠελίου φαέθοντος, ὁ δ' αἰθέρος ἔμβαλε δίναις·
ἄλλος δ' ἐξ ἄλλου δέχεται, στυγέουσι δὲ πάντες.
τῶν καὶ ἐγὼ νῦν εἰμι, φυγὰς θεόθεν καὶ ἀλήτης,
νείκεϊ μαινομένωι πίσυνος.
— [DK (bağlam aparatı): 7 νείκη γάρ φησι μαινόμενον καὶ Hipp.: ⟨ ⟩ Göttling. 8 τεταγμένον el yazması: Göttling düzeltti; τοῦδε Roeper: τὸ δὲ el yazması. 10 ἀπὸ el yazması, Wendland'a göre. 12 μακρεῶνας el yazması. 13 μακαρίας el yazması: Göttling düzeltti; ὑπὸ Göttling: ἀπὸ el yazması. 28 πάντων ⟨τῶν⟩ Wendland. 31 ὁμιλήσας διδάσκειν el yazması. (Dize aparatı): 1 ἔστιν Simpl. Phys. 1184, 5: ἔστι τι Plut. Hipp., Wilamowitz bunu benimser, karş. B 17, 30; ἀνάγκη Hipp.; χρῆμα = τὸ κεχρημένον; karş. Platon, Phaidros 248 C; Gorgias, Helene 6 θεῶν βουλεύμασιν καὶ ἀνάγκης ψηφίσμασιν. 2 κατεσφραγισμένον Hipp., karş. B 30, 3; Schiller, Kabale und Liebe 5, 1 "bir yeminle mühürlemek". 3 vd. karş. Hesiodos, Theogonia 782 vd.; μιήνηι] "ἂν codd. mei" Bernard. 4 ⟨νείκεϊ θ'⟩ Diels (Mél. Weil 125), doğruluğu kuşkulu; ὃς καὶ Hipp.; ἁμαρτήσας = ὁμαρτήσας ("ardınca giderek") açıklar Diels; ὅς κεν τὴν ἐπίορκον ἀπολλείψας ἐπομόσσηι Hes. Theog. 793: ἐπομώσει Hipp. 4. dizeyi Wilamowitz (Knatz'ı izleyerek) Hesiodos'tan alınmış, Empedokles'e ait olmayan bir ek sayar; ama karş. Rathmann a. y. 98 vd. 5 δαίμονες οἵ τε Plut., Hipp. açımlaması: δαιμόνιοί τε Hipp. alıntısı; μακραίωνες Plut., Hipp. açımlaması; λελάχασι Hipp. (karş. Hesykh.): λελόγχασι Plut.; λελάχωσι Meineke; βίοις Hipp. 6 μιν Plut.: μὲν Hipp.; ὧραι] yıllar mı mevsimler mi? karş. Herodotos II 123; Platon, Phaidros 248; Dieterich, Nekyia 119; Rohde, Psyche² II 179. 7 φυόμενον Wilamowitz; χρόνου Kelsos (Origenes, Kelsos'a Karşı VIII 53): χρόνον Hipp. 9–11 karş. Reitzenstein, Hell. Mysterienrel.³ 222 vd. 9 μὲν γὰρ Plut. 361: γε Hipp.: γὰρ Plut. 830: ψυχὰς πόντονδε … (bozuk) Hipp. 10 δ' ἐς] δὲ Plut.; αὐγὰς Hipp., Plut., Euseb. Pr. Ev. V p. 187'ye göre (Wil.). 11 φαέθοντος Hipp.: ἀκάμαντος ("yorulmaz") Plut., Wilamowitz bunu yeğler; dize sonu Hom. ζ 116'ya göre. 12 ἄλλος … δέχεται] karş. Hes. Theog. 800. 13 τῶν καὶ ἐγὼ εἰμι Hipp.: τὴν καὶ ἐγὼ νῦν εἰμι Plut. 607 (Wilamowitz bunu seçer, ama εἶμι destansı dilde "yoldayım" mı demek?): ὡς καὶ ἐγὼ δεῦρ' εἰμι Philoponos, de anima 73, 31; Asklepios, Metaph. 197, 17; εἰμι Plotinos'ta da (karş. I 357, 12). DK Almancası 11. dizede "(unermüdlichen)" ile Plutarkhos okumasını da anar. 7–14. dizeler ve DK s. 358 aparatı PDF'ten okundu (sayfa ters taranmış).]

31B116DK 31 B 116

Kaynak: Plutarkhos, Sofra Sohbetleri IX 5 p. 745 C.

Plutarkhos: Platon ise tuhaftır: ezelî ve tanrısal dönüşlere Musalar yerine Sirenleri yerleştirir; oysa bunlar hiç de insansever ve iyi daimōn'lar değildir. Musaları ise ya büsbütün atlar ya da Moira'ların adlarıyla anıp onlara Zorunluluk'un kızları der. Oysa Zorunluluk Musalardan nasipsizdir, İkna ise Musalara yakındır ve Musalara sevgilidir ⟦?⟧; bence Empedokles'in Kharis'inden [Zarafet] çok daha fazla; ki o

dayanılmaz Zorunluluk'tan nefret eder.

31B116

Plut. Quaest. conv. IX 5 p. 745 C ὁ δὲ Πλάτων [Rep. X 617 B] ἄτοπος, ταῖς μὲν ἀιδίοις καὶ θείοις περιφοραῖς ἀντὶ τῶν Μουσῶν τὰς Σειρῆνας ἐνιδρύων οὐ πάνυ φιλανθρώπους οὐδὲ χρηστοὺς δαίμονας, τὰς δὲ Μούσας ἢ παραλείπων παντάπασιν ἢ τοῖς τῶν Μοιρῶν ὀνόμασι προσαγορεύων καὶ καλῶν θυγατέρας Ἀνάγκης. ἄμουσον γὰρ Ἀνάγκη, μουσικὸν δὲ ἡ Πειθώ, καὶ Μούσαις †φιλοδαμοῦσα πολὺ μᾶλλον οἶμαι τῆς Ἐμπεδοκλέους Χάριτος ⟨ἣ⟩ ⟦?⟧
στυγέει δύστλητον Ἀνάγκην.
— [DK: 14 Μοῦσα φιλόδημος οὖσα ya da Μοῦσ' ἀεὶ φ. οὖσα Diels: Μούσαις φίλον, Μοῦσα ⟨δὲ⟩ Bignone: Μούσαις φίλον οὖσα Wilamowitz. DK Almancası: "Die Grazie haßt die schwer erträgliche Notwendigkeit." PDF'ten okundu (DK s. 358 ters taranmış); Χάριτος ile dize arasındaki ilgi zamiri sayfa kenarındaki cilt kıvrımında görünmüyor ⟦?⟧.]

31B117DK 31 B 117

Kaynak: Diogenes Laertios VIII 77 [A 1, I 282, 14]; Hippolytos, Bütün Sapkınlıkların Çürütülmesi I 3 [A 31, I 289, 4].

Çünkü ben bir zamanlar bir oğlan ve bir kız oldum,
bir çalı, bir kuş ve denizden fırlayan dilsiz bir balık.

31B117

Diog. VIII 77 [A 1 I 282, 14]. Hippol. Ref. I 3 [A 31 I 289, 4]
ἤδη γάρ ποτ' ἐγὼ γενόμην κοῦρός τε κόρη τε
θάμνος τ' οἰωνός τε καὶ ἔξαλος ἔλλοπος ἰχθύς.
— [DK: 1 ἤτοι μὲν γὰρ ἐγὼ Hippol. 2 θάμνος] karş. B 127, 2; ἔξαλος] karş. Hom. A 134 varyantı ve Herodianos'un açıklaması; taklidi Oppianos, Hal. 2, 593; ἔλλοπος Clem. Strom. VI 24 (karş. B 5): ἔμπορος Hipp., Athen. VIII 365 E vb. (karş. Poet. Philos. ilgili yer): ἔμπυρος Diog.; Wilamowitz ἐξ ἁλὸς ἔμπορος ("denizden çıkan yolcu") okur, karş. Rathmann a. y. 118. Buna Şehristânî'nin (Cureton 262, 1–3; Haarbrücker'in Almancası II 93) aktarımı eklenir: Empedokles'in kelâmına göre büyüyen (bitkisel) ruh hayvansal ruhun kabuğu, hayvansal ruh konuşan ruhun, konuşan ruh akıllı ruhun kabuğudur; aşağıdaki her şey yukarıdakinin kabuğu, yukarıdaki onun çekirdeğidir. DK: Arap yazar Empedokles üzerine başka yerlerde pek hayalci olsa da burada doğru bir çekirdek, yani bitki–hayvan–insan–tanrı basamaklanması yatar. Kranz (Nachtrag): dize başı Hom. Λ 260'a göre; ruh göçü öğretisi için bkz. I 96, 17 vd. Nachtrag'ı. Ayrıca bkz. metempsykhosis.]

31B118DK 31 B 118

Kaynak: Klemens, Stromateis III 14 [II 201, 25 Stählin]; karş. Sextos Empeirikos, Matematikçilere Karşı XI 96.

Klemens: Empedokles'in de onunla [Herakleitos'la] aynı görüşte olduğu açıktır; şöyle der:

Alışık olmadığım yeri görünce ağladım, feryat ettim.

*Sextos: Epikuros okulundan bazıları … hayvanın, tabiatça ve kimseden öğrenmeden acıdan kaçıp hazzın peşine düştüğünü söylemeyi âdet edinmişlerdir; nitekim doğduğunda, henüz kanaatlere kul olmadan, alışık olmadığı havanın soğuğu onu çarpar çarpmaz ağlar ve feryat eder.*

31B118

Clem. Strom. III 14 [II 201, 25 St.] δῆλος δὲ αὐτῶι [Herakleitos, 22 B 20] συμφερόμενος καὶ Ἐμπεδοκλῆς λέγων 'κλαῦσά τε … χῶρον'. Karş. Sext. adv. math. XI 96 ἀλλ' εἰώθασί τινες τῶν ἀπὸ τῆς Ἐπικούρου αἱρέσεως [Hermarchos?] … λέγειν ὅτι φυσικῶς καὶ ἀδιδάκτως τὸ ζῶιον φεύγει μὲν τὴν ἀλγηδόνα, διώκει δὲ τὴν ἡδονήν· γεννηθὲν γοῦν καὶ μηδέπω τοῖς κατὰ δόξαν δουλεῦον ἅμα τῶι ῥαπισθῆναι ἀσυνήθει ἀέρος ψύξει ἔκλαυσέ τε καὶ ἐκώκυσεν [bkz. Lucr. V 226].
κλαῦσά τε καὶ κώκυσα ἰδὼν ἀσυνήθεα χῶρον.
— [DK: 8 ῥιπισθῆναι Usener. 10 karş. B 121, 1'e not (Wilamowitz, Stein'ı izleyerek, iki dizenin sonunu özdeş sayıp fragmanları birleştirir). Kranz (Nachtrag): Epikuros fr. 398 Usener eklenmeli.]

31B119DK 31 B 119

Kaynak: Klemens, Stromateis IV 12 [II 254, 8 Stählin]; Plutarkhos, Sürgün Üzerine 17 p. 607 D (B 115'ten sonra); karş. Stobaios, Antoloji II 40, 5 ⟦?⟧ (p. 737, 11 Hense).

Klemens: Sanırım terbiye ederek ve azarlayarak, Empedokles'in dediği gibi,

ne büyük bir onurdan ve ne uzun bir mutluluktan …

[düşüp] buradan ayrılarak ölümlüler arasında dolaşır.

*Plutarkhos, Sürgün Üzerine: Sonra Platon'un dediği gibi (Phaidros 250 C) çok çalkantılı bir adadaymış gibi, "istiridye gibi" bedene bağlanmış olarak, "ne büyük bir onurdan ve ne uzun bir mutluluktan" düşüp geldiğini ne hatırlayıp ne de anabildiği için … gökle ayı toprakla ve yeryüzündeki hayatla değişmiş olan [psykhē], burada küçük bir yerden başka bir yere geçse bile buna katlanamaz ve yabancılık çeker.*

31B119

Clem. Strom. IV 12 [II 254, 8 St.] παιδεύων δὲ οἶμαι καὶ ἐλέγχων 'ἐξ οἵης … ὄλβου', ὥς φησιν Ἐ., ὧδε λιπὼν μετὰ θνητῶν ἀναστρέφεται. Plut. de exil. 17 p. 607 D (B 115, 13'ten sonra) εἶθ' ὥσπερ ἐν νήσωι σάλον ἐχούσηι πολύν, καθάπερ φησὶν ὁ Πλάτων (Phaedr. 250 C), 'ὀστρέου τρόπον' ἐνδεδεμένη τῶι σώματι διὰ τὸ μὴ ἀναφέρειν μηδὲ μνημονεύειν 'ἐξ οἵης … ὄλβου' μεθέστηκεν … οὐρανοῦ καὶ σελήνης γῆν ἀμειψαμένη [sc. ἡ ψυχή] καὶ τὸν ἐπὶ γῆς βίον, ἂν μικρὸν ἐνταῦθα τόπον ἐκ τόπου παραλλάξηι, δυσανασχετεῖ καὶ ξενοπαθεῖ. Karş. Stob. Flor. II 40, 5 ⟦?⟧ p. 737, 11 H.
ἐξ οἵης τιμῆς τε καὶ ὅσσου μήκεος ὄλβου …
— [DK: 15 böyle Stob.: μὴ μνημονεύειν μηδὲ ἀναφέρειν Plut. 17 ἂν Stob.: ἵνα Plut. 19 ὅσσου Gesner: ὅσου Plut. (Stob.): οἵου Clem. Klemens'in yukarıdaki ὧδε λιπὼν μετὰ θνητῶν ἀναστρέφεται sözlerinden (ὧδ' ἐλθὼν Stählin) Diels, Karsten ve Stein'ı izleyerek 2. dize olarak ὧδε λιπὼν ⟨Διὸς οἶκον⟩ ἀναστρέφομαι μετὰ θνητοῖς ("burada ⟨Zeus'un evini⟩ bırakıp ölümlüler arasında dolaşıyorum") kazandı; karş. Wilamowitz a. y. 640. DK Almancası bu tamamlamayla "… herausgeworfen, weile ich auf Erden!" der. Platon yeri OCR'da "260 c"; istiridye benzetmesi Phaidros 250 C'dedir ⟦?⟧. Fragman sonu OCR'da "ὄλβον"; DK Almancası ("aus welcher Größe des Glückes") ve Klemens'in ἐξ yapısı ὄλβου ister ⟦?⟧.]

31B120DK 31 B 120

Kaynak: Porphyrios, Nymphe'lerin Mağarası Üzerine 8 p. 61, 19 Nauck.

Porphyrios, Nemfler'in Mağarası Üzerine: Empedokles'te psykhē'lere kılavuzluk eden güçler şöyle der:

Bu üstü örtülü mağaraya geldik …

31B120

Porphyr. de antro nymph. 8 p. 61, 19 Nauck παρά τε γὰρ Ἐμπεδοκλεῖ αἱ ψυχοπομποὶ δυνάμεις λέγουσιν·
ἠλύθομεν τόδ' ὑπ' ἄντρον ὑπόστεγον …
— [DK: 3 ἄντρον] karş. Plotinos, Enneadlar IV 8, 1. Kranz (Nachtrag): ψυχοπομποὶ δυνάμεις için karş. Platon, Phaidon 107 D vd.; Plotinos yerinde πεσεῖν ἐνταῦθα denir, karş. I 357, 11.]

31B121DK 31 B 121

Kaynak: Hierokles, Altın Mısralar Şerhi 24 ⟦?⟧ (1, 2, 4); Proklos, Platon'un Devlet'i Üzerine Şerh II 157, 24 Kroll (2, 4); Proklos, Platon'un Kratylos'u Üzerine Şerh 174 p. 97, 28 Pasquali (2, 3); Synesios, Tanrı Buyruğu Üzerine I 1 (2, 4).

Hierokles: Psykhē (psyche) yukarı çıkar ve eski melekesini yeniden kazanır, eğer yeryüzüne ait şeylerden ve aynı yazarın dediği gibi

neşesiz yerden,
orada Cinayet, Kin ve başka Ölüm perilerinin soyları,
kurutan Hastalıklar, Çürümeler ve Akıntı İşleri ⟦?⟧
Atē'nin [Felaket'in] çayırında karanlıkta dolaşır,

kaçarsa; oraya düşenler "Atē'nin çayırında karanlıkta dolaşır". Atē'nin çayırından kaçanın özlemi ise Hakikat'in çayırına [Platon, Phaidros 248 B] doğru koşar; onu kanatlarını dökmenin hamlesiyle bırakan, mutlu çağından yoksun kalarak toprak bir bedene gelir [31 B 158 ⟦?⟧].

*Synesios: Themis'in, psykhē'lere seslenen bir kanunu vardır: var olanların en uç sınırıyla birlikte olup tabiatını koruyan ve lekelenmeden kalan psykhē aynı yoldan yeniden yukarı akar ve kendi kaynağına dökülür; öteki taraftan bir bakıma tabiatın dışına fırlamış olanlar ise zorunlu olarak akraba inlere yerleşir, "orada … Atē'nin çayırında karanlıkta dolaşırlar".*

31B121

Hierocl. in c. aur. 24 ⟦?⟧ ἄνεισι δὲ καὶ τὴν ἀρχαίαν ἕξιν ἀπολαμβάνει, εἰ φύγοι τὰ περὶ γῆν καὶ τὸν 'ἀτερπέα χῶρον', ὡς ὁ αὐτὸς λέγει, 'ἔνθα … Κηρῶν', εἰς ὃν οἱ ἐμπεσόντες 'Ἄτης … ἠλάσκουσι'· ἡ δὲ ἔφεσις τοῦ φεύγοντος τὸν τῆς Ἄτης λειμῶνα πρὸς τὸν τῆς Ἀληθείας ἐπείγεται λειμῶνα [Plat. Phaedr. 248 B], ὃν ἀπολιπὼν τῆι ὁρμῆι τῆς πτερορρυήσεως εἰς γήινον ἔρχεται σῶμα ὀλβίου αἰῶνος ἀμερθείς [31 B 158 ⟦?⟧]. 2. 4 Procl. in Rep. II 157, 24 Kroll. 2. 3 Procl. in Crat. 174 p. 97, 28 Pasquali. 2. 4 Synes. de provid. I 1 (66, 1213 A Migne) κεῖται δὲ Θέμιδι νόμος ἀγορεύων ψυχαῖς, ἥτις ἂν ὁμιλήσασα τῆι τῶν ὄντων ἐσχατιᾶι τηρήσηι τὴν φύσιν καὶ ἀμόλυντος διαγένηται, ταύτην δὴ τὴν αὐτὴν ὁδὸν αὖθις ἀναρρυῆναι καὶ εἰς τὴν οἰκείαν ἀναχυθῆναι πηγήν, ὥσπερ γε καὶ τὰς ἐκ τῆς ἑτέρας μερίδος τρόπον τινὰ ἐξορμησαμένας φύσεως ἀνάγκη ἐς τοὺς συγγενεῖς αὐλισθῆναι κευθμῶνας 'ἔνθα … ἠλάσκουσιν'.
ἀτερπέα χῶρον,
ἔνθα Φόνος τε Κότος τε καὶ ἄλλων ἔθνεα Κηρῶν
αὐχμηραί τε Νόσοι καὶ Σήψιες Ἔργα τε ῥευστά
Ἄτης ἂν λειμῶνα κατὰ σκότος ἠλάσκουσιν.
— [DK: 17 Hom. Λ 94'e göre; Wilamowitz, Stein'ı izleyerek dize sonunu B 118'inkiyle özdeş (Homerosçu biçimde değiştirilmiş) sayar ve iki fragmanı birleştirir. 19 ἔργα ῥευστά] Diels Stob. IV 44, 81 (= 31 B 154?) ile karşılaştırdı, ama sel bağlama pek uymaz; res fluxae Karsten, foedum morbi genus Stein, "l'opere di dissoluzione (del corpo)" Bignone; Wilamowitz dizeden Karsten'ı izleyerek kuşkulanır. Kranz (Nachtrag): başka Bizans aktarımları da bu — anlaşılması güç — dizeyi atlar (P. Maas, Byz. Zeitschr. 35, 1935, 6), ama sahiciliğinden kuşku duyulamaz; ἔργα ῥευστά ile üçüncü bir hastalık kastedilir, ilkine karşılık gelir: "romatizma" (karş. A 94); dize hastalıkları sınıflandırmanın ilk denemesidir; ῥεῦμα burada ilk kez bir hastalık adıdır (Kranz, Herm. 73, 1938, 99). 20 ἂν λειμῶνα Bentley: ἀνὰ λειμῶνα Hier.: ἐνὶ λειμῶνι Procl.; karş. Norden, Herm. 28 (1893) 398 ve Rohde–Wilamowitz tartışması; σκότος için karş. B 132, 2 ve karşıtı B 135, 2 — demek ki Hades değil yeryüzü kastediliyor olmalı; ἠλάσκουσι Hier. (karş. Hom. B 470): ἱλάσκονται Procl. Hierokles bölüm numarası OCR'da "34"; Hierokles'teki Empedokles göndermesi OCR'da "[31 B 168]" ⟦?⟧.]

31B122DK 31 B 122

Kaynak: Plutarkhos, Gönül Huzuru Üzerine 15 p. 474 B.

Plutarkhos: Daha doğrusu, Empedokles'in dediği gibi, her birimizi doğarken ikili birtakım kader tanrıçaları ve daimōn'lar teslim alır ve yönetir:

Orada Toprak Kızı ve uzaklara bakan Güneş Kızı vardı,
kanlı Kavga ve ağırbaşlı bakışlı Uyum (Harmonia),
Güzellik ve Çirkinlik, Hız ve Gecikme,
sevimli Gerçek ve kara gözlü Belirsizlik.

*Öyle ki doğuşumuz bu hâllerin her birinin karışık tohumlarını almış, bu yüzden de çok dengesiz olduğundan, nous sahibi kişi daha iyi şeyleri diler, ötekileri de bekler ve aşırılığı ortadan kaldırarak ikisinden de yararlanır.*

31B122

Plut. de tranq. an. 15 p. 474 B ἀλλὰ μᾶλλον, ὡς Ἐ., διτταί τινες ἕκαστον ἡμῶν γινόμενον παραλαμβάνουσι καὶ κατάρχονται μοῖραι καὶ δαίμονες [karş. B 120. 123] 'ἔνθ' … Ἀσάφεια', ὥστε τούτων ἑκάστου σπέρματα τῶν παθῶν ἀνακεκραμένα δεδεγμένης ἡμῶν τῆς γενέσεως καὶ διὰ τοῦτο πολλὴν ἀνωμαλίαν ἐχούσης εὔχεται μὲν ὁ νοῦν ἔχων τὰ βελτίονα, προσδοκᾶι δὲ καὶ θάτερα, χρῆται δ' ἀμφοτέροις τὸ ἄγαν ἀφαιρῶν. 2. dizedeki θεμερῶπις için karş. Hesykh. s. v.
ἔνθ' ἦσαν Χθονίη τε καὶ Ἡλιόπη ταναῶπις,
Δῆρίς θ' αἱματόεσσα καὶ Ἁρμονίη θεμερῶπις,
Καλλιστώ τ' Αἰσχρή τε, Θόωσά τε Δηναίη τε,
Νημερτής τ' ἐρόεσσα μελάγκουρός τ' Ἀσάφεια.
— [DK: 3 ἔνθ' ἦσαν] karş. Hom. Σ 39. 47; katalog üslubu, dolayısıyla ἔνθα'ya fazla anlam yüklenmemeli. 5 δηναίη A: δειναίη O. 6 Νημερτής Hom. Σ 46'dan; μελάγκουρος Tzetzes, Prol. in Aristoph. 136 (Kaibel, Com. I 1, 28): μελάγκορος aynı yazar, Chil. XII 574: μελάγκαρπος (türlü biçimlerde bozuk) Plut.; μελάγκουρος "kara saç kesimli" Wilamowitz a. y. 639. DK Almancası 4. dizede "die schwarzaugige (?)". Kranz (Nachtrag): üslup için karş. Hom. υ 351 vd.'daki kâhin dili; Aratos (Phain. 130 vd.) Empedokles'i kullanmıştır; karş. Wilamowitz, Hellen. Dichtung II 265.]

31B123DK 31 B 123

Kaynak: Cornutus, Yunan Tanrıbiliminin Özeti 17.

Cornutus: Bunlar [Titanlar] var olan şeylerin farklılıkları olsa gerek. Nasıl Empedokles tabiat bilgisine uygun olarak

Büyüme ve Sönme, Uyku ve Uyanış,
Hareket ve Durgunluk, çok taçlı Büyüklük
ve Kir, Sessizlik ve Ses …

*ve daha birçoklarını sayıp dökerek var olan şeylerin söz konusu çeşitliliğine işaret ederse, öyle de eskiler, canlıların sesli olmasını ve genel olarak sesin meydana gelmesini sağlayan logos'a Iapetos adını verdiler; çünkü o bir "iaphetos"tur (ia, ses demektir); Koios ise vb.*

31B123

Cornutus Epidrom. 17 οὗτοι [Titanlar] δ' ἂν εἶεν διαφοραὶ τῶν ὄντων· ὡς γὰρ Ἐ. φυσικῶς ἐξαριθμεῖται 'Φυσώ … Μεγιστώ' καὶ Φορύην καὶ Σοφήν τε καὶ Ὀμφαίην καὶ πολλὰς ἄλλας, τὴν εἰρημένην ποικιλίαν τῶν ὄντων αἰνιττόμενος, οὕτως ὑπὸ τῶν παλαιῶν Ἰαπετὸς μὲν ὠνομάσθη ὁ λόγος καθ' ὃν φωνητικὰ ⟨τὰ⟩ ζῶια ἐγένετο καὶ τὸ ὅλον ψόφος ἀπετελέσθη, ἰαφετός τις ὤν (ἰὰ γάρ ἐστιν ἡ φωνή), Κοῖος δὲ κτλ. B 122'yi sürdürür.
Φυσώ τε Φθιμένη τε, καὶ Εὐναίη καὶ Ἔγερσις,
Κινώ τ' Ἀστεμφής τε, πολυστέφανός τε Μεγιστώ
καὶ Φορύη, Σωπή τε καὶ Ὀμφαίη …
— [DK: 11 ⟨τὰ⟩ Osann. 14 Hesykh. κινώ· κίνησις Δωριεῖς. 15 φορύη (φορίην, φορίη) el yazmaları; Φορύη φορύνειν, φορύσσειν (φορύειν) fiillerine, Φύη'nin φύειν'e oluşu gibi bağlanır; φορύη φόρυς'a ὀφρύη'nin ὀφρύς'a bağlanışı gibi. Σωπή Bergk (karş. Pindaros'un σωπᾶν'ı): σόφη (σόφην, σομφήν) el yazmaları. DK Almancası: "Und die Gestalten des Wachstums und Schwundes, des Schlafens und Wachens, der Bewegung und Ruhe, der reichbekränzten Pracht und des Schmutzes, des Schweigens und Redens."]

31B124DK 31 B 124

Kaynak: Klemens, Stromateis III 14 [II 202, 1 Stählin] (B 125'ten sonra); karş. Timon, fr. 10 Diels.

Klemens: Ve yine:

Vah vah, ölümlülerin zavallı soyu, ah talihsiz soy,
böyle kavgalardan, böyle iniltilerden doğdunuz.

*Timon: Sefil insanlar, kötü utançlar, yalnızca karın, "böyle kavgalardan, böyle iniltilerden yoğruldunuz".*

31B124

Clem. Strom. III 14 [II 202, 1 St.] (B 125'ten sonra) καὶ πάλιν 'ὦ πόποι … ἐγένεσθε'. Timon fr. 10 Diels σχέτλιοι ἄνθρωποι, κάκ' ἐλέγχεα, γαστέρες οἷον, 'τοίων … πέπλασθε'.
ὦ πόποι, ὦ δειλὸν θνητῶν γένος, ὦ δυσάνολβον,
τοίων ἔκ τ' ἐρίδων ἔκ τε στοναχῶν ἐγένεσθε.
— [DK: 19 ὦ (γένος'tan sonra) Scaliger: ἢ Clem.; ὦ (δειλὸν'dan önce de) Bywater; δυσάνολβον Homerosçu δυσάμμορος'a göre. 20 τοίων Porphyr. de abst. III 27, Timon (iyi aktarım): ποίων Timon (kötü aktarım): οἵων Clem.; ἔκ τ' Porph., Tim.: ἐξ Clem.; ἐγένεσθε Clem.: πέπλασθε Tim.: γενόμεσθα Porph. Kranz (Nachtrag): üslup için karş. Hom. υ 351 vd.; Aratos, Phain. 130 vd.]

31B125DK 31 B 125

Kaynak: Klemens, Stromateis III 14 [II 201, 29 Stählin] (B 118'den sonra).

Çünkü canlılardan, biçimlerini değiştirerek ölüler yapıyordu,
⟨ölülerden de canlılar⟩.

31B125

Clem. Strom. III 14 [II 201, 29 St.] (B 118'den sonra)
ἐκ μὲν γὰρ ζωῶν ἐτίθει νεκρὰ εἴδε' ἀμείβων,
⟨ἐκ δὲ νεκρῶν ζώοντα⟩.
— [DK: 2 εἴδε' Sylburg: ἤδε el yazması; özne? θεσμός? νόμος? Wilamowitz. 3 ⟨ ⟩ Kranz. Kranz (Nachtrag): karş. Nestle, Vorsokratiker³ nr. 66 s. 152 ve not 17a s. 257. Fiilin öznesi bilinmediği için çeviride belirtilmedi.]

31B126DK 31 B 126

Kaynak: Plutarkhos, Et Yeme Üzerine II 3 p. 998 C (yazar adı anılmadan); Porphyrios, Stobaios, Seçmeler I 49, 60 [I 446, 7 Wachsmuth] içinde.

Plutarkhos, Et Yemek Üzerine: Tabiat her şeyi değiştirir, başka yerlere yerleştirir,

etten yabancı bir gömlekle sararak.

*Porphyrios: Çünkü Empedokles bu yeniden düzenlemenin kaderine ve tabiatına daimōn der; o, "etten yabancı bir gömlekle sararak" psykhē'lerin giysisini değiştirir.*

31B126

Plut. de esu carn. II 3 p. 998 C (palingenesia) ἀλλάσσει δὲ ἡ φύσις ἅπαντα καὶ μετοικίζει 'σαρκῶν … χιτῶνι' (yazar adı olmadan). Porphyr. ap. Stob. Ecl. I 49, 60 [I 446, 7 W.] αὐτῆς γὰρ τῆς μετακοσμήσεως εἱμαρμένη καὶ φύσις ὑπὸ Ἐμπεδοκλέους δαίμων ἀνηγόρευται 'σαρκῶν … χιτῶνι' καὶ μεταμπίσχουσα τὰς ψυχάς.
σαρκῶν ἀλλογνῶτι περιστέλλουσα χιτῶνι.
— [DK: 9 ἀλλογνῶτι] ἀγνώς, ἀρίγνως gibi kurulmuş; karş. Hom. β 366 ἀλλογνώτωι ἐνὶ δήμωι (Sofist Apollonios ἀλλογν. = ξένος "yabancı"). Kranz (Nachtrag): B 126, bedenin giysi olduğu tasavvurunun ilk ifadesidir; buna B 148 ἀμφιβρότην χθόνα da eklenir (Wendland, Herm. 51, 1916, 481; Kranz, Empedokles 78). DK Almancası: "Ein weiblicher Daimon, der die Seelen mit fremdartiger Fleischeshülle umkleidet."]

31B127DK 31 B 127

Kaynak: Ailianos, Hayvanların Tabiatı Üzerine XII 7.

Ailianos: Empedokles de insanın en iyi göçünün (metempsykhosis) şu olduğunu söyler: kura onu bir hayvana geçirirse aslan, bir bitkiye geçirirse defne olur. Empedokles'in söyledikleri şunlardır:

Hayvanlar arasında, dağlarda yatan, yerde uyuyan aslanlar olurlar,
güzel yapraklı ağaçlar arasında da defneler.

31B127

Ael. N. H. XII 7 λέγει δὲ καὶ Ἐ. τὴν ἀρίστην εἶναι μετοίκησιν τὴν τοῦ ἀνθρώπου, εἰ μὲν ἐς ζῶιον ἡ λῆξις αὐτὸν μεταγάγοι, λέοντα γίνεσθαι· εἰ δὲ ἐς φυτόν, δάφνην. ἃ δὲ Ἐ. λέγει τοῦτά ἐστιν· 'ἐν … ἠυκόμοισιν'. Karş. B 146.
ἐν θήρεσσι λέοντες ὀρειλεχέες χαμαιεῦναι
γίγνονται, δάφναι δ' ἐνὶ δένδρεσιν ἠυκόμοισιν.
— [DK: 14 ἐν θήρεσσι Aphthonios'un Progymnasmata'sına el yazması scholion (Hermann, Orphica 511): ἐν θηρσὶ δὲ Ael.; χαμαιεῦναι Hom. Π 235.]

31B128DK 31 B 128

Kaynak: Porphyrios, Canlıları Yemekten Kaçınma Üzerine II 20–21 (Theophrastos'un Dindarlık Üzerine'sinden) ve II 27.

Porphyrios (Theophrastos'tan): Eski kurbanlar birçok halkta "ayık" kurbanlardı; ayık kurbanlar suyla yapılan sunulardır. Bunlardan sonra balla yapılanlar geldi —çünkü bu sıvı meyveyi ilk olarak arılardan hazır aldık—, sonra zeytinyağıyla yapılanlar; en sonunda hepsinin ardından şarapla yapılanlar ortaya çıktı … Bunlara yalnız Girit'teki Korybant ayinlerinin hakikate uygun birer kopyası sayılan yasa levhaları değil, Empedokles de tanıklık eder; o tanrıların soyunu anlatırken kurbanlara da değinir:

Onların ne Ares diye bir tanrısı vardı ne Kargaşa,
ne kral Zeus, ne Kronos, ne de Poseidon;
yalnızca kraliçe Kypris vardı …

(bu Sevgi'dir)

Onu dindarca adaklarla yatıştırırlardı,
resmedilmiş canlılarla, ustaca kokulandırılmış merhemlerle,
saf mür ve güzel kokulu günnük sunularıyla,
sarı balların sunularını toprağa dökerek;

(bunlar bugün de bazı halklarda hakikatin izleri gibi korunmaktadır)

sunak boğaların katıksız kanıyla ıslanmazdı;
insanlar arasında en büyük iğrençlik buydu:
canlarını (thymos) koparıp güzel uzuvları yemek.

*Çünkü sanırım, sevgi ve akrabalık duygusu her şeye hâkim olduğundan, kimse geri kalan hayvanları yakını saydığı için hiçbir şeyi öldürmüyordu. Ama Ares, Kargaşa, her türlü kavga ve savaşın başlangıcı ⟨hâkim olunca⟩ ⟦?⟧, o zaman ilk kez kimse yakınlarından hiçbirini esirgemez oldu.*

31B128

Porphyr. de abst. II 20 (Theophrastos'un de pietate'sinden) τὰ μὲν ἀρχαῖα τῶν ἱερῶν νηφάλια παρὰ πολλοῖς ἦν· νηφάλια δ' ἐστὶν τὰ ὑδρόσπονδα, τὰ δὲ μετὰ ταῦτα μελίσπονδα· τοῦτον γὰρ ἕτοιμον παρὰ μελιττῶν πρῶτον ἐλάβομεν τὸν ὑγρὸν καρπόν· εἶτ' ἐλαιόσπονδα· τέλος δ' ἐπὶ πᾶσιν τὰ ὕστερον γεγονότα οἰνόσπονδα … 21 μαρτυρεῖται δὲ ταῦτα οὐ μόνον ὑπὸ τῶν [ἐν] κύρβεων [στηλῶν], αἳ τῶν Κρήτηθέν εἰσι Κορυβαντικῶν ἱερῶν οἷον ἀντίγραφ' ἄττα πρὸς ἀλήθειαν, ἀλλὰ καὶ παρ' Ἐμπεδοκλέους, ὃς περὶ τῆς θεογονίας διεξιὼν καὶ περὶ τῶν θυμάτων παρεμφαίνει λέγων [Ἐμπεδοκλῆς] 'οὐδέ … βασίλεια', ἥ ἐστιν ἡ Φιλία· 'τὴν οἵ γ' … οὖδας', ἅπερ καὶ νῦν ἔτι σώιζεται παρ' ἐνίοις οἷον ἴχνη τινὰ τῆς ἀληθείας ὄντα, 'ταύρων δ' … βωμός'. τῆς γὰρ οἶμαι φιλίας καὶ τῆς περὶ τὸ συγγενὲς αἰσθήσεως πάντα κατεχούσης, οὐθεὶς οὐθὲν ἐφόνευεν οἰκεῖα εἶναι νομίζων τὰ λοιπὰ τῶν ζώιων. ἐπεὶ δὲ Ἄρης καὶ Κυδοιμὸς καὶ πᾶσα μάχη καὶ πολέμων ἀρχὴ ⟨ἐκράτησε⟩ ⟦?⟧, τότε πρῶτον οὐθεὶς οὐθενὸς ὅλως ἐφείδετο τῶν οἰκείων. 27 'ταύρων … γυῖα'.
οὐδέ τις ἦν κείνοισιν Ἄρης θεὸς οὐδὲ Κυδοιμός
οὐδὲ Ζεὺς βασιλεὺς οὐδὲ Κρόνος οὐδὲ Ποσειδῶν,
ἀλλὰ Κύπρις βασίλεια …
τὴν οἵ γ' εὐσεβέεσσιν ἀγάλμασιν ἱλάσκοντο
5 γραπτοῖς τε ζώιοισι μύροισί τε δαιδαλεόδμοις
σμύρνης τ' ἀκρήτου θυσίαις λιβάνου τε θυώδους,
ξανθῶν τε σπονδὰς μελίτων ῥίπτοντες ἐς οὖδας·
ταύρων δ' ἀκρήτοισι φόνοις οὐ δεύετο βωμός,
ἀλλὰ μύσος τοῦτ' ἔσκεν ἐν ἀνθρώποισι μέγιστον,
10 θυμὸν ἀπορραίσαντας ἐ⟨ν⟩έδμεναι ἠέα γυῖα.
— [DK (bağlam): 21 [ ] Ruhnken; ἐν κύρβεσιν στηλῶν ⟨ἀντιγράφοις⟩ Diels (karş. Wilam., Ar. u. Ath. I 45). 22 vd. karş. Wilam., Berl. Sitz. Ber. 1929, 643. (Dizeler): 2 οὐδὲ Κρόνος οὐδὲ Π. Athen. XII 510 D: οὐδ' ὁ Κ. οὐδ' ὁ Π. Porphyr. 5 ζώιοισι] kurban hayvanı öldürme suçu yerine çağdaşlarına da önerilen bu gelenek üzerine karş. I 277, 25 (A 1); Eisler, Arch. f. Rel. 13 (1910) 625; Wilamowitz a. y. 645 başka türlü (ζῶια γραπτά = resim sanatı!); δαιδαλεόσμοις Porphyr. 6 ἀκράτου Porph. 7 ξανθῶν … μελίτων Athen. (karş. Wilamowitz a. y. 645): ξουθῶν … μελιττῶν Porph.; ξουθῶν … μελιτῶν "kahverengi peteklerin" Diels (karş. Hesykh. μελιτόν· κηρίον); ῥιπτοῦντες Porph. 8 ἀκρήτοισι Scaliger: ἀκρίτοισι Porph.: ἀκράτοισι Euseb. P. E. IV 14: ἀρρήτοισι ("ağza alınmaz") Fabricius, muhtemelen doğru. 10 ἀπορραίσαντας Euseb.: ἀπορρέσαντες Porph.; ἐ⟨ν⟩έδμεναι Diels (karş. B 137, 6): ἐέδμεναι Kyrillos, Iulianos'a Karşı IX p. 972 B Migne (Wilamowitz ἐέλδωρ, ἐείκοσι vb.'ye göre açıklar): ἐελμέναι Porph. [buradan ἔδμεναι (ἔσμεναι AH) Euseb. P. E. IV 14]; ἠέα Vigier: ἤια Porph. Kranz (Nachtrag): B 128'i Platon, Yasalar VI 782 B, Orphik olduğunu belirterek aktarır; karş. aynı eser III 678 E vd., IV 713 C–D; Pythagoras'ın Ovidius'taki konuşması (Metam. XV 75 vd.) da karşılaştırılmalı. 3. dizenin ikinci yarısında Kypris'in sıfatları bulunuyordu. Bağlamdaki fiil OCR'da okunamıyor ("ni"); DK Almancasına ve bağlama göre "egemen olunca" ⟦?⟧.]

31B129DK 31 B 129

Kaynak: Porphyrios, Pythagoras'ın Hayatı 30 (1–6); Diogenes Laertios VIII 54 [A 1, I 277, 33] (1–2).

Porphyrios, Pythagoras'ın Hayatı: Kendisi (Pythagoras) bütünün uyumunu dinlerdi; kürelerin ve onlarla birlikte hareket eden yıldızların genel uyumunu kavrardı; bizim ise tabiatımızın küçüklüğü yüzünden onu duymadığımızı söylerdi. Empedokles de onun hakkında şunları söyleyerek buna tanıklık eder:

Onların arasında olağanüstü şeyler bilen bir adam vardı,
düşüncenin en büyük zenginliğini edinmiş,
her türlü bilgece işi en iyi beceren;
çünkü bütün düşünce gücüyle uzandığında,
var olan her şeyi tek tek kolayca görürdü,
on, hatta yirmi insan ömrü boyunca.

*Çünkü "olağanüstü", "var olan her şeyi tek tek görürdü", "düşüncenin zenginliği" ve benzeri sözler, Pythagoras'ın görmede, duymada ve düşünmede ötekilerden ayrılan, daha keskin yaratılışını en iyi gösteren ifadelerdir.*

31B129

Porph. V. Pyth. 30 αὐτὸς δὲ (Pythagoras) τῆς τοῦ παντὸς ἁρμονίας ἠκροᾶτο συνιεὶς τῆς καθολικῆς τῶν σφαιρῶν καὶ τῶν κατ' αὐτὰς κινουμένων ἀστέρων ἁρμονίας, ἧς ἡμᾶς μὴ ἀκούειν διὰ σμικρότητα τῆς φύσεως. τούτοις καὶ Ἐ. μαρτυρεῖ λέγων περὶ αὐτοῦ· 'ἦν … αἰώνεσσιν'. τὸ γὰρ περιώσια καὶ τῶν ὄντων λεύσσεσκεν ἕκαστα καὶ πραπίδων πλοῦτον καὶ τὰ ἐοικότα ἐμφαντικὰ μάλιστα τῆς ἐξαιρέτου καὶ ἀκριβεστέρας παρὰ τοὺς ἄλλους διοργανώσεως ἔν τε τῶι ὁρᾶν καὶ τῶι ἀκούειν καὶ τῶι νοεῖν τοῦ Πυθαγόρου (Nikomakhos'tan, Iambl. V. P. 15'teki gibi). 1. 2 Diog. VIII 54 [karş. A 1 I 277, 33].
ἦν δέ τις ἐν κείνοισιν ἀνὴρ περιώσια εἰδώς,
ὃς δὴ μήκιστον πραπίδων ἐκτήσατο πλοῦτον,
παντοίων τε μάλιστα σοφῶν ⟨τ'⟩ ἐπιήρανος ἔργων·
ὁππότε γὰρ πάσηισιν ὀρέξαιτο πραπίδεσσιν,
5 ῥεῖ' ὅ γε τῶν ὄντων πάντων λεύσσεσκεν ἕκαστον
καί τε δέκ' ἀνθρώπων καί τ' εἴκοσιν αἰώνεσσιν.
— [DK: 1 vd. Dizelerin Pythagoras'a ilişkin olması için karş. Rohde, Psyche² II 417; yukarıda 14, 8 (I 99, 26 vd.). περιώσια εἰδώς için karş. Herakleitos B 40. 129. DK Almancası: "Doch es lebte unter jenen ein Mann von überragendem Wissen, der wahrlich den größten Gedankenreichtum erwarb, allerlei kluger Werke am meisten mächtig …"]

31B130DK 31 B 130

Kaynak: Nikandros'un Theriaka'sına Scholion 452 p. 36, 22.

Bütün canlılar evcil ve insanlara yumuşak davranırdı,
yabani hayvanlar da kuşlar da; dostluk ateşi parlıyordu.

31B130

Schol. Nic. Ther. 452 p. 36, 22
ἦσαν δὲ κτίλα πάντα καὶ ἀνθρώποισι προσηνῆ,
θῆρές τ' οἰωνοί τε, φιλοφροσύνη τε δεδήει.
— [DK Almancası: "Da waren alle Geschöpfe zahm und den Menschen zutunlich, die wilden Tiere wie die Vögel, und die Flamme der freundlichen Gesinnung glühte."]

31B131DK 31 B 131

Kaynak: Hippolytos, Bütün Sapkınlıkların Çürütülmesi VII 31, 3 (s. 216 Wendland).

Hippolytos: Empedokles'e göre kötü Çekişme'nin (Neikos) yönettiği bir kâinat (kosmos) vardır, bir de Dostluk'un (Philia) yönettiği, akılla kavranan başka bir kâinat … Farklı ilkelerin ortasında ise adil bir logos durur; Çekişme'nin ayırdığı şeyler bu logos'a göre bir araya gelir ve Dostluk uyarınca Bir'e uydurulur. Empedokles, Dostluk'la birlikte mücadele eden bu adil logos'a Musa adını verir ve onu kendisine de yardım etmeye çağırarak aşağı yukarı şöyle der:

Ey ölümsüz Musa, gelip geçici ölümlülerden (ephēmerioi) biri uğruna
uğraşlarımızın düşüncenden geçmesi hoşuna gittiyse,
kutlu tanrılar üzerine iyi bir söz ortaya koyarken
sana yakaran bana şimdi yine yardıma gel, Kalliopeia.

31B131

Hippol. Ref. VII 31, 3 (p. 216 W.) κόσμον γάρ φησιν εἶναι ὁ Ἐ. τὸν ὑπὸ τοῦ Νείκους διοικούμενον τοῦ πονηροῦ καὶ ἕτερον νοητὸν τὸν ὑπὸ τῆς Φιλίας … μέσον δὲ εἶναι τῶν διαφόρων ἀρχῶν δίκαιον λόγον, καθ' ὃν συγκρίνεται τὰ διηιρημένα ὑπὸ τοῦ Νείκους καὶ προσαρμόζεται κατὰ τὴν Φιλίαν τῶι ἑνί. τοῦτον δὲ αὐτὸν τὸν δίκαιον λόγον τὸν τῆι Φιλίαι συναγωνιζόμενον Μοῦσαν ὁ Ἐ. προσαγορεύων καὶ αὐτὸς αὑτῶι συναγωνίζεσθαι παρακαλεῖ λέγων ὧδέ πως·
εἰ γὰρ ἐφημερίων ἕνεκέν τινος, ἄμβροτε Μοῦσα,
ἡμετέρας μελέτας ⟨ἅδε τοι⟩ διὰ φροντίδος ἐλθεῖν,
εὐχομένωι νῦν αὖτε παρίστασο, Καλλιόπεια,
ἀμφὶ θεῶν μακάρων ἀγαθὸν λόγον ἐμφαίνοντι.
— [DK: Fragmanı Diels (Berl. Sitz. Ber. 1898, 399) Arındırmalar'a (Katharmoi) verdi; Sextos IX 126'ya göre bu dizeler etten kaçınma öğretisinin girişiydi. Wilamowitz (Berl. Sitz. Ber. 1929, 643) burada B 128 bağlamında anılan bir "Theogonia"nın girişini görür (o öğreti onunla bağlantılı olmalıydı). ἐφημερίων'u Diels yansız okudu (karş. Hom. φ 85 ἐφημέρια φρονέοντες); Wilamowitz doğru olarak bir insanı düşünür, ama yanlış olarak Pausanias'ı (1. dizede ἕνεκεν, 4. dizede ἀμφί); karş. B 129. 1 τί σοι (τινος yerine) — 2 ⟨ἅδε τοι⟩ Wilamowitz, P. Maas: ⟨μέλε τοι⟩ Diels; ⟨ἔμελεν⟩ μελέτας'tan önce; ἡμετέρης Schneidewin — 3 εὐχομένων Hipp.: düz. Schneidewin — 4 μακαρίων Hipp. — Kranz (Nachtrag): ἐφημερίοισιν için H. Fränkel, Transact. Amer. Phil. Assoc. 77 (1946) 131 vd. PDF'ten okundu: DK s. 365. DK Almancası: "Denn wenn es dir gefiel, unsterbliche Muse, wegen eines der Irdischen dir unsere Dichtermühen durch den Sinn gehen zu lassen, so tritt dem Betenden jetzt wieder helfend zur Seite, Kalliope …"]

31B132DK 31 B 132

Kaynak: Klemens, Stromateis V 140 (II 420, 28 Stählin).

Bahtiyardır (olbios) ilâhî düşüncelerden bir hazine edinen;
zavallıdır tanrılar hakkında karanlık bir kanaate gönül veren.

31B132

Clem. Strom. V 140 (II 420, 28 St.)
ὄλβιος, ὃς θείων πραπίδων ἐκτήσατο πλοῦτον,
δειλὸς δ', ὧι σκοτόεσσα θεῶν πέρι δόξα μέμηλεν.
— [DK: 5 vd. karş. Norden, Agnostos Theos S. 100¹ — 5 πρ. ἐκτήσατο πλοῦτον] karş. B 129, 2. PDF'ten okundu: DK s. 365. DK Almancası: "Glückselig wer von göttlichen Gedanken einen Schatz sich erwarb, armselig, wem ein finsterer Wahn über die Götter innewohnt."]

31B133DK 31 B 133

Kaynak: Klemens, Stromateis V 81 (II 380, 5 Stählin).

Klemens: Akragaslı şairin dediği gibi, ilâhî olana

yaklaşmak, onu gözlerimizle erişilir kılmak
ya da ellerimizle tutmak mümkün değildir; oysa inandırmanın
insanlara açılan en geniş araba yolu, zihne (phrēn) bu yoldan düşer.

31B133

Clem. Strom. V 81 (II 380, 5 St.) τὸ γάρ τοι θεῖον, ὁ Ἀκραγαντῖνός φησι ποιητής,
οὐκ ἔστιν πελάσασθαι ἐν ὀφθαλμοῖσιν ἐφικτόν
ἡμετέροις ἢ χερσὶ λαβεῖν, ἧιπέρ τε μεγίστη
πειθοῦς ἀνθρώποισιν ἁμαξιτὸς εἰς φρένα πίπτει.
— [DK: 9 karş. Lucr. V 100 vd. (Herm. 15, 1880, 172) — 10 ἧιπερ Karsten (karş. B 3, 12): qua Lucr. a. y.: ἧπερ Clem. — ἧιπερ] yani duyu algısı yoluyla — 11 karş. Berl. Sitz. Ber. 1898, 404. PDF'ten okundu: DK s. 365. DK Almancası: "Man kann die Gottheit sich nicht nahe bringen als erreichbar unseren Augen oder sie mit Händen greifen, Wege, auf denen die Hauptfahrstraße der Überzeugung den Menschen ins Herz einfällt."]

31B134DK 31 B 134

Kaynak: Ammonios, Aristoteles'in Yorum Üzerine'sinin Şerhi 249, 1 Busse (1–5).

Ammonios: Akragaslı bilge de bu yüzden, şairlerin tanrıları insan biçimli diye anlattıkları masalları azarladıktan sonra, öncelikle Apollon hakkında —sözü o sırada doğrudan onun üzerineydi—, ama aynı şekilde genel olarak bütün ilâhî olan hakkında da açıkça hükmünü bildirerek şunu ekledi; "kutsal" sözüyle de aklın ötesindeki sebebe üstü kapalı işaret etti:

Çünkü o, uzuvlarının üstünde insan başı taşımaz;
sırtından iki dal fırlamaz;
ne ayakları ne çevik dizleri ne kıllı edep yerleri vardır;
yalnız kutsal, sözle anlatılmaz bir zihin (phrēn) vardır,
bütün kâinatı (kosmos) hızlı düşünceleriyle bir uçtan bir uca kat eden.

*[Tzetzes, Khiliades VII 522 vd., dizeleri buradan "Empedokles, Fizik'in üçüncü kitabında" diye alıntılar.]*

31B134

Ammon. de interpr. 249, 1 Busse διὰ ταῦτα δὲ καὶ ὁ Ἀκραγαντῖνος σοφὸς ἐπιρραπίσας τοὺς περὶ θεῶν ὡς ἀνθρωποειδῶν ὄντων παρὰ τοῖς ποιηταῖς λεγομένους μύθους, ἐπήγαγε προηγουμένως μὲν περὶ Ἀπόλλωνος, περὶ οὗ ἦν αὐτῶι προσεχῶς ὁ λόγος, κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ περὶ τοῦ θείου παντὸς ἁπλῶς ἀποφαινόμενος 'οὔτε … θοῆισι' διὰ τοῦ 'ἱερή' καὶ τὴν ὑπὲρ νοῦν αἰνιττόμενος αἰτίαν. [Buradan Io. Tzetz. Chil. VII 522 vd. 'Ἐ. τῶι τρίτωι τῶν Φυσικῶν' alıntısıyla.]
οὐδὲ γὰρ ἀνδρομέηι κεφαλῆι κατὰ γυῖα κέκασται,
οὐ μὲν ἀπαὶ νώτοιο δύο κλάδοι ἀίσσονται,
οὐ πόδες, οὐ θοὰ γοῦν(α), οὐ μήδεα λαχνήεντα,
ἀλλὰ φρὴν ἱερὴ καὶ ἀθέσφατος ἔπλετο μοῦνον,
5 φροντίσι κόσμον ἅπαντα καταΐσσουσα θοῆισιν.
— [DK: 15 karş. Wilamowitz a. y. S. 644; Glaube d. Hellenen II 36 — 1 οὐδὲ Olympiodoros, Platon'un Gorgias'ı Şerhi, ed. Jahn p. 129: οὔτε Amm.; οὐ μὲν γὰρ βροτέηι Tzetz. — En eski Olympiodoros el yazmasında (Marc. 196, 10. yy.) C. Horna'ya (Wien. Stud. 48, 1930) göre dizeler kenarda şöyle durur: οὔτε γὰρ ἀνδρομέη κεφαλὴ κατὰ γυῖα κέκασται, οὐ χέρες, οὐ θοὰ γοῦν', οὐ μήδεα λαχνήεντα, ἀλλὰ φρὴν ἱερὴ κτλ.; Horna'nın ileri sonuçları zorlayıcı değil; karş. Kranz, Herm. 70 (1935) Vorsokratisches III — 1–2 = B 29, 1–2, oradaki nota bkz. — 1 ἀπαὶ Amm.: ἀπὸ B 29 — νώτοιο B 29: νώτων γε Amm. — δύω Amm. — ἀίσσονται B 29 (karş. B 100, 7): ἀίσσουσιν Amm. — 2 λαχνήεντα Amm.: γεννήεντα (orada daha uygun) B 29 — 3 ἀθέσφατος] karş. H. Fränkel, Ἀντίδωρον (Wackernagel armağanı) S. 281 — 4 karş. 21 B 25. Kranz (Nachtrag, S. 366, 4): κόσμος için karş. Simpl. de caelo p. 310, 13 Heib.: Ἐ. μὲν διάφορα τῶν παρ' αὐτῶι κόσμων ἔλεγεν τὰ εἴδη, ὡς καὶ ὀνόμασι χρῆσθαι διαφόροις, τὸν μὲν 'σφαῖρον', τὸν δὲ 'κόσμον' καλῶν. Ammonios bağlamının ilk yarısı ve ilk dize PDF'ten okundu: DK s. 365. DK Almancası: "Denn sie ist auch nicht mit menschenähnlichem Haupte an den Gliedern versehen, nicht schwingen sich fürwahr vom Rücken zwei Zweige, nicht Füße, nicht schnelle Kniee, nicht behaarte Schamglieder, sondern ein Geist, ein heiliger und übermenschlicher, regt sich da allein, der mit schnellen Gedanken den ganzen Weltenbau durchstürmt."]

31B135DK 31 B 135

Kaynak: Aristoteles, Retorik A 13. 1373b 6; Cicero, Devlet Üzerine III 11, 19; Sextos Empeirikos, Matematikçilere Karşı IX 126; Iamblikhos, Pythagoras'ın Hayatı 108.

Aristoteles: Çünkü herkesin bir şekilde sezdiği, tabiatça ortak bir adil ve adaletsiz vardır; insanlar arasında hiçbir ortaklık ve hiçbir anlaşma olmasa bile … (Antigone 456 vd. alıntılanır) … ve Empedokles'in canlı olanı öldürmemek hakkında söylediği gibi; çünkü bu, bazıları için adil, bazıları için adil olmayan bir şey değildir,

ama herkes için kanun olan şey, geniş hükümranlıklı
esirin içinden ve uçsuz bucaksız ışığın içinden kesintisizce uzanır.

Cicero: Pythagoras ile Empedokles bütün canlıların hukukça tek ve aynı durumda olduğunu ilan eder, bir canlıya zarar verenleri kefareti olmayan cezaların beklediğini haykırırlar.

Sextos Empeirikos: Adalet de insanların birbirleriyle ve tanrılarla bağı sayesinde ortaya çıkmışsa, tanrılar yoksa adalet de var olmayacaktır.

*Iamblikhos: (Pythagoras) canlıları yemekten kaçınmayı buyurdu; çünkü son derece adil davranmak isteyenlerin, elbette, akraba canlılara hiçbir haksızlık etmemesi gerekiyordu. Hayatın, aynı unsurların ve bunlardan oluşan karışımın ortaklığı sayesinde adeta bir kardeşlik bağıyla bize bağlanmış canlılara akrabalık yoluyla ortak oldukları ⟨hâlde⟩ kendileri açgözlülükle yakalansalardı, başkalarını adil davranmaya nasıl ikna edebilirlerdi?*

31B135

Aristot. Rhet. A 13. 1373b 6 ἔστι γὰρ ὃ μαντεύονταί τι πάντες φύσει κοινὸν δίκαιον καὶ ἄδικον, κἂν μηδεμία κοινωνία πρὸς ἀλλήλους ἦι μηδὲ συνθήκη (Antigone 456 vd. alıntısı) … καὶ ὡς Ἐ. λέγει περὶ τοῦ μὴ κτείνειν τὸ ἔμψυχον· τοῦτο γὰρ οὐ τισὶ μὲν δίκαιον τισὶ δ' οὐ δίκαιον, 'ἀλλὰ … αὐγῆς'. Cic. de re p. III 11, 19 (doğal hukuk) Pythagoras et Empedocles unam omnium animantium condicionem iuris esse denuntiant clamantque inexpiabilis poenas impendere iis a quibus violatum sit animal. Sext. IX 126 (B 136'dan önce; Poseidonios'un Timaios şerhinden) εἴπερ καὶ ἡ δικαιοσύνη κατὰ τὴν ἐπιπλοκὴν τῶν ἀνθρώπων πρός τε ἀλλήλους καὶ πρὸς θεοὺς εἰσῆκται, εἰ μὴ εἰσὶ θεοί, οὐδὲ δικαιοσύνη συστήσεται. Karş. Iambl. V. Pyth. 108 προσέταξεν (Pyth.) ἀπέχεσθαι τῶν ἐμψύχων· ἅτε γὰρ βουλομένους ἄκρως δικαιοπραγεῖν ἔδει δήπου μηδὲν ἀδικεῖν τῶν συγγενῶν ζώιων. ἐπεὶ πῶς ἂν ἔπεισαν δίκαια πράττειν τοὺς ἄλλους αὐτοὶ ἁλισκόμενοι ἐν πλεονεξίαι ⟨καίπερ ἐχόμενοι⟩ συγγενικῆι τῆι τῶν ζώιων μετοχῆι, ἅπερ διὰ τὴν τῆς ζωῆς καὶ τῶν στοιχείων τῶν αὐτῶν κοινωνίαν καὶ τῆς ἀπὸ τούτων συνισταμένης συγκράσεως ὡσανεὶ ἀδελφότητι πρὸς ἡμᾶς συνέζευκται;
ἀλλὰ τὸ μὲν πάντων νόμιμον διά τ' εὐρυμέδοντος
αἰθέρος ἠνεκέως τέταται διά τ' ἀπλέτου αὐγῆς.
— [DK: 17 ⟨καίπερ ἐχόμενοι⟩ Diels: ἐν πλεονεξίαι· συγγενικὴ δ' ἡ … μετοχή Wilamowitz — 21 Fragman, B 131 gibi, canlılardan kaçınmanın (apokhē empsykhōn) girişine aittir. Empedokles'in δίκαιον ya da δικαιοσύνη sözcüğünü kendisinin kullandığı (karş. Rohde, Psyche II² 129) Hippolytos'un B 131'e ilişkin sözlerinden anlaşılır; ama Aristoteles'in τισὶ μὲν κτλ. sözlerinden dize kurulamaz. Başka türlü Wilamowitz a. y. S. 647 — 21 vd. karş. Soph. Oed. R. 865 — ἠνεκέως yalnızca burada, karş. ἠνεκές B 17, 35. Kranz (Nachtrag): Cicero yeri III 11, 19 okunmalı. DK Almancası: "Doch das für alle Gesetzgültige ist durch den weithin herrschenden Äther langhin ausgespannt und durch den unermeßlichen Glanz (aber die menschlichen Gesetze …)."]

31B136DK 31 B 136

Kaynak: Sextos Empeirikos, Matematikçilere Karşı IX 127 (bkz. B 135).

Sextos Empeirikos: Pythagoras, Empedokles ve İtalyalıların geri kalanı, yalnız bizim birbirimizle ve tanrılarla değil, akıldan yoksun hayvanlarla da bir ortaklığımız olduğunu söylerler. Çünkü bütün kâinatın içinden bir psykhē gibi geçen ve bizi onlarla birleştiren tek bir nefes (pneuma) vardır (karş. B 134, 5). Bu yüzden onları öldürür ve etleriyle beslenirsek, akrabalarımızı yok ettiğimiz için hem haksızlık hem dinsizlik etmiş oluruz. Bu filozofların canlıları yemekten kaçınmayı öğütlemesi ve "kutlu tanrıların sunağını sıcak kanla kızıla boyayan" insanların dinsizlik ettiğini söylemesi de bundandır. Empedokles de bir yerde şöyle der:

Kulakları tırmalayan bu kıyımdan vazgeçmeyecek misiniz? Görmüyor musunuz,
aklınızın gafletiyle birbirinizi parçaladığınızı?

31B136

Sext. IX 127 (bkz. B 135) οἱ μὲν οὖν περὶ τὸν Πυθαγόραν καὶ τὸν Ἐμπεδοκλέα καὶ τὸ λοιπὸν τῶν Ἰταλῶν πλῆθός φασι μὴ μόνον ἡμῖν πρὸς ἀλλήλους καὶ πρὸς τοὺς θεοὺς εἶναί τινα κοινωνίαν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ ἄλογα τῶν ζώιων. ἓν γὰρ ὑπάρχειν πνεῦμα τὸ διὰ παντὸς τοῦ κόσμου διῆκον ψυχῆς τρόπον τὸ καὶ ἑνοῦν ἡμᾶς πρὸς ἐκεῖνα (karş. B 134, 5). διόπερ καὶ κτείνοντες αὐτὰ καὶ ταῖς σαρξὶν αὐτῶν τρεφόμενοι ἀδικήσομέν τε καὶ ἀσεβήσομεν ὡς συγγενεῖς ἀναιροῦντες. ἔνθεν καὶ παρήινουν οὗτοι οἱ φιλόσοφοι ἀπέχεσθαι τῶν ἐμψύχων καὶ ἀσεβεῖν ἔφασκον τοὺς ἀνθρώπους 'βωμὸν ἐρεύθοντας μακάρων θερμοῖσι φόνοισιν', καὶ Ἐ. πού φησιν· 'οὐ … νόοιο'.
οὐ παύσεσθε φόνοιο δυσηχέος; οὐκ ἐσορᾶτε
ἀλλήλους δάπτοντες ἀκηδείηισι νόοιο;
— [DK: 2 τὸ λοιπὸν NEL: ς'de yok — 4 ὑπάρχει el yazmaları: ilk baskı düzeltti — 10 παύσασθε N — φόνοιο δυσηχέος Homerosçu πολέμοιο δυσηχέος'e göre, karş. B 100, 19. Kranz (Nachtrag): 10 πόνοιο N; 11 dize sonu için karş. Apoll. Rhod. Argon. III 298. PDF'ten okundu: DK s. 367 (ters taranmış). DK Almancası: "Wollt ihr nicht aufhören mit dem mißtönenden Morden? Seht ihr denn nicht, wie ihr einander zerfleischt in Unbedachtheit des Sinnes?"]

31B137DK 31 B 137

Kaynak: Sextos Empeirikos, Matematikçilere Karşı IX 129 (B 136, 2'den sonra) (1–6); Origenes, Kelsos'a Karşı V 49 (1–2; büyük ihtimalle Kelsos'tan).

Sextos Empeirikos: Ve:

Babası, kılığı değişmiş sevgili oğlunu yukarı kaldırır
ve dua ederek boğazlar, koca budala! Ötekiler ise şaşkına döner,
yalvaranı kurban ederken; o ise oğlunun çığlıklarına sağır,
boğazladıktan sonra evinde kötü bir ziyafet hazırlar.
Aynı şekilde oğul babasını, çocuklar annelerini yakalar,
canlarını söküp alır, sevgili etlerini yerler.

*Origenes: Onlar [Pythagorasçılar], psykhē'nin bedenden bedene geçtiği masalı yüzünden canlıları yemekten kaçınırlar; ve biri de "Babası, … sevgili oğlunu … budala" der.*

31B137

1–6 Sext. IX 129 (B 136, 2'den sonra) καὶ 'μορφὴν … ἔδουσιν'. 1. 2 Orig. c. Cels. V 49 (büyük olasılıkla Kelsos'tan) ἐκεῖνοι [Pythagorasçılar] μὲν γὰρ διὰ τὸν περὶ ψυχῆς μετενσωματουμένης μῦθον ἐμψύχων ἀπέχονται καί τις 'φίλον … νήπιος'.
μορφὴν δ' ἀλλάξαντα πατὴρ φίλον υἱὸν ἀείρας
σφάζει ἐπευχόμενος μέγα νήπιος· οἱ δ' ἀπορεῦνται
λισσόμενον θύοντες· ὁ δ' αὖ νήκουστος ὁμοκλέων
σφάξας ἐν μεγάροισι κακὴν ἀλεγύνατο δαῖτα.
5 ὡς δ' αὔτως πατέρ' υἱὸς ἑλὼν καὶ μητέρα παῖδες
θυμὸν ἀπορραίσαντε φίλας κατὰ σάρκας ἔδουσιν.
— [DK: 17 σφάξει Orig. — οἱ δέ] kurban hizmetkârları — οἱ δ' ἀπορεῦνται Diels: οἶδα πορεῦνται Sext. N: οἱ δὲ πορεῦνται öteki el yazmaları (buradan Hom. Ψ 212'ye göre οἱ δ' ἐπορεῦνται Bergk, Vorsokr. 1.–2. baskı) — 18 λισσόμενον NEL: λισσόμενοι ς — ὁ δ' αὖ νήκουστος Diels: ὁδ' ἀνήκουστος Sext.: ὁ δὲ νήκουστος Bergk — 20–21 παῖδες ἀπορραίσαντε] karş. B 23, 2. 6 — 21 ~ B 128, 10 — ἀπορραίσαντε Karsten: -αντα Sext. PDF'ten okundu: DK s. 367 (ters taranmış). DK Almancası: "Und ihn, der die Gestalt gewandelt hat, seinen eigenen Sohn hebt der Vater empor, schlachtet ihn und spricht auch noch ein Gebet dazu, der arge Tor! Sie aber sind verstört, die den Flehenden opfern wollen; doch jener taub gegen seine Rufe rüstet, nachdem er ihn schlachtete, damit im Hause ein böses Mahl. (5) Ebenso ergreift seinen Vater der Sohn und ihre Mutter die Kinder, entreißen ihnen das Leben und schlingen das eigene Fleisch hinunter."]

31B138DK 31 B 138

Kaynak: Aristoteles, Poetika 21. 1457b 13.

Aristoteles: Türden türe [aktarılan eğretileme], örneğin:

canını tunçla, su çeker gibi çekip alarak

*ve "yıpranmaz tunçla keserek" (B 143); burada "çekip almak" yerine "kesmek", "kesmek" yerine de "çekip almak" demiştir.*

31B138

Aristot. Poet. 21 p. 1457b 13 ἀπ' εἴδους δὲ ἐπὶ εἶδος (eğretileme olur) οἷον
χαλκῶι ἀπὸ ψυχὴν ἀρύσας
καὶ 'ταμὼν ἀτειρέι χαλκῶι' (B 143)· ἐνταῦθα γὰρ τὸ μὲν ἀρύσαι ταμεῖν, τὸ δὲ ταμεῖν ἀρύσαι εἴρηκεν.
— [DK: 1 karş. B 143'e not. Wilamowitz (a. y. S. 649) B 138'i Empedokles'e ait saymaz (bkz. B 143). DK Almancası: "Mit dem Erze die Seele abschöpfend."]

31B139DK 31 B 139

Kaynak: Porphyrios, Canlıları Yemekten Kaçınma Üzerine II 31.

Porphyrios: Kimse günahsız olmadığına göre, geriye, yiyecek konusunda önceden işlenmiş günahları sonradan arınmalarla iyileştirmek kalır. Bu da, Empedokles'e uyarak korkunç olanı gözümüzün önüne getirir ve şöyle ağıt yakarsak, benzer şekilde gerçekleşebilir:

Vah bana, acımasız gün beni daha önce yok etmedi,
dudaklarımla yemenin o korkunç işlerini tasarlamadan önce!

31B139

Porph. de abst. II 31 ἐπεὶ δ' ἀναμάρτητος οὐδείς, λοιπὸν δὴ ἀκεῖσθαι αὐτοῖς ὕστερον διὰ τῶν καθαρμῶν τὰς πρόσθε περὶ τὴν τροφὴν ἁμαρτίας. τοῦτο δὲ ὁμοίως γένοιτ' ἄν, εἰ πρὸ ὀμμάτων ποιησάμενοι τὸ δεινὸν ἀνευφημίσαιμεν κατὰ τὸν Ἐμπεδοκλέα λέγοντες·
οἴμοι ὅτι οὐ πρόσθεν με διώλεσε νηλεὲς ἦμαρ,
πρὶν σχέτλι' ἔργα βορᾶς περὶ χείλεσι μητίσασθαι.
— [DK: 7 δὴ ἀκεῖσθαι Cobet: ἀνακεῖσθαι el yazmaları — αὑτοῖς Diels: τοῖς el yazmaları: [τοῖς] Wilamowitz — 10 οἴμ' ὅτι Nauck (karş. Theokr. XI 54): οἴμοι ὅτ' el yazmaları — 11 περί, B 143'teki ⟨ἐν⟩ gibi resimsel; σχέτλια ἔργα βορᾶς πρὶν … H. Fränkel. DK Almancası: "Weh mir, daß mich nicht früher vernichtete der unentrinnbare Tag, ehe denn meine Lippen der Gedanke an den gräßlichen Frevel des Fraßes umspielte!"]

31B140DK 31 B 140

Kaynak: Plutarkhos, Sofra Sohbetleri III 1, 2 p. 646 D.

Plutarkhos: Görünüşe göre Empedokles'e uyarak yalnız defne yapraklarından büsbütün uzak durmak gerekmez, öteki bütün ağaçları da esirgemek gerekir.

Defne yapraklarından büsbütün uzak durmak.

31B140

Plut. Quaest. conv. III 1, 2 p. 646 D ⟦?⟧ καὶ οὐ μόνης ὡς ἔοικε κατ' Ἐμπεδοκλέα τῆς δάφνης τῶν φύλλων ἀπὸ πάμπαν ἔχεσθαι χρή, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων φείδεσθαι δένδρων ἁπάντων.
δάφνης φύλλων ἄπο πάμπαν ἔχεσθαι.
— [DK: 15 δάφνης] karş. B 127, 2. Diels başa (zorlayıcı bir gerekçe olmaksızın) Φοιβείων ekledi. Öğreti için karş. 14, 9 (I 101, 17); 58 C 3 giriş; B 140–141 için karş. 1 A 11. DK Almancası: "Sich der Lorbeerblätter gänzlich enthalten."]

31B141DK 31 B 141

Kaynak: Gellius, Attika Geceleri IV 11, 9; Didymos, Geoponika II 35, 8.

Gellius: Bakla (kyamos) yememe konusundaki yanılgının sebebi şu olmuş görünüyor: Pythagoras'ın öğretilerini izleyen Empedokles'in şiirinde şu dize bulunur: "…". Çoğu kimse kyamos'un, halkın dilinde olduğu gibi, baklagil demek olduğunu sandı. Ama Empedokles'in şiirlerini daha dikkatle ve daha bilgiyle inceleyenler, kyamos'un burada erbezlerini anlattığını söylerler: Pythagoras'ın tarzıyla, gizli ve sembolik olarak kyamos diye adlandırılmışlardır, çünkü gebe kalmanın (kyein) sebebidirler ve insan üremesine güç verirler. Bu yüzden Empedokles bu dizeyle insanları bakla yemekten değil, cinsel aşırılıktan alıkoymak istemiştir.

Didymos: Baklalardan ilk uzak duran, rüyalarla gelen kehanet yüzünden Amphiaraos'tur; Orpheus'a ait diye şu dizeler de nakledilir: "…".

Zavallılar, büsbütün zavallılar, ellerinizi baklalardan uzak tutun!

*[Karş. Kallimakhos fr. 128; Krates, Hayvanlar fr. 17: "ellerini bizden uzak tutmak".]*

31B141

Gell. IV 11, 9 videtur autem de κυάμωι non esitato causam erroris fuisse, quia in Empedocli carmine, qui disciplinas Pythagorae secutus est, versus hic invenitur: 'δειλοί … ἔχεσθαι'. opinati enim sunt plerique κυάμους legumentum dici, ut a vulgo dicitur. sed qui diligentius scitiusque carmina Empedocli arbitrati sunt, κυάμους hoc in loco testiculos significare dicunt, eosque more Pythagorae operte atque symbolice κυάμους appellatos, quod sint αἴτιοι τοῦ κυεῖν et geniturae humanae vim praebeant; idcircoque Empedoclen versu isto non a fabulo edendo, sed a rei veneriae proluvio voluisse homines deducere. Didymus in Geopon. II 35, 8 πρῶτος δὲ ἀπέσχετο κυάμων Ἀμφιάραος διὰ τὴν δι' ὀνείρων μαντείαν· φέρεται δὲ καὶ Ὀρφέως τοιάδε ἔπη· 'δειλοὶ … ἔχεσθαι'. Callim. fr. 128 [yukarıda 14, 9: I 101, 17]; Crates, Θηρία fr. 17 (I 135 K.) ἡμῶν δ' ἄπο χεῖρας ἔχεσθαι.
δειλοί, πάνδειλοι, κυάμων ἄπο χεῖρας ἔχεσθαι.
— [DK: 28 πάνδειλοι Geop.'da yok — ἔχεσθαι Gell., Geop. CH (karş. Hom. κ 316, Krates): ἔχεσθε Geop. öteki el yazmaları, vulgo. Öğreti için karş. 14, 9 (I 101, 17); 58 C 3 giriş; B 140–141 için karş. 1 A 11. Kranz (Nachtrag): Gellius pasajı Wehrli'ce, pek haklı bir gerekçe olmaksızın, Gellius'un az önce andığı Aristoksenos'a (fr. 25) verildi. DK Almancası: "Unselige, ganz Unselige! Haltet von den Bohnen eure Hände zurück!"]

31B142DK 31 B 142

Kaynak: Herculaneum papirüsü 1012, sütun 18 [Collectio altera VII, fol. 15].

Herculaneum papirüsü [Kallimakhos, Epigram 7, 3–4 üzerine; bir öğenin iki yere birden bağlanması (apo koinou) figürü]: Açıktır ki "haberciler seslenecek", "Hellas da seslenecek" demektir; anlamın gücü bir ve aynıdır. Aynı şey Empedokles'te de olur, şöyle denirken:

Onu ne aigis taşıyan Zeus'un çatılı sarayı
ne de Hades'in [evi] ⟨kabul eder, ne de⟩ acıklı ⟨sesin⟩ çatısı.

31B142

Vol. Herc. N. 1012 col. 18 [coll. alt. VII fol. 15] σοφίην [Callim. Epigr. 7, 3. 4; ἀπὸ κοινοῦ figürü üzerine] δῆλον γὰρ ὡς οἱ μὲν κήρυκες φθέγξονται, ἡ δ' Ἑλλὰς φθέγξεται. μία δὴ δύναμις τοῦ σημαινομένου. ταὐτὸ δὲ καὶ παρ' Ἐμπεδοκλεῖ γέγονεν ὅτε λέγεται 'τὸν δ' οὔτ' ἄρ τε Διὸς | ΤΕΓΕΟΙΔΟΜΟΙΑΙΓ… | ΤΕ.ΟΑΙΔΟΥΔΕ… | Κ.ΗΣΤΕΓΟΣ..Α… | …ΔΟΥ…Ε'.
τὸν δ' οὔτ' ἄρ τε Διὸς τέγεοι δόμοι αἰγιόχοιο
οὔτε ποτ' Ἀίδεω δέ⟨χετ' ἠδ' οἰ⟩κτ⟨ρ⟩ῆς τέγος ⟨αὐ⟩δ⟨ῆς⟩.
— [DK: 8 2. dize Diels'çe Vogliano'nun yeni okumasına göre pek belirsiz biçimde tamamlandı. Papirüs satırlarının majüskül kalıntıları OCR'dan yaklaşık olarak aktarıldı ⟦?⟧. DK Almancası: "Diesen nimmt also weder der überdachte Palast des ägishaltenden Zeus auf noch das des Aides und das Haus(dach) der jammervollen Stimme (?)."]

31B143DK 31 B 143

Kaynak: Smyrnalı Theon, Matematik Bilgiler p. 15, 7 Hiller; Aristoteles, Poetika 21. 1457b 13 [B 138].

Smyrnalı Theon: Devlet öğretilerinin aktarılması da aynı şekilde önce bir tür arınmayı içerir; çocukluktan itibaren uygun matematik bilgilerinde yapılan alıştırma gibi. Nitekim Empedokles, "beş pınardan keserek", der, "yıpranmaz tunçla" arınmak gerekir.

beş pınardan yıpranmaz tunç ⟨içinde⟩ keserek …

31B143

Theo Smyrn. p. 15, 7 Hill. κατὰ ταὐτὰ δὴ καὶ ἡ τῶν πολιτικῶν λόγων παράδοσις τὸ μὲν πρῶτον ἔχει καθαρμόν τινα, οἷον ἡ ἐν τοῖς προσήκουσι μαθήμασιν ἐκ παίδων συγγυμνασία. ὁ μὲν γὰρ Ἐ. 'κρηνάων ἀπὸ πέντε ταμόντα', φησίν, 'ἀτειρέι χαλκῶι' δεῖν ἀπορρύπτεσθαι. Aristot. Poet. 21 p. 1457b 13 [B 138].
κρηνάων ἄπο πέντε ταμόντ' ⟨ἐν⟩ ἀτειρέι χαλκῶι …
— [DK: 10 πολιτικῶν] Πλατωνικῶν Hiller — 14 konu için karş. Jahn, Persius II 16'ya not; IV 39; Rohde, Psyche II 405 — ⟨ἐν⟩ Diels, karş. B 139 ve Mél. Weil S. 128. İmge için karş. Hom. Ε 292, Sibylla Kitapları S. 72, Stengel, Berl. philol. Woch. 1907, 1247. Wilamowitz'e (a. y. S. 649) göre dize, ἀ(τειρής)'in yanlış ölçüsüyle κρηνάων ἀπὸ πέντε ταμὼν ἀτειρέι χαλκῶι biçimindedir; B 138'i Empedokles'e ait saymaz. Kranz (Nachtrag): ταμὼν ταναήκεϊ χαλκῶι düzeltmesi P. Maas, Byzant. Zeitschr. 36 (1936) 456. DK Almancası: "Von fünf Brunnen schneidend (d. h. schöpfend) in (?) unverwüstlichem Erze …"]

31B144DK 31 B 144

Kaynak: Plutarkhos, Öfkeyi Yenmek Üzerine 16 p. 464 B.

Plutarkhos: Empedokles'in şu sözünü büyük ve ilâhî sayardım:

kötülükten oruç tutmak.

31B144

Plut. de coh. ira 16 p. 464 B τὸ μὲν τοῦ Ἐμπεδοκλέους μέγα καὶ θεῖον ἡγούμην τὸ
νηστεῦσαι κακότητος.
— [DK: 17 karş. Orph. Frag. 229 Kern. DK Almancası: "Von der Sünde sich ernüchtern."]

31B145DK 31 B 145

Kaynak: Klemens, Protreptikos 2, 27 (I 20, 13 Stählin ⟦?⟧).

Klemens: Böylece bir zamanlar kanunsuzluğun oğulları olan biz, … Tanrı'nın oğulları olduk. Size ise sizin şairiniz Akragaslı Empedokles de şöyle seslenir:

Bu yüzden çetin kötülüklerle çılgına dönmüş olarak
yüreğinizi sefil acılardan asla kurtaramayacaksınız.

31B145

Clem. Protr. 2, 27 (I 20, 13 St. ⟦?⟧) ταύτηι τοι ἡμεῖς οἱ τῆς ἀνομίας υἱοί ποτε … υἱοὶ γεγόναμεν τοῦ θεοῦ· ὑμῖν δὲ καὶ ὁ ὑμέτερος ὑποδύεται ποιητὴς ὁ Ἀκραγαντῖνος Ἐ.·
τοιγάρτοι χαλεπῆισιν ἀλύοντες κακότησιν
οὔποτε δειλαίων ἀχέων λωφήσετε θυμόν.
— [DK Almancası: "Darum also, weil ihr irre seid durch schlimme Sünden, werdet ihr nimmer euer Herz von den unseligen Leiden entlasten."]

31B146DK 31 B 146

Kaynak: Klemens, Stromateis IV 150 (II 314, 25 Stählin) (1–3).

Klemens: Empedokles de bilgelerin psykhēlerinin tanrı olduğunu söyler; aşağı yukarı şöyle yazar:

Sonunda kâhinler, ilahi ozanları, hekimler
ve yeryüzündeki insanların önderleri olurlar;
oradan da şerefçe en üstün tanrılar olarak filizlenirler.

31B146

1–3 Clem. Strom. IV 150 [II 314, 25 St.] φησὶ δὲ καὶ ὁ Ἐ. τῶν σοφῶν τὰς ψυχὰς θεοὺς γίνεσθαι ὧδέ πως γράφων· 'εἰς … φέριστοι'. [DK: B 130'dan kısa bir süre sonra yer alıyordu ⟦?⟧.]
εἰς δὲ τέλος μάντεις τε καὶ ὑμνοπόλοι καὶ ἰητροί
καὶ πρόμοι ἀνθρώποισιν ἐπιχθονίοισι πέλονται,
ἔνθεν ἀναβλαστοῦσι θεοὶ τιμῆισι φέριστοι.
— [DK: 1 vd. karş. Hom. ρ 384 vd.; Pindaros, Olympia 2, 63 vd., fr. 133 Schroeder; Wilamowitz, Pindaros S. 251; Weinreich, Herm. 67 (1932) 360 — 3 dizenin ikinci yarısı B 21, 12'de de. DK Almancası: "Zuletzt aber werden sie Seher und Sänger und Ärzte und Fürsten den irdischen Menschen, woraus sie emporwachsen als Götter, an Ehren reichste,"]

31B147DK 31 B 147

Kaynak: Klemens, Stromateis V 122 (II 409, 5 Stählin).

Klemens: Kutsallıkla ve adaletle yaşarsak burada bahtiyar, buradan ayrıldıktan sonra daha da bahtiyar oluruz; saadete bir süre için sahip olmayız, sonsuzlukta (aion) dinlenebiliriz. Empedokles'in felsefi şiiri şöyle der:

öteki ölümsüzlerle bir ocağı, bir sofrayı paylaşarak,
insanî acılardan payı olmayan, yıpranmaz.

31B147

Clem. Strom. V 122 [II 409, 5 St.] ἢν δὲ ὁσίως καὶ δικαίως διαβιώσωμεν, μακάριοι μὲν ἐνταῦθα, μακαριώτεροι δὲ μετὰ τὴν ἐνθένδε ἀπαλλαγήν, οὐ χρόνωι τινὶ τὴν εὐδαιμονίαν ἔχοντες, ἀλλ' ἐν αἰῶνι ἀναπαύεσθαι δυνάμενοι· 'ἀθανάτοις … ἀτειρεῖς', ἡ φιλόσοφος Ἐμπεδοκλέους λέγει ποιητική.
ἀθανάτοις ἄλλοισιν ὁμέστιοι, αὐτοτράπεζοι
ἐόντες, ἀνδρείων ἀχέων ἀπόκληροι, ἀτειρεῖς.
— [DK: 9 αὐτοτράπεζοι (αὐτοτράπεζον) Eus. P. E. XIII 13, 49 p. 684 sonu: ἔν τε τραπέζαις Clem., buradan ἔν τε τράπεζοι Rohde — 10 ἐόντες Clem. Eus., Wilamowitz (a. y. S. 642) haklı olarak korur (parantez içi okuma OCR'da bozuk ⟦?⟧; dize başı için karş. B 112, 6); Diels εὔνιες okudu (Scaliger; doğrusu εὔνιδες, karş. B 57, 2) — ἀνδρείων ἀχέων: ἀπόκληρος + genitif için karş. Aiskhylos, Eumenidler 352 Wil. — ἀχαιῶν Clem., Eus. — ἀτειρεῖς Eus. O: ἀτηρεῖς Eus. öteki el yazmaları, Clem. Kranz (Nachtrag, S. 370, 9): karş. Hesiodos fr. 82 Rz., Pythagorasçı Altın Dizeler 70 vd. DK Almancası: "den anderen Unsterblichen Herdgenossen, Tischgefährten, menschlicher Leiden unteilhaft, unverwüstlich."]

31B148Yeri belirlenemeyenler (UNBESTIMMBAR)

DK 31 B 148

Kaynak: Plutarkhos, Sofra Sohbetleri V 8, 2 p. 683 E (B 80'den sonra).

Plutarkhos: Hele bu adam, şeyleri güzel yazı uğruna en alımlı sıfatlarla, parlak renklerle süsler gibi parlatmayı âdet edinmiş biri değildir; her sıfatı bir ousia'nın ya da bir gücün belirtisi yapar. Örneğin psykhē'yi saran bedene "insanı kuşatan toprak", havaya "bulut toplayan", karaciğere "kanı bol" der.

insanı kuşatan toprak.

31B148

Plut. Quaest. conv. V 8, 2 p. 683 E ⟦?⟧ (B 80'den sonra) καὶ μάλιστα τοῦ ἀνδρὸς οὐ καλλιγραφίας ἕνεκα τοῖς εὐπροσωποτάτοις τῶν ἐπιθέτων ὥσπερ ἀνθηροῖς χρώμασι τὰ πράγματα γανοῦν εἰωθότος, ἀλλ' ἕκαστον οὐσίας τινὸς ἢ δυνάμεως δήλωμα ποιοῦντος οἷον 'ἀμφιβρότην χθόνα' τὸ τῆι ψυχῆι περικείμενον σῶμα καὶ 'νεφεληγερέτην' τὸν ἀέρα καὶ 'πολυαίματον' τὸ ἧπαρ.
ἀμφιβρότην χθόνα.
— [DK: 11 B 148'den itibaren fragmanlar Doğa Üzerine'ye de ait olabilir — 15 τῆι ψυχῆι Turnebus: τὴν ψυχὴν el yazmaları. Kranz (Nachtrag, B 126'ya): B 126 bedenin giysi olarak ilk anlatımıdır, buna B 148 ἀμφιβρότην χθόνα da katılır (Wendland, Herm. 51, 1916, 481; Kranz, Empedokles S. 78). DK Almancası: "Menschenumgebenden Erdstoff (d. i. Körper)."]

31B149DK 31 B 149

Kaynak: Plutarkhos, Sofra Sohbetleri V 8, 2 p. 683 E (bağlam için bkz. B 148).

Plutarkhos: … havaya "bulut toplayan" …

bulut toplayan … hava.

31B149

Plut. Quaest. conv. V 8, 2 p. 683 E ⟦?⟧ (bkz. B 148) … καὶ 'νεφεληγερέτην' τὸν ἀέρα …
ἀέρα … νεφεληγερέτην.
— [DK: Homeros'ta Zeus'un sıfatı. DK Almancası: "Luft … wolkensammelnde."]

31B150DK 31 B 150

Kaynak: Plutarkhos, Sofra Sohbetleri V 8, 2 p. 683 E (bağlam için bkz. B 148).

Plutarkhos: … karaciğere de "kanı bol" der.

kanı bol karaciğer.

31B150

Plut. Quaest. conv. V 8, 2 p. 683 E ⟦?⟧ (bkz. B 148) … καὶ 'πολυαίματον' τὸ ἧπαρ.
πολυαίματον ἧπαρ.
— [DK: 18 karş. B 61. DK Almancası: "Blutreiche Leber."]

31B151DK 31 B 151

Kaynak: Plutarkhos, Sevgi Üzerine (Erōtikos) 13 p. 756 E ⟦?⟧.

Plutarkhos: Empedokles ona [Aphrodite'ye] "hayat veren", Sophokles de "bereketli" derken pek yerinde ve ona yakışan adlar koymuşlardır.

hayat veren … Aphrodite.

31B151

Plut. Amat. 13 p. 756 E ⟦?⟧ ζείδωρον γὰρ αὐτὴν [sc. Ἀφροδίτην] Ἐ., εὔκαρπον δὲ Σοφοκλῆς ἐμμελῶς πάνυ καὶ πρεπόντως ὠνόμασαν. Karş. B 17, 24; 22, 5; 71, 4 vb.
ζείδωρος … Ἀφροδίτη.
— [DK Almancası: "Lebenspendende … Aphrodite."]

31B152DK 31 B 152

Kaynak: Aristoteles, Poetika 21. 1457b 22.

*Aristoteles: … ya da ihtiyarlığın hayata oranı, akşamın güne oranı gibidir. O hâlde akşama "günün ihtiyarlığı" denecek, ya da Empedokles'in yaptığı gibi ihtiyarlığa "hayatın akşamı" ya da "hayatın batışı" denecektir.*

31B152

Aristot. Poet. 21. 1457b 22 ἢ ὃ γῆρας πρὸς βίον, καὶ ἑσπέρα πρὸς ἡμέραν· ἐρεῖ τοίνυν τὴν ἑσπέραν γῆρας ἡμέρας, ἢ ὥσπερ Ἐ., καὶ τὸ γῆρας ἑσπέραν βίου ἢ δυσμὰς βίου.
— [DK: 2 vd. vulgata ἢ ὥσπερ Ἐ.'yi δυσμὰς βίου'nun önüne koydu, buna karşı Vahlen bu yerde; Wilamowitz Ἐ.'den sonra bir boşluk varsayar, Gudeman başka türlü. Kranz (Nachtrag): Snell'in tahminine göre Empedokles aşağı yukarı ἤματα γηράσκει ("günler yaşlanır") yazmıştı. DK Almancası: "'Der Abend, des Tages Greisenalter'. Ähnliche Metapher bei Empedokles."]

31B153DK 31 B 153

Kaynak: Hesykhios, Sözlük, "baubō" maddesi.

Hesykhios: Baubō: Demeter'in sütannesi. Empedokles'te olduğu gibi karın boşluğu anlamına da gelir.

Baubō.

31B153

Hesych. βαυβώ· τιθήνη Δήμητρος. σημαίνει δὲ καὶ κοιλίαν ὡς παρ' Ἐμπεδοκλεῖ. Karş. Orph. Frag. 49, 89; 52; 53 Kern.
βαυβώ.
— [DK: 4 karş. Crusius, Unters. z. Herondas S. 128; Diels, Miscellanea Salinas p. 10. DK Almancası: "Baubo = Leibeshöhle (Bauch?)."]

31B153aDK 31 B 153a

Kaynak: Smyrnalı Theon, Matematik Bilgiler p. 104, 1 Hiller.

*Smyrnalı Theon: Nitekim ceninin yedi kere yedi günde tamamlandığı kabul edilir; Empedokles Arınmalar'da (Katharmoi) buna üstü kapalı işaret eder.*

31B153a

Theo Smyrn. p. 104, 1 H. τὸ γοῦν βρέφος δοκεῖ τελειοῦσθαι ἐν ἑπτὰ ἑβδομάσιν, ὡς Ἐ. αἰνίττεται ἐν τοῖς Καθαρμοῖς. Karş. A 83 ⟦?⟧.
— [DK: 8 Καθαρμοῖς] Wilamowitz'e göre yanlışlıkla Φυσικοῖς yerine. DK Almancası: "In sieben mal sieben Tagen wird der Embryo (seiner Gliederung nach) durchgebildet."]

31B154Şüpheli (ZWEIFELHAFTES)

DK 31 B 154

Kaynak: Plutarkhos, Et Yemek Üzerine I 2 p. 993 C vd. [DK: belki Poseidonios'tan; karş. Schmekel, Orta Stoa S. 288⁴].

Plutarkhos: Yoksa et yemeye ilk girişen o insanlar için herkes, sebebin çaresizlik olduğunu mu söyler? Çünkü bu şeylere, kanunsuz arzular içinde yaşadıklarından ya da gerekli şeylerin bolluğu içinde azgınlaşıp tabiata aykırı, uygunsuz hazlara saldırdıklarından başvurmadılar. Şu anda his ve ses edinseler şöyle derlerdi: "Ey şimdi yaşayan, kutlu ve tanrıların sevdiği sizler, nasıl bir hayat çağı (aion) nasip oldu size! İyi şeylerden bol bir payı devşirip kullanıyorsunuz: sizin için ne çok şey bitiyor, ne çok şey toplanıyor; ovalardan ne zenginlik, bitkilerden ne hazlar derlemek elinizde! Kirlenmeden refah içinde yaşamak bile size mümkün. Bizi ise hayatın ve zamanın en kasvetli, en korkunç kesiti karşıladı; daha ilk oluştan itibaren büyük ve çaresiz bir yokluğa düşmüştük. Hava gökyüzünü ve yıldızları hâlâ gizliyordu; bulanık, zor ayrışan nemle, ateşle ve rüzgâr fırtınalarıyla karışmıştı. Güneş henüz şaşmaz ve sağlam bir yola yerleşmemişti,

şafağı ve batışı ayırmamış,
meyve getiren, tomurcuk taçlı
Horalarla taçlandırıp [yolunu] yeniden geri döndürmemişti; "toprak ise hırpalanmıştı"

*ırmakların düzensiz taşmalarıyla; birçok yeri göllerle biçimsizleşmiş, derin çamurlarla, verimsiz çalılık ve ormanlarla yabanileşmişti. Ekin yetiştirmek için hiçbir araç, hiçbir tekhne aleti, bilgeliğin hiçbir icadı ⟨yoktu⟩. Açlık zaman tanımıyordu, ⟨buğday⟩ tohumunun yılın mevsimlerini beklediği de yoktu. Balçık yenirken, 'ağaç kabuğu kemirilirken', 'filizlenen ayrık otunu' ya da 'phleōs' denen bir kökü bulmak bir şans sayılırken hayvanların etini tabiata aykırı olarak kullandıysak, buna şaşmak mı gerek? Meşe palamudunu tadıp yiyince hazdan bir meşenin ya da bir palamut ağacının çevresinde dans ettiler; ona 'hayat veren', 'anne' ve 'besleyen' dediler. O zamanki hayat yalnız bunu bayram bildi, geri kalan her şey iltihapla ve kasvetle doluydu. Peki gerekli şeyler bunca bol olan siz bugünküleri hangi kudurganlık, hangi deli hırs kan dökmeye sürüklüyor?" vs.*

31B154

Plut. de esu carn. I 2 p. 993 C ⟦?⟧ [belki Poseidonios'tan, karş. Schmekel, Mittelstoa S. 288⁴] ἢ τοῖς μὲν πρώτοις ἐκείνοις ἐπιχειρήσασι σαρκοφαγεῖν τὴν αἰτίαν ἂν εἴποι πᾶς εἶναι τὴν ἀπορίαν· οὐ γὰρ ἐπιθυμίαις ἀνόμοις συνδιάγοντες οὐδ' ἐν περιουσίαι τῶν ἀναγκαίων ὑβρίσαντες εἰς ἡδονὰς παρὰ φύσιν ἀσυμφύλους ἐπὶ ταῦτ' ἦλθον, ἀλλ' εἴποιεν ἂν αἴσθησιν ἐν τῶι παρόντι καὶ φωνὴν λαβόντες· ὦ μακάριοι καὶ θεοφιλεῖς οἱ νῦν ὄντες ὑμεῖς, οἷον βίου λαχόντες αἰῶνα καρποῦσθε καὶ νέμεσθε κλῆρον ἀγαθῶν ἄφθονον, ὅσα φύεται ὑμῖν, ὅσα τρυγᾶται, ὅσον πλοῦτον ἐκ πεδίων, ὅσας ἀπὸ φυτῶν ἡδονὰς δρέπεσθαι πάρεστιν. ἔξεστιν ὑμῖν καὶ τρυφᾶν μὴ μιαινομένοις. ἡμᾶς δὲ σκυθρωπότατον καὶ φοβερώτατον ἐδέξατο βίου καὶ χρόνου μέρος, εἰς πολλὴν καὶ ἀμήχανον ἐκπεσόντας ἀπὸ τῆς πρώτης γενέσεως ἀπορίαν· ἔτι μὲν οὐρανὸν ἔκρυπτεν ἀὴρ καὶ ἄστρα, θολερῶι καὶ δυσδιαστατοῦντι πεφυρμένος ὑγρῶι καὶ πυρὶ καὶ ζάλαις ἀνέμων. οὔπω δ' ἥλιος ἵδρυτο ἀπλανῆ καὶ βέβαιον ἔχων δρόμον, ἠῶ
καὶ δύσιν ἔκρινεν, περὶ δ' ἤγαγεν αὖθις ὀπίσσω
καρποφόροισιν ἐπιστέψας καλυκοστεφάνοισιν
Ὥραις, 'γῆ δ' ὕβριστο'
ποταμῶν ἐκβολαῖς ἀτάκτοις καὶ πολλὰ λίμναισιν ἄμορφα καὶ πηλοῖς βαθέσι καὶ λόχμαις ἀφόροις καὶ ὕλαις ἐξηγρίωτο· φορᾶς δὲ ἡμέρων καρπῶν καὶ τέχνης ὄργανον οὐδὲν ⟨ἦν⟩ οὐδὲ μηχανὴ σοφίας· ὁ δὲ λιμὸς οὐκ ἐδίδου χρόνον οὐδὲ ὥρας ἐτησίους σπόρος ⟨πυρ⟩ῶν τότ' ἀνέμενε. τί θαυμαστόν, εἰ ζώιων ἐχρησάμεθα σαρξὶ παρὰ φύσιν, ὅτ' ἰλὺς ἠσθίετο καὶ 'φλοιὸς ἐβρώθη ξύλου' καὶ 'ἄγρωστιν εὑρεῖν βλαστάνουσαν' ἢ 'φλεώ' τινα ῥίζαν εὐτυχὲς ἦν; βαλάνου δὲ γευσάμενοι καὶ φαγόντες ἐχόρευσαν ὑφ' ἡδονῆς περὶ δρῦν τινα καὶ φηγὸν ζείδωρον [δὲ] καὶ μητέρα καὶ τροφὸν ἀποκαλοῦντες. ἐκείνην (994) οὖν ὁ τότε βίος ἑορτὴν ἔγνω, τὰ δ' ἄλλα φλεγμονῆς ἦν ἅπαντα μεστὰ καὶ στυγνότητος. ὑμᾶς δὲ τοὺς νῦν τίς λύσσα καὶ τίς οἶστρος ἄγει πρὸς μιαιφονίαν οἷς τοσαῦτα περίεστι τῶν ἀναγκαίων; κτλ.
— [DK: 12 πᾶς εἶναι Diels: πᾶσαν καὶ el yazmaları — 18 τῶν Diels: τινὶ el yazmaları — 19 βίου κ. χρόνου μέρος] karş. B 2, 3 — 21 πεφυρμένος Wilamowitz, Herm. 40 (1905) 168: -μένα Plutarkhos — 22 ἀπλανῆ Plut.: ἀπλανὴς Wil. — 23 περὶ δὲ P: περὶ σέ vulgo — (s. 372) 1 καρποφόροισιν ἐπιστέψας (P: ἐπιστέψαι ETV) κάλυκος στεφάνοισιν el yazmaları: buna göre en son Diels böyle; karş. Bakkhylides XI 108, V 98 — 3 πολλὰ Plut.: πεδία Wil. — 5 ⟨ἦν⟩ Wil. — 6 ⟨πυρ⟩ῶν Diels. Kranz (Nachtrag, S. 371, 10): fragmanın A 70 ile sahiciliği kanıtlanır; şiir bütünlüğü içindeki yeri için Kranz, Empedokles S. 145. Ayrıca karş. Lucr. I 803 vd. Almanca çevirinin kapsadığı kısım (düz metin) DK'ya göre verildi; ikinci sayfanın (DK s. 372) üst yarısı PDF'ten okundu. DK Almancası: "Das war damals (im Anfange der Welt) noch nicht die Zeit, wo die Sonne fest in ihrer unbeirrbaren, sicheren Bahn lief und Morgen und Abend schied und sie (die Bahn) im Kreis wieder zurückführte, sie mit den fruchtbringenden, knospenbekränzten Horen krönend, wo vielmehr die Erde vergewaltigt war durch das ungeregelte Ausströmen der Flüsse und vieles durch Bildung von Seen verunstaltet und durch tiefen Schlamm und unfruchtbares Gestrüpp und Dickicht verödet dalag …"]

31B154aDK 31 B 154a

Kaynak: Plutarkhos, Et Yemek Üzerine II 1 p. 996 E.

Plutarkhos: Alışkanlığın kykeōn'u içilmiştir, tıpkı Kirke'ninki gibi,

sancıları ⟨ve⟩ acıları ⟨da⟩, aldanışları ve iniltileri de karıştırarak (kykeōn).

31B154a

Plut. de esu carn. II 1 p. 996 E καὶ πέποται ὁ τῆς συνηθείας κυκεών, ὥσπερ ὁ τῆς Κίρκης
ὠδῖνάς ⟨τ'⟩ ὀδύνας ⟨τε⟩ κυκέων ἀπάτας τε γόους τε.
— [DK: 13 Fragmanı Wilamowitz (Herm. 40, 1905, 165) varsayımla Empedokles'e verdi; ⟨ ⟩ tamamlamaları da onundur, κυκεών yerine ortaç olarak κυκέων vurguladı. İçki adı kykeōn ile "karıştırarak" ortacı arasındaki ses oyunu parantezle görünür kılındı. PDF'ten okundu: DK s. 372. DK Almancası: "Wehen und Schmerzen brauend und Täuschungen und Klagen."]

31B154bDK 31 B 154b

Kaynak: Aratos, Phainomena 131 vd. (gönderme).

*DK bu numaraya metin basmaz; yalnız Aratos'un Phainomena'sının 131 vd. dizelerine gönderir.*

31B154b

154b = Arat. Phaen. 131 f. — [PDF'ten okundu: DK s. 372.]

31B154cDK 31 B 154c

Kaynak: Suda, "autika" maddesi; karş. Libanios, Mektup 30; Boissonade, Anecdota II 413 vd.

Suda, "autika" maddesi: Bir de şu atasözü vardır: "…"; daha ilk başlangıçtan iyi bir sona göz dikenler için söylenir.

Bitkilerde de hangisinin meyve vereceği hemen bellidir.

31B154c

Suid. s. v. αὐτίκα. καὶ παροιμία· 'αὐτίκα … ἔσεσθαι' ἐπὶ τῶν εὐθὺς ἀπὸ πρώτης ἀρχῆς πρὸς ἀγαθὸν τέλος ἀποβλεπόντων. Karş. Liban. Ep. 30, Boissonade Anecd. II 413 f.
αὐτίκα καὶ φυτὰ δῆλα, τὰ μέλλει κάρπιμ' ἔσεσθαι.
— [DK: 20 τὰ Cobet: ἃ Suid. PDF'ten okundu: DK s. 372 (OCR numarayı "154e" okumuştu). DK Almancası: "Sofort zeigt sich auch bei den Pflanzen, was fruchtbar zu sein verspricht."]

31B154dDK 31 B 154d

Kaynak: gönderme — DK 28 B 20; Bignone = Orph. Frag. 354 Kern.

*DK bu numaraya metin basmaz, yalnız Parmenides B 20'ye (DK 28 B 20) gönderir; Bignone'nin 154d'si Orpheus fr. 354 Kern'dir.*

31B154d

154d [0]. Vgl. 28 B 20. 154d [0] Bignone = Orph. Frag. 354 K. — [PDF'ten okundu: DK s. 372. Almanca: "154d. s. oben!"]

31B155Sahte (UNECHTES)

DK 31 B 155

Kaynak: Diogenes Laertios VIII 43.

Diogenes Laertios: Onların [Pythagoras ile Theano'nun] Telauges adında bir oğulları da vardı; babasının yerine geçti ve bazılarına göre Empedokles'in hocası oldu. Hippobotos, Empedokles'in şöyle dediğini söyler:

Telauges, Theano'nun ve Pythagoras'ın şanlı oğlu!

31B155

Diog. VIII 43 ἦν καὶ Τηλαύγης υἱὸς αὐτοῖς (Pythagoras ve Theano; karş. A 1: I 277, 26; 2: 282, 21), ὃς καὶ διεδέξατο τὸν πατέρα καὶ κατά τινας Ἐμπεδοκλέους καθηγήσατο· Ἱππόβοτός γέ τοί φησι λέγειν Ἐμπεδοκλέα·
Τήλαυγες, κλυτὲ κοῦρε Θεανοῦς Πυθαγόρεώ τε.
— [DK: 5 karş. Zeller, Berl. Sitz. Ber. 1889, 990. Diels'e göre bu sahtecilikle Philolaos'a yazılmış mektup (Diog. VIII 53. 55; A 1: I 277, 27) ve Eus. P. E. X 14, 15 (A 8: I 283, 29) bağlantılıdır — 6 τηλαυγεῖ F: τηλαυγῆ BP¹: düz. Bentley. DK Almancası: "Telauges, berühmter Sproß der Theano und des Pythagoras."]

31B156DK 31 B 156

Kaynak: Diogenes Laertios VIII 60–61 (B 1'den sonra; A 1: I 279, 3); Palatina Antolojisi VII 508, "Simonides'in" başlığıyla.

Diogenes Laertios: Onun [Pausanias] için bir epigram da yazmıştır:

Adına yaraşır hekim Pausanias'ı, Ankhites'in oğlunu,
Asklepios soyundan bu adamı yurdu Gela besleyip büyüttü;
o, çetin dertlerle eriyip giden nice insanı
Persephone'nin en iç odasından geri döndürdü.

*[Palatina Antolojisi VII 508'de "Simonides'in" başlığıyla da bulunur.]*

31B156

Diog. VIII 60 (B 1'den sonra [A 1: I 279, 3]) ἀλλὰ καὶ ἐπίγραμμα εἰς αὐτὸν ἐποίησε· 'Παυσανίην … ἀδύτων'. Anthol. Pal. VII 508, Σιμωνίδου başlığıyla. Karş. s. 18 ⟦?⟧.
Παυσανίην ἰητρὸν ἐπώνυμον Ἀγχίτεω υἱὸν
φῶτ' Ἀσκληπιάδην πατρὶς ἔθρεψε Γέλα,
ὃς πολλοὺς μογεροῖσι μαραινομένους καμάτοισιν
φῶτας ἀπέστρεψεν Φερσεφόνης ἀδύτων.
— [DK: 10 πανσανίαν Anth. — ἀγχίτεω] bkz. B 1'e not — 11 φῶτ' Diog.: τόνδ' Anth. — ἔθαψε πέλας (κόνις) Anth. — 12 ὃς πολλοὺς μογεροῖσι (μογεροῖς B) μαραινομένους Diog. BP: ὃς πολλοῖσι μαγερομένους B¹: ὃς πλείστους κρυεραῖσι μαραινομένους Anth. — καμάτοισιν Diog.: ὑπὸ νούσοις Anth. — 13 φερσεφόνας BP¹F: φερσεφόνης Anth. — ἀδύτων Diog.: θαλάμων Anth. Epōnymos: ad (Pausanias ≈ pausai "dindirmek" + ania "acı") hekimliğe yaraşır; DK Almancası "so mit Recht zubenannt (Leidstiller)". DK Almancası: "Pausanias den Arzt, so mit Recht zubenannt (Leidstiller), des Anchites Sohn, den Abkömmling des Asklepios, hat Gela als Vaterstadt aufgezogen. Viele Männer, die an schmerzlichen Leiden hinwelkten, hat er zurückgerufen aus Persephones innerstem Gemache."]

31B157DK 31 B 157

Kaynak: Diogenes Laertios VIII 65 [A 1: I 279, 27].

Diogenes Laertios:

Yüce (akros) hekim Akron'u, Akragaslıyı, Akros'un oğlunu,
en yüce yurdunun yüce yamacı saklar.

*Bazıları ikinci dizeyi şöyle okur: "en yüce doruğun yüce mezarı onu tutar". Bazıları da bunun Simonides'e ait olduğunu söyler.*

31B157

Diog. VIII 65 [A 1: I 279, 27]
ἄκρον ἰατρὸν Ἄκρων' Ἀκραγαντῖνον πατρὸς Ἄκρου
κρύπτει κρημνὸς ἄκρος πατρίδος ἀκροτάτης.
τινὲς δὲ τὸν δεύτερον στίχον οὕτω προφέρονται· 'ἀκροτάτης κορυφῆς τύμβος ἄκρος κατέχει'. τοῦτό τινες Σιμωνίδου φασὶν εἶναι.
— [DK: 15 ἄκρων ἰητρὸν F — Ἄκρου] karş. Reitzenstein, Epigr. u. Skol. S. 111. 119. Epigramın tamamı akros ("yüce, doruk") sözcüğünün ad ve sıfat olarak yinelenmesine dayanır; Türkçede "yüce" ile karşılanıp translit parantezle korundu. DK Almancası: "Akron (Hoch), den hochberühmten Arzt aus Akragas (Hochstadt), des Akros (Hochs) Sohn, birgt der hohe Hügel seiner himmelhohen Vaterstadt."]

31B158DK 31 B 158

Kaynak: Hierokles, Altın Mısralar Şerhi 24 (ed. Gaisford II 143, 8 ⟦?⟧) [31 B 121 alıntılandıktan sonra].

Hierokles: Ate'nin çayırından kaçanın özlemi Hakikat'in çayırına doğru can atar; o çayırı bırakıp tüylerini dökmenin hamlesiyle toprak bir bedene gelmişti,

kutlu ömründen yoksun kalmış olarak.

31B158

Hierocl. in c. aur. 24 [ed. Gaisf. II 143, 8 ⟦?⟧; 31 B 121'in alıntılanmasından sonra] ἡ δὲ ἔφεσις τοῦ φεύγοντος τὸν τῆς Ἄτης λειμῶνα πρὸς τὸν τῆς Ἀληθείας ἐπείγεται λειμῶνα, ὃν ἀπολιπὼν τῆι ὁρμῆι τῆς πτερορρυήσεως εἰς γήινον ἔρχεται σῶμα ὀλβίου αἰῶνος ἀμερθείς.
— [DK: 4 αἰῶνος ἀμερθείς (de) Homerosçudur (Χ 58); karş. Nauck, Mél. gr.-rom. I 271. Platon, Phaidros 248 C'deki pterorryēsis (tüy dökme) imgesi için bkz. DK 31 C 1. DK Almancası: "Des (seligen) Lebens beraubt."]

31B159DK 31 B 159

Kaynak: Aristoteles, Oluş ve Bozuluş Üzerine A 8. 325b 19.

Aristoteles: Empedokles'te öteki şeylerin oluşunun ve bozuluşunun unsurlara kadar uzandığı açıktır; ama bu unsurların kendilerinin, yani yığılan büyüklüğün, nasıl oluşup bozulduğu açık değildir …

yığılan büyüklük.

31B159

Aristot. de gen. et corr. A 8. 325b 19 Ἐμπεδοκλεῖ δὲ τὰ μὲν ἄλλα φανερόν, ὅτι μέχρι τῶν στοιχείων ἔχει τὴν γένεσιν καὶ τὴν φθοράν, αὐτῶν δὲ τούτων πῶς γίνεται καὶ φθείρεται τὸ σωρευόμενον μέγεθος, οὔτε δῆλον κτλ. Karş. A 43 ⟦?⟧.
— [DK: 7 Diels: "Stein'ın şiirsel saydığı τὸ σωρευόμενον μέγεθος deyimi için karş. Rhet. B 15. 1390b 18"; her durumda bir uzmanlık terimi olmuştur, karş. Luria, Quell. u. Stud. z. Gesch. d. Math. B 2, 2 S. 136, 145. DK Almancası: "Die sich anhäufende Größe."]

31B160DK 31 B 160

Kaynak: DK notu (metin yok).

*DK: Stein'ın (Philologus 15, 1860, 143) Cramer'in Anecdota Oxoniensia'sından (III 184) eklediği Empedokles dizeleri, Mikhael Italikos'un (12. yüzyıl) oyunlarıdır; karş. Diels, Hermes 15 (1880) 177; M. Treu, Byz. Zeitschr. IV 1 vd.; C. Horna, Wien. Stud. 48 (1930) 3 vd.*

31B160

160 [0]. Die von Stein Philol. 15 (1860) 143 aus Cramers An. Ox. III 184 zugefügten Empedoklesverse sind Spielereien des Michael Italicus (s. XII); vgl. Diels Herm. 15 (1880) 177, M. Treu Byz. Zeitschr. IV 1 ff., C. Horna Wien. Stud. 48 (1930) 3 ff.

31B161DK 31 B 161

Kaynak: DK notu (metin yok).

*DK: "Empedokles'in Küresi" (Sphaira Empedokleous) denen şiir üzerine bkz. F. Wieck'in edisyonu (Greifswald tezi, 1897); E. Maass, Comm. in Arat. reliqu. p. 154 vd.; A. Elter, Analecta Graeca, Bonn 1899, S. 41. Ad Demetrios Triklinios'tan gelir.*

31B161

161 [0]. Über die sog. Σφαῖρα Ἐμπεδοκλέους ed. F. Wieck (diss. Gryph. 1897) s. E. Maaß Comm. in Arat. reliqu. p. 154 ff. und A. Elter Analecta Graeca Bonn 1899 (Natalic. reg.) S. 41. — [DK: 13 Ad Demetrios Triklinios'tan gelir.]

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…